Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chủ đề nghiên cứu của luận văn Chương 2. Phương pháp nghiên cứu Chương 3. Thực trạng công tác quản lý và dự báo luồng tiền trong hoạt động của Kho bạc nhà nước Chương 4.
Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý và dự báo luồng tiền trong hoạt động của Kho bạc nhà nước 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ S LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LUỒNG TIỀN TRONG HOẠT ĐỘNG NGHIỆP VỤ CỦA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan nghiên cứu trong nước Trong nhiệm vụ quản lý ngân sách nhà nước được Quốc hội giao, công tác quản lý luồng tiền thu và chi của ngân sách nhà nước tại kho bạc đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. Đặc biệt là việc quản lý hiệu quả luồng tiền thu và chi của NSNN qua KBNN là vô cùng quan trọng nhằm tiến tới một nền tài chính công hiện đại, minh bạch và tính giải trình cao.
Cho đến nay, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về việc quản lý NSNN nói chung và quản lý luồng tiền nói riêng trong hệ thống KBNN dưới nhiều cách tiếp cận khác nhau nên có nhiều những quan điểm, cách đánh giá khác nhau: Đề tài nghiên cứu khoa học “Giải pháp xây dựng mô hình dự báo dòng tiền Kho bạc nhà nước trong ngắn hạn” của Trương Thị Mỹ Vân (2014) đã phân tích tình hình theo nhiệm vụ mới của KBNN và đưa ra giải pháp để dự báo được dòng tiền vào và dòng tiền chi ra của NSNN do KBNN HCM kiểm soát và thực hiện. Tuy nhiên, đề tài mới chỉ chú trọng vào việc xây dựng phương án dự báo luồng tiền thu, chi của NSNN do KBNN thực hiện, chưa đề cập tới những thực tại và hạn chế trong việc điều hành và quản lý luồng tiền thu, chi và phương án điều hành hiệu quả thu chi của NSNN qua hệ thống KBNN. Đề án “Xây dựng Quy trình dự báo luồng tiền trong quản lý ngân quỹ KBNN” của Phan Thị Lan Hương (2015) đã xây dựng Quy trình dự báo luồng tiền có khả năng dự báo được sự biến động thu, chi và tồn NQNN trong cả dài 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hạn (tháng, quý, năm) và ngắn hạn (ngày, tuần), vừa đảm bảo tính chính xác, vừa hạn chế những ảnh hưởng phát sinh trong quá trình tổ chức dự báo nhằm đáp ứng tốt nhất các yêu cầu cải cách quản lý NQNN tại KBNN cho phù hợp với tình hình thực tế tại Việt Nam cũng như thông lệ chung của quốc tế. Tuy nhiên, đề án mới chỉ nghiên cứu được khía cạnh dự báo và phân tích các biến động của luồng tiền thu, chi và tồn quỹ thực tế tại kho bạc, chưa đề cập tới việc quản lý và điều hành luồng tiền của NSNN qua hệ thống KBNN.
Đề tài nghiên cứu khoa học “Xây dựng hệ thống tài khoản thanh toán tập trung của KBNN” của Tô Nguyệt Nga (2015) đã phân tích những kinh nghiệm của các nước và chỉ ra lợi ích của việc xây dựng và áp dụng hệ thống tài khoản thanh toán tập trung trong việc quản lý luồng tiền thu, chi ngân sách nhà nước của KBNN đáp ứng yêu cầu cải cách ngân quỹ theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, cũng như những đề tài trên, hạn chế của bài viết là tác giả mới chỉ phân tích tới việc cần thiết phải xây dựng tài khoản thanh toán tập trung nhằm điều hành và quản lý luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ tại KBNN mà chưa đi sâu phân tích được thực trạng và hiệu quả của việc quản lý luồng tiền thu và chi trên các tài khoản NSNN và tài khoản tiền gửi của các đơn vị mở tại KBNN. Bài viết “Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu cân đối ngân sách nhà nước 2013” của tác giả Phan Quảng Thống đăng trên Tạp chí Ngân quỹ Quốc gia số 129 tháng 3/2013 đã khái quát thực trạng thu – chi NSNN năm 2012. Bài viết đã đưa ra một số giải pháp về cân đối giữa thu và chi ngân sách nhà nước ngân sách nhà nước năm 2013 để đáp ứng nhu cầu chi NSNN.
Tuy nhiên, hạn chế của bài viết là tác giả chưa đi sâu phân tích vai trò của KBNN trong việc phối hợp điều hành NSNN trên địa bàn với các cơ quan thu, chi khác. Đặc biệt là bài viết chưa đưa ra được các giải pháp và cách thức thực hiện quản lý của KBNN và các cơ quan này đối với các khoản thu, nộp vào NSNN và các khoản chi ra 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của các đơn vị để có các kế hoạch và biện pháp đối với các nguồn thu vào và các khoản chi ra của luồng tiền nghiệp vụ do KBNN quản lý. Có thể thấy, mặc dù cách tiếp cận nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu là khác nhau nhưng các tác giả đều đi sâu nghiên cứu về hoạt động thu, chi NSNN ở KBNN, nghiên cứu chuyên sâu các nghiệp vụ liên quan đến luồng tiền thu vào và chi ra của ngân sách nhà nước tại KBNN. Đồng thời các tác giả đã nêu lên những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện, đề xuất một số giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn trong công tác kế toán NSNN và kho bạc hiện nay, một số hạn chế đã được hoàn thiện nhưng quá trình thực hiện vẫn còn một số tồn tại.
