Tổng quan nghiên cứu

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị đóng vai trò nền tảng trong việc nâng cao bản lĩnh tư tưởng, đạo đức cách mạng và năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ, đảng viên cơ sở. Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ là đô thị loại I với diện tích tự nhiên 111,75 km2, quy mô dân số trên 214.000 người và 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Trước yêu cầu chuẩn hóa bộ máy hành chính và thực hiện Quy định số 208-QĐ/TW của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Chính trị cấp huyện, việc đổi mới công tác quản lý đào tạo trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Thực tiễn giai đoạn 2015 - 2019 cho thấy, dù Trung tâm Bồi dưỡng chính trị thành phố Việt Trì đã đạt nhiều kết quả tích cực, song hoạt động quản lý vẫn bộc lộ hạn chế: nội dung còn nặng lý thuyết, phương pháp giảng dạy chậm đổi mới và một bộ phận học viên tham gia học tập còn mang tính đối phó. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục với đề tài "Quản lý hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị cho học viên tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ" được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng quản lý và đề xuất hệ thống biện pháp khoa học, đồng bộ. Mục tiêu hướng đến là nâng tỷ lệ học viên đạt kết quả học tập loại khá và giỏi lên trên 85%, giảm tỷ lệ vi phạm quy chế học tập xuống dưới mức 1%, đồng thời tối ưu hóa 100% quy trình quản lý hoạt động giảng dạy và học tập tại đơn vị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục chính trị tư tưởng, kết hợp với các lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại. Khung phân tích vận dụng mô hình 4 chức năng quản trị cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và kiểm tra - đánh giá chất lượng đào tạo.

Hệ thống lý thuyết làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

  • Lý luận chính trị: Hệ thống tri thức khoa học về quy luật vận động chính trị, đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
  • Bồi dưỡng lý luận chính trị: Quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, thế giới quan khoa học và kỹ năng vận dụng thực tiễn cho người học nhằm đáp ứng tiêu chuẩn chức danh.
  • Quản lý hoạt động bồi dưỡng: Sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ các thành tố của quá trình đào tạo nhằm đạt mục tiêu giáo dục.
  • Trung tâm Chính trị cấp huyện: Cơ sở giáo dục chính trị trực thuộc cấp ủy địa phương, giữ vai trò đầu mối đào tạo nguồn nhân lực cho hệ thống chính trị cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ 45 báo cáo tổng kết giai đoạn 2015 - 2019 và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu khảo sát gồm 200 khách thể, bao gồm 15 cán bộ quản lý, giảng viên và 185 học viên thuộc các lớp bồi dưỡng đối tượng kết nạp Đảng, đảng viên mới và cán bộ đoàn thể tại thành phố Việt Trì. Mẫu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, bảo đảm tính đại diện cao cho các nhóm đối tượng học tập.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học qua phần mềm chuyên dụng (tính toán điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn SD, hệ số tương quan r và kiểm định độ tin cậy với hệ số Cronbach's Alpha đạt trên 0.82) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ ảnh hưởng của các yếu tố quản lý, đồng thời đánh giá khách quan mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục trong thời gian 18 tháng, từ giữa năm 2018 đến đầu năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị thành phố Việt Trì giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận các kết quả định lượng cụ thể:

  • Quy mô đào tạo duy trì ổn định: Trung tâm tổ chức trung bình từ 35 đến 40 lớp bồi dưỡng mỗi năm, thu hút hơn 3.200 lượt học viên tham gia học tập; tỷ lệ học viên hoàn thành khóa học và được cấp chứng chỉ đạt 96,5%.
  • Công tác lập kế hoạch và quản lý mục tiêu đào tạo đạt điểm đánh giá cao: Tiêu chí xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đạt điểm trung bình 4.12 trên thang điểm 5.0; tiêu chí quản lý nội dung chương trình bám sát hướng dẫn của Ban Tuyên giáo Trung ương đạt 4.08 điểm.
  • Đổi mới phương pháp dạy học còn hạn chế: Hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy chỉ đạt điểm trung bình 3.35 điểm; tỷ lệ giờ giảng áp dụng phương pháp nêu vấn đề, thảo luận nhóm tương tác chỉ chiếm khoảng 30% tổng thời lượng lên lớp.
  • Động cơ học tập chưa đồng đều: Khoảng 18,5% học viên tham gia học tập còn mang tâm lý thụ động, đi học chủ yếu để hoàn thiện chứng chỉ chức danh hoặc thủ tục kết nạp Đảng. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện đại mới đáp ứng được khoảng 75% nhu cầu thực tế của các lớp học quy mô lớn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ việc một bộ phận giảng viên kiêm chức chưa dành nhiều thời gian nghiên cứu phương pháp sư phạm hiện đại, chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống một chiều. Bên cạnh đó, học viên chịu nhiều áp lực công việc chuyên môn tại cơ quan, dẫn đến tình trạng vắng mặt hoặc thiếu tập trung trong giờ học. Cơ chế kiểm tra, đánh giá trước đây chủ yếu dựa vào bài thu hoạch cuối khóa dạng viết tự luận học thuộc lòng, chiếm tỷ trọng tới 80% tổng điểm số, chưa đo lường được năng lực vận dụng thực tiễn của người học.

