Chương 1: Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở huyện Đầm Dơi tỉnh Cà Mau Chương 3: Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở huyện Đầm Dơi tỉnh Cà Mau trong thời gian tới. 5 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đƣờng 1. Những nghiên cứu ở ngoài nước Trong những năm qua bạo lực học đường diễn ra khá phức tạp, là một trong những vấn đề của tất cả các nước trên thế giới.
Theo số liệu năm 2017 của tổ chức UNESCO công cố hàng năm có đến 246 triệu trẻ em và vị thành niên là nạn nhân của BLHĐ. Qua khảo sát 5 quốc gia Nepal, Việt Nam, Pakistan, Campuchia và Indonesia cho thấy số học sinh từng hứng chịu BLHĐ khá lớn, cứ 10 em học sinh thì có đến 7 em từng phải hứng chịu BLHĐ. Qua khảo sát 5 quốc gia trên cho thấy số học sinh hứng chịu bạo lực học đường chiếm tỉ lệ cao nhất là Indonesia, chiếm tỉ lệ 84%; thấp nhất là Pakistan chỉ chiếm tỉ lệ 43% (Số liệu khảo sát của Plan International và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ ICRW). [45] Đối với nước Mỹ, một quốc gia được xem là phát triển và văn minh của thế giới, vấn BLHĐ diễn ra phức tạp và đáng lo ngại.
Theo báo cáo của Hiệp hội Giáo dục Mỹ, BLHĐ ảnh hưởng đến 1/3 HS từ lớp 6 đến lớp 10; 28% HS Mỹ từ lớp 6 - 9 từng chịu BLHĐ, 30% thanh thiếu niên thừa nhận từng bắt nạt người khác; gần 70% trong số HS bị bạo hành đều nói rằng nhà trường đã không có biện pháp thiết thực đối với tình trạng này và chỉ có 20 - 30% HS bị bắt nạt thường thông báo cho người lớn về sự việc. Những nghiên cứu gần đây về BLHĐ ở Mỹ cho thấy, có 5,9% học sinh từ lớp 9 đến lớp 12 khi đi học mang theo vũ khí; có 7,8% học sinh từng bị đe dọa hoặc đã bị thương trong trường học; có 40% học sinh là nạn nhân của những hành động dọa nạt qua điện thoại hoặc qua Internet. Ngoài ra, qua khảo sát của Hiệp hội Giáo dục Mỹ đối với những trẻ có độ tuổi 12 - 17 cho kết quả các em đều thừa nhận bạo lực đang gia tăng ở trường học của mình. Mỗi tháng có 282.000 học sinh ở các trường THCS Mỹ bị tấn công bằng nhiều hình thức.
[46] Nghiên cứu về tình hình bạo lực học đường ở các nước Châu Âu cho thấy: Thường xuyên xảy ra ở trường tiểu học, số học sinh liên quan chiếm tới 15% tổng số học sinh. Ở THCS, tỉ lệ học sinh bị bắt nạt là từ 3% - 10%; Ở trung học phổ thông, nạn bạo lực học đường bắt đầu có xu hướng giảm đi. Đối với nước Pháp: Theo khảo sát 2000 HS từ 7 đến 12 tuổi ở 31 trường học ở Pháp được công bố năm 2009 của nhà xã hội học Cécile Carra cho thấy, có 40% HS khẳng định từng là nạn nhân của BLHĐ; có 28% HS thừa nhận từng là thủ phạm trong các vụ BLHĐ. Đối với nước Anh: Theo thống kê trong năm 2007, đã xảy ra hơn 10.000 vụ BLHĐ; số học sinh dưới 16 tuổi bị đuổi học do có hành vi tấn công bạn tăng 2720 vụ trong một năm (theo Ong Thị Mai 6 Thương, 2012).
Bạo lực học đường ở Anh không còn là vấn đề giải quyết cá nhân với cá nhân mà nó là vấn đề quan tâm của chính phủ, nó đe dọa đến sự phát triển của quốc gia Anh sau này. [46] Qua khảo sát của Cao ủy Nhân quyền Nam Phi cho thấy: Có 40% trẻ em được khảo sát cho rằng chúng từng là các nạn nhân của tội phạm tại trường học. Số học sinh cảm thấy an toàn khi tới lớp chỉ chiếm tỉ lệ 23%. Trong đó có hơn 1/5 số vụ tấn công tình dục trẻ em Nam Phi được phát hiện diễn ra tại trường học.
[46] Còn tại Châu Á, theo khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo Nhật Bản năm 2016 cho thấy: Số vụ BLHĐ ở cấp tiểu học và trung học lên mức rất cao 224.540 trường hợp, tăng 36.400 trường hợp so với năm 2015. [22] Đối với Hàn Quốc, theo kết quả khảo sát của Quỹ phòng chống bạo lực thanh thiếu niên Hàn Quốc tháng 11 và 12 năm 2009, khảo sát học sinh của 64 trường tiểu học và THCS với số lượng là 4.073 học sinh, kết quả cho thấy 20% học sinh thừa nhận từng bị bắt nạt ở trường; trong đó có 63% nạn nhân bị BLHĐ ngay khi mới học tiểu học, con số này cao hơn 6 - 7% so với số liệu thống kê năm 2007 (56,1%) và năm 2008 (56,8%). Ngoài ra, quan khảo sát năm 2016, số lượng học sinh tiểu học bị BLHĐ chiếm 67% tổng số vụ BLHĐ. Theo điều tra, số học sinh thường xuyên bắt nạt các bạn học khác thường hay xem phim bạo lực, hoặc do hoàn cảnh gia đình.
