CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CÓ THU CỦA BỆNH VIỆN QUÂN Y 1. Cơ sở lý luận chung về quản lý hoạt động có thu tại bệnh viện quân y 1. Bệnh viện quân y 1. Khái niệm bệnh viện quân y Theo định nghĩa của tổ chức y tế thế giới (WHO) thì: “Bệnh viện là một bộ phận của tổ chức mang tính chất y học và xã hội, có chức năng đảm bảo cho nhân dân được chăm sóc toàn diện về y tế cả chữa bệnh và phòng bệnh.
Công tác ngoại trú của bệnh viện tỏa tới tận hộ gia đình, đặt trong môi trường của nó. Bệnh viện còn là trung tâm giảng dạy y học và nghiên cứu sinh vật xã hội”. Theo Nghị định số 85/2012/NĐ-CP, “Bệnh viện công có thể được hiểu là là ĐVSN y tế cung cấp các dịch vụ công về y tế cho người dân. Trong đó, ĐVSN y tế là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe”.
(Nghị định số 85/2012/NĐ-CP) Từ những phân tích trên về Bệnh viện công, có thể đưa ra khái niệm bệnh viện quân y như sau: Bệnh viện quân y là bệnh viên do Bộ Quốc phòng thành lập và quản lý theo đúng quy định của pháp luật, có chức năng khám, chữa bệnh cho quân nhân và đối tượng khác; đồng thời thực hiện nhiệm vụ khác do Quân đội và Nhà nước giao. Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện quân y Thực hiện công tác khám chữa bệnh (KCB), điều lý, nhất là công tác chăm sóc sức khỏe cho quân nhân. Đây là một trong các nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên của BVQY. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu.
Công tác sẵn sàng chiến đấu là một trong các nhiệm vụ gắn liền với các nhiệm vụ thường xuyên và các nhiệm vụ đột xuất trên giao. Các nhiệm vụ này mang tính đặc thù của Quân đội nói chung, cơ quan, đơn vị, trong đó có BV nói riêng như: công tác sẵn sàng chiến đấu theo nhiệm vụ tác chiến A2; công tác phòng dịch; công tác diễn tập tìm kiếm cứu nạn; công tác bảo đảm quân y cho các sự kiện của Đảng, Nhà nước, Quân đội. Thực hiện nhiệm vụ chỉ đạo tuyến. Đây là một trong các nhiệm vụ do BVQY thực hiện theo sự chỉ đạo của cấp trên hoặc trong các chương trình, phong trào cụ thể, chẳng hạn như: tổ chức các đoàn KCB cho nhân dân vùng sâu, vùng xa; hướng dẫn KCB cho các bệnh xá ở các đơn vị thuộc tuyến của BV; công tác chuyển giao kỹ thuật cho BVQY liên kết.
Tổ chức KCB cho nhân dân có thu một phần viện phí. Đây là nhiệm vụ vừa mang tính kinh tế, vừa là nhiệm vụ cơ bản trong thời bình của BVQY. Bởi lẽ, KCB có thu một phần viện phí là hoạt động kinh tế mang tính cạnh tranh trong môi trường kinh doanh lành mạnh. Ngoài các nhiệm vụ cơ bản trên, BVQY còn đảm nhiệm thêm các nhiệm vụ nghiên cứu các đề tài khoa học, là cơ sở để thực tập và đào tạo chuyên sâu học viên ngành y, luân phiên các tổ Quân y công tác tại Quần đảo Trường Sa… 1.
Đặc điểm của bệnh viện quân y Theo Nguyễn Anh Tuấn (2019), BVQY hoạt động trong ngành quân y với quy mô hoạt động khác nhau nhưng đều có chung 4 đặc điểm sau: “Thứ nhất, BVQY là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc bảo đảm quân y trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cho các đơn vị; bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và KCB cho các đối tượng chính sách, BHYT, nhân dân, cung cấp dịch vụ công không vì mục tiêu lợi nhuận. Bệnh viện quân y đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; bên cạnh đó tập trung kiện toàn cả về tổ chức, lực lượng và TTB, phương tiện, từng bước nâng cao chất lượng KCB trên các tuyến quân y. Ngoài ra, BVQY còn cung cấp dịch vụ công, KCB cho nhân dân thu một phần viện phí. Hoạt động của BVQY chủ yếu là thực hiện chức năng, nhiệm vụ do BQP giao là chính, không nhằm mục đích lợi nhuận như các doanh nghiệp hay BV tư trong nền kinh tế.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Thứ hai, sản phẩm của BVQY một mặt đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; mặt khác mang lại lợi ích chung, có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải, vật chất cho xã hội. Trong chiến tranh bảo vệ tổ quốc, BVQY là điểm tựa của những cuộc chiến, là nơi cứu chữa và điều lý cho các thương bệnh binh. Trong thời bình, BVQY thực hiện nhiệm vụ KCB cho cán bộ, chiến sỹ, công nhân viên chức quốc phòng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Ngoài ra, BVQY còn tham gia KCB và điều lý cho các đối tượng chính sách và nhân dân.
