CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC VIÊN Ở HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình ngoài nước Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý thuyết đo lường, đánh giá trong giáo dục, đặc biệt phát triển mạnh ở Anh và Hoa Kỳ. Các nghiên cứu được phát hành rộng rãi thông qua các ấn phẩm, tái bản hằng năm và được nhiều nước trên thế giới đón nhận để sử dụng và dùng làm tài liệu tham khảo.
Hệ thống lý luận về giáo dục, hệ thống lý luận về kiểm tra, đánh giá được nhiều tác giả nước ngoài nghiên cứu và hoàn thiện từ rất sớm. Hệ thống lý luận hiện đại về kiểm tra, đánh giá có nhiều quan điểm khác nhau và thường được trình bày thống nhất với hệ thống lý luận về hoạt động dạy học. Nói đến lý luận giáo dục hiện đại trước hết phải kể đến tác giả Benjamin Bloom với những nguyên tắc phân loại mục tiêu giáo dục. Đó là: Biết, Hiểu, Ứng dụng, Phân tích, Tổng hợp và Đánh giá.
Trong lĩnh vực quản lý chất lượng giáo dục Đại học có thể kể đến Astin A.W với “Lý thuyết gia tăng giá trị” cho rằng các trường Đại học có chất lượng cao tập trung làm tăng sự khác biệt về kiến thức, kỹ năng và thái độ của học viên từ khi nhập trường đến khi ra trường. Chất lượng và hiệu quả giáo dục càng cao nếu sự khác biệt giữa đầu vào và đầu ra về kiến thức, kỹ năng và thái độ của học viên càng lớn [1]. Đề cập đến cơ sở lý luận về công cụ kiểm tra đánh giá, có thể kể đến quan điểm của tác giả Rowntree: mục đích của “đánh giá” (Assessment) là nhằm đánh giá thành tích, năng lực và sự tiến bộ của người học; “đánh giá” (Evaluation) bao hàm luôn cả những yếu tố của hoạt động dạy học có tác động đến chất lượng học tập. Trong cuốn “A Teacher's Guide to Assessment” (Hướng dẫn GV đánh giá) do D.Macintosh lại viết rất cụ thể, chuyên sâu về những lý luận cơ bản của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá, cách đánh giá, cho điểm, và 8 cả cách thức đánh giá bằng nhận xét của giáo viên đối với học sinh.
Đây là cuốn sách gợi mở rất nhiều cho nhà quản lý trong công tác quản lý hoạt động đánh giá học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực [2]. Về cơ sở lý luận chung về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, có thể kể đến các tác giả: Andrew Taylor và Frances Hill với công trình “Quản lý chất lượng trong giáo dục”, tác giả Brent Davies và Linda Ellison với công trình “Quản lý các trường học trong thế kỷ XXI”, tác giả Michel Develay “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên”. Trong những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều công trình nghiên cứu từng vấn đề cụ thể, trong đó xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập của học viên. Cơ sở lý luận về công cụ kiểm tra, đánh giá có thể kể đến quan điểm của tác giả Rowntree: mục đích của đánh giá nhằm đánh giá thành tích, năng lực và sự tiến bộ của người học, khái niệm này bao hàm luôn cả những yếu tố của hoạt động dạy học có tác động đến chất lượng giáo dục.
Xu hướng nghiên cứu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên, học viên trên thế giới hiện nay là hoàn toàn giao cho giáo viên, giảng viên và người học chủ động. Phương pháp đánh giá được sử dụng sáng tạo, đa dạng và linh hoạt. Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và vấn đề quản lý hoạt động này được các tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau nhưng tất cả các tác giả đều nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, vai trò của hoạt động quản lý, từng bước xây dựng, hoàn thiện cơ sở lý thuyết, cơ sở thực tiễn và quy trình cho hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học. Các công trình trong nước Các nhà khoa học trong nước đã có có nhiều công trình xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động kiểm tra, đánh giá và quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học, nhiều công trình nghiên cứu về hệ thống lý luận quản lý giáo dục, giáo dục đại học, quản lý nhà trường, quản lý chất lượng giáo dục Nghiên cứu “Một số vấn đề kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh” của tác giả Đặng Vũ Hoạt, với tư cách là người nghiên cứu sâu về lý luận dạy học, trong 9 những bài viết của mình, tác giả đã trình bày những vấn đề về vị trí, chức năng và các quan điểm kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh dưới góc độ lý luận dạy học hiện nay [3].
