CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở trường Tiểu học Trong đề tài “Vai trò của Tổng phụ trách Đội trong công tác giáo dục thiếu niên nhi đồng” của tác giả Nguyễn Thị Thu Vân, Trường tiểu học thị trấn Giồng Trôm đề cập đến năng lực của Tổng phụ trách Đội trong công tác giáo dục các em học sinh bậc tiểu học thông qua các hoạt động cụ thể của trường như: tổ chức cho học sinh thi viết cảm nghĩ về Bác, về cuộc sống và môi trường xung quanh. Tác giả Nguyễn Thị Hà đã nghiên cứu: “Vai trò của Tổng phụ trách Đội trong việc xây dựng các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường” đưa ra kết quả khảo sát vai trò của Tổng phụ trách Đội: Tổng số phụ trách Đội là 16 người, chuyên trách là 04 người và bán chuyên trách là 12 người, về chuyên môn 08 người giáo viên âm nhạc và 08 người giáo viên văn hóa.
Có thể thấy rằng trong thị xã Bỉm Sơn có 16 trường tiểu học và THCS mà chỉ có 04 trường có giáo viên là Tổng phụ trách Đội chuyên trách mặc dù họ chưa qua đào tạo một lớp bồi dưỡng nào về nghiệp vụ công tác Đội. Qua đánh giá của nhóm tác giả cho biết Tổng phụ trách Đội nhưng không biết tổ chức hoạt động tập thể, không biết các bài trống, như vậy thì rất khó để đưa hoạt động của Đội phát triển. Nhóm tác giả đưa ra đề xuất mỗi trường phải có 01 Tổng phụ trách Đội chuyên trách để họ toàn tâm toàn ý tổ chức các hoạt động cho các em và giải quyết các vấn đề liên quan đến học sinh. Tác giả Nguyễn Thị Diệu Hằng với bài viết “Vai trò của Tổng phụ trách Đội trong nhà trường” đề cao vai trò của Tổng phụ trách Đội, tác giả cho rằng để hoạt động Đội thực sự trở thành nơi hội tụ của thiếu niên nhi đồng trong nhà trường thì đòi hỏi người Tổng phụ trách Đội phải biết nhạy bén, thông minh linh hoạt tổ chức các hoạt động trong nhà trường.
Nếu thiếu đi vai trò của Tổng phụ trách thì gặp rất nhiều khó khăn, điều đó kìm hãm cả quá trình giáo dục và tự giáo dục trong các em thiếu niên, nhi đồng làm ảnh hưởng đến công tác giáo dục trong nhà trường. Tác giả cũng nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa Tổng phụ trách Đội và các lực lượng 6 giáo dục trong nhà trường hiện nay và là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Thực tế cho thấy ở một số trường tiểu học hiện nay việc kết hợp giữa Tổng phụ trách Đội với nhà trường chưa được thực hiện đều đặn, công việc này còn chưa được các đoàn thể trong nhà trường quan tâm chú trọng, chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trí của tổ chức Đội cũng như Tổng phụ trách Đội. Theo Minh Sỹ, tỉnh đoàn Nghệ An trong bài viết “Phát huy vai trò xung kích của Tổng phụ trách Đội” chia sẻ khi đất nước đang hội nhập và phát triển thì nhu cầu chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngày càng được quan tâm trong đó có đội ngũ Tổng phụ trách Đội đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục, rèn luyện cho những chủ nhân tương lai của đất nước, để đáp ứng những nhu cầu của thực tiễn đòi hỏi người Tổng phụ trách Đội không phải chỉ biết múa hát, tổ chức trò chơi mà người Tổng phụ trách còn phải biết nắm vững phương pháp tổ chức các hoạt động thực tiễn, có kỹ năng tổ chức tốt.
Là Tổng phụ trách Đội yêu nghề chưa đủ mà cần phải tự bồi dưỡng chuyên môn, nắm chắc cách thức tổ chức quản lý điều hành công tác Đội, Tham mưu cho cấp ủy, Ban Giám hiệu, chi đoàn, công đoàn nhà trường vận động phối hợp với phụ huynh, Hội đồng Đội tạo điều kiện tổ chức các hoạt động phong trào thu hút thiếu niên nhi đồng tham gia [15]. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở trường Tiểu học Trong nghiên cứu “Nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng giáo viên - Tổng phụ trách Đội trong giai đoạn hiện nay” năm 2014, tác giả Nguyễn Minh Thái đã cho rằng: đội ngũ làm Tổng phụ trách Đội hiện nay chưa được tập huấn, bồi dưỡng một cách bài bản, khoa học và chuyên sâu, vì thế ít nhiều đã ảnh hưởng lớn đến chất lượng công tác đội và phong trào thiếu nhi trong trường học hiện nay. Với kết quả nghiên cứu của mình, tác giả cho rằng nếu có các giải pháp mang tính liên kết giữa các cơ quan quản lý và chương trình tập huấn - bồi dưỡng được thực hiện một cách bài bản, khoa học và chuyên nghiệp hơn sẽ nâng cao năng lực cho đội ngũ Tổng phụ trách Đội. Đây là cơ sở thực tế để định hướng phát triển xây dựng khung năng lực của giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, đưa ra hệ thống giải pháp khoa học, khách quan và phù hợp với tình hình thực tế.
Năm 2017, tác giả Trần Xuân Huy đã nghiên cứu luận văn thạc sĩ với đề tài: “Quản lý phát triển kĩ năng cho HS thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong 7 Hồ Chí Minh tại các trường tiểu học huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang”. Qua phân tích cơ sở lý luận và tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh tại các trường tiểu học ở địa phương, tác giả đã đề xuất 6 biện pháp nhằm phát triển kĩ năng cho HS thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh của các trường tiểu học nơi đây. Tác giả Phan Mai Hương có nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động Đội để nâng cao nề nếp học tập của học sinh THPT huyện Mỏ Cày, Bến Tre”. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra, luận văn đã tìm hiểu thực trạng về vai trò của Đoàn trong trường THPT và Quản lý hoạt động Đội để nâng cao nề nếp học tập của HS THPT huyện Mỏ Cày, Bến Tre.
Từ đó đề tài đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động Đội để nâng cao nề nếp học tập của HS. Từ việc khái quát các nghiên cứu trên cho thấy vấn đề vai trò của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường tiểu học, quản lý hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường tiểu học được một số nhà nghiên cứu quan tâm. Tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào về quản lý hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường tiểu học huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng. Trên cơ sở tiếp thu nghiên cứu về mặt lý luận làm cơ sở cho thực tiễn và từ đó đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường tiểu học huyện Thủy Nguyên - Hải Phòng.
Một số khái niệm 1. Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách. Đội TNTP Hồ Chí Minh là trường học giáo dục thiếu nhi Việt Nam trong và ngoài nhà trường, là đội dự bị của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; lực lượng nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi. Đội TNTP Hồ Chí Minh được tổ chức và hoạt động trong nhà trường và ở địa bàn dân cư.
Tổ chức Đội có Điều lệ và Nghi thức hoạt động độc lập; lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động, vui chơi, thực hiện quyền và bổn phận 8 theo Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.tr58] Đội TNTP Hồ Chí Minh đoàn kết, hợp tác với các tổ chức, phong trào thiếu nhi ở khu vực và thế giới vì quyền lợi của trẻ em, vì hoà bình, hạnh phúc của các dân tộc. Đội TNTP Hồ Chí Minh thành lập ngày 15/5/1941. Thiếu nhi Việt Nam từ 9 đến 15 tuổi đáp ứng các điều kiện theo Điều lệ Đội đều được xem xét kết nạp vào Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Như vậy, có thể hiểu: “Hoạt động Đội là hoạt động giáo dục thiếu niên và nhi đồng trong và ngoài nhà trường theo mục tiêu, nguyên tắc, nội dung, phương pháp và hình thức đặc trưng của đội TNTP HCM, nhằm hình thành thế hệ trẻ có niềm tin, lòng trung thành với lý tưởng và mục tiêu cộng sản và sự phát triển toàn diện trên các mặt: Đức-Trí-Thể-Mĩ-Lao động của thiếu nhi”.
Hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh Hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh được tổ chức dưới sự dẫn dắt, phụ trách của Đoàn TNCS HCM nhằm thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam là giáo dục thiếu niên và nhi đồng học và làm theo “5 điều Bác Hồ dạy”; giúp đỡ thiếu nhi học tập, vui chơi, rèn luyện; thực hiện quyền -bổn phận theo Công ước quốc tế về quyền trẻ em; Luật bảo vệ - chăm sóc và giáo dục trẻ em. Hoạt động Đội rất đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung, do các em tự quản, tự giác và chủ động thực hiện, có sự phụ trách, định hướng, hướng dẫn của Đoàn thanh niên và sự hướng dẫn của người lớn. Hoạt động của thiếu nhi là chủ động, sáng tạo, tự quản không gò bó, áp đặt bởi những gì do người lớn quyết định. Sự phối hợp này là một nghệ thuật đòi hỏi cả hai phía có sự phối hợp, tương tác với nhau.
Hoạt động Đội luôn tính lãng mạn, màu sắc vui chơi, thu hút đông đảo thiếu nhi ở các lứa tuổi, không phân biệt dân tộc, giới tính, hoàn cảnh.cùng tham gia. Chính vì điều này hoạt động Đội phải luôn đổi mới hình thức, luôn phát triển về nội dung thì mới đáp ứng yêu cầu của thiếu nhi. Hoạt động Đội mang tính xã hội, bởi vì trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em không chỉ là của nhà trường - Đoàn - Đội mà là của xã hội. Công tác Đội phải đưa ra con đường, biện pháp, hình thức để huy động được mọi lực lượng tham gia.