Quản lý tự bồi dưỡng giáo viên tại THPT Quan Lạn, Vân Đồn, Quảng Ninh

Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên THPT, nâng cao chất lượng dạy học tại trường THPT Quan Lạn.

• Tác giả: Đỗ Đại Đoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thanh Bình
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên ở trường THPT Quan Lạn huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của tự bồi dưỡng giáo viên THPT

Tự bồi dưỡng là quá trình giáo viên chủ động nâng cao năng lực dạy học thông qua hoạt động học tập liên tục. Đây là nền tảng để giáo viên THPT phát triển nghề nghiệp và đáp ứng những yêu cầu mới của ngành giáo dục hiện đại. Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng không chỉ giúp giáo viên cải thiện kỹ năng sư phạm mà còn nâng cao chất lượng dạy học toàn diện. Theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên, tự bồi dưỡng là yêu cầu bắt buộc để giáo viên duy trì và phát triển năng lực chuyên môn, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ giáo dục thay đổi nhanh chóng.

1.1. Định nghĩa quản lý hoạt động tự bồi dưỡng

Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng là các biện pháp tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá các hoạt động nâng cao năng lực của giáo viên. Bao gồm xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học. Mục tiêu là giúp giáo viên THPT đạt chuẩn nghề nghiệp, phát triển kỹ năng sư phạm hiệu quả.

1.2. Ý nghĩa của tự bồi dưỡng trong sự phát triển nghề nghiệp

Tự bồi dưỡng giúp giáo viên THPT thích ứng với những yêu cầu mới trong giáo dục. Nó tạo cơ hội để giáo viên cập nhật kiến thức, học các phương pháp dạy học tiên tiến, phát triển năng lực chuyên môn bền vững. Thông qua hoạt động tự bồi dưỡng, giáo viên có thể cải thiện chất lượng bài giảng, tăng hiệu quả học tập học sinh, và xây dựng danh tiếng nhà giáo.

II. Nội dung và lĩnh vực tự bồi dưỡng của giáo viên THPT

Nội dung tự bồi dưỡng bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm nâng cao năng lực dạy học toàn diện của giáo viên THPT. Giáo viên cần tập trung vào cập nhật kiến thức chuyên môn, nắm vững nội dung chương trình mới, cũng như phát triển kỹ năng sư phạm. Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng đòi hỏi giáo viên phải liên tục học hỏi, thử nghiệm phương pháp dạy học sáng tạo, sử dụng công nghệ giáo dục. Ngoài ra, giáo viên cần rèn luyện năng lực quản lý lớp, kỹ năng giao tiếp, và khả năng đánh giá kết quả học tập học sinh.

2.1. Bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và chương trình giáo dục

Cập nhật kiến thức chuyên môn là nền tảng của tự bồi dưỡng giáo viên THPT. Giáo viên cần nắm sâu nội dung chương trình, hiểu rõ mục tiêu, yêu cầu từng môn học. Hoạt động này bao gồm đọc tài liệu, tham gia seminar chuyên đề, học các phương pháp dạy học liên kết liên môn, và nắm bắt xu hướng giáo dục mới nhất.

2.2. Phát triển kỹ năng sư phạm và phương pháp dạy học

Giáo viên THPT cần rèn luyện kỹ năng sư phạm như thiết kế bài giảng, sử dụng phương pháp dạy học tích cực, vận dụng công nghệ giáo dục, tạo môi trường học tập tích cực. Tự bồi dưỡng trong lĩnh vực này giúp giáo viên nâng cao chất lượng dạy học, thích ứng với học sinh thế hệ mới, và phát triển kỹ năng đánh giá hiệu quả.

III. Các biện pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng hiệu quả

Để quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên THPT hiệu quả, nhà trường cần áp dụng nhiều biện pháp quản lý toàn diện. Trước tiên, cần xây dựng kế hoạch tự bồi dưỡng rõ ràng, phù hợp với nhu cầu từng giáo viên. Thứ hai, phải tổ chức thực hiện thông qua các hoạt động như nhóm học chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm, thực hành sư phạm. Thứ ba, cần kiểm tra, đánh giá định kỳ để theo dõi tiến độ bồi dưỡng. Cuối cùng, nhà trường phải cung cấp điều kiện như cơ sở vật chất, tài liệu tham khảo, thời gian để giáo viên tập trung vào hoạt động tự bồi dưỡng.

3.1. Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện bồi dưỡng

Kế hoạch tự bồi dưỡng cần cụ thể, đo lường được, phù hợp với thực tiễn giáo viên. Nhà trường nên tổ chức các hoạt động như workshop, seminar chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm giữa giáo viên. Quản lý quá trình bao gồm theo dõi tiến độ, cung cấp hỗ trợ cần thiết, tạo môi trường hỗ trợ giáo viên phát triển năng lực chuyên môn.

