Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới P. Lexgáp là nhà sáng lập lí luận giáo dục thể chất người Nga đã xây dựng cơ sở lí luận về giáo dục thể chất.
Ông đã nghiên cứu hệ thống các bài tập thể chất cho trẻ, ý nghĩa vệ sinh và sức khoẻ của bài tập thể chất. Ông cho rằng, cơ sở để lựa chọn bài tập thể chất là phải tính đến những đặc điểm giải phẫu sinh lí và tâm lí, mức độ khó dần và đa dạng của các bài tập thể chất. Ông cũng cho rằng sự phát triển thể chất ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của con người như sự phát triển về trí tuệ, đạo đức thẩm mĩ và hoạt động lao động. Ông coi trọng giáo dục thái độ tự giác của trẻ trong quá trình giáo dục thể chất và yêu cầu người giáo viên cần tăng dần mức độ chịu đựng cơ thể trẻ và đa dạng các bài tập thể chất cho trẻ.
Ông cũng nghiên cứu lí luận và phương pháp tiến hành trò chơi vận động, thông qua trò chơi vận động góp phần phát triển nhân cách cho trẻ em [Dẫn theo 18]. Gorinhépxki là người đã làm rõ hơn về học thuyết về giáo dục thể chất của P. Ông nghiên cứu vấn đề vệ sinh của bài tập thể chất, thể dục chữa bệnh. Ông xác định những đặc trưng của giáo dục thể chất trong các giai đoạn khác nhau của cuộc sống con người [Dẫn theo 18].
Krúpxkaia cho rằng, giáo dục thể chất cho trẻ có ý nghĩa lớn, là nhiệm vụ quan trọng để phát triển thế hệ mai sau. Bà cũng xem trọng trò chơi vì nó góp phần phát triển thể chất cho trẻ và có vai trò tích cực trong giáo dục toàn diện cho con người [Dẫn theo 18]. Bưcốpva đã có nhiều đóng góp trong lĩnh vực lí luận và thực tiễn giáo dục thể chất cho trẻ mầm non với các tác phẩm "Rèn luyện cơ thể trẻ" và "Sự phát triển vận động cơ bản của trẻ mầm non"… [Dẫn theo 18]. Khuckhlaieva đã viết cuốn sách, "Lí luận và phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non".
Đây là sự đúc kết của hàng trăm công trình nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục thể chất cho trẻ mầm non [Dẫn theo 18]. Từ những nghiên cứu của các nhà tư tưởng giáo dục trên thế giới, có thể thấy rằng giáo dục thể chất là một trong những nội dung giáo dục quan trọng và cần thiết và chúng chính là cơ sở vững chắc để phát triển hoạt động giáo dục thể chất trong trường học cũng như trong xã hội ở các quốc gia nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam Có rất nhiều công trình ở Việt Nam nghiên cứu về lĩnh vực giáo dục thể chất cho học sinh mầm non, những công trình này đã cung cấp cơ sở lí luận cũng như hướng dẫn kỹ năng thực hành giáo dục thể chất cho học sinh mầm non tại các cơ sở giáo dục mầm non trong cả nước. Tác giả Hoàng Thị Bưởi (2001) đã nghiên cứu những quy luật riêng, cụ thể hóa quá trình giáo dục với những phương hướng cụ thể, chỉ rõ mục đích, nhiệm vụ, phương tiện; đặt ra các nguyên tắc và phương pháp giáo dục thể chất; nghiên cứu các hình thức giáo dục thể chất mang lại hiệu quả cho quá trình tập luyện [6].
Lê Thu Hương (2004) trong công trình của mình đã tổng hợp kinh nghiệm về chương trình giáo dục mầm non trong nước và trên thế giới. Đánh giá thực trạng giáo dục mầm non và việc thực hiện giáo dục trong các trường mầm non hiện nay. Tác giả cũng đưa ra những định hướng trong công tác giáo dục trẻ mầm non trong tương lai [10]. Tác giả Phan Thị Thu (2006) trong cuốn phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non đã giúp cho người học nắm được những kiến thức, kĩ năng cơ bản về phương pháp phát triển thể chất cho trẻ mầm non, phát triển năng lực chuyên môn và vận dụng vào thực tiễn quá trình giáo dục thể chất tại các cơ sở giáo dục mầm non [22].
