phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông Chƣơng 2: Thực trạng quản lí hoạt động của tổ chuyên môn tại trường Trung học phổ thông Tân Trào, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang trong bố i cảnh đổ i mới giáo du ̣c Chƣơng 3: Biện pháp quản lí hoạt động của tổ chuyên môn tại trường Trung học phổ thông Tân Trào, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầ u đổ i mới giáo du ̣c -8- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ngoài nước Có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động của TCM và cách thức quản lí hoạt động của TCM , nhấ n ma ̣nh vai trò của GV và sự cần thiết phải có TCM để GV thực hiê ̣n tố t vai trò da ̣y ho ̣c của min ̀ h. Các nhà giáo dục học Xô viết (Xu-khôm-lin-xki, Ma-ca-ren-co) đã khẳng định rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lí của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lí hoạt động giảng dạy của đội ngũ GV” [18, tr.
Muốn xây dựng đội ngũ GV, HT phải có quyền lựa chọn đội ngũ GV cho nhà trường, phân công nhiệm vụ hợp lý cho GV thông qua TCM. Trong trường ho ̣c, các GV dạy cùng môn hoặc các môn học trong một lĩnh vực nhấ t đinh ̣ đươ ̣c tổ chức thành các TCM nhằ m ta ̣o điề u kiê ̣n để cùng sinh hoa ̣t , trao đổ i kinh nghiệm nâng cao năng lực giảng dạy (Johnson, 2003; Aguilar, 2010). Johnson (2003) và Sparks (2013) đưa ra cách hiể u về TCM như sau : đó là mô ̣t tổ chức trong trường ho ̣c , nơi tâ ̣p hơ ̣p GV da ̣y cùng môn hoặc các môn ho ̣c trong mô ̣t lĩnh vực nhất định nhằm tạo điều kiện để họ cùng sinh hoạt , trao đổ i kinh nghiệm nâng cao năng lực giảng dạy. Johnson (2003) khẳ ng đinh: ̣ chỉ khi GV hoạt động trong TCM mới có thể nâng cao triǹ h đô ̣ chuyên môn , cam kế t cải thiê ̣n tin ̀ h hin ̀ h ho ̣c tâ ̣p của HS và đáp ứng các yêu cầu của xã hội.
Trách nhiệm của TCM là trách nhiệm đối với việc nâng cao kết quả học tập của HS. Johnson cũng chỉ ra rằ ng mô ̣t TCM hoa ̣t đô ̣ng có hiê ̣u quả là nơi GV tiế p nhâ ̣n đươ ̣c những kiế n thức mới về da ̣y ho ̣c , giúp họ nâng cao kế t quả ho ̣c tâ ̣p của HS và ta ̣o điề u kiê ̣n để quản lí đươ ̣c các hoa ̣ t đô ̣ng da ̣y ho ̣c trong nhà trường [28]. Cụ thể hơn , Aguilar (2012) và Sparks (2013) chỉ ra những đặc trưng của một TCM hoạt đô ̣ng có hiê ̣u quả bao gồm : (1) Các thành viên trong TCM cần hiểu mục -9- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đích ta ̣i sao có TCM và mu ̣c đích đó đư ợc hiểu là để hỗ trợ , học hỏi lẫn nhau , cùng nhau xác đinh ̣ những cách thức tố t nhấ t giúp HS ho ̣c tâ ̣p đạt kế t quả cao ; (2) Có môi trường ho ̣c tâ ̣p an toàn , hỗ trơ ̣ nhau, có quyền được thử và sai; đươ ̣c giúp đỡ để sửa sai, mọi thắc mắc được giải đáp ; (3) Chấ p nhâ ̣n các ý tưởng khác nhau , tin tưởng và lắ ng nghe nhau; (4) TTCM hay người lañ h đa ̣o TCM là người biế t lắ ng nghe , chia sẻ và hỗ trơ ̣ các thành viên trong nhóm. Để có mô ̣t TCM hoa ̣t đô ̣ng hiê ̣u quả, cầ n có sự lañ h đa ̣o chính thức, hỗ trơ ̣ của các thành viên và của người lañ h đa ̣o , tinh thầ n trách nhiê ̣m và hơ ̣p tác (Gallimore & Ermeling, 2010) [27]; [29].
Johnson (2003) chỉ ra các hoạt động của TCM mà người quản lí cần phải tập trung bao gồ m: (1) Xác định các cản trở trong việc dạy và học của nhà trường trên cơ sở thu thâ ̣p thông tin về thực tế da ̣y ho ̣c , xem xét kế t quả ho ̣c tâ ̣p và rèn luyê ̣n của HS trong mố i quan hê ̣ với viê ̣c da ̣y học, thái độ, hành vi của GV và nhân viên nhà trường; (2) Xây dựng kế hoa ̣ch và chương trình hành đô ̣ng để khắ c phu ̣c ha ̣n chế , trở ngại trong quá trình dạy học; (3) Xây dựng và triể n khai các dự án , đó là: các dự án ngắ n ha ̣n để th ực hiện mục tiêu khắc phục hạn chế của hoạt động dạy và học. Các dự án ngắn hạn này giúp GV tâ ̣p trung mo ̣i cố gắ ng nỗ lực và thời gian vào mô ̣t số mu ̣c tiêu và qua các dự án để đa ̣t đế n mu ̣c tiêu cuố i cùng; (4) Xây dựn g nhóm hành đô ̣ng giúp nâng cao thành tić h ho ̣c tâ ̣p của HS và xây dựng cô ̣ng đồ ng phát triể n chuyên môn. Viê ̣c phát triể n chuyên môn đươ ̣c Johnson khuyên là cầ n thực hiê ̣n qua nhiề u hin ̀ h thức như : làm việc nhóm nhỏ , qua mạng online, xêmina, hô ̣i thảo , huấ n luyê ̣n, đào ta ̣o chuyên môn , thảo luận bài học , đánh giá đồ ng nghiê ̣p, viế t bài chia sẻ kinh nghiê ̣m, kiế n thức, quan sát giờ da ̣y… (5) Hỗ trơ ̣ GV trong công tác chuyên môn và vâ ̣t chấ t , tinh thầ n để GV yên tâ m công tác. Bên cạnh các nghiên cứu nhấ n ma ̣nh vai trò của TCM , tính chất của một TCM hoạt động có hiệu quả, sự cầ n thiế t phải quản lí hoạt động của TCM và nô ̣i dung quản lí hoạt động của TCM thì các nhà giáo du ̣c còn bàn nhiề u về vai trò và yêu cầ u đố i với - 10 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người lañ h đa ̣o TCM, cụ thể là HT và TTCM.