3.2. Kiểm tra đánh giá và hỗ trợ hoạt động tự bồi dưỡng

Kiểm tra, đánh giá hoạt động tự bồi dưỡng giáo viên THPT cần định kỳ và khách quan. Sử dụng nhiều công cụ đánh giá như hồ sơ tự bồi dưỡng, kết quả dạy học, phản hồi từ học sinh, quan sát sư phạm. Kết quả đánh giá được dùng để hỗ trợ, định hướng giáo viên, nhận ra những thành tựu và những khó khăn cần giải quyết.

IV. Những yếu tố ảnh hưởng và hướng phát triển tự bồi dưỡng giáo viên

Hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên THPT chịu tác động của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm ý thức, động lực, sự tích cực của giáo viên. Yếu tố khách quan liên quan đến chính sách giáo dục, cơ sở vật chất của nhà trường, hỗ trợ từ lãnh đạo. Để phát triển tự bồi dưỡng giáo viên, cần xây dựng cơ chế khuyến khích, cấp bằng chứ chỉ, tạo điều kiện về thời gian, kinh phí. Đông thời, giáo viên cần nâng cao ý thức về nhu cầu phát triển nghề nghiệp, xây dựng kế hoạch dài hạn cho sự phát triển sự nghiệp.

4.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến tự bồi dưỡng

Yếu tố chủ quan bao gồm ý thức, động lực của giáo viên THPT trong hoạt động tự bồi dưỡng. Giáo viên có nhu cầu phát triển cao sẽ chủ động lập kế hoạch bồi dưỡng, tìm tòi phương pháp dạy học mới, cập nhật kiến thức. Thái độ của giáo viên đối với sự thay đổi, tư duy cải tiến cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả bồi dưỡng năng lực.

4.2. Các yếu tố khách quan và hỗ trợ từ nhà trường

Yếu tố khách quan bao gồm chính sách giáo dục, ngân sách nhà trường để hỗ trợ bồi dưỡng giáo viên, cơ sở vật chất, tài liệu tham khảo. Nhà trường cần cấp hỗ trợ tài chính cho khóa học, cung cấp thời gian cho giáo viên tham gia hoạt động bồi dưỡng, tạo mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm, và công nhận thành tựu của giáo viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trung học phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường THPT Quan Lạn huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên tại trường THPT Quan Lạn huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 5 http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG THPT 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề Nghiên cứu tìm ra các biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học dưỡng năng lực dạy học của giáo viên ở trường THPT là một vấn đề luôn mang tính thời sự và không đơn giản. Bởi lẽ, công tác quản lý hoạt động dạy học cho mỗi cấp học, bậc học, cho mỗi trường, mỗi địa phương, vùng, miền.là khác nhau. Mặt khác, các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học giáo viên ở trường THPT. Do đó việc tổng kết kinh nghiệm cả về lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động dạy học là việc làm cần thiết nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm bổ ích cho các nhà quản lý.

Trên thế giới và ở Việt Nam đã có rất nhiều công trình nghiên cứ ca. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả hàng đầu Việt Nam xung quanh vấn đề này như các tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Văn Hộ, Nguyễn Đức Chính, Trần Khánh Đức, , Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức Thiệp, Phạm Viết Vượng. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính, “Chuẩn và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 6 http://www.vn/ chuẩn hoá trong giáo dục-Những vấn đề lí luận và thực tiễn”, Tham l - - (2005), Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn trong lí luận chương trình dạy học của giáo dục hiện đại, Kỷ yếu Hội thảo chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục - Những vấn đề lí luận và thực tiễn, Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục. : đề tài: " Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp GVTH" của tác giả Nguyễn Mạnh Tuân, hay đề tài: "Biện pháp quản lý bồi dưỡng GVTH thành phố Nam Định đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp" của tác giả Dương Thị Minh Hiền,.

Một số khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu 1. Khái niệm Quản lý và Biện pháp quản lý 1. Quản lý Theo Từ điển Giáo dục học: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) tới khách thể quản lý (người bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [25]. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 7 http://www.vn/ Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: ”Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra” [10, tr.

Thuật ngữ “Quản lý” (Tiếng Việt gốc Hán) lột tả được bản chất của hoạt động này trong thực tiễn, nó bao gồm hai quá trình tích hợp vào nhau, quá trình “Quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn định”, quá trình “Lý” gốm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đưa hệ vào thế “phát triển”. Nếu người đứng đầu tổ chức chỉ lấy việc “Quản” làm chính thì tổ chức dễ bị trì trệ, ngược lại nếu chỉ quan tâm đến việc “Lý” thì sự phát triển của tổ chức không bền vững. Do vậy người quản lý phải luôn xác định và phối hợp tốt, sao cho trong “Quản” phải có “Lý” và trong “Lý” phải có “Quản”, làm cho trạng thái của hệ thống mình quản lý luôn được ở trạng thái cân bằng động. Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý.

Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể GV, học sinh và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. Bản chất của hoạt động quản lý có thể mô hình qua sơ đồ sau: Công cụ Chủ thể quản lý Đối tượng quản lý Phương pháp Sơ đồ 1.1: Mô hình quản lý Trong đó: Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 8 http://www.vn/ Khách thể (đối tượng) quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên các quan hệ giữa những con người, giữa các nhóm người khác nhau. Công cụ quản lý và phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý như: Mệnh lệnh, quyết định, chính sách, luật lệ… Phương pháp quản lý được xác định theo nhiều cách khác nhau.

Nó có thể là do nhà quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Quản lý có bốn chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Các chức năng chính của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý. Trong chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là điều kiện vừa là phương tiện không thể thiếu được khi thực hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý.

Tác giả Nguyễn Quốc Chí đã nhấn mạnh vai trò của thông tin trong quản lý: “ không có thông tin không có quản lý ” Mối liên hệ các chức năng quản lý được thực hiện qua sơ đồ sau: Kế hoạch Kiểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1.2: Quan hệ các chức năng quản lý 1. Biện pháp quản lý Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng thì biện pháp là “cách làm, cách thức tiến hành”. Biện pháp là cách thức hành động để thực hiện một mục đích, là cách làm giải quyết một vấn đề cụ thể. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 9 http://www.vn/ Biện pháp là một bộ phận của phương pháp, điều đó có nghĩa là để sử dụng một phương pháp nào đó phải sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, cùng một biện pháp có thể sử dụng trong nhiều phương pháp.

Biện pháp quản lý là cách thức tác động vào đối tượng quản lý để thực hiện các mục tiêu quản lý. Các biện pháp được đánh giá theo các tiêu chí sau: Tính kế thừa: không làm sáo trộn, hay quá thay đổi cái đã có mà kế thừa có chọn lọc. Tính phù hợp: biện pháp đưa ra là những biện pháp phù hợp với những điều kiện hoàn cảnh cụ thể. Tính khả thi: biện pháp không bị các yếu tố chi phối, nó ràng buộc ở mức độ cao.

Tính hiệu quả: biện pháp giải quyết được vấn đề đặt ra và không làm nảy sinh những vấn đề phức tạp hơn. Các yếu tố ràng buộc gồm: quyền lực, văn hóa, đạo đức, tài chính, thời gian, con người và chính sách pháp luật 1. Khái niệm Bồi dưỡng và Tự bồi dưỡng 1. Bồi dưỡng Từ điển giáo dục học cho rằng: Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất [25].

Theo các tài liệu của UNESCO, bồi dưỡng được hiểu như sau: Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng, thái độ để nâng cao năng lực trình độ, phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạt động mà người lao động đã có một trình độ năng lực chuyên môn nhất định qua một hình thức đào tạo nào đó. Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao trình độ nghiệp vụ, quá trình này diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hay kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng các yêu cầu của lao động nghề nghiệp. Bồi dưỡng là quá trình làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất. Hiểu theo nghĩa rộng thì bồi dưỡng là quá trình giáo dục, đào tạo nhằm hình thành Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN 10 http://www.vn/ nhân cách theo mục đích đã chọn.

Hiểu theo nghĩa hẹp, bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng còn thiếu hoặc lạc hậu, nhằm mục đích nâng cao hoặc hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể để làm tốt hơn công việc đang tiến hành. Từ góc độ khác, bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao năng lực nghề nghiệp. Quá trình này diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng về chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp. Như vậy bồi dưỡng là quá trình đào tạo nối tiếp, đào tạo liên tục trong khi làm việc nhằm cập nhật kiến thức còn thiếu hay đã lạc hậu, củng cố, mở mang và trang bị một cách có hệ thống những tri thức, kỹ năng, chuyên môn nghiệp vụ sẵn có để có thể.

Theo tác giả Nguyễn Minh Đường: Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung những kiến thức và kỹ năng đã lạc hậu hoặc còn thiếu ở một cấp học, bậc học, thường được xác nhận bằng một chứng chỉ. Theo tác giả Nguyễn Đức Trí: Bồi dưỡng là nâng cao trình độ hiện có về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm để làm tốt hơn việc đang làm. Như vậy, mục đích của bồi dưỡng là nhằm nâng cao năng lực, phẩm chất và năng lực chuyên môn để người lao động có cơ hội củng cố, mở rộng, và nâng cao hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn - nghiệp vụ đã có, từ đó nâng cao chất lượng hiệu quả công việc đang làm. Tự bồi dưỡng Hiện nay, đã có nhiều nghiên cứu về hoạt động tự học, tự bồi dưỡng ở những góc độ khác nhau.

Dưới đây là một số quan điểm của các nhà nghiên cứu về vấn đề này. - Theo tác giả Lê Khánh Bằng: “Tự bồi dưỡng là tự mình suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ và phẩm chất tâm lý để chiếm lĩnh một lĩnh vực khoa học nhất định” [1, tr.