Theo tác giả “ Khi kiểm tra, đánh giá tri thức, kĩ năng, kĩ xảo chúng ta cần kiểm tra thường xuyên, có hệ thống, có kế hoạch, kết hợp nhiều dạng, nhiều phương pháp kiểm tra… Đồng thời cần bồi dưỡng cho học sinh ý thức tự đánh giá một cách đúng đắn và khiêm tốn”. Kiểm tra, đánh giá đạt hiệu quả tốt cần đảm bảo tính toàn diện, đảm bảo tính phát triển, tính khách quan, chính xác, công bằng, tránh hình thức, thiên vị hay thành kiến, không quá dễ dãi nhưng không quá khắt khe. Điều đó chẳng những giúp cho việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh mang lại kết quả cao mà còn góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Ngoài ra nói về vấn đề KT-ĐG KQHT có thể kể đến các tài liệu về phương pháp dạy học, giáo dục học, QLGD như: tác giả Trần Thị Tuyết Oanh trong tác phẩm “Đánh giá giáo dục” đề cập đến những vấn đề cơ bản về KT-ĐG một cách có hệ thống [4]; Phan Trọng Ngọ với tác phẩm “Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường” đã bàn về khái niệm đánh giá, mối quan hệ của đánh giá và mục tiêu học tập, các phương pháp đánh giá [5]; tác giả Lâm Quang Thiệp trong tác phẩm “Trắc nghiệm và ứng dụng” và một số bài báo của ông đăng trên tạp chí Giáo dục, tạp chí Phát truển giáo dục như bài “ Đổi mới phương pháp đánh giá KQHT ở các trường đại học nước ta” đã đề cập đến hướng phát triển khoa học về đo lường tring giáo dục nước ta [6].
Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Hương (2018), khẳng định rằng đánh giá chính xác kết quả học tập của học viên là cơ sở quan trọng để có những quyết định đúng đắn trong dạy học, đảm bảo nâng cao chất lượng đào tạo. Việc đánh giá kết quả học tập một cách khách quan, chính xác, đảm bảo tính hệ thống và khoa học vẫn là những điều mà các nhà quản lý giáo dục quan tâm, đồng thời nó sẽ là động lực mạnh mẽ khích lệ sự vươn lên trong học tập của học viên, thúc đẩy sự tìm tòi sáng tạo không ngừng của học viên. Từ kết quả khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá của học viên tại trường Cao đẳng Y tế An Giang, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý nhằm góp phần thúc đẩy tiến trình quản lý hoạt động kiểm 10 tra, đánh giá, nâng cao hiệu quả kiểm tra, đánh gía, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của trường Cao đẳng Y tế An Giang. Trịnh Thanh Tuấn (2018), đã dựa trên cơ sở nghiên cứu lý luận và trong thực tiễn hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên và quản lý hoạt động này, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với “Đánh giá và đo lường kết quả học tập” đã hệ thống rất đầy đủ các thuật ngữ và khái niệm, các nguyên tắc, phương pháp, kĩ thuật, các nội dung ĐG trong giáo dục [7].
Qua những nghiên cứu đã được công bố tác giả nhận thấy vấn đề quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học mang tính cấp thiết trong tình hình đổi mới giáo dục hiện nay. Các nghiên cứu về hoạt động này sẽ có vai trò quan trọng trong việc đóng góp cơ sở lý luận, cơ sở lý thuyết để hoàn thiện các biện pháp nâng cao quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập ở Học viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh. Các khái niệm chính của đề tài 1. Quản lý giáo dục 1.
Quản lý Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý nhưng có thể khẳng định quản lý là hoạt động gắn liền với sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, là quá trình lựa chọn những tác động lên khách thể quản lý nhằm đảm bảo cho một hoạt động chung nào đó có kết quả mong muốn. Chủ thể quản lý cần biết sắp xếp và thể hiện hợp lý các tác động lên đối tượng bị quản lý, sao cho đảm bảo sự cân đối cả hai ổn định và phát triển bộ máy. Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, tùy theo cách tiếp cận mà khái niệm quản lý đã được các nhà nghiên cứu định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Trong từ điển Tiếng việt, 2005 định nghĩa: Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định hoặc quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định.
11 Trong thực tiễn, đã có nhiều cách hiểu và biểu đạt về khái niệm quản lý, tùy theo mục đích tiếp cận khác nhau của mỗi tác giả, Frederich Wiliam Taylor cho là Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất.