Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp Cho Học Viên Đào Tạo Chính Trị Viên Ở Trường Sĩ Quan Chính Trị

Bài viết khám phá tầm quan trọng của việc bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo chính trị viên tại trường sĩ quan chính trị hiện nay.

• Trường học: Trường Sĩ Quan Chính Trị
• Đề tài: Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp Cho Học Viên Chính Trị Viên Tại Trường Sĩ Quan Chính Trị

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ BỒI DƯỠNG VĂN HÓA GIAO TIẾP CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CHÍNH TRỊ VIÊN Ở TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ
• 1.1. Văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị
• 1.2. Thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
• 2. Chương 2: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG YÊU CẦU VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA GIAO TIẾP CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CHÍNH TRỊ VIÊN Ở TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
• 2.1. Những yếu tố tác động, yêu cầu bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
• 2.2. Một số giải pháp bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp cho Chính Trị Viên

Trong môi trường quân đội, văn hóa giao tiếp đóng vai trò then chốt. Đặc biệt, với học viên Trường Sĩ Quan Chính Trị, việc bồi dưỡng văn hóa giao tiếp trở nên vô cùng quan trọng. Nội dung này không chỉ là kỹ năng mà còn là phẩm chất của người cán bộ chính trị. Chính trị viên cần nắm vững nghệ thuật giao tiếp để xây dựng mối quan hệ tốt với đồng đội, cấp trên và quần chúng nhân dân. Việc bồi dưỡng bao gồm cả kiến thức lý luận và thực hành, giúp học viên tự tin và hiệu quả hơn trong công tác. Theo tài liệu gốc, bồi dưỡng văn hóa giao tiếp là nhiệm vụ then chốt tại Trường Sĩ Quan Chính Trị. Sự thành công trong nhiệm vụ này góp phần vào sự vững mạnh của quân đội và sự ổn định chính trị của đất nước.

1.1. Vai trò của Văn Hóa Giao Tiếp Quân Sự hiện nay

Trong quân đội, văn hóa giao tiếp quân sự không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin mà còn là công cụ xây dựng tinh thần đoàn kết, kỷ luật và ý chí chiến đấu. Giao tiếp hiệu quả giúp chỉ huy truyền đạt mệnh lệnh rõ ràng, nhận biết tâm tư nguyện vọng của binh sĩ, và giải quyết các mâu thuẫn một cách êm đẹp. Phong cách giao tiếp của chính trị viên cần thể hiện sự tôn trọng, lắng nghe và thấu hiểu. Việc nắm vững các nguyên tắc giao tiếp ứng xử trong quân đội là nền tảng để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và hiệu quả trong công việc.

1.2. Mục tiêu Bồi Dưỡng Kỹ Năng Giao Tiếp cho Cán Bộ Chính Trị

Mục tiêu chính của việc bồi dưỡng là trang bị cho học viên những kỹ năng giao tiếp cho chính trị viên cần thiết để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Học viên cần nắm vững các nguyên tắc giao tiếp cơ bản, biết cách lắng nghe, thuyết trình, đàm phán và giải quyết xung đột. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng cũng chú trọng đến đạo đức giao tiếp của chính trị viên, giúp học viên xây dựng hình ảnh người cán bộ gương mẫu, được đồng đội tin yêu. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao năng lực giao tiếp cho chính trị viên, giúp họ trở thành những người lãnh đạo tài ba, góp phần vào sự phát triển của quân đội.

II. Thách thức Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp tại Trường SQCT

Việc bồi dưỡng văn hóa giao tiếp chính trị tại Trường Sĩ Quan Chính Trị đối diện với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự khác biệt về trình độ, kinh nghiệm và văn hóa giữa các học viên. Điều này đòi hỏi giảng viên phải có phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng. Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh chóng của xã hội và sự phát triển của công nghệ thông tin cũng đặt ra yêu cầu mới cho kỹ năng giao tiếp. Học viên cần được trang bị những kiến thức và kỹ năng để giao tiếp hiệu quả trong môi trường đa dạng và phức tạp. Cuối cùng, việc đánh giá hiệu quả bồi dưỡng cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự đầu tư về thời gian và công sức.

2.1. Khó khăn từ Sự Khác Biệt về Trình Độ Học Viên

Sự đa dạng về trình độ học vấn và kinh nghiệm thực tiễn của học viên tạo ra không ít khó khăn trong quá trình giảng dạy và học tập. Những học viên có nền tảng vững chắc về nghiệp vụ công tác Đảng, công tác chính trị có thể tiếp thu nhanh hơn, trong khi những học viên khác cần nhiều thời gian hơn để nắm bắt kiến thức. Giảng viên cần phải linh hoạt trong việc điều chỉnh phương pháp giảng dạy, tạo điều kiện cho tất cả học viên đều có thể phát huy hết khả năng của mình.

2.2. Ảnh Hưởng của Công Nghệ đến Giao Tiếp Ứng Xử Quân Sự

Sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức giao tiếp của con người. Học viên cần được trang bị những kiến thức và kỹ năng để sử dụng hiệu quả các công cụ này trong công tác, đồng thời phải ý thức được những nguy cơ tiềm ẩn và có biện pháp phòng tránh. Việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho cán bộ chính trị trên môi trường mạng là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.

III. Phương Pháp Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên chính trị viên, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, phát huy tính chủ động của người học. Các phương pháp như thảo luận nhóm, đóng vai, tình huống giả định, và phân tích video tình huống thực tế nên được ưu tiên sử dụng. Đồng thời, cần tăng cường thực hành, tạo điều kiện cho học viên vận dụng kiến thức vào thực tế công việc. Giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ và tạo động lực cho học viên. Việc đánh giá kết quả bồi dưỡng cần được thực hiện một cách khách quan, công bằng và toàn diện, bao gồm cả kiến thức, kỹ năng và thái độ.

3.1. Ứng Dụng Tình Huống Giả Định trong Giảng Dạy

Việc sử dụng tình huống giả định giúp học viên rèn luyện kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp chính trị, kỹ năng xử lý tình huống và đưa ra quyết định trong môi trường an toàn. Học viên có thể đóng vai các nhân vật khác nhau, từ đó hiểu rõ hơn về các góc nhìn và quan điểm khác nhau. Sau mỗi tình huống, giảng viên cần tổ chức thảo luận để rút ra kinh nghiệm và bài học.

3.2. Tăng Cường Thực Hành Kỹ Năng Thuyết Trình Chính Trị

Thuyết trình là một kỹ năng quan trọng đối với chính trị viên. Cần tạo điều kiện cho học viên thường xuyên thực hành kỹ năng thuyết trình cho chính trị viên, từ đó nâng cao sự tự tin và khả năng truyền đạt thông tin. Giảng viên có thể tổ chức các buổi thuyết trình mẫu, sau đó cho học viên tự chuẩn bị và trình bày. Sau mỗi buổi thuyết trình, giảng viên và các học viên khác sẽ cùng nhau nhận xét và góp ý.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Tâm Lý Học vào Bồi Dưỡng Giao Tiếp

Việc ứng dụng tâm lý học giao tiếp trong quân sự vào quá trình bồi dưỡng giúp học viên hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến giao tiếp, từ đó có cách tiếp cận và ứng xử phù hợp. Ví dụ, học viên cần hiểu rõ về các nguyên tắc của văn hóa ứng xử của người cán bộ chính trị, biết cách tạo thiện cảm, xây dựng lòng tin và giải quyết các mâu thuẫn một cách hiệu quả. Ngoài ra, việc nắm vững các kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giải tỏa căng thẳng cũng rất quan trọng đối với chính trị viên.

4.1. Xây Dựng Mối Quan Hệ Tốt Đẹp Trong Quân Đội

Xây dựng mối quan hệ trong quân đội là yếu tố then chốt để tạo nên một tập thể đoàn kết, vững mạnh. Học viên cần học cách lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng đồng đội, cấp trên và cấp dưới. Việc tạo ra một môi trường làm việc cởi mở, thân thiện và tin tưởng lẫn nhau là rất quan trọng.

4.2. Giải Quyết Xung Đột Trong Môi Trường Quân Sự

Xung đột là điều khó tránh khỏi trong môi trường quân sự. Học viên cần được trang bị những kỹ năng giải quyết xung đột một cách hòa bình và hiệu quả, tránh để xung đột leo thang và gây ảnh hưởng đến nhiệm vụ chung. Việc áp dụng các nguyên tắc đàm phán, thương lượng và hòa giải là rất quan trọng.