Sản phẩm, dịch vụ do BVQY tạo ra chủ yếu là những sản phẩm có giá lý về sức khoẻ, văn hoá, đạo đức và các giá lý xã hội. Việc sử dụng những loại sản phẩm này giúp cho quá trình sản xuất của cải vật chất được thuận lợi và có hiệu quả hơn. Vì vậy, hoạt động BVQY luôn gắn bó hữu cơ và có tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội. Thứ ba, hoạt động BVQY luôn gắn liền sự nghiệp giải phóng dân tộc trước đây, cũng như công cuộc xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc hiện nay và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.
Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc, BVQY đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, xây dựng được hệ thống lý luận về công tác tổ chức bảo đảm quân y nói chung; thực tiễn của các mặt công tác, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ chiến đấu của quân đội, góp phần vào thắng lợi của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hiện nay, BVQY được đầu tư theo phương hướng chung xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước biện đại. Theo đó, nhiều trung tâm khoa học, kỹ thuật được củng cố hoặc xây dựng; trang bị được tăng cường theo hướng hiện đại. Thứ tư, BVQY có nguồn thu hợp pháp từ hoạt động sự nghiệp y tế Là tổ chức do BQP thành lập, BVQY còn thực hiện nghiệp vụ chuyên môn, cung cấp những dịch vụ công, KCB cho nhân dân nhằm thoả mãn nhu cầu thiết yếu của người dân.
Nguồn tài chính cơ bản phục vụ cho hoạt động của BVQY do NSNN cấp. Tuy nhiên, với sự đa dạng của hoạt động sự nghiệp trong lĩnh vực y tế cũng như những khó khăn của NSNN và với mục tiêu để đảm bảo tính hiệu quả trong các hoạt động của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 BVQY, Nhà nước đã cho phép BVQY được khai thác nguồn thu trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của BV và được bố trí một số khoản chi một cách chủ động. Vị trí, vai trò của bệnh viện quân y Trải qua quá trình hình thành và phát triển, hệ thống BVQY ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống y tế quốc gia thể hiện trên các mặt: Thứ nhất, BVQY là một trong những lực lượng y tế nòng cốt trong việc duy trì sức khỏe và phát triển đời sống xã hội trong chiến tranh cũng như trong xây dựng đất nước ở thời bình. Với lực lượng quân y “vừa hồng, vừa chuyên”, BVQY 91 có vai trò quan trọng trong bảo đảm quân y cho bộ đội trong huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu; đồng thời, góp phần chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân trong thời bình.
Bên cạnh đó, BVQY còn tham gia vào việc ngăn chặn và khống chế kịp thời các bệnh dịch phát sinh thông qua việc cung ứng các dịch vụ y tế dự phòng; nâng cao năng lực phòng chống dịch bệnh cho các đơn vị trong toàn quân. Thứ hai, “BVQY có vai trò quan trọng trong huấn luyện, đào tạo và nghiên cứu khoa học nhằm phát triển đội ngũ cán bộ ngành y tế cho Quân đội BVQY phối hợp mở các lớp đào tạo, bổ túc, tập huấn cho cán bộ chủ chốt ngành quân y các cấp trong toàn quân về chuyên ngành tổ chức chỉ huy quân y cấp chiến dịch, chiến thuật; bảo đảm quân y cho trung đoàn, sư đoàn bộ binh tiến công, phòng ngự trong khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố; trong tác chiến phòng thủ quân khu. Đồng thời, phối hợp huấn luyện, triển khai BV dã chiến dự bị động viên và các phân đội quân y trong chiến đấu; bảo đảm quân y trong tác chiến biên giới bộ, biên giới biển; trong phòng, chống thảm họa cháy, nổ. Trong công tác nghiên cứu khoa học, BVQY tổ chức nghiên cứu, hợp tác nghiên cứu các đề tài y học ở cấp Nhà nước, cấp Bộ hoặc cấp cơ sở; chú trọng nghiên cứu về y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại và các phương pháp KCB”.
[20] Thứ ba, “BVQY giữ vai trò tham mưu, đóng góp ý kiến cho BQP nói riêng và y tế nước nhà nói chung về những vấn đề liên quan đến ngành y tế góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh toàn diện. BVQY giữ vai trò tham mưu cho BQP và phối hợp các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh củng cố, kiện toàn tổ chức lực lượng; hoàn thiện quy hoạch, xây dựng các cơ sở, đơn vị quân y trên từng vùng, miền, hướng chiến lược. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Sự đa dạng hóa các loại hình quân dân y đã mang lại hiệu quả thiết thực; nhất là hoạt động KCB, cấp thuốc miễn phí cho người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng căn cứ địa cách mạng. Đây là nền tảng để tổ chức BVQY theo phương châm bốn tại chỗ: lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ, bảo đảm cơ động nhanh nhất trong khu vực phòng thủ khi có tình huống xảy ra”.