CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI 1. Tổng quan về Bảo hiểm xe cơ giới 1. Khái niệm Bảo hiểm Xe cơ giới Bảo hiểm Xe cơ giới là loại hình bảo hiểm cho chủ xe cơ giới (bao gồm các cá nhân, các tổ chức có quyền sở hữu xe hay bất kỳ người nào được phép sử dụng xe cơ giới, kinh doanh vận chuyển hành khách bằng xe cơ giới) trước những sự cố gây thiệt hại về người, phương tiện và bên thứ ba do thiên tai, tai nạn, cháy nổ, … (Nguyễn Văn Định và Nguyễn Thị Hải Đường, 2020) Dưới góc độ kỹ thuật, bảo hiểm xe cơ giới là loại hình bảo hiểm nhằm mục đích chi trả bồi thường cho người được bảo hiểm hoặc người thụ bảo hiểm trước những sự cố gây thiệt hại về người, phương tiện và bên thứ ba do thiên tai, tai nạn, cháy nổ, … thuộc phạm vi bảo hiểm.
Dưới góc độ pháp lý, bảo hiểm xe cơ giới là loại hình bảo hiểm mà người bảo hiểm cam kết sẽ trả cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm số tiền bồi thường cho các sự kiện bảo hiểm do các sự cố gây thiệt hại về người, phương tiện và bên thứ ba do thiên tai, tai nạn, cháy nổ, … theo thỏa thuận, cùng với đó, người được bảo hiểm hoặc người mua bảo hiểm phải thực hiện đóng phí bảo hiểm cho bên bảo hiểm. Vai trò của bảo hiểm xe cơ giới Bảo hiểm xe cơ giới có nhiều vai trò tích cực đối với chủ xe cơ giới, DNBH và toàn đời sống xã hội 1. Đối với chủ xe cơ giới và người thứ ba - Khi xảy ra tai nạn, các tổn thất không ai mong muốn liên quan đến xe cơ giới, chủ xe/lái xe bị ảnh hưởng liên quan đến sức khỏe, tính mạng và tài sản, thậm chí, trong nhiều trường hợp còn gây thiệt hại cho những người khác là nạn nhân trọng các vụ tai nạn giao thông. Lúc này, bảo hiểm xe cơ giới bồi thường kịp thời, giúp chủ 12 xe/lái xe nhanh chóng khôi phục, ổn định lại cuộc sống và các hoạt động sản xuất kinh doanh.
Doanh nghiệp bảo hiểm nếu thực hiện chi trả, bồi thường sẽ giúp các chủ xe/lái xe trang trải các chi phí phát sinh như chi phí y tế, sửa chữa tài sản, thậm chí là thay thế, mua mới hoặc bồi thường trách nhiệm dân sự cho người thứ ba; - Việc thực hiện bồi thường, chi trả trong các loại hình bảo hiểm xe cơ giới còn góp phần tạo cho các chủ xe/lái xe tâm lý yên tâm, thoải mái, tự tin khi tham gia giao thông; - Ngoài ra, các sản phẩm bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới còn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên bị thiệt hại do lỗi của các chủ xe/lái xe gây ra mà không phụ thuộc quá nhiều vào tình hình tài chính của các chủ xe/lái xe. Nhờ có bảo hiểm TNDS giúp cho người thứ ba tránh được những khủng hoảng về tài chính và tinh thần, tránh gây ra những căng thẳng không đáng có, tránh được những phản ứng, khiếu nại, kiện tụng từ phía gia đình người thứ ba trong trường hợp người thứ ba bị thương tật, tử vong do tai nạn; - Ngoài xe, trong nhiều trường hợp thực tế trong đời sống, các sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới còn góp phần xoa dịu căng thẳng giữa chủ xe và nạn nhân cũng như gia đình của chủ xe/lái xe nhờ sự hòa giải và bồi thường về mặt tài chính của bảo hiểm. Đối với doanh nghiệp bảo hiểm và toàn xã hội - Các sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới góp phần gia tăng doanh thu bảo hiểm tại các DNBH, giúp DNBH chiếm lĩnh được thị phần bảo hiểm xe cơ giới nói riêng và bảo hiểm phi nhân thọ nói chung. Đây là sản phẩm đem đến thế mạnh cho nhiều DNBH trên thị trường hiện nay.
- Gián tiếp qua các công tác giám định cũng như công tác bồi thường thiệt hại cho các vụ tai nạn giao thông, DNBH sẽ có thông tin, căn cứ để thống kê, nghiên cứu được các rủi ro, nguyên nhân gây ra rủi ro để từ đó xây dựng các biện pháp đề phòng, hạn chế tổn thất một cách hữu hiệu nhất, giảm bớt tỉ lệ tai nạn giao thông một cách đáng kể. Đây là một trong những công tác luôn được DNBH và các cơ quan quản lý bảo hiểm đặc biệt coi trọng. Hoạt động này bao gồm việc tuyên truyền, nâng cao ý 13 thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ, hỗ trợ lắp gương cầu lồi tại những đoạn đường bị che chắn tầm nhìn, làm biển báo giao thông, … Như vậy, bảo hiểm xe cơ giới không chỉ có vai trò hữu ích đối với các chủ xe tham gia bảo hiểm mà còn có vai trò với cả xã hội. - Việc triển khai kinh doanh các sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới đã góp phần ổn định Ngân sách Nhà nước.