51,5% người được hỏi thừa nhận, thường xuyên chơi và xem phim, game bạo lực. [22] Còn tại Trung Quốc, theo báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao Trung Quốc, trong năm 2016 có đến 2337 học sinh bị kết tội vì tấn công bạn cùng trường. [22] Như vậy, ở nước ngoài đã có nhiều công trình, nhiều khảo sát nghiên cứu về tình hình BLHĐ ở nhiều quốc gia, các công trình đã nêu lên được bản chất của BLHĐ là dựa trên cơ sở sinh học, xã hội học và tâm lí học. Tuy nhiên, các công trình trên chưa đưa ra được một phương pháp tổng quát cho việc giảm thiểu, ngăn ngừa hành vi này một cách hiệu quả.
Những nghiên cứu ở Việt Nam Theo một khảo sát từ năm 2011 đến hết tháng 3 năm 2018 của đoàn kiểm tra liên ngành của Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Công an cho kết quả, trên cả nước đã xảy ra 18.571 vụ vi phạm pháp luật, BLHĐ liên quan đến 32.418 đối tượng là cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên và 15.757 người là nạn nhân. Trong đó, các vụ xâm hại tình dục trong trường học chiếm tỉ lệ 1,37%; các vụ uy hiếp đe dọa tinh thần chiếm tỉ lệ 4,92%; các vụ đánh nhau gây tổn thương chiếm tỉ lệ lớn là 64,01%; ngoài ra các hình thức khác chiếm tỉ lệ 26,9%. Trong số này có tới 53% các vụ BLHĐ xảy ra trong các trường học; địa bàn xảy ra BLHĐ nhiều nhất là ở các khu vực nông thôn, chiếm tỉ lệ 51,8%; xảy ra ở khu vực thành thị chiếm tỉ lệ 30,1% và xảy ra ở khu vực trung du, miền núi chiếm tỉ lệ 18,1%. [22] Trong những năm qua, đã có nhiều cuộc hội thảo, các công trình khoa học tập trung nghiên cứu về BLHĐ như: 7 - Ngày 25 tháng 3 năm 2015 Viên Khoa học giáo dục Việt Nam đã tiến hành tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề "Bạo lực học đường – Nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa".
Buổi tọa đàm đã thu hút rất nhiều chuyên gia về tâm lý học đường, các cán bộ giáo viên, Công an và các đoàn thể tham gia. Mục đích buổi tọa đàm bàn về bản chất của BLHĐ, những nguyên nhân dẫn đến BLHĐ và từ đó tìm ra giải pháp phòng ngừa hành vi BLHĐ. [46] - Năm 2015 Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học: “Thực trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường trong trường phổ thông”, trong buổi Hội thảo có nhiều tham luận của các nhà giáo, nhà quản lý giáo dục nêu lên những thực trạng bạo lực học đường trong các trường học hiện nay, đồng thời nêu lên những nguyên nhân và đưa ra các giải pháp để ngăn chặn tình trạng này. - Công trình nghiên cứu về bạo lực giới trong trường học, từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2014 với 3.000 học sinh của 30 trường THCS, THPT trên địa bàn Hà Nội của Viện nghiên cứu Y - Xã hội phối hợp với tổ chức từ thiện Plan Việt Nam.
Kết quả cho thấy, khoảng 80% học sinh cho biết từ trước đến nay đã bị bạo lực giới trong trường học ít nhất một lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng qua. Trong đó, bạo lực tinh thần (đe dọa, mắng chửi, sỉ nhục, đặt điều.) chiếm tỷ lệ cao nhất 73%, bạo lực thể chất (đánh đập, xô đẩy, kéo tóc, bạt tai.) là 41% và bạo lực tình dục chiếm 19%. [1] - Trần Thị Tú Anh (2012), "Hành vi bạo lực học đường của học sinh THCS thành phố Huế" bài viết trong Kỷ yếu Hội thảo tâm lý học đường lần 3 "Phát triển mô hình và kỹ năng hoạt động tâm lý học đường", Thành phố Hồ Chí Minh. [2] - Hoàng Gia Trang (2005), "Hành vi sai lệch chuẩn mực của học sinh tại một số trường phổ thông ở Hà Nội", Tạp chí phát triển giáo dục, 11/2005.
- Lê Đức Thọ (2018), "Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục học sinh có hành vi lệch chuẩn trong nhà trường phổ thông hiên nay", bài viết trong Kỷ yếu Hội thảo Khoa học toàn quốc "Người giáo viên chủ nhiệm với chương trình giáo dục phổ thông mới", tr501-505, Đại học Huế. [43] - Trần Thị Minh Đức (2010), với bài viết “Gây hấn học đường ở học sinh trung học phổ thông” đăng trên Tạp chí nghiên cứu con người, số 3/2010 và cuốn sách chuyên khảo “Hành vi gây hấn phân tích từ góc độ tâm lí học xã hội” đã đề cập đến những vấn đề tâm lý của những trẻ có hành vi gây hấn. - Nguyễn Thị Phương (2006), Tìm hiểu những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội của học sinh trường Phổ thông trung học dân lập Đinh Tiên Hoàng. - Phạm Thị Xoan (2015), "Bạo lực học đường trong học sinh trung học phổ thông huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương", Luận văn thạc sĩ tâm lý học, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội.
[52] - Đặng Doanh (2011), "Bạo lực học đường ở Hà Nội thực trạng và giải pháp", Tạp chí Lao động và xã hội. 8 - Hoàng Thị Hoài Thư (2011), "Nghiên cứu thực trạng bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông tỉnh Thái Nguyên, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, Trường Đại học Thái Nguyên.