9 Đặng Hồng Phương (2008) đề cập đến hai vấn đề, đó là lí luận giáo dục thể chất và quá trình giáo dục thể chất cho trẻ ở trường mầm non. Sách gồm có 7 chương và trình bày đầy đủ lí luận giáo dục thể chất là một khoa học, nhiệm vụ, nguyên tắc, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục thể chất cho trẻ em lứa tuổi mầm non và tổ chức công tác giáo dục thể chất cho trẻ em ở trường mầm non [18]. Đặng Hồng Phượng (2012) đã đề cập đến ba vấn đề chủ yếu: Cơ sở lí luận của phương pháp hình thành kĩ năng vận động cho trẻ mầm non, hệ thống Phương pháp hình thành kĩ năng vận động cho trẻ mầm non và quá trình hình thành kĩ năng vận động cho trẻ mầm non [17]. Nguyễn Thị Thảo (2018) trong bài viết lựa chọn trò chơi vận động nâng cao tố chất thể lực và kĩ năng vận động cơ bản cho trẻ trường mầm non TH School, tác giả đã chọn được 16 trò chơi vận động nhằm nâng cao các tố chất thể lực và các kĩ năng vận động cơ bản cho trẻ mầm non Trường Mầm non TH School.
Những trò chơi vận động này thực sự đã đem lại hiệu quả tốt trong quá trình rèn luyện thể lực cũng như kĩ năng vận động cơ bản cho trẻ mầm non; có khả năng nâng cao các tố chất thể lực và kĩ năng vận động cơ bản cho trẻ mầm non Trường Mầm non TH School [21]. Nguyễn Thị Bích Nguyệt (2019) khi nghiên cứu thực trạng và một số biện pháp phát triển vận động cho trẻ em ở trường mầm non tỉnh Khánh Hoà đã cho rằng thát triển vận động cho trẻ mầm non từ 0-6 tuổi là một việc làm hết sức cần thiết để nhằm phát triển thể lực cho trẻ. Các bài tập vận động phù hợp sẽ giúp cơ thể trẻ thoải mái, kích thích hoạt động của các hệ cơ quan bên trong như hệ tuần hoàn, hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa. Luyện tập với các yếu tố tự nhiên như ánh nắng mặt trời, không khí trong lành.
trẻ sẽ thích nghi tốt hơn với môi trường sống bên ngoài, tăng cường sức đề kháng của cơ thể. Đặc biệt, khi thể lực được tăng cường và phát triển, trẻ sẽ có mong muốn tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh chúng. Từ đó, nhận thức ngôn ngữ, tình cảm, thẩm mĩ và kĩ năng xã hội của trẻ cũng sẽ phát triển. Đối với GV 10 mầm non, thực hiện tốt các biện pháp phát triển vận động cho trẻ sẽ đem lại cho trẻ em sự mạnh dạn, tự tin, hứng thú tham gia hoạt động giáo dục phát triển thể chất, trẻ yêu thích trường lớp, thích đi học.
Các biện pháp tác giả đưa ra hi vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phát triển vận động cho trẻ ở một số trường mầm non trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa nói riêng và các trường mầm non trên cả nước nói chung [16]. Nguyễn Bích Ngọc (2017) trong nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non Hoa Sữa, quận Long Biên, Hà Nội đã chỉ ra rằng mỗi biện pháp quản lý GDTC cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non có mục đích, nội dung, điều kiện và cách thức thực hiện riêng và có mối quan hệ qua lại chặt chẽ với nhau, vì vậy khi thực hiện các biện pháp quản lý cần thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý GDTC, vận dụng các biện pháp quản lý GDTC tuỳ theo điều kiện, hoàn cảnh, cơ sở vật chất của từng trường mầm non mới nâng cao được chất lượng hoạt động GDTC cho trẻ mẫu giáo [15]. Các công trình nghiên cứu khoa học trên đã đề cập đến cơ sở lí luận của hoạt động giáo dục thể chất về mục đích, nội dung, hình thức … và đến công tác chỉ đạo, biện pháp quản lí ở các trường mầm non phương pháp nâng cao thể chất cho trẻ mầm non, các hình thức tổ chức nâng cao thể chất cho lứa tuổi mầm non, cách thức quản lí hoạt động thể chất. Đồng thời các công trình còn nêu thực trạng hoạt động, giáo dục thể chất, quản lí hoạt động này và đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động giáo dục thể chất đối với các bé lứa tuổi mầm non phù hợp với tực tiễn ở các địa phương.
Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý nhà trường Quản lí nhà trường, quản lí giáo dục là tổ chức hoạt động dạy học có tổ chức được hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa mới quản lí được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, 11 đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước [8]. Quản lí nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục và đào tạo, đối với thế hệ trẻ và đối với học sinh” [19]. Quản lí nhà trường là hệ thống xã hội sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý nghĩa, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lí lên tất cả các mặt của đời sống nhà trường để đảm bảo sự vận hành tối ưu xã hội – kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên.
Từ những khái niệm trên tác giả rút ra khái niện quản lí nhà trường như sau: Quản lí nhà trường là hệ thống những tác động có chủ đích của Hiệu trưởng đến tất cả các nguồn lực trong và ngoài nhà trường (nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực) nhằm đạt các mục tiêu giáo dục theo đường lối giáo dục của Đảng, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước.