CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Tại Hội nghị giáo dục Người lớn lần thứ I tổ chức tại ELsimor- Đan Mạch (1949), GDTX được cả thế giới quan tâm.Từ đó đến nay, trên thế giới đã tổ chức nhiều hội nghị về GDTX nhằm đánh giá tình hình, chỉ ra xu thế phát triển và những vấn đề đặt ra cho GDTX trên phạm vi toàn cầu. Tại hội nghị giáo dục người lớn lần thứ I tổ chức tại ELsimor- Đan Mạch (1949), GDTX được cả thế giới quan tâm.Từ đó đến nay, trên thế giới đã tổ chức nhiều hội nghị về GDTX nhằm đánh giá tình hình, chỉ ra xu thế phát triển và những vấn đề đặt ra cho GDTX trên phạm vi toàn cầu.
Năm 1997, Hội nghị lần thứ V giáo dục cho người lớn tại Humburg ở Đức sau khi phân tích tình hình phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ, ngành nghề và nạn thất nghiệp đã khẳng định: GD người lớn là chìa khóa để bước vào thế kỷ 21; GDTX đã đóng góp to lớn vào việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường sinh thái và sự phát triển cá nhân mỗi người. Ở Việt Nam * Sự phát triển GDTX ở Việt Nam Trước Cách mạng tháng Tám, ở nước ta 95% đồng bào mù chữ. Sau khi giành độc lập, Đảng cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thấy có 3 thứ giặc cần chống: giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Lúc này, một ngành học mới đã ra đời Đó là ngành học Bình dân học vụ, một hình thức đầu tiên của GDTX.
Năm 1975 khi đất nước thống nhất, lúc đó giáo dục người lớn trong cả nước mang một tên chung là Bổ túc văn hoá. Vào cuối những năm cuối của thập kỷ 80, phong trào bổ túc văn hoá có chiều hướng suy giảm. Trước tình hình đó đòi hỏi ngành BTVH phải có sự chuyển hướng cơ bản. Ngày 15/9/1989, Bộ trưởng Bộ Giáo dục đã có chỉ thị số 17/CT về phương hướng điều chỉnh BTVH trong giai đoạn 1989- 1993 thành Giáo dục bổ túc.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngày 04/01/1993, Chính phủ đã có nghị định số 90/CP về cơ cấu khung của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam. Trong Điều 1 của Nghị định này, cơ cấu khung của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam bao gồm: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp, giáo dục đại học, GDTX. Luật Giáo dục 2005 quy định về khung của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam bao gồm: GD mầm non, GD phổ thông, GDTX, GD nghề nghiệp, GD đại học. Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT, ngày 02/01/2007 ban hành Quy chế về tổ chức và hoạt động của TT GDTX.
Quy định: TT GDTX là cơ sở GDTX của hệ thống giáo dục quốc dân; TT GDTX bao gồm: TTGDTX quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và TTDGTX Tỉnh, thành phố thuộc trung ương [6; 1]. Đã đánh dấu bước phát triển mới về pháp lý và nhận thức của các cấp quản lý giáo dục. Hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX 1. Hoạt động dạy học Hoạt động dạy học được hiểu là hoạt động kép bao gồm có hoạt động dạy của thày và hoạt động học của trò.
Hoạt động dạy: là sự tổ chức, điều khiển tối ưu quá trình học, học sinh lĩnh hội kiến thức, qua đó hình thành và phát triển nhân cách của mình. Người thầy là chủ thể của hoạt động dạy với nội dung dạy học theo chương trình qui định, bằng hình thức nhà trường; vai trò chủ đạo của hoạt động dạy được biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển học sinh học tập, giúp học sinh nắm kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ. Chức năng xã hội bao trùm của hoạt động dạy là truyền thụ hệ thống kinh nghiệm của xã hội cho thế hệ trẻ. Các chức năng thành phần gồm: Định hướng; ủy thác; kích thích động viên; trợ giúp và tham vấn; tổ chức hành động học của người học; Kiểm soát; Đánh giá.
Hoạt động học: là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học, dưới sự điều khiển sư phạm của người thầy; trong đó người học là chủ thể, khái niệm khoa học là đối tượng để chiếm lĩnh. Về bản chất: Học là sự tiếp thu, xử lý thông tin chủ yếu bằng các thao tác trí tuệ dựa vào vốn sinh học và vốn đạt được của cá nhân, từ đó có được tri thức, kỹ năng, thái độ mới. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về chức năng: Học là lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học của mình. Hai chức năng này thống nhất với nhau.
Về nội dung: Học là toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, cấu trúc logic của môn học, các phương pháp đặc trưng của khoa học, ngôn ngữ của khoa học và sự vận dụng hiểu biết vào cuộc sống. Về phương pháp: Học là phương pháp nhận thức, chiếm lĩnh khái niệm khoa học phản ánh đối tượng của nhận thức, biến các hiểu biết của nhân loại thành học vấn của bản thân. Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học Từ những lý luận của hoạt động dạy và hoạt động học thì, dạy học là khái niệm chỉ quá trình hoạt động chung của người dạy và người học, trong đó: - Hai hoạt động dạy và học tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, chúng bổ sung cho nhau, chế ước nhau và là đối tượng tác động chủ yếu của nhau, nhằm kích thích động lực bên trong của mỗi chủ thể để cùng phát triển; - Người dạy luôn luôn giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng tổ chức, điều khiển và thực hiện các hoạt động truyền thụ kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo đến người học một cách khoa học nhất; - Người học sẽ ý thức và tổ chức quá trình tiếp thu một cách tự giác, tích cực, độc lập và sáng tạo hệ thống những kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo nhằm: hình thành năng lực, thái độ đúng đắn, tạo ra động lực cho việc học (với tư cách là chủ thể sáng tạo) và hình thành nhân cách cho bản thân [16, tr. Đặc điểm của người học, người dạy ở TTGDTX 1.1 Học viên Ngày 20/4/1994, Bộ GD&ĐT đã có thông tư số 03/TT hướng dẫn thi hành Nghị định 90/CP, theo thông tư này, đối tượng phục vụ của GDTX là người ở mọi trình độ bao gồm: - Người không có điều kiện học tập trong các nhà trường chính quy của các cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp, giáo dục đại học.
- Người đã hoàn thành chương trình “Đào tạo ban đầu” trong các cơ sở giáo dục chính quy đã nêu trên, nay muốn được “Đào tạo tiếp tục” theo các hình thức tổ chức của GDTX. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối tượng học ở các TTGDTX rất đa dạng, phong phú. Ngành học GDTX chủ trương mở rộng các loại hình học tập theo chức năng và nhiệm vụ được giao, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của mọi đối tượng trong xã hội, bao gồm: người chưa biết chữ, người trình độ văn hóa còn thấp, từ học sinh, công chức nhà nước, người lao động,. Hình thức học bao gồm : Học tập trung, học tại chức, vừa học vừa làm, tự học có hướng dẫn.
Về sách giáo khoa và tài liệu học tập: TTGDTX sử dụng sách giáo khoa, tài liệu học tập theo hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo, tức là dùng chung sách giáo khoa của THPT ban cơ bản. Đặc điểm của học viên ở trung tâm GDTX Đa phần HV vào học TTGDTX hoặc có hoàn cảnh gia đình khó khăn, hoặc là đã lớn tuổi, hoặc đã bỏ lỡ một số cơ hội học tập bao gồm: - Những người mới biết chữ, muốn có cơ hội học tập tiếp tục để được cung cấp các kiến thức kỹ năng hành dụng cần thiết cho cuộc sống cá nhân và gia đình. - Những người không có điều kiện học các chương trình phổ thông chính qui, muốn có cơ hội học tập để đạt được trình độ tương đương nào đó. - Những người chưa có nghề, chưa có việc làm, muốn học nghề một cách nhanh chóng với các chi phí ít nhất để tìm việc làm.
- Những người đã có trong tay một nghề, muốn được tiếp tục bồi dưỡng nâng cao hoặc đào tạo lại, học thêm mới có cơ hội tìm kiếm được việc làm có thu nhập cao hơn. - Những người đã có việc làm ổn định, những người lớn tuổi cũng muốn được cung cấp những kiến thức, kỹ năng theo sở thích để nâng cao chất lượng cuộc sống. Đặc điểm của người dạy ở trung tâm GDTX Hiện nay, mạng lưới cơ sở giáo dục của các TTGDTX ngày càng ổn định và phát triển, nên cơ cấu đội ngũ cũng đầy đủ và ổn định hơn, bước đầu đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội về chất lượng đội ngũ. Tuy nhiên, cơ cấu đội ngũ GV trong biên chế chỉ đáp ứng khung các bộ môn nên các TTGDTX còn phải hợp đồng, thỉnh giảng GV từ nhiều nguồn khác nhau.
Vì vậy, việc phân công giảng dạy, xếp thời khóa biểu, quản lý chất lượng, nền nếp lớp học còn gặp không ít khó khăn. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đội ngũ GV hợp đồng thỉnh giảng đa phần là GV mới ra trường chưa được điều động phân công công tác, GV các trường phổ thông, GV không dạy thường xuyên các đối tượng HV của GDTX nên hiệu quả giáo dục còn hạn chế. Giáo dục thường xuyên và Trung tâm GDTX trong giai đoạn hiện nay 1. Giáo dục thường xuyên 1.
Sự ra đời và phát triển của GDTX Đối với “Giáo dục bổ túc” trước đây, nhiệm vụ chính của nó là nhanh chóng cung cấp những tri thức khoa học cần thiết, nội dung cô đọng sao cho trong một thời gian ngắn người học có được vốn tri thức nhất định để trở về đào tạo cán bộ cơ sở hoặc đảm nhiệm một công việc lãnh đạo nào đó. Những người không có mục đích làm cán bộ thì đi học bổ túc để nhận bằng cấp để được nâng lương, để được vào biên chế. Vì vậy, đối tượng học BTVH ngày càng giảm đi. Để đáp ứng những nhu cầu trên, ngành giáo dục bổ túc bắt buộc thay đổi mục đích, nội dung, chương trình Giáo dục - Đào tạo phát triển thành Ngành GDTX.