CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THÔNG TIN TRONG TỰ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ 1. Khái quát về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về quản lý hệ thống thông tin trong giáo dục 1. Tổng quan kết quả nghiên cứu thông tin trong giáo dục Các kế t quả nghiên cứu về thông tin giáo du ̣c ở Viê ̣t Nam giai đoa ̣n 1990 đế n nay, đươc̣ nhóm thành ba chủ đề chính, đó là: Thông tin khoa ho ̣c giáo du ̣c, hê ̣ thố ng thông tin quản lý giáo du ̣c và hê ̣ thố ng chỉ số giáo du ̣c.
Trên cơ sở phân tích những thành công và ha ̣n chế của kế t quả nghiên cứu về thông tin giáo du ̣c trong thế kỷ 21. Trong bối cảnh hiện đại hoá và toàn cầu hoá hiện nay các hệ thống thông tin trở thành yếu tố quan trọng trong hệ thống quản lý của các tổ chức, là chìa khoá giúp quản lý có hiệu quả và góp phần tăng sức cạnh tranh các tổ chức trong môi trường toàn cầ u. Giáo dục và đào ta ̣o (GD&ĐT) trong giai đoạn hiện nay phát triển với qui mô tăng nhanh và mở rộng nhiều loại hình trường lớp ở tấ t cả các cấp bậc học. khiến cho công tác quản lý giáo dục (QLGD) ngày càng trở nên phức tạp.
Vai trò của thông tin trong QLGD được coi trọng hơn với mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác quản lý, đặc biệt trong việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin phục vụ quá trình lập kế hoạch, xây dựng chính sách, theo dõi và đánh giá các hoạt động giáo dục. Trên thế giới vấn đề thông tin giáo du ̣c rấ t đươc̣ coi tro ̣ng và phát triể n đồ ng hành với những đổi mới của hê ̣ thố ng QLGD. Tại hội thảo khu vực “Thông tin, Chính sách và các vấn đề Quản lý Giáo dục”, do Văn phòng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (UNESCO-PROAP) tổ chức năm 1997, vấ n đề thông tin trong QLGD là một trong những nội dung của hội thảo và đươc̣ các quan chức cấp cao của 17 nước thảo luận sôi nổi liên quan đến nhu cầ u thông tin của các nhà quản lý, cơ chế sử du ̣ng và cung cấp thông tin, vấn đề thu thập, xử lý và phổ biế n thông tin phu ̣c vu ̣ hiê ̣u quả viê ̣c ra quyết đinh ̣ giáo du ̣c. 3 download by : skknchat@gmail.com Ở Viê ̣t Nam, từ những thâ ̣p niên 1990 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu (bài viế t đăng trên các ta ̣p chí khoa ho ̣c giáo du ̣c, thông tin-tư liê ̣u, dự án, đề tài nghiên cứu khoa ho ̣c, luận văn, luận án, kỷ yế u hô ̣i thảo .) bàn các vấ n đề về thông tin giáo dục nói chung và thông tin trong quản lý giáo dục nói riêng.
Các nghiên cứu lý luâ ̣n và thực tiễn về vấ n đề này có thể nhóm thành các chủ đề chính sau: - Thông tin khoa ho ̣c giáo du ̣c - Hệ thống thông tin quản lý giáo du ̣c - Hê ̣ thố ng chỉ số giáo du ̣c - Các nghiên cứu về quản lý hệ thống thông tin trong kiểm định chất lượng giáo dục nghề nghiệp (CLDN) Có thể kể một số nghiên cứu tiêu biểu: - Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực theo ISO & TQM, Trần Khánh Đức (2004), Nxb Giáo dục. - Giáo trình Khoa học quản lý, Trần Quốc Thành (2009) - Giáo trình Đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục, Nguyễn Thị Tính (2013) 1. Các nghiên cứu về hê ̣ thố ng thông tin quản lí giáo dục Nghiên cứu về hê ̣ thố ng thông tin QLGD ở cấp vi ̃ mô Hệ thống thông tin quản lí giáo dục (Education Management Information System - EMIS) là công cụ nâng cao hiệu quả công tác QLGD. Các kết quả nghiên cứu cho thấy hệ thống thông tin QLGD Việt Nam đã và đang phát triển cùng với những cải cách trong lĩnh vực QLGD ở các cấp quản lí.
Các nghiên cứu lý luâ ̣n về hê ̣ thố ng thông tin QLGD đề câ ̣p đến: Quan niệm về hệ thống thông tin QLGD; Vai trò của hệ thống thông tin trong QLGD; Các nguyên tắc và phương pháp trong xây dựng hệ thống thông tin QLGD theo hướng hoạt động có hiệu quả; Tiêu chí đánh giá hiê ̣u quả hoa ̣t đô ̣ng hê ̣ thố ng này. Về thực tiễn, các nghiên cứu chú tro ̣ng các vấ n đề bao gồ m: Cơ cấu tổ chức của hệ thống thông tin QLGD; Các kênh thông tin trong hệ thống thông tin QLGD; 4 download by : skknchat@gmail.com Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin QLGD Việt nam, đặc biệt là các vấn đề như: Ðầu tư trang thiết bị hiện đại và việc sử dụng có hiệu quả; Công tác kiểm tra, giám sát các hoạt động thông tin trong toàn hệ thống; Trao đổi, chia sẻ thông tin giữa các nguồn thông tin khoa học và giáo dục; Thu thập, lưu trữ và cung cấp thông tin giáo dục trong và ngoài nước. Những đánh giá tổ ng quát thông qua nghiên cứu thực tiễn cho thấ y: Hệ thống thông tin QLGD của nước ta vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý nói riêng và sự phát triển ngành GD&ÐT nói chung. Thiết kế, tổ chức của hệ thống thông tin chưa hoàn chỉnh; thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn - nghiệp vụ thông tin và tinh thần trách nhiệm trong hoạt động thông tin quản lý giáo dục; chưa xây dựng được phương pháp khoa học trong công tác thông tin để giúp các nhà quản lý, các nhà chuyên môn sử dụng thông tin một cách dễ dàng và có hiệu quả; trang thiết bị, phương tiện hiện đại cho vận hành hệ thống còn chưa đồ ng bộ; nhiều nơi có phương tiện, thiết bị hiện đại nhưng chưa phát huy được tác dụng của nó trong việc thu thập và xử lý số liệu, truyền dẫn thông tin; thiếu một cơ chế, chính sách và biện pháp để đưa toàn hệ thống thông tin vào hoạt động có nền nếp, có kỷ luật.
Thực trạng hê ̣ thố ng thông tin QLGD Viê ̣t Nam đã đươc̣ thảo luâ ̣n và nghiên cứu thông qua mô ̣t số hội thảo mở rô ̣ng, ví du ̣ Hô ̣i thảo “Thông tin quản lý giáo du ̣c đa ̣i ho ̣c” do Viê ̣n Phát triể n Giáo du ̣c tổ chức ta ̣i Hà Nô ̣i (22-24/8/1995),. Trong những năm đầu của thế kỷ 21, hê ̣ thống thông tin QLGD cũng đươc̣ nhiề u tổ chức quốc tế quan tâm, tài trơ ̣ để xây dựng hệ thố ng. Ví du ̣ Cộng đầ u Châu Âu (EU) thông qua Dự án Hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục (SREM) đã giúp Bộ GD&ĐT xây dựng hệ thố ng thông tin QLGD với các hoa ̣t đô ̣ng như: Thiế t kế phầ n mề m, cài đă ̣t và vâ ̣n hành trong hệ thố ng; Tập huấ n cán bộ quản lý thông tin giáo du ̣c các cấp (Bộ, Sở, Phòng GD&ĐT); Xây dựng các bô ̣ chỉ số đánh giá chấ t lươṇ g, hiê ̣u quả hoa ̣t đô ̣ng trường ho ̣c và hê ̣ thống chỉ số đánh giá hiê ̣u trưởng. Ngân hàng phát triể n Châu Á đã tài trơ ̣ hoa ̣t đô ̣ng “Xây dựng hê ̣ thố ng thông tin quản lý giáo du ̣c nghề nghiê ̣p” (9/2004-7/2005).