V. Kết quả Bồi Dưỡng và Định Hướng Phát Triển Kỹ Năng

Kết quả của quá trình bồi dưỡng nghiệp vụ chính trị viên thể hiện rõ qua sự tự tin, khả năng giao tiếp hiệu quả và kỹ năng xử lý tình huống linh hoạt của học viên. Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu. Học viên cần tiếp tục tự học, tự rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm thực tế để ngày càng hoàn thiện bản thân. Việc tham gia các khóa đào tạo nâng cao và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp cũng rất quan trọng. Văn hóa giao tiếp chính trị là một quá trình học hỏi và rèn luyện liên tục, không ngừng nghỉ.

5.1. Tự Học và Tự Rèn Luyện Kỹ Năng Giao Tiếp

Sau khi hoàn thành khóa học, học viên cần tiếp tục tự học và tự rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Điều này có thể thực hiện thông qua việc đọc sách báo, xem video, tham gia các khóa học trực tuyến và quan sát những người giao tiếp giỏi. Quan trọng hơn, học viên cần chủ động áp dụng những kiến thức và kỹ năng đã học vào thực tế công việc.

5.2. Vai Trò Của Chính Trị Viên Trong Quân Đội Hiện Nay

Vai trò của chính trị viên trong quân đội ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Chính trị viên không chỉ là người truyền đạt chủ trương, đường lối của Đảng mà còn là người xây dựng tinh thần đoàn kết, động viên và khích lệ cán bộ, chiến sĩ hoàn thành tốt nhiệm vụ. Chính trị viên cần phải là tấm gương sáng về đạo đức, lối sống và năng lực công tác.

VI. Phát Triển Văn Hóa Giao Tiếp Quân Sự Xu Hướng Tương Lai

Trong tương lai, việc phát triển văn hóa giao tiếp quân sự sẽ tiếp tục được chú trọng và đầu tư. Các phương pháp bồi dưỡng sẽ ngày càng được đổi mới và hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo vào quá trình bồi dưỡng sẽ mở ra những cơ hội mới. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này, học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến trên thế giới.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Bồi Dưỡng Kỹ Năng

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo vào quá trình bồi dưỡng sẽ giúp học viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Các phần mềm mô phỏng, trò chơi tương tác và hệ thống học tập trực tuyến có thể được sử dụng để tạo ra một môi trường học tập sinh động và hấp dẫn.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế về Bồi Dưỡng Văn Hóa Giao Tiếp

Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bồi dưỡng văn hóa giao tiếp giúp học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến, cập nhật kiến thức mới và nâng cao trình độ chuyên môn. Việc tổ chức các hội thảo, hội nghị và trao đổi học viên là những hình thức hợp tác hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, văn hóa ngày càng khẳng định vị trí là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường và sự xâm nhập của lối sống văn hóa phương Tây thiếu chọn lọc đã làm nảy sinh nhiều biểu hiện tiêu cực, ảnh hưởng đến những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đặc biệt, trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình", triệt để lợi dụng mặt trận tư tưởng - văn hóa nhằm làm phai nhạt lý tưởng cách mạng, băng hoại đạo đức, lối sống của thế hệ trẻ, trong đó có thanh niên quân đội.

Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, việc lấy xây dựng vững mạnh về chính trị làm cơ sở đặt ra đòi hỏi cấp thiết đối với công tác giáo dục, đào tạo cán bộ. Trường Sĩ quan Chính trị là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội (Chính trị viên) cho toàn quân. Với thời gian đào tạo 5 năm, học viên sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Xây dựng Đảng sẽ trực tiếp tiến hành hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị tại các đơn vị cơ sở. Nhân cách của người Chính trị viên đòi hỏi sự phát triển toàn diện cả về năng lực chuyên môn lẫn phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trong đó văn hóa giao tiếp là một thành tố cốt lõi.

Đề tài khóa luận "Bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay" do tác giả Vũ Thành Long thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên tại Trường Sĩ quan Chính trị; trên cơ sở đó đề xuất hệ thống giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này trong giai đoạn hiện nay.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
   • Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về văn hóa giao tiếp và hoạt động bồi dưỡng văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo Chính trị viên.
   • Khảo sát, phân tích, đánh giá đúng thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp tại Nhà trường, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
   • Xác định các yếu tố tác động, yêu cầu cơ bản và đề xuất các giải pháp khả thi, đồng bộ để bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên.
3. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị.
4. Phạm vi nghiên cứu: Tập trung vào hoạt động bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho đối tượng học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị; các tư liệu, số liệu khảo sát được giới hạn từ năm 2008 đến thời điểm thực hiện khóa luận (năm 2016).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và con người, cùng các quan điểm, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và định hướng phát triển giáo dục - đào tạo trong quân đội.

Tác giả tiếp cận các khái niệm nền tảng theo quan điểm Triết học Mác - Lênin:

• Văn hóa: Hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình thực tiễn lịch sử - xã hội, biểu hiện qua nhận thức, thái độ, hành vi ứng xử và nếp sống của con người.
• Văn hóa giao tiếp: Bộ phận đặc thù của văn hóa, được hình thành từ các mối quan hệ xã hội (truyền thống, đạo đức, pháp luật, phong tục), điều chỉnh hành vi giao tiếp hướng tới các giá trị Chân - Thiện - Mỹ.
• Bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên: Hoạt động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể lãnh đạo, chỉ huy và quản lý nhằm nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, phương pháp ứng xử chuẩn mực theo các giá trị văn hóa quân sự và văn hóa sư phạm, kết hợp với quá trình tự tu dưỡng của học viên.

Khóa luận xác lập hệ thống 3 tiêu chí đánh giá kết quả bồi dưỡng văn hóa giao tiếp:

1. Nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể cùng các lực lượng tham gia bồi dưỡng.
2. Kết quả thực hiện nội dung và hình thức bồi dưỡng văn hóa giao tiếp.
3. Kết quả hoàn thành nhiệm vụ, rèn luyện kỷ luật và biểu hiện hành vi ứng xử thực tế của học viên.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn:

• Phương pháp lý thuyết: Sử dụng phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa các nguồn tư liệu văn kiện, công trình nghiên cứu trước đó; vận dụng phương pháp lôgíc kết hợp lịch sử và so sánh để rút ra những kết luận có tính quy luật.
• Phương pháp thực tiễn: Sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp thông qua hoạt động giảng dạy, học tập, sinh hoạt thường ngày của học viên; kết hợp phương pháp mạn đàm, điều tra qua phiếu hỏi, thu thập số liệu thống kê và trao đổi trực tiếp với đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên tại các khoa, đơn vị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn về bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị

Chương 1 làm rõ các khái niệm công cụ, phân tích bản chất, vị trí, vai trò của văn hóa giao tiếp trong môi trường quân sự sư phạm, đồng thời khảo sát thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp tại Nhà trường.

Văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo Chính trị viên mang 4 đặc điểm cơ bản:

• Là sự kết tinh cao của văn hóa ứng xử dân tộc Việt Nam và nét đẹp của người quân nhân cách mạng.
• Kế thừa và phát triển các chuẩn mực văn hóa quân sự đã được thể chế hóa trong 10 lời thề danh dự, 12 điều kỷ luật khi quan hệ với nhân dân và Điều lệnh Quản lý bộ đội.
• Mang tính mô phạm, tính bắt buộc cao và có sự phong phú, đa dạng do học viên phải đảm nhiệm nhiều vai trò xã hội đan cài (người cán bộ tương lai, người đồng chí, người trò, người bạn).
• Phản ánh phẩm chất, hình ảnh mẫu mực của người Chính trị viên tương lai - người tiến hành công tác tư tưởng, giáo dục bộ đội.

Khóa luận chỉ rõ vai trò của hoạt động bồi dưỡng văn hóa giao tiếp: trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo; củng cố mối quan hệ đoàn kết nội bộ và quan hệ quân dân; xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh.

Đánh giá thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp giai đoạn 2008 - 2016 ghi nhận các mặt ưu điểm và hạn chế:

Khía cạnh	Ưu điểm đạt được	Hạn chế, tồn tại
Nhận thức & Trách nhiệm	Phần lớn cán bộ, giảng viên, học viên nhận thức đúng ý nghĩa của văn hóa giao tiếp; cấp ủy, chỉ huy các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo.	Một bộ phận học viên nhận thức chưa đầy đủ; một số cán bộ tổ, tiểu đội còn xem nhẹ công tác bồi dưỡng hoặc rơi vào dân chủ quá trớn.
Hành vi & Lễ tiết tác phong	Duy trì nghiêm nền nếp xưng hô, chào hỏi theo điều lệnh; thực hiện đúng quy định mang mặc; trật tự nội vụ vệ sinh gọn gàng, thống nhất.	Cá biệt còn hiện tượng phát ngôn tùy tiện, thiếu chuẩn mực ở nơi công cộng; giữ gìn lễ tiết tác phong chưa thành thói quen thường xuyên.
Phong trào & Hoạt động văn hóa	Tổ chức hiệu quả phong trào "Ba đẹp", mô hình "Đoàn viên đẹp", "Tuần rèn luyện kiểu mẫu", "Nói lời hay làm việc tốt", Câu lạc bộ Tiếng Anh; duy trì hoạt động tri ân (27/7, 20/11, 8/3, 20/10).	Hình thức bồi dưỡng ở một số đơn vị còn đơn điệu, chưa thực sự lôi cuốn; chưa xây dựng được bộ tiêu chí cụ thể để đánh giá sát từng đối tượng.

Khóa luận phân tích nguyên nhân của hạn chế:

• Nguyên nhân khách quan: Sự tác động tiêu cực của văn hóa ngoại lai và mặt trái kinh tế thị trường; sự bất cập trong chất lượng tuyển sinh đầu vào giữa các khóa; quỹ thời gian bị chi phối nhiều cho việc nghiên cứu lý luận chuyên ngành.
• Nguyên nhân chủ quan: Một số giảng viên lên lớp nặng về lý luận, chưa chú trọng truyền thụ kinh nghiệm ứng xử thực tế; cán bộ quản lý có lúc thiên về rèn luyện kỷ luật đơn thuần, xem nhẹ xây dựng nhân cách; vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên và Hội đồng quân nhân chưa phát huy hết mức; sự nỗ lực tự rèn luyện của một số học viên chưa cao.

Chương 2: Những yếu tố tác động, yêu cầu và một số giải pháp bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay

Chương 2 luận giải các yếu tố tác động, xác định 4 yêu cầu có tính nguyên tắc và đề xuất 4 nhóm giải pháp cơ bản.

Các yếu tố tác động chủ yếu bao gồm:

• Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng.
• Nhu cầu tự thân hoàn thiện nhân cách của học viên để đảm nhiệm chức trách người Chính trị viên cấp phân đội.
• Mục tiêu, chương trình đào tạo của Trường Sĩ quan Chính trị trong bối cảnh cuộc đấu tranh tư tưởng, văn hóa diễn ra phức tạp.

Để hoạt động bồi dưỡng đạt hiệu quả, tác giả xác định 4 yêu cầu có tính nguyên tắc:

1. Quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng ủy Nhà trường về nhiệm vụ giáo dục, đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội.
2. Tích cực đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức bồi dưỡng văn hóa giao tiếp.
3. Phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của các lực lượng tham gia bồi dưỡng.
4. Kết hợp chặt chẽ bồi dưỡng văn hóa giao tiếp với bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất chính trị và năng lực thực tiễn toàn diện của học viên.

Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ:

                          HỆ THỐNG GIẢI PHÁP

1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các lực lượng tiến hành bồi dưỡng:

   • Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp: Giữ vai trò lãnh đạo trực tiếp; đưa nội dung bồi dưỡng văn hóa giao tiếp vào nghị quyết lãnh đạo, phân công đảng viên theo dõi, giúp đỡ học viên; duy trì nguyên tắc tập trung dân chủ.
   • Đội ngũ cán bộ quản lý học viên: Nêu cao tính gương mẫu về lời nói, hành động, tác phong; duy trì nghiêm nền nếp chế độ ngày, tuần; kịp thời chấn chỉnh các biểu hiện tha hóa, thiếu văn hóa.
   • Đội ngũ giảng viên các khoa: Đóng vai trò quyết định trong việc lồng ghép giáo dục văn hóa giao tiếp vào bài giảng; đưa học viên vào các "tình huống có vấn đề" để rèn luyện kỹ năng phản xạ, kỹ năng thuyết trình, diễn thuyết trước tập thể.

2. Giáo dục nâng cao ý thức, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong tự bồi dưỡng:

   • Học viên cần xác định rõ động cơ học tập, xây dựng kế hoạch rèn luyện cá nhân khoa học, chuẩn mực.
   • Tích cực trau dồi tri thức văn hóa dân tộc, văn hóa quân sự, điều lệnh quân đội thông qua sách báo, truyền thông, Internet.
   • Học tập kinh nghiệm ứng xử từ chỉ huy, thầy cô và đồng chí, đồng đội; kiên quyết loại bỏ những thói quen phát ngôn, ăn mặc, đi đứng không phù hợp với chuẩn mực quân nhân.

3. Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên và Hội đồng quân nhân:

   • Đoàn thanh niên: Xung kích tổ chức các sân chơi trí tuệ, diễn đàn thanh niên, tọa đàm về kỹ năng sống, thi viết "lời hay ý đẹp", thi ứng xử nhanh; đẩy mạnh phong trào "Ba đẹp", mô hình "Đoàn viên đẹp", đổi mới hoạt động sinh hoạt tối thứ Tư hàng tuần.
   • Hội đồng quân nhân: Phát huy dân chủ cơ sở, tạo cầu nối tâm tư, nguyện vọng của học viên với chỉ huy; tổ chức các hoạt động giao lưu, tri ân nhân ngày 27/7, 20/11, 8/3, 20/10.

4. Xây dựng môi trường văn hóa tạo điều kiện thuận lợi cho bồi dưỡng văn hóa giao tiếp:

   • Môi trường tự nhiên sinh thái: Xây dựng cảnh quan đơn vị "xanh, sạch, đẹp", quy hoạch bồn hoa, cây cảnh, hệ thống pa-nô, khẩu hiệu, bảng tin chuẩn quy cách; duy trì nề nếp vệ sinh nội vụ gọn gàng, khoa học.
   • Môi trường xã hội: Xây dựng bầu không khí dân chủ, đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau giữa đồng chí đồng đội, cấp trên cấp dưới; loại trừ các biểu hiện tiêu cực, tạo không gian tâm lý lành mạnh để học viên rèn luyện và phát triển nhân cách.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận mang lại những kết quả và đóng góp cụ thể về mặt học thuật và thực tiễn:

• Về mặt lý luận: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa giao tiếp và bồi dưỡng văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo Chính trị viên dưới góc độ chuyên ngành Triết học Mác - Lênin. Công trình xác định rõ 4 đặc điểm, mục tiêu, vai trò và bộ tiêu chí đánh giá hoạt động bồi dưỡng văn hóa giao tiếp trong môi trường đào tạo sĩ quan chính trị.
• Về mặt thực tiễn: Khảo sát, đánh giá khách quan thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp tại Trường Sĩ quan Chính trị từ năm 2008 đến năm 2016. Khóa luận chỉ rõ những ưu điểm nổi bật (duy trì lễ tiết tác phong, hiệu quả phong trào "Ba đẹp", hoạt động tri ân) cũng như các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
• Về mặt giải pháp: Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hệ thống, gắn kết chặt chẽ giữa sự lãnh đạo của tổ chức Đảng, trách nhiệm nêu gương của cán bộ - giảng viên, vai trò xung kích của tổ chức quần chúng, việc kiến tạo môi trường văn hóa và ý thức tự giác rèn luyện của bản thân học viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát và các dữ liệu nghiên cứu của khóa luận được giới hạn tại Trường Sĩ quan Chính trị trong giai đoạn 2008 - 2016. Do đặc thù đề tài cử nhân, một số bảng biểu thống kê chi tiết từ các phiếu khảo sát chưa được công bố toàn diện trong phần thân bài trích yếu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh thực trạng bồi dưỡng văn hóa giao tiếp giữa học viên Trường Sĩ quan Chính trị với học viên các trường sĩ quan chỉ huy, kỹ thuật khác trong quân đội; nghiên cứu tác động của truyền thông số và mạng xã hội đến văn hóa giao tiếp của quân nhân trong bối cảnh hiện nay.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và quản lý:

• Đối với cán bộ quản lý học viên và chỉ huy các cấp: Cung cấp cơ sở lý luận và các biện pháp thực tiễn để tổ chức, duy trì nề nếp văn hóa giao tiếp, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm tại các đơn vị quản lý học viên.
• Đối với giảng viên và cơ quan chức năng: Cung cấp định hướng về phương pháp kết hợp truyền thụ tri thức lý luận với rèn luyện kỹ năng thực hành giao tiếp, diễn thuyết cho học viên qua các buổi thảo luận, xê-mi-na và bài giảng chuyên ngành.
• Đối với học viên, sinh viên ngành Triết học Mác - Lênin, Xây dựng Đảng và Công tác Đảng, Công tác chính trị: Tài liệu cung cấp khung lý thuyết, cách tiếp cận đề tài khoa học xã hội nhân văn quân sự và gợi ý phương pháp tự bồi dưỡng, rèn luyện văn hóa ứng xử.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài xác định những đặc điểm nổi bật nào của văn hóa giao tiếp ở học viên đào tạo Chính trị viên? Văn hóa giao tiếp của học viên mang 4 đặc điểm: (1) Kết tinh văn hóa dân tộc và phẩm chất người quân nhân cách mạng; (2) Kế thừa và phát triển các chuẩn mực văn hóa quân sự (10 lời thề, 12 điều kỷ luật, Điều lệnh Quản lý bộ đội); (3) Mang tính mô phạm, tính bắt buộc và phong phú do đảm nhiệm nhiều vai trò xã hội đan cài; (4) Biểu hiện nét đẹp chuẩn mực của người cán bộ chính trị tương lai.

2. Tại sao khóa luận nhấn mạnh vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên? Khóa luận khẳng định "cán bộ là cái gốc của mọi công việc" và "một tấm gương sống hơn một trăm bài diễn thuyết tuyên truyền". Tác phong mẫu mực, lời nói chuẩn mực và cách giải quyết mối quan hệ công tác của người thầy, người chỉ huy có tác động trực tiếp, định hình nên thói quen và kỹ năng giao tiếp có văn hóa cho học viên.

3. Những phong trào, mô hình cụ thể nào đã được ghi nhận mang lại hiệu quả bồi dưỡng văn hóa giao tiếp tại Nhà trường? Các mô hình và phong trào tiêu biểu gồm: Phong trào "Ba đẹp" (đẹp người, đẹp doanh trại, đẹp tình quân dân), mô hình "Đoàn viên đẹp", phong trào "Tuần rèn luyện kiểu mẫu", "Nói lời hay làm việc tốt", Câu lạc bộ Tiếng Anh, sinh hoạt chuyên đề tối thứ Tư, cùng các hoạt động thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách, thương bệnh binh tại Thuận Thành - Bắc Ninh.

4. Khóa luận đề xuất xây dựng môi trường văn hóa gồm những thành tố nào? Tác giả đề xuất xây dựng đồng bộ 2 thành tố:

• Môi trường tự nhiên: Cảnh quan xanh, sạch, đẹp; hệ thống pa-nô, khẩu hiệu, bảng tin chính quy; nền nếp trật tự nội vụ vệ sinh gọn gàng.
• Môi trường xã hội: Bầu không khí dân chủ, đoàn kết nội bộ, sự gắn bó tình đồng chí đồng đội và quan hệ cấp trên - cấp dưới lành mạnh, đúng mực.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thành Long đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên tại Trường Sĩ quan Chính trị giai đoạn 2008 - 2016. Đề tài khẳng định văn hóa giao tiếp là thành tố đặc biệt quan trọng cấu thành nhân cách người cán bộ chính trị cấp phân đội, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự. Hệ thống 4 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, có giá trị ứng dụng thiết thực, góp phần đào tạo người Chính trị viên "vừa hồng vừa chuyên", đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ BỒI DƯỠNG VĂN HÓA GIAO TIẾP CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CHÍNH TRỊ VIÊN Ở TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ 1. Văn hóa giao tiếp và bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường SQCT 1. Văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo chính trị viên ở Trường SQCT hiện nay Khi nghiên cứu về con người và đời sống con người, trên cơ sở những quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa duy vật biện chứng, C.Ăngghen đã luận giải sâu sắc về văn hóa, đặt nền móng cho lý luận văn hóa Mácxít. Hai ông cho rằng, con người vừa là chủ thể, vừa là sản phẩm của quá trình phát triển văn hóa.

Thông qua quá trình hoạt động thực tiễn, con người đã tạo ra thế giới văn hóa, đồng thời sáng tạo ra bản thân mình. Văn hóa đó là văn hóa của con người, được con người sáng tạo ra cho chính mình để phát triển năng lực của bản thân trong cải tạo và biến đổi tự nhiên, xã hội. Hai ông cũng đã chỉ ra rằng: Lao động là nguồn gốc của mọi của cải và mọi văn hóa. Lênin thì đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp cách mạng.

Lênin khẳng định, cách mạng văn hóa là một trong những điều kiện cơ bản để phát triển giáo dục, sự nghiệp khoa học, xóa nạn mù chữ, nâng cao trình độ học vấn của nhân dân. Lênin cũng chỉ ra vai trò của văn hóa vô sản: “nền văn hóa vô sản không phải bỗng nhiên mà có; nó không phải do những người tự cho mình là chuyên gia về văn hóa vô sản phát minh ra, tất cả cái đó hoàn toàn là ngu ngốc. Nền văn hóa vô sản phải là sự phát triển hợp quy luật của tổng số những kiến thức của chủ nghĩa tư bản, của bọn địa chủ của xã hội 10 quan lại. Tất cả những con đường lớn nhỏ đó đã và đang tiếp tục đưa tới nền văn hóa vô sản” [8, tr.

