phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, kết quả nghiên cứu của luận văn được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS. Chƣơng 2: Thực trạng về công tác QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định. Chƣơng 3: Hoàn thiện những biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỐI VỚI TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngay từ thời cổ đại HĐ DH, và QL HĐ DH đã được các nhà triết học cả phương Đông và phương Tây nghiên cứu và tổng kết. Như vậy giáo dục là yếu tố không thể thiếu được trong một xã hội. Trong DH, ông đề cao việc tự học, tự tu dưỡng, phát huy tính tích cực sáng tạo, phát huy năng lực nội sinh, DH sát đối tượng, cá biệt hoá đối tượng, kết hợp học với hành, lý thuyết gắn với thực tiễn, phát triển động cơ, hứng thú, ý chí của người học. Đến nay phương pháp giáo dục của Khổng Tử vẫn là những bài học lớn cho CBQL và GV chúng ta.A Cômenxki (1592 - 1670) khi đặt nền móng cho hệ thống các nhà trường cũng đề cập đến vấn đề QL HĐ DH của người GV Ông đã đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên.
Theo ông quá trình DH để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do HS tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép người ta chấp nhận bất kỳ điều gì. Ông cũng đã nêu ra một số nguyên tắc DH có giá trị lớn như: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tích cực, tự giác của HS; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc dạy theo khả năng tiếp thu của HS; DH phải thiết thực; DH theo nguyên tắc cá biệt… Tiếp thu và phát triển những tư tưởng đó, các nhà nghiên cứu giáo dục thời hiện đại đã cho ra đời nhiều những công trình nghiên cứu về HĐ DH, QL 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HĐ DH và ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội loài người QL giáo dục đã trở thành một khoa học và ngày càng phát triển toàn diện. Ở nước ta sau Cách mạng tháng Tám nhiều nhà khoa học đã đi sâu nghiên cứu về khoa học QL giáo dục như công trình của tác giả Nguyễn Minh Đạo “Cơ sở khoa học quản lý giáo dục”, “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo. “Cơ sở khoa học quản lý” của tác giả Nguyễn Quốc Chí, các nhà nghiên cứu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Gia Quý, Trần Kiều, Phạm Viết Vượng, …trong các công trình nghiên cứu của mình đã bàn về công tác QL HĐ DH và những vấn đề có liên quan đến QL HĐ DH.
Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành QL giáo dục bước đầu cũng đã đề cập đến các biện pháp QL HĐ DH trong các nhà trường phổ thông dưới nhiều góc độ khác nhau. Đó là các đề tài như: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường trung học phổ thông Hải An - Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Bùi Thanh Bình, năm 2008. “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp Trung học cơ sở ở huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Phùng Văn Hà, năm 2008. “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học bộ môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay” của tác giả Hoàng Hải Toàn, năm 2010.
Các đề tài nghiên cứu trên đã tiến hành nghiên cứu thực trạng các biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT hoặc của hiệu trưởng đối với GV các trường THCS, THPT bằng những cách tiếp cận khác nhau và đã đề xuất được một số biện pháp cần thiết, khả thi để nâng cao hiệu quả QL. Tuy nhiên tuỳ theo đặc điểm, tính chất, điều kiện của từng loại trường, từng địa phương, từng cấp QL thì người QL phải có những biện pháp QL riêng. Chính vì thế tôi 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mạnh dạn chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định”. Tôi hy vọng sẽ góp phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả công tác QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS trong huyện Ý Yên.
Qua đó góp phần nâng cao chất lượng DH ở cấp THCS trong huyện. Một số khái niệm và lý luâ ̣n cơ bản của đề tài 1. Dạy học và hoạt động dạy học 1. Khái niệm giáo dục Giáo dục theo nghĩa rộng là một quá trình toàn vẹn, là tổng hợp tất cả các tác động có tổ chức, có kế hoạch, nhằm hình thành và phát triển nhân cách con người.
Như vậy, giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội các di sản tư tưởng và kĩ thuật của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển. Các tinh hoa nhân loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó xã hội loài người phát triển không ngừng. Có thể khẳng định rằng: Không có giáo dục thì không có bất cứ sự phát triển nào đối với con người, đối với kinh tế, văn hoá và xã hội loài người. Sự tồn tại của giáo dục trong xã hội loài người là tất yếu và vĩnh hằng.