Dữ liệu khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột kép và bảng tương quan thống kê. Toàn bộ 6 nhóm biện pháp đều đạt điểm trung bình đánh giá trên 4.20 điểm, hệ số tương quan tuyến tính đạt r = 0.88, khẳng định sự đồng thuận rất cao giữa cán bộ quản lý, giảng viên và học viên về tính cấp bách của việc đổi mới công tác quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị trong giai đoạn 2020 - 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

  • Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa trách nhiệm: Tổ chức quán triệt 100% các nghị quyết, quy định của Đảng (đặc biệt là Nghị quyết số 35-NQ/TW và Quy định số 208-QĐ/TW) cho đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên ngay từ đầu mỗi năm học; hoàn thành trong quý 1 hàng năm do Ban Giám đốc Trung tâm chủ trì.
  • Đổi mới phương pháp giảng dạy và bồi dưỡng giảng viên: Bắt buộc áp dụng phương pháp dạy học tích cực (thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống thực tiễn địa phương) đạt tối thiểu 50% thời lượng chương trình; tổ chức kiểm tra, duyệt 100% giáo án điện tử trước khi lên lớp, định kỳ tập huấn nghiệp vụ sư phạm cho 100% giảng viên chuyên trách và kiêm chức từ quý 2 năm 2020.
  • Cải tiến quy trình kiểm tra và đánh giá kết quả: Điều chỉnh cấu trúc điểm số với 40% trọng số dành cho điểm chuyên cần, thảo luận tình huống và 60% cho bài kiểm tra thực hành; giảm tỷ lệ câu hỏi lý thuyết tái hiện xuống dưới mức 10% trong vòng 6 tháng triển khai, do Ban Giám đốc phối hợp với Tổ chuyên môn thực hiện.
  • Hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật: Nâng cấp 100% phòng học tích hợp hệ thống trình chiếu đa phương tiện, mạng internet không dây tốc độ cao và số hóa kho tài liệu học tập trong lộ trình 2 năm; Ủy ban nhân dân thành phố Việt Trì bảo đảm phê duyệt và cấp phát 100% nguồn kinh phí thường xuyên theo đề án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  • Cán bộ quản lý tại các Trung tâm Chính trị cấp huyện, thị xã, thành phố: Vận dụng mô hình quản lý 4 giai đoạn để tái cấu trúc quy trình tổ chức lớp học, nâng cao hiệu lực chỉ đạo và điều hành công tác đào tạo tại địa phương.
  • Giảng viên giảng dạy lý luận chính trị chuyên trách và kiêm chức: Tham khảo khung phương pháp sư phạm tích cực, quy trình thiết kế bài giảng tình huống và tiêu chí đánh giá năng lực người học trưởng thành.
  • Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng bộ công cụ khảo sát định lượng, thang đo Likert và hệ thống phương pháp xử lý dữ liệu SPSS làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu tương đương.
  • Lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Ban Tổ chức cấp ủy địa phương: Khai thác các luận cứ khoa học và số liệu thực chứng để xây dựng đề án quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Câu hỏi thường gặp

Điểm mới nổi bật của luận văn trong bối cảnh thực hiện Quy định số 208-QĐ/TW là gì? Luận văn đã cụ thể hóa mô hình quản lý trung tâm chính trị cấp huyện theo thiết chế mới, kết hợp chặt chẽ giữa 6 biện pháp quản lý với quy trình kiểm định chất lượng đào tạo, chuyển trọng tâm từ quản lý hành chính sang quản trị chất lượng đầu ra.

Làm thế nào để khắc phục triệt để tình trạng học viên học tập lý luận chính trị mang tính đối phó? Cần thực hiện đồng bộ cơ chế quản lý 3 bên giữa Trung tâm, cấp ủy cơ sở và học viên; gắn kết quả học tập với việc đánh giá, phân loại đảng viên cuối năm và bổ sung hình thức kiểm tra đánh giá bằng xử lý tình huống thực tế chiếm 40% tổng số điểm.

Phương pháp dạy học nào mang lại hiệu quả cao nhất cho đối tượng cán bộ, đảng viên cơ sở? Phương pháp dạy học nêu vấn đề kết hợp thảo luận nhóm tình huống thực tiễn địa phương mang lại hiệu quả cao nhất, giúp học viên phát huy kinh nghiệm công tác và nâng cao năng lực giải quyết các điểm nóng tại cơ sở lên hơn 45%.

Tiêu chuẩn cốt lõi để đánh giá năng lực đội ngũ giảng viên lý luận chính trị cấp huyện là gì? Tiêu chuẩn quan trọng nhất là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức lý luận chuyên sâu, trình độ sư phạm hiện đại và vốn sống thực tiễn phong phú để giải đáp thuyết phục các vấn đề tư tưởng nảy sinh trong đời sống xã hội.

Cơ chế phối hợp giữa Trung tâm Chính trị và các đơn vị cử cán bộ đi học cần triển khai thế nào? Hai đơn vị cần ký kết quy chế phối hợp quản lý học viên, duy trì sổ theo dõi chuyên cần điện tử, thông báo định kỳ hàng tuần tình hình học tập và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm kỷ luật với tỷ lệ xử lý đạt 100%.

Kết luận

  • Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị tại thiết chế giáo dục chính trị cấp huyện theo chuẩn mực mới.
  • Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại thành phố Việt Trì giai đoạn 2015 - 2019 với dữ liệu khảo sát 200 khách thể, chỉ rõ các điểm nghẽn về phương pháp giảng dạy và động cơ học tập.
  • Đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý khả thi, đạt mức độ đồng thuận cao với điểm trung bình khảo nghiệm trên 4.20/5.0.
  • Xác lập lộ trình chuyển đổi và chuẩn hóa hoạt động đào tạo bồi dưỡng chính trị giai đoạn 2020 - 2025, định hướng nâng cao năng lực thực tiễn cho hơn 3.000 cán bộ mỗi năm.
  • Công trình là tài liệu tham khảo thiết thực cho các cơ sở đào tạo chính trị cấp huyện trong toàn quốc; các nhà quản lý và nghiên cứu có thể ứng dụng ngay hệ thống giải pháp này vào thực tiễn để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị.