Luận văn quản lý hoạt động dạy học tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông Bến Tre, tỉnh Bến Tre, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện học sinh.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Chín
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Các Trường Trung Học Phổ Thông Thành Phố Bến Tre, Tỉnh Bến Tre
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông
• 1.2. Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE
• 2.1. Tình hình kinh tế- xã hội và giáo dục trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 2.2. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường Trung Học Phổ Thông Bến Tre

Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông (THPT) Bến Tre đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt động dạy học không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình phát triển toàn diện năng lực của học sinh. Việc quản lý hiệu quả sẽ giúp giáo viên và học sinh phát huy tối đa khả năng của mình, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

1.1. Định Nghĩa Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm tra các hoạt động giáo dục nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong việc giảng dạy và học tập.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Trong Giáo Dục

Quản lý có vai trò quyết định trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển kỹ năng cho học sinh.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THPT Bến Tre

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý hoạt động dạy học, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, phương pháp dạy học chưa đổi mới, và sự thiếu đồng bộ trong quản lý là những yếu tố cản trở sự phát triển.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực Giáo Dục

Nhiều trường THPT tại Bến Tre gặp khó khăn trong việc đảm bảo đủ nguồn lực về cơ sở vật chất và nhân lực, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

2.2. Phương Pháp Dạy Học Chưa Đổi Mới

Phương pháp dạy học truyền thống vẫn còn phổ biến, dẫn đến việc học sinh không phát huy được tính chủ động và sáng tạo trong học tập.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Hiệu Quả Tại Trường THPT Bến Tre

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giảng dạy là một trong những giải pháp quan trọng.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý

Công nghệ thông tin giúp cải thiện quy trình quản lý, từ việc lập kế hoạch đến đánh giá kết quả học tập của học sinh.

3.2. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Cần khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào quá trình học tập.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THPT Bến Tre

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả đã mang lại những kết quả tích cực trong hoạt động dạy học tại các trường THPT Bến Tre. Nhiều trường đã có những cải tiến đáng kể trong chất lượng giáo dục.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục

Nhiều trường đã ghi nhận sự cải thiện trong kết quả học tập của học sinh, với tỷ lệ đỗ vào các trường đại học tăng lên.

4.2. Phát Triển Kỹ Năng Cho Học Sinh

Các hoạt động ngoại khóa và nghiên cứu khoa học đã giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm và tư duy sáng tạo.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THPT Bến Tre

Quản lý hoạt động dạy học tại các trường THPT Bến Tre cần tiếp tục được cải tiến để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và khuyến khích sự tham gia của giáo viên và học sinh là rất cần thiết.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và Nghị quyết số 88/2014/QH13 đòi hỏi các cơ sở giáo dục phổ thông phải chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm, chiếm lĩnh phần lớn thời gian và nguồn lực trong nhà trường, trực tiếp quyết định chất lượng đầu ra của học sinh. Tuy nhiên, tại thành phố Bến Tre, chất lượng giáo dục giữa các trường vẫn còn khoảng cách đáng kể: tỷ lệ học sinh xếp loại học lực giỏi có sự chênh lệch lớn giữa các đơn vị, dao động từ 14,5% tại trường Trung học phổ thông Võ Trường Toản đến 62,2% tại trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu trong giai đoạn 2019-2021. Bên cạnh đó, toàn thành phố hiện chỉ có 2 trên tổng số 4 trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia, tương đương tỷ lệ 50%.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là năng lực quản lý hoạt động dạy học của đội ngũ cán bộ quản lý còn nhiều bất cập, phương pháp giảng dạy của giáo viên chậm đổi mới và khả năng tự học của học sinh chưa được khai phóng tối đa. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục với tên gọi "Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre" do tác giả Lê Thị Thu Hiền thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Lê Văn Chín tại Học viện Khoa học xã hội đã giải quyết trực diện bài toán này.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng quản lý theo 4 chức năng cốt lõi và đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại 3 trường tiêu biểu gồm Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, Trường Trung học phổ thông Lạc Long Quân và Trường Trung học phổ thông Võ Trường Toản trong 2 năm học 2019-2020 và 2020-2021. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng cao chỉ số học lực khá giỏi, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới mức 1% và chuẩn hóa năng lực quản trị trường học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị chức năng kinh điển của Henri Fayol kết hợp cùng mô hình quản lý giáo dục hiện đại của các học giả Việt Nam như Trần Kiểm, Đặng Quốc Bảo và Nguyễn Lộc. Theo đó, quy trình quản lý hoạt động dạy học được vận hành khép kín qua chu trình 4 chức năng tương tác đa chiều: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá. Luận văn cũng tiếp cận sâu sắc quan điểm dạy học phát triển năng lực theo quy định tại Luật Giáo dục năm 2019 (Điều 18, Điều 28, Điều 29 và Điều 30) cùng Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Hoạt động dạy học: Hệ thống những hành động phối hợp, tương tác biện chứng giữa hoạt động dạy của giáo viên giữ vai trò chủ đạo và hoạt động học của học sinh giữ vai trò chủ động, tự giác nhằm chiếm lĩnh tri thức khoa học, rèn luyện kỹ năng và hình thành phẩm chất nhân cách.
• Quản lý hoạt động dạy học: Sự tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) đến khách thể quản lý (hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh và các điều kiện đảm bảo) nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục theo chương trình 35 tuần thực học mỗi năm.
• Năng lực sư phạm: Khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức chuyên môn, nghệ thuật dạy học, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và kiểm tra đánh giá theo chuẩn đầu ra.
• Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông: Hệ thống phẩm chất và năng lực nghề nghiệp cốt lõi được lượng hóa nhằm định hướng giáo viên tự hoàn thiện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed-methods) kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định lượng và nghiên cứu định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan:

• Quy mô mẫu định lượng: Khảo sát trên tổng số 325 khách thể được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên, bao gồm 25 cán bộ quản lý (3 Hiệu trưởng, 6 Phó Hiệu trưởng, 16 Tổ trưởng chuyên môn), 120 giáo viên trực tiếp giảng dạy (40 giáo viên mỗi trường) và 180 học sinh (60 học sinh mỗi trường) tại 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Bến Tre.
• Quy mô mẫu định tính: Phỏng vấn sâu 24 cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn để thu thập ý kiến chuyên gia, lý giải các nguyên nhân nội tại của thực trạng quản lý.
• Công cụ và phương pháp phân tích: Xử lý số liệu khảo sát bằng phần mềm thống kê toán học với công thức tính điểm trung bình (Mean). Thang đo Likert 5 mức độ được áp dụng để đánh giá thực trạng: Tốt/Ảnh hưởng nhiều (4,21 - 5,00), Khá/Ảnh hưởng khá nhiều (3,41 - 4,20), Trung bình/Ảnh hưởng bình thường (2,61 - 3,40), Yếu/Ảnh hưởng ít (1,81 - 2,60) và Kém/Không ảnh hưởng (1,00 - 1,80). Đối với phần khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp, thang đo 3 mức độ được sử dụng với ngưỡng đánh giá cao đạt từ 2,50 đến 3,00 điểm.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu thứ cấp và dữ liệu thực địa xuyên suốt 2 năm học 2019-2020 và 2020-2021; tổng hợp và xử lý dữ liệu hoàn thiện luận văn từ tháng 3/2021 đến tháng 11/2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Bến Tre chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tồn tại sự chênh lệch lớn về chất lượng học tập giữa các trường trên cùng địa bàn. Tại Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, tỷ lệ học sinh xếp loại giỏi năm học 2019-2020 đạt 46,9% và tăng vọt lên 62,2% trong năm học 2020-2021, tỷ lệ học sinh yếu duy trì ở mức 0%. Ngược lại, tại Trường Trung học phổ thông Lạc Long Quân, tỷ lệ học sinh giỏi đạt 20,4% (2019-2020) và 21,3% (2020-2021). Tại Trường Trung học phổ thông Võ Trường Toản, học lực giỏi năm học 2019-2020 chỉ chiếm 14,5% và năm 2020-2021 đạt 20,7%, trong khi tỷ lệ học sinh xếp loại trung bình chiếm tới 28,0% đến 36,2%, học sinh yếu kém chiếm từ 1,1% đến 2,9%. Về hạnh kiểm, cả 3 trường đều đạt kết quả xuất sắc với trên 91,6% đến 99,3% học sinh xếp loại tốt.

Thứ hai, trình độ chuẩn hóa của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đạt mức tuyệt đối nhưng tỷ lệ sau đại học còn khiêm tốn. Toàn bộ 10 cán bộ quản lý (100%) và 168 giáo viên (100%) tại 3 trường đều đạt chuẩn trình độ đào tạo; 100% cán bộ quản lý đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng quản lý giáo dục và trung cấp hoặc cao cấp lý luận chính trị. Tuy nhiên, tỷ lệ giáo viên có trình độ trên chuẩn (Thạc sĩ) còn thấp: Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu đạt 27,1% (19/70 giáo viên), Trường Trung học phổ thông Võ Trường Toản đạt 22,4% (11/49 giáo viên) và Trường Trung học phổ thông Lạc Long Quân chỉ đạt 14,3% (7/49 giáo viên). Tỷ lệ giáo viên là đảng viên dao động từ 61,5% đến 75,0%.

Thứ ba, cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu cơ bản nhưng không đồng đều giữa các khu vực. Toàn bộ 3 trường có 100% phòng học kiên cố, mỗi trường sở hữu 1 phòng thư viện đạt chuẩn, 3 phòng thực hành bộ môn và phòng máy tính có từ 35 đến 40 máy kết nối Internet. Tuy nhiên, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia chỉ đạt 50% (2/4 trường toàn thành phố). Hai trường Lạc Long Quân và Võ Trường Toản còn gặp khó khăn về diện tích sân chơi, bãi tập thể dục thể thao và thiếu phòng học bộ môn chuyên biệt.

Thứ tư, hiệu quả thực hiện các chức năng quản lý đạt mức khá nhưng khâu kiểm tra đánh giá và chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học chưa thực sự đột phá. Điểm trung bình khảo sát cho thấy khâu lập kế hoạch được đánh giá cao nhất (Mean đạt từ 3,65 đến 3,85), trong khi công tác chỉ đạo dạy học phân hóa và kiểm tra đánh giá theo tiếp cận phẩm chất, năng lực học sinh chỉ đạt mức trung bình khá (Mean đạt từ 3,25 đến 3,45).

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa chất lượng giáo dục bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân: chất lượng tuyển sinh đầu vào lớp 10 có sự chênh lệch lớn, nhận thức của một bộ phận giáo viên về chuyển đổi số và đổi mới phương pháp giảng dạy chưa thực sự quyết liệt, công tác quản lý của Hiệu trưởng tại một số thời điểm còn mang nặng tính hành chính sự vụ, chưa đi sâu vào đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu cùng chuyên ngành tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (như nghiên cứu của Võ Văn Luyến năm 2020 tại khu vực Tây Nam Bộ và Phạm Tấn Thành năm 2016 tại huyện Ba Tri, Bến Tre), kết quả này phản ánh xu hướng chung: khâu lập kế hoạch thường được thực hiện bài bản theo khuôn mẫu chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo, nhưng khâu tổ chức thực hiện và kiểm soát chất lượng đầu ra của từng tiết dạy trên lớp vẫn là điểm nghẽn lớn nhất.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, dữ liệu có thể được mô hình hóa qua:

• Biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) thể hiện sự dịch chuyển cơ cấu học lực (Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu) của 3 trường qua 2 năm học 2019-2020 và 2020-2021.
• Biểu đồ mạng nhện (Radar Chart) so sánh mức độ thực hiện 4 chức năng quản lý: Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra - Đánh giá giữa góc nhìn của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo nghiệm với 100% các giải pháp đạt điểm đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi trên 2,50 điểm (trên thang điểm 3,00), luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ:

1. Nâng cao nhận thức và năng lực quản trị của Hiệu trưởng: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về quản trị trường học hiện đại, chuyển đổi số trong giáo dục và phương pháp lãnh đạo dạy học. Target metric: 100% cán bộ quản lý trường học được bồi dưỡng kỹ năng quản trị dựa trên dữ liệu. Timeline: Triển khai trong Quý 1 và Quý 2 hàng năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bến Tre phối hợp với Ban Giám hiệu các trường THPT.

2. Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn và bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giáo viên: Chuyển đổi mô hình sinh hoạt tổ chuyên môn từ hành chính sang nghiên cứu bài học (Lesson Study) định kỳ 2 tuần một lần; xây dựng lộ trình khuyến khích giáo viên học tập nâng chuẩn Thạc sĩ. Target metric: Nâng tỷ lệ giáo viên có trình độ trên chuẩn từ mức bình quân 21% lên trên 35% vào năm 2025; 100% giáo viên sử dụng thành thạo giáo án điện tử và học liệu số. Timeline: Duy trì xuyên suốt 35 tuần thực học của năm học. Chủ thể thực hiện: Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và Tổ trưởng bộ môn.

3. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực: Triển khai các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, giải quyết vấn đề, kết hợp dạy học trực tuyến và trải nghiệm sáng tạo; chuẩn hóa ma trận đề kiểm tra theo 4 mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao). Target metric: Giảm tỷ lệ học sinh xếp loại trung bình xuống dưới 20% và yếu kém dưới 0,5% tại các trường ngoại vi; nâng tỷ lệ học sinh giỏi toàn thành phố lên trên 40%. Timeline: Áp dụng trong từng học kỳ. Chủ thể thực hiện: Toàn thể giáo viên bộ môn và Tổ chuyên môn.

4. Tăng cường đầu tư, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: Hiện đại hóa hệ thống phòng học bộ môn, đầu tư sân bãi tập luyện thể dục thể thao, nâng cấp đường truyền Internet tốc độ cao tại 100% các phòng học. Target metric: Đưa 100% các trường THPT trên địa bàn thành phố đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2021-2025. Timeline: Kế hoạch trung hạn hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp Ủy ban nhân dân thành phố Bến Tre và Sở Giáo dục và Đào tạo.

5. Hoàn thiện quy trình kiểm tra nội bộ và cơ chế phản hồi thông tin: Xây dựng bộ tiêu chí kiểm tra, đánh giá giờ dạy tường minh, kết hợp giữa kiểm tra định kỳ có báo trước và kiểm tra đột xuất; tích hợp khảo sát ý kiến phản hồi ẩn danh từ học sinh về chất lượng giảng dạy. Target metric: 100% hồ sơ chuyên môn và kế hoạch bài dạy được kiểm duyệt và góp ý trực tiếp. Timeline: Hàng tháng và kết thúc từng học kỳ. Chủ thể thực hiện: Ban Kiểm tra nội bộ nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám hiệu các trường THPT): Sử dụng làm tài liệu tham khảo để hoàn thiện quy trình quản trị 4 chức năng, xây dựng kế hoạch năm học sát với tình hình thực tế và thiết lập tiêu chí đánh giá thi đua công bằng, minh bạch.
• Giáo viên các trường trung học phổ thông: Ứng dụng khung lý thuyết và các phát hiện thực trạng để tự điều chỉnh phương pháp soạn giảng, tối ưu hóa kỹ năng quản lý lớp học, đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá và nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn định kỳ 2 tuần một lần.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng như một tài liệu nghiên cứu chuẩn mực về phương pháp luận khoa học, phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính trên cỡ mẫu N = 325 và cách thức thiết kế công cụ khảo sát thực trạng giáo dục địa phương.
• Chuyên viên hoạch định chính sách phát triển giáo dục cấp tỉnh/thành phố: Tiếp cận nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy để tham mưu các đề án đầu tư cơ sở vật chất trường học, phân bổ nguồn lực nhằm giải quyết bài toán nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia từ 50% lên 100%.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn thực hiện khảo sát trên cỡ mẫu bao nhiêu và tại những đơn vị nào? Nghiên cứu tiến hành khảo sát định lượng trên quy mô 325 khách thể (bao gồm 25 cán bộ quản lý, 120 giáo viên và 180 học sinh) cùng 24 mẫu phỏng vấn sâu. Địa bàn khảo sát thực địa được triển khai tại 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Bến Tre gồm THPT Nguyễn Đình Chiểu, THPT Lạc Long Quân và THPT Võ Trường Toản trong 2 năm học 2019-2020 và 2020-2021.

Thực trạng trình độ và năng lực của đội ngũ giáo viên THPT thành phố Bến Tre ra sao? Kết quả thống kê cho thấy 100% giáo viên tại các trường khảo sát đều đạt chuẩn trình độ đại học sư phạm theo quy định. Tuy nhiên, tỷ lệ giáo viên đạt trình độ trên chuẩn (Thạc sĩ) còn thấp, chỉ đạt 27,1% tại THPT Nguyễn Đình Chiểu, 22,4% tại THPT Võ Trường Toản và 14,3% tại THPT Lạc Long Quân, đòi hỏi các biện pháp quy hoạch đào tạo dài hạn.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch học lực giữa các trường là gì? Chênh lệch học lực (tỷ lệ học sinh giỏi dao động từ 14,5% đến 62,2%) xuất phát từ điểm chuẩn tuyển sinh đầu vào lớp 10 không đồng đều, điều kiện cơ sở vật chất sân bãi còn thiếu thốn ở 2/3 trường, cùng sự lúng túng của một bộ phận giáo viên trong việc chuyển đổi phương pháp dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

Khung lý thuyết của luận văn dựa trên các chức năng quản trị nào? Luận văn tiếp cận theo thuyết quản trị chức năng gồm chu trình 4 giai đoạn khép kín: Lập kế hoạch dạy học, Tổ chức hoạt động dạy học, Chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ dạy học và Kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học. Các chức năng này được liên kết chặt chẽ thông qua hệ thống thông tin quản lý và quyết định chỉ đạo của người Hiệu trưởng.

Tính khả thi của 5 biện pháp quản lý được đề xuất được chứng minh như thế nào? Các biện pháp quản lý được kiểm định qua phiếu khảo nghiệm chuyên gia với thang đo 3 mức độ. Kết quả khảo nghiệm thực tế cho thấy toàn bộ 5 biện pháp đều đạt điểm trung bình về tính cần thiết và tính khả thi trên mức 2,50 điểm (mức rất cần thiết và rất khả thi), khẳng định sự phù hợp tuyệt đối với bối cảnh giáo dục thành phố Bến Tre.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tại trường trung học phổ thông theo chu trình 4 chức năng quản trị hiện đại.
• Cung cấp bức tranh thực trạng chân thực qua khảo sát 325 khách thể tại 3 trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre trong 2 năm học 2019-2020 và 2020-2021.
• Chỉ rõ những thành tựu về tỷ lệ 100% giáo viên đạt chuẩn đào tạo, đồng thời làm sáng tỏ các điểm nghẽn về chênh lệch học lực (14,5% so với 62,2%) và hạ tầng trường chuẩn quốc gia (50%).
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý có tính sư phạm, tính khoa học và tính khả thi cao với điểm khảo nghiệm đạt trên 2,50/3,00 điểm.
• Xác lập lộ trình hành động giai đoạn 2021-2025 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thành phố Bến Tre.

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và giáo viên đang trực tiếp thực hiện công cuộc đổi mới giáo dục phổ thông. Hãy áp dụng ngay các biện pháp quản lý đồng bộ này để tối ưu hóa hiệu quả dạy học và nâng tầm chất lượng nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CỞ SỞ LÝ LUẬNVỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông 1.Khái niệm hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông 1. Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân Trường THPT là cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng. Trường THPT là cấp cơ sở của hệ thống giáo dục, nơi trực tiếp giáo dục, đào tạo học sinh, nơi thực thi mọi chủ trương, đường lối, chế độ, chính sách, nội dung, phương pháp, chế độ tổ chức giáo dục.

Đó cũng là nơi trực tiếp diễn ra lao động dạy của thầy, lao động học của trò, hoạt động của bộ máy quản lý nhà trường. Điều 28, Luật Giáo dục ghi rõ: “Giáo dục trung học phổ thông được thực hiện trong 03 năm học, từ lớp mười đến hết lớp mười hai. Học sinh vào học lớp mười phải có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở. Tuổi của học sinh vào học lớp mười là 15 tuổi và được tính theo năm”.

Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân thuộc mọi loại hình đều được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục. Nhà nước tạo điều kiện để trường công lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc dân. Trường THPT là một loại hình đào tạo chính quy ở Việt Nam, dành cho lứa tuổi từ 15 tới 18 không kể một số trường hợp đặc biệt. Nó gồm các khối lớp: lớp 10, lớp 11, lớp 12.

Sau khi tốt nghiệp hệ giáo dục này, học sinh được nhận bằng Tốt nghiệp Phổ thông trung học. Trường phổ thông được lập tại các địa phương trên cả nước. Người đứng đầu một ngôi trường được gọi là "Hiệu Trưởng". Trường được sự quản lý trực tiếp của Sở Giáo dục và Đào tạo (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương).

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT được quy định cụ thể trong Điều 3, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp 10 học, được xác định như sau: Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển nhà trường gắn với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương; xác định tầm nhìn, sứ mệnh, các giá trị cốt lõi về giáo dục, văn hóa, lịch sử và truyền thống của nhà trường. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành. Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong tổ chức các hoạt động giáo dục. Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT.

Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công. Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia các hoạt động xã hội. Quản lý giáo viên, nhân viên theo quy định của pháp luật. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật.

Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của pháp luật. Thực hiện các hoạt động về bảo đảm chất lượng giáo dục, đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của Bộ GD&ĐT. Thực hiện công khai về cam kết chất lượng giáo dục, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và thu, chi tài chính theo quy định của pháp luật. Thực hiện dân chủ, trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục trong quản lý các hoạt động giáo dục; bảo đảm việc tham gia của học sinh, gia đình và xã hội trong quản lý các hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật.

Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [5]. Khái niệm hoạt động dạy học HĐDH “là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó, dưới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách” [7, tr. 11 Theo tác giả Đặng Huỳnh Mai: “Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học” [20, tr. Từ các khái niệm nêu trên, trong luận văn này khái niệm HĐDH được xác định như sau: HĐDH là quá trình gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.

Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau. Trong đó dưới sự tổ chức, điều khiển của giáo viên, người học tự giác, tích cực tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm chiếm lĩnh tri thức khoa học, hình thành kỹ năng, thái độ, phát triển nhân cách. Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của giáo viên có vai trò chủ đạo, hoạt động học của học sinh có vai trò tự giác, chủ động, tích cực. Nếu thiếu một trong hai hoạt động trên, quá trình dạy học không diễn ra.

* Hoạt động dạy của giáo viên Hoạt động dạy của giáo viênlà việc giáo viên điều khiển quá trình học sinh chiếm lĩnh, lĩnh hội tri thức hình thành và phát triển nhân cách. Quá trình dạy học có vai trò chủ đạo trong tổ chức và điều khiển hoạt động học tập của học sinh, giúp học sinh nắm kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ. Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt thông tin dạy học và điều khiển hoạt động học. Trong dạy học, hoạt động của giáo viên phải “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên ” [8, tr.

Công việc của người dạy là tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, uốn nắn những hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh. Hoạt động dạy của giáo viên gồm: Giáo viên nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, nắm vững và lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với trình độ học sinh. Trên cơ sở đó, giáo viên xây dựng phương án thích hợp nhất để dạy từng bài cụ thể cho từng lớp học. 12 Trong quá trình giảng dạy trên lớp, các hoạt động của giáo viên được phối hợp nhịp nhàng với hoạt động của học sinh như củng cố kiến thức, nêu vấn đề, giảng dạy kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng, hướng dẫn học sinh tự học.

* Hoạt động học của học sinh Theo Phạm Minh Hạc: “Hoạt động học nhằm tiếp thu (lĩnh hội) những điều của hoạt động dạy truyền thụ và biến những điều tiếp thu được thành năng lực thể chất và năng lực tinh thần” [12, tr. Hoạt động học là quá trình tự điều khiển thể hiện ở sự tự giác, tích cực và sáng tạo của người học dưới sự hướng dẫn của giáo viên với phương pháp phù hợp nhằm chiếm lĩnh tri thức khoa học, biến kiến thức nhân loại thành học vấn của bản thân. Hoạt động học của học sinh bao gồm: học sinh phối hợp hoạt động với giáo viên trên lớp và tiếp thu kiến thức, kỹ năng mới; học sinh tự học ở nhà để mở rộng kiến thức, vận dụng kiến thức mới vào cuộc sống đồng thời ghi nhớ các kiến thức, kỹ năng cơ bản để có thể biểu đạt lại thành lời nói, chữ viết cho giáo viên và người khác hiểu được. Hoạt động học là quá trình học sinh biến kinh nghiệm xã hội lịch sử loài người thành kiến thức, kinh nghiệm bản thân, từ đó hình thành và phát triển nhân cách.Đặc điểm hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông 1.

Hoạt động dạy của giáo viên Hoạt động dạy của giáo viên trong nhà trường THPT được thực hiện thông qua những nội dung cụ thể sau đây: * Việc thực hiện mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học Chương trình giáo dục THPT giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới. Chương trình giáo dục THPT bao gồm chương trình tổng thể (khung chương trình), các chương trình môn học và hoạt động giáo dục. Chương trình giáo dục 13 THPT được xây dựng trên cơ sở quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Chương trình dạy học là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, là căn cứ pháp lý để cơ quan quản lý giáo dục tiến hành chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động giảng dạy trong nhà trường.

Chương trình dạy học quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học và thời gian dạy học từng môn. Kế hoạch thời gian thực học trong một năm học tương đương 35 tuần. Các trường THPT có thể tổ chức dạy học 1 buổi/ngày hoặc 2 buổi/ngày và phải thực hiện nội dung giáo dục bắt buộc chung thống nhất đối với tất cả cơ sở giáo dục trong cả nước. Trên cơ sở yêu cầu của từng bộ môn học, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lý, hướng dẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu được giao, tình hình điều tra chất lượng học sinh, các điều kiện đảm bảo cho việc dạy họcvà tình hình thực tế của nhà trường, mỗi giáo viên phải đề ra kế hoạch giảng dạy phù hợp, trong đó xác định mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động,đề ra các biện pháp để đạt được các mục tiêu đó.

Để hoạt động dạy của giáo viên đảm bảo được chất lượng, mỗi giáo viên cần thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra; cần thảo luận, bàn bạc trong tổ chuyên môn về những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn giảng dạy để kịp thời điều chỉnh.