Tuy nhiên, nội dung phân tích của các tác giả chủ yếu đề cập tới các khoản tiền đã được thu vào và chi ra của NSNN mà chưa đề cập tới các giải pháp, phương án quản lý các yếu tố của luồng tiền vào và chi ra cũng như quản lý số tồn ngân để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của các đơn vị, tránh thiếu hụt cũng như mất thanh toán của NSNN. Khoảng trống nghiên cứu Nhìn chung, các nghiên cứu tại phần tổng quan các đề tài trong nước chủ yếu tập trung vào các đối tượng nghiên cứu là hoạt động về thu, chi NSNN ở KBNN. Đối với đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của KBNN hiện chưa có nghiên cứu nào đề cập đến. Một vài nghiên cứu đã đề cập đến một số nội dung liên quan đến nghiệp vụ về luồng tiền thu vào và chi ra của ngân sách nhà nước tại KBNN hoặc chỉ mới đề cập đến một số nghiệp vụ nhỏ khác về công tác quản lý luồng tiền tại KBNN mà chưa có các nghiên cứu chuyên sâu và khái quát về việc quản lý luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của KBNN.
Khoảng trống nghiên cứu này chính là lý do để tác giả lựa chọn chủ đề nghiên cứu của mình. Đây là nghiên cứu đầu tiên đề cập một cách tổng quát về việc quản lý luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của KBNN. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm khắc phục các tồn tại, hạn chế của công tác quản lý luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của Kho bạc nhà nước. Cơ sở lý luận về quản lý luồng tiền trong hoạt động của Kho bạc nhà nƣớc 1.
Khái quát về Kho bạc nhà nước và nhiệm vụ quản lý luồng tiền tại Kho bạc nhà nước Kho bạc nhà nƣớc (tên giao dịch tiếng Anh: Vietnam State Treasury) là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về quỹ ngân sách nhà nước, các quỹ tài chính nhà nước và các quỹ khác của Nhà nước được giao quản lý; quản lý ngân quỹ; tổng kế toán nhà nước; thực hiện việc huy động vốn cho ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định của pháp luật (Quyết định số 26 của Thủ tướng Chính phủ, 2015). Luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của Kho bạc nhà nước Luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của Kho bạc nhà nước phản ánh luồng tiền đi vào hoặc luồng tiền đi ra của quỹ NSNN, các tài khoản tiền gửi của các đơn vị giao dịch phát sinh trong một thời kỳ nhất định (1 niên độ ngân sách) (Tạ Anh Tuấn, 2009). Luồng tiền đi vào của KBNN bao gồm: luồng tiền vào từ thu NSNN và thu từ tài khoản tiền gửi của các đơn vị mở tài khoản tại KBNN(Tạ Anh Tuấn, 2009). Luồng tiền đi ra của KBNN bao gồm: luồng tiền chi ra từ quỹ NSNN và chi từ tài khoản tiền gửi của các đơn vị mở tài khoản tại KBNN(Tạ Anh Tuấn, 2009).
Phân loại luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của KBNN: Tùy theo từng tiêu chí mà luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của KBNN (hay gọi là luồng tiền nghiệp vụ Kho bạc nhà nước) được phân thành các loại khác nhau (Kho bạc Nhà nước, 2015). Căn cứ vào tính chất của các luồng tiền 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luồng tiền trong hoạt động nghiệp vụ của hệ thống KBNN bao gồm: luồng tiền đi vào, luồng tiền đi ra và luồng tiền thuần (Kho bạc Nhà nước, 2015): - Luồng tiền đi vào trong hoạt động nghiệp vụ của hệ thống KBNN bao gồm các luồng tiền đi vào KBNN từ: các khoản thu của NSNN (bao gồm cả các khoản vay bù đắp bội chi NSNNvà cho đầu tư phát triển); các khoản thu của các đơn vị giao dịch có tài khoản mở tại KBNN theo chế độ quy định. - Luồng tiền đi ra trong hoạt động nghiệp vụ của hệ thống KBNN bao gồm các luồng tiền đi ra từ: các khoản chi thường xuyên và chi đầu tư của NSNN (bao gồm cả các khoản chi trả nợ vay bù đắp bội chi NSNN và cho đầu tư phát triển); các khoản chi của các đơn vị giao dịch có tài khoản tại KBNN theo chế độ quy định. - Luồng tiền thuần là nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi hoặc thiếu hụt trong kỳ trên tài khoản nghiệp vụ của KBNN.