Doanh nghiệp bảo hiểm đem lại nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước thông quá các khoản nộp thuế, phí và lệ phí. Đồng thời, các khoản tiền nhàn rỗi còn được DNBH triển khai các hoạt động đầu tư, vừa đem lại nguồn lợi cho các DNBH, vừa đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như tạo thêm việc làm cho nhiều lao động. Bên cạnh đó, việc thực hiện đề phòng, hạn chế tổn thất và chi trả, bồi thường của bảo hiểm còn phần nào là giảm chi cho Ngân sách Nhà nước trong việc hỗ trợ nạn nhân, giải quyết hậu quả tai nạn. Thông qua những phân tích trên, có thể khẳng định rằng, bảo hiểm xe cơ giới vừa có vai trò kinh tế, vừa có vai trò xã hội, mang đậm tính nhân văn trong nền kinh tế thị trường.
Phân loại Bảo hiểm xe cơ giới Bảo hiểm xe cơ giới được triển khai tại các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm các loại hình như sau: - Loại hình bảo hiểm bắt buộc: Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba. - Loại hình bảo hiểm tự nguyện: • Bảo hiểm tự nguyện TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba; • Bảo hiểm tự nguyện TNDS của chủ xe cơ giới đối với hàng hóa vận chuyển trên xe; • Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe và người ngồi trên xe; • Bảo hiểm vật chất xe cơ giới. Trong đó: Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba là loại hình bảo hiểm bắt buộc đối với chủ xe cơ giới tham gia giao thông, hoạt động trên lãnh 14 thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải tham gia theo quy định của Nghị định 67/2023/NĐ-CP nhằm đảm bảo quyền lợi cho người thứ ba khi gặp tai nạn giao thông do xe cơ giới gây ra. Bảo hiểm tự nguyện TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba là loại hình bảo hiểm nhằm đảm bảo quyền lợi cho người thứ ba khi gặp tai nạn giao thông do xe cơ giới gây ra trong trường hợp tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm bắt buộc TNDS mà chủ xe bồi thường cho nạn nhân vượt quá mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc TNDS.
Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe và người ngồi trên xe là loại bảo hiểm tự nguyện dành cho lái xe, phụ xe và những người ngồi trên xe trong quá trình tham gia giao thông, khi lên xuống xe trong quá trình tham gia giao thông không may bị tai nạn. Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại hình bảo hiểm tự nguyện nhằm bảo vệ thiệt hại vật chất của xe xảy ra do những tai nạn bất ngờ ngoài sự kiểm soát của chủ xe trong những trường hợp cụ thể do quy tắc bảo hiểm quy định Bảo hiểm tự nguyện TNDS của chủ xe cơ giới đối với hàng hóa vận chuyển trên xe là trách nhiệm dân sự của chủ xe đối với hàng hóa trong quá trình vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển giữa chủ xe với chủ hàng. Quản lý hoạt động khai thác nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới 1. Khái niệm quản lý hoạt động khai thác nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới Quản lý hoạt động khai thác nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới là việc lựa chọn, ra quyết định, triển khai thực hiện, tổ chức kiểm tra giám sát, thu thập phân tích thông tin để điều chỉnh các giải pháp mang tính ngắn hạn, trung hạn, dài hạn nhằm mục tiêu phát triển, tăng trưởng an toàn, hiệu quả loại hình nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới trên cơ sở khai thác và huy động triệt để nguồn lực của doanh nghiệp (vốn, công nghệ, nhân lực…) và tác động từ yếu tố bên ngoài (kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, pháp luật, môi trường kinh doanh…) đối với loại hình bảo hiểm xe cơ giới.
Nội dung quản lý hoạt động khai thác nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới 1. Quản lý quy trình khai thác Quy trình khai thác sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới thường được thực hiện tại các DNBH theo sơ đồ sau: B1 - B5 - Tìm kiếm, B3 - B2 - B4 - Quản lý dịch tiếp cận Chào phí - Đánh giá rủi Phát hành/Ký vụ, lưu trữ khách hàng Đàm phán ro kết HĐBH thống kê báo và thu thập dịch vụ cáo thông tin Hình 1. Quy trình khai thác bảo hiểm xe cơ giới Nguồn: Nguyễn Văn Định và Nguyễn Thị Hải Đường (2020) Quy trình khai thác sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới thường bao gồm 5 bước chính, tuy nhiên, tùy thuộc vào cơ cấu tổ chức, phương hướng điều hành mà các DNBH có thể điều chỉnh, thay đổi, bổ sung các nội dung chi tiết trong quy trình khai thác sao cho phù hợp với tiềm năng, nguồn lực tại doanh nghiệp để đạt được hiệu quả cao nhất. Bước 1: Tìm kiếm, tiếp cận khách hàng và thu thập thông tin Giai đoạn tìm kiếm, tiếp cận khách hàng là công việc khó khăn nhất khi tiến hành kinh doanh, đòi hỏi khai thác viên phải xác định được đối tượng Khách hàng cũng như nguồn khác hàng nhắm tới để có chiến lược tiếp cận cũng như cung cấp sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới phù hợp.
Bước 2: Đánh giá rủi ro Để đảm bảo quản lý tốt chương trình bảo hiểm, khâu quan trọng nhất quy trình này là việc đánh giá rủi ro trước khi cấp đơn. Bởi đánh giá rủi ro trước khi cấp đơn là 16 cơ sở cho việc chấp nhận bảo hiểm hay không cũng như đề xuất các phương án đề phòng hạn chế tổn thất một cách có hiệu quả.