Họ có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của TCM, do đó sẽ ảnh hưởng đế n viê ̣c ho ̣c tâ ̣p của HS (Johnson, 2003; Spart, 2013; Weston, 2014). HT giữ vai trò đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng đến việc xây dựng TCM hiê ̣u quả. Bàn về vai trò của HT đối với lãnh đạo , xây dựng TCM xuấ t sắ c , các tác giả (Harris & Muijs, 2005; Spart, 2013) chỉ ra HT cần xây dựng và phát triển các TCM thông qua : (1) Chia sẻ viễn cả nh của nhà trường với GV ; (2) Xây dựng và phát hu y vai trò lañ h đa ̣o của GV; (3) Xây dựng môi trường làm viê ̣c hiê ̣u quả trong nhà trường ; (4) Lãnh đa ̣o quá trình dạy học ; (5) Quản lí, chỉ đạo, đánh giá các hoạt động của TCM ; (6) Phân quyề n cho TTCM để tổ chức, quản lí hoạt động của TCM. Như vậy, để quản lí tốt hoạt động của TCM , HT phải có kiế n thức , có kĩ năng lãnh đạo, có năng lực hỗ trợ và là mẫu hình của sự hợp tác , lắ ng nghe, kế t nố i và chia sẻ; huấ n luyê ̣n, tư vấ n cho GV về ki ̃ năng da ̣y ho ̣c để nâng cao thành tích ho ̣c tâ ̣p của HS; giúp GV giải quyết các vấn đề nảy sinh (Johnson, 2003).
Bên ca ̣nh vai trò của HT , Weston (2014) còn chỉ ra các chức năng chin ́ h của TTCM là: (1) Đưa ra đinh ̣ hướng chiế n lươ ̣c và phát triể n môn ho ̣c gồm : mục tiêu chiế n lươ ̣c và kế hoa ̣ch phát triể n môn ho ̣c , các chỉ dẫn dạy học môn học ; (2) Lãnh đa ̣o, chỉ đạo hoạt động dạy học , chấ t lươ ̣ng da ̣y ho ̣c , thu thâ ̣p thông tin , đánh giá kế t quả dạy học và có kế hoạch điều chỉnh ; (3) Lãnh đạo và quản lí TCM , GV; đảm bảo mố i kế t hơ ̣p và tić h hơ ̣p giữa các môn ho ̣c , nhóm chuyên môn ; tổ chức dự giờ , làm viê ̣c hơ ̣p tác trong tổ ; (4) Tuyển dụng và phát triển đội ngũ GV , chia sẻ thông tin và các nguồn lực dạy học , đảm bảo đủ GV cho các lớp , có kinh phí cho TCM hoạt động , tạo môi trường làm việc và hỗ trợ GV trẻ [32]. Ngoài việc đề cập đến vai trò của TTCM thì Johnson (2003) cũng chỉ ra mỗi GV phải trở thành mô ̣t người lañ h đa ̣o chuyên môn trong nhóm nghiã là ho ̣ phải có quyề n tham gia, ra quyế t đinh ̣ và đưa ra các sáng kiế n chuyên môn. Nhìn chung, các nghiên cứu của một số tác giả nước ngoài đã đề cập đến các vấn đề quan trọng như: vai trò của TCM , tính chất của một TCM hoạt động có hiệu quả, sự cầ n thiế t phải quản lí hoa ̣t đô ̣ng của TCM, các nội dung quản lí hoạt động TCM, - 11 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sự cầ n thiế t của nhà quản lí trong việ c phối hợp quản lí TCM. Bên cạnh đó, các nghiên cứu còn tập trung đến vai trò , yêu cầu đối với HT , TTCM trong lãnh đa ̣o hoạt động TCM; vai trò của GV trong việc tham gia các hoạt động của TCM.
Có thể thấy các nghiên cứu đã tập trung tìm hiểu lí luận quản lí hoạt động TCM, xác định tính chất của một TCM hiệu quả và các giải pháp nâng cao chất lượng quản lí hoạt động TCM ở trường phổ thông. Theo các tác giả trên , quản lí hoạt động TCM diễn ra qua ba cấ p : (1) Quản lí của HT đối với TCM ; (2) Quản lí của TT CM đối với các hoạt động của TCM; (3) GV tự quản lí như những nhà lañ h đa ̣o da ̣y ho ̣c.