Khái niệm DH và HĐ DH Giáo dục được thực hiện bằng nhiều con đường khác nhau, con đường quan trọng nhất là tổ chức DH. Trong nhà trường phổ thông và đặc biệt là nhà trường THCS thì HĐ DH là HĐ trọng tâm. Theo Babasky: “Chỉ có tác động qua lại giữa thầy và trò thì mới xuất hiện bản thân quá trình DH nếu không có sự tác động qua lại giữa dạy và học sẽ làm mất đi quá trình toàn vẹn đó”. DH là HĐ chủ yếu trong nhà trường giúp HS tiếp thu những kiến thức phổ thông cơ bản, hiện đại của nhân loại, hình thành những kỹ năng, kỹ xảo và những năng lực, phẩm chất trí tuệ cần thiết của người công dân, DH cũng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là con đường cơ bản để hình thành thế giới quan khoa học, phẩm chất đạo đức và phát triển nhân cách HS.
Như vậy, DH là khái niệm chỉ HĐ chung của người dạy và người học, HĐ DH bao gồm hai mặt là: HĐ dạy của GV và HĐ học của HS, hai HĐ này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau nếu thiếu một trong hai HĐ thì không có HĐ DH. Nếu không có HĐ dạy thì chỉ còn HĐ tự học của HS, nếu không có HĐ học thì HĐ dạy cũng không diễn ra, kết quả HĐ học của HS không thể tách rời kết quả HĐ dạy của thầy và kết quả HĐ dạy của thầy không thể tách rời kết quả học tập của HS. * HĐ dạy của GV: Là quá trình HĐ sư phạm của GV nhằm lãnh đạo, tổ chức, điều khiển HĐ nhận thức của HS, giúp HS nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ. HĐ dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội dung học theo chương trình quy định.
* HĐ học của HS : Là HĐ tự giác, chủ động, tích cực tiếp thu kiến thức, tự tổ chức, tự điều khiển HĐ nhận thức của HS dưới sự điều khiển của GV, nhằm biến những tri thức của nhân loại thành kiến thức, tri thức của bản thân, tự làm phong phú và phát triển những giá trị của bản thân. HĐ học cũng có chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học một cách tự giác, tích cực nhằm biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân. HĐ dạy và HĐ học gắn liền với HĐ của con người hai HĐ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp, điều kiện DH, HĐ dạy và HĐ học. Tóm lại, bản chất của HĐ DH là quá trình nhận thức độc đáo của HS dưới vai trò chủ đạo của GV.
HĐ học của HS là HĐ nhận thức thế giới khách quan. Cũng giống như nhận thức của nhân loại, nhận thức của HS tuân theo quy luật nhận thức chung: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan” (V. Và mối quan hệ biện chứng giữa thầy và trò là một trong những yếu tố đậm nét của quá trình DH. HĐ DH được tiến hành một cách có tổ chức, có kế hoạch với nội dung DH bao gồm hệ thống những tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn đất nước và hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng, với các hình thức tổ chức DH đa dạng, với sự điều khiển linh hoạt của người thầy giáo.
Nói cách khác, trong quá trình DH đã diễn ra sự gia công sư phạm trên cơ sở tính đến những đặc điểm của khoa học, những đặc điểm tâm sinh lý của HS, và đặc biệt là tính đặc thù của quá trình DH. DH là con đường thuận lợi nhất giúp HS trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể nắm vững một khối lượng tri thức với chất lượng cần thiết. DH còn là một trong những con đường chủ yếu góp phần giáo dục cho HS thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng và những phẩm chất đạo đức của con người mới. Khái niệm QL QL là một hiện tượng xã hội, là HĐ nảy sinh từ nhu cầu cuộc sống của con người từ khi có sự hợp tác và phân công lao động, để đạt được mục tiêu của mình thì con người phải dự kiến kế hoạch, sắp xếp trình tự tiến hành và tác động đến đối tượng bằng cách nào đó theo khả năng của mình.