Chương I: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự. - Chương II: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự cho học viên Trường Sĩ quan không quân. - Chương III: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự cho học viên Trường Sĩ quan Không quân. 6 Chƣơng 1 VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC HỌC QUÂN SỰ 1.
Khái lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề * Trên thế giới Dạy học và quản lý dạy học là một vấn đề được nhiều nhà triết học, khoa học trên thế giới nghiên cứu và tổng kết qua các thời kỳ. Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Chủ nghĩa Mác – Lê nin với những tư tưởng tiến bộ về giáo dục, dạy học đã soi đường cho công cuộc giáo dục trên thế giới sau này.Mác với tư tưởng tiến bộ trong giáo dục: “Giáo dục là một hình thái ý thức xã hội, là một bộ phận của thượng tầng kiến trúc. Cũng như tôn giáo, đạo đức, pháp quyền, trong xã hội giai cấp, giáo dục bao giờ cũng mang tính giai cấp, giáo dục luôn luôn là công cụ của giai cấp thống trị xã hội “giai cấp nào thống trị tư liệu sản xuất vật chất thì cũng chiếm đoạt phương tiện sản xuất tinh thần”. chỉ có thể xây dựng một nền giáo dục của giai cấp vô sản khi giai cấp đó giành được quyền thống trị xã hội”.[4] Lê nin với tác phẩm kinh điển “Nhiệm vụ của Liên đoàn Thanh niên” [31], “Thư gửi Bộ giáo dục” [31] đã định hướng hoạt động giáo dục cho thanh niên Xô Viết thời bấy giờ, Người cho rằng cần giáo dục con người một cách toàn diện.
Makarenko với tác phẩm “Bài ca sư phạm” [20] đã nói lên cách quản lý, giáo dục của ông đối với những thiếu niên trong trường giáo dưỡng, ông đối xử với họ như những người bình thường và có cách giáo dục riêng. Jean-Marc Denommé & Madeleine Roy với cuốn sách có sức ảnh hướng sâu sắc đến giáo dục châu âu thời hiện đại “Tiến tới một phương pháp sư phạm tương tác (bộ ba: Người dạy - người học - môi trường)” [14] và “Sư 7 phạm tương tác một tiếp cận khoa học thần kinh về học và dạy” [15] đã khởi xướng một cách tiếp cận sư phạm gọi là phương pháp sư phạm tương tác.A Xukhomlinxki trong “Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trường phổ thông” [30].Saxerđôlốp với công trình “Những vấn đề quản lý trường học” [24] đã đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý.Lunenburg và Allan C.Ornstein với cuốn “Educational Administration - concepts and Practices” [5] đi sâu phân tích các khái niệm quản lý giáo dục, các khái niệm và thực hành quản lý giáo dục. Dunham với “Developing Effective School Management” [13], tác giả đề cập đến những vấn đề cơ bản nhất của quản lý giáo dục như khái niệm quản lý giáo dục, lãnh đạo giáo dục, các nguyên tắc và phương pháp quản lý giáo dục hiệu quả. Rõ ràng trong lý luận và trên thực tế tác giả của nhiều nước trên thế giới rất quan tâm, nghiên cứu hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học để tìm ra những phương pháp quản lý hữu hiệu.
* Ở Việt Nam - Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng sự kế thừa những tinh hoa giáo dục tiên tiến và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lê nin đã để lại cho chúng ta nền tảng lý luận về giáo dục, quản lý giáo dục vô cùng to lớn. Nói chuyện với cán bộ học viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 21/10/1964, Người chỉ rõ: “Dạy cũng như học phải chú trọng đến cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc, rất quan trọng.
Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng”. 8 Người chủ trương xây dựng một nền giáo dục mới hướng vào các giá trị dân tộc, nhân văn, đồng thời kết hợp chặt chẽ với những tinh hoa văn hóa nhân loại. Nền giáo dục đó phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cách mạng có sự thay đổi thì nền giáo dục cũng phải có sự điều chỉnh, đổi mới cho phù hợp. Về đổi mới phương pháp dạy và học người cho rằng “Lấy tự học làm cốt.
Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào”.[21] Người đề cao vai trò của người thầy, mỗi thầy giáo, cô giáo phải là những người chiến sĩ trên mặt trận giáo dục; là “những người vẻ vang nhất, là những người anh hùng vô danh”.[21] - Trong những năm gần đây, vấn đề quản lý giáo dục được đặc biệt quan tâm với sự xuất hiện của những công trình nghiên cứu khoa học, những bài viết trên báo tạp chí, vấn đề quản lý hoạt động dạy học được các nhà nghiên cứu giáo dục đề cập trong các công trình nghiên cứu của mình. Tác giả Trần Đăng An với bài viết “Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn miền núi tỉnh Quảng Trị”, Tạp chí Giáo dục Số 425, kì I tháng 3/2018.[1] Tác giả Nguyễn Văn Hiếu với bài viết “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học viên ở các trường trung học cơ sở Thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Giáo dục số 449, kì II tháng 3/2019.[12] Tác giả Phí Đình Khương, Lâm Thùy Dương với bài viết “Một số biện pháp quản lý hoạt động tự học của học viên trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội hiện nay” Tạp chí Giáo dục số 492, kỳ I tháng 12/2020.[16] Tác giả Lê Đức Trọng với Luận văn ThS “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng-an ninh tại trường Đại học dân lập Duy Tân”.[28] 9 Tác giả Phạm Văn Kiên với Luận văn ThS “Quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh cho học viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã”.[17] Tác giả Tạ Thị Tuyết Lan với Luận văn ThS “Quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn theo hướng phát triển năng lực học viên ở trường trung học phổ thông kỹ thuật Việt Trì, tỉnh Phú Thọ”.[19] - Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên hướng vào một số nội dung chính sau: + Các tác giả đã mô tả được công tác quản lý hoạt động của nhà trường đến nội dung đã xác định. Phân tích được được những ưu, khuyết điểm hạn chế trong quá trình quản lý các hoạt động đó. + Nêu các kinh nghiệm quản lý hiệu quả đối với hoạt động dạy học ở các đối tượng khác nhau.
+ Có công trình nghiên cứu đã đề cập tới vị trí, tầm quan trọng của quản lý hoạt động dạy học trong giai đoạn hiện nay. + Các công trình đã tập trung nghiên cứu làm rõ được một số vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn của hoạt động dạy học. Qua đó các tác giả cũng đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học mà tập trung vào các giải pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học về các mặt người dạy, người học, cơ sở vật chất, phương pháp dạy học. Nhưng chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự cho học viên Trường Sĩ quan Không quân.
Các khái niệm chính của đề tài 1. Khái niệm về hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh “Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm giúp cho người học lĩnh hội những tri 10 thức khoa học, kĩ năng hoạt động nhận thức và thực tiễn, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan và các phẩm chất nhân cách của người học theo mục đích giáo dục”.[23] Từ khái niệm trên, có thể hiểu rằng hoạt động dạy học là một bộ phận của giáo dục (nghĩa rộng), là quá trình tác động qua lại giữa giảng viên và học viên nhằm truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử xã hội. Dạy học là quá trình giảng viên khơi dậy, kích thích những hứng thú học tập của học viên, tổ chức và điều khiển để học viên chủ động tích cực sáng tạo trong học tập. Khái niệm hoạt động dạy học trên ta có thể thấy được: Chủ thể của hoạt động dạy là người được đào tạo chuyên biệt để thực hiện nhiệm vụ điều khiển tổ chức hoạt động học tập của học viên.
Học viên là chủ thể trong quá trình lĩnh hội tri thức hình thành hệ thống kỹ năng kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hoàn thiện nhân cách của bản thân. Từ đó rút ra khái niệm hoạt động dạy học môn Giáo dục học quân sự là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm giúp cho người học lĩnh hội những tri thức khoa học của môn Giáo dục học quân sự, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo, đáp ứng mục tiêu đã đặt ra của môn Giáo dục học quân sự. Khái niệm quản lý Từ điển tiếng Việt thông dụng thì “Quản lý là tổ chức điều khiển hoạt động của một tổ chức, đơn vị cơ quan”.[Tr 531, 29] Theo tác giả Trần Kiểm “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động chức năng, kế hoạch hóa tổ chức chỉ đạo và kiểm tra”.[18] 11 Quản lý là một quá trình tác động định hướng có mục đích có tổ chức của chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, làm cho nó phát triển tới mục đích đã đề ra. Khái niệm quản lý giáo dục Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thống giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên tắc giáo dục của Đảng thực hiện được những tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất”.[11] Trong quản lý giáo dục, chủ thể quản lý ở các cấp chính là bộ máy quản lý giáo dục từ trung ương đến địa phương, còn đối tượng quản lý chính là nguồn nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật và các hoạt động thực hiện chức năng của giáo dục đào tạo.