Phầ n mề m quản lý thông tin giáo 5 download by : skknchat@gmail.com du ̣c nghề nghiê ̣p đã đươc̣ cài đă ̣t, vâ ̣n hành thử nghiê ̣m ta ̣i 15 trường nghề trước khi triể n khai rô ̣ng cho các trường nghề trong toàn quố c. Nghiên cứu về hê ̣ thố ng thông tin QLGD ở cấ p vi mô Đây là mô ̣t hướng nghiên cứu đươc̣ áp du ̣ng nhiề u ở các Sở, Phòng giáo dục, các trường phổ thông và cao đẳ ng, đại ho ̣c. Những nghiên cứu này đã khẳ ng đinh ̣ tầ m quan tro ̣ng của hê ̣ thố ng thông tin QLGD, góp phần nâng cao hiệu quả và chấ t lươṇ g công tác lâ ̣p kế hoa ̣ch, chỉ đạo, thực hiê ̣n và kiể m tra, đánh giá các hoạt đô ̣ng giáo du ̣c ta ̣i cơ sở. Kế t quả nghiên cứu của các đề tài, dự án, luâ ̣n văn, luâ ̣n án phản ánh thực tra ̣ng hoa ̣t đô ̣ng của hê ̣ thố ng thông tin quản lý ở các cơ sở như: Công tác thu thập và xử lý thông tin, việc quản lý và khai thác hê ̣ thống thông tin QLGD, cơ chế báo cáo, thu thập và phân phố i thông tin, ứng dụng CNTT &TT vào hệ thống.
Căn cứ trên các phân tích thực tiễn, các nghiên cứu này đã đề xuấ t các biê ̣n pháp/giải pháp hoàn thiê ̣n và nâng cao chấ t lươṇ g hoa ̣t đô ̣ng của hệ thống thông tin QLGD ở các cơ sở. Mă ̣c dù có những đặc thù và sự khác biê ̣t ở từng cơ sở khác nhau, nhưng tựu chung các kết quả nghiên cứu đề u đưa ra các nhâ ̣n xét và ha ̣n chế của hê ̣ thố ng thông tin QLGD ta ̣i các cơ sở liên quan đế n: Đội ngũ làm công tác thông tin QLGD ở nhiều đơn vi ̣thường không ổ n định, kỹ năng tin học, ngoa ̣i ngữ còn ha ̣n chế ; Cơ sở vâ ̣t chấ t, hạ tầng tin học được đầ u tư chưa đồ ng bô ̣, chưa phát huy hế t đươc̣ hiê ̣u quả trong sử du ̣ng và khai thác; Qui chế thu thập, xử lý, khai thác và phân phố i thông tin còn bấ t câ ̣p, thâ ̣m chí chồ ng chéo gây khó khăn cho các đơn vi ̣ cấ p dưới; Hê ̣ thố ng biể u mẫu thu thâ ̣p thông tin chưa hoàn chỉnh, nhiều thông tin cầ n thiế t chưa đươc̣ thu thâ ̣p; Việc triển khai các phầ n mề m chưa hiê ̣u quả, chưa đáp ứng yêu cầ u triể n khai đồ ng bô ̣ trong toàn hê ̣ thố ng. Các nghiên cứu về quản lý hệ thống thông tin trong kiểm định chất lượng trường trung cấp nghề Quản lý chất lượng là một hoạt động quan trọng đảm bảo hiệu quả và chất lượng của hoạt động của bất kỳ một tổ chức nào, quyết định sự phát triển nói chung và chất lượng của một hệ thống nói riêng. 6 download by : skknchat@gmail.com Xét về mức độ của các hệ thống quản lý chất lượng đang áp dụng trong các cơ sở giáo dục đào tạo hiện nay, hiện nay, có 3 mức độ: Kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và quản lý chất lượng tổng thể.