Quan niệm về văn hóa theo Lênin chính là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài người sáng tạo ra nhờ lao động và hoạt động thực tiễn trong quá trình lịch sử của mình. Văn hóa biểu hiện trình độ phát triển mà xã hội đã đạt được trong giai đoạn lịch sử nhất định. Trong hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa đều thống nhất rằng văn hóa được sử dụng theo hai nghĩa như sau: nghĩa rộng, xem xét văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình thực tiễn xã hội. Nghĩa hẹp thì văn hóa là toàn bộ những hình thức của đời sống tinh thần xã hội.

Với hai quan niệm trên cho ta thấy, yếu tố cốt lõi của văn hóa là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình con người làm nên lịch sử của mình. Vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về văn hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra quan điểm về văn hóa như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc và phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa, văn hóa là tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhiều thích ứng nhu cầu đời sống xã hội và đòi hỏi sự sinh tồn” [6, tr. Như vậy, khi bàn về văn hóa có nhiều cách tiếp cận khác nhau tùy theo góc độ và phương pháp tiếp cận.

Có quan điểm xuất phát từ những biến thái xã hội mà nhìn văn hóa một cách bản chất và tổng quát. Có quan điểm nhìn một lĩnh vực hoạt động mà đi sâu vào các ngóc ngách của văn hóa. Có quan điểm lại xem xét văn hóa dưới góc độ hệ thống giá trị, chuẩn mực, mô hình 11 hành vi tổng quát… Tuy nhiên, điểm chung nhất là không ai phủ nhận văn hóa là do con người sáng tạo ra, phục vụ cho nhu cầu cuộc sống của con người; nó là toàn bộ các giá trị vật chất và tinh thần được tích lũy trong lịch sử, trong quá trình con người đấu tranh với thiên nhiên, trong các mối quan hệ xã hội, trong ứng xử để tồn tại và phát triển. Như vậy có thể hiểu về văn hóa như sau: Văn hóa là hệ thống các giá trị, chuẩn mực, các mô hình hành vi do con người sáng tạo ra, được biểu hiện thông qua ý thức, thái độ, hành vi giao tiếp, ứng xử, nhu cầu, thói quen, nếp sống của con người trong quá trình hoạt động thực tiễn.

Trong thực tế cuộc sống của mỗi con người văn hóa được thể hiện ở nhận thức xã hội của mỗi con người để bảo đảm đời sống cho chính họ. Tất cả những điều đoa được cá nhân lĩnh hội trong hoạt động xã hội * Văn hóa giao tiếp Văn hóa giao tiếp là một phạm trù mang tính xã hội mà trong đó yếu tố văn hóa chỉ được đề cập đến trong phạm vi giao tiếp của học viên đào tạo CTV. Văn hóa giao tiếp là những hiểu biết về phong tục tập quán một người có hành vi giao tiếp ứng xử đúng đắn khi giao tiếp phải tuân theo những giá trị chuẩn mực nhất định. Văn hóa giao tiếp là một bộ phận trong tổng thể văn hóa nhằm chỉ quan hệ giao tiếp có văn hóa của mỗi con người trong xã hội giao tiếp lịch sự, thái độ thân thiện cởi mở, chân thành, do vậy trong một cộng đồng nhất định văn hóa giao tiếp giúp hình thành các nhóm giao tiếp làm nên các nhóm giá trị văn hóa của cộng đồng và xã hội.

Tóm lại từ những phân tích trên, chúng ta có thể đưa ra nhận định: Văn hóa giao tiếp nói chung là một thành tố đặc trưng của văn hóa được tạo nên bởi các quan hệ xã hội như: Truyền thống, đạo đức, luật pháp, tôn giáo, phong tục, tâm lý cộng đồng, dẫn đến tình cảm, lý trí, ý thức hệ và hành 12 vi của chủ thể nhằm hướng tới mục đích: Chân - thiện - mỹ để góp phần xây dựng môi trường văn hóa sư phạm. * Văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo CTV ở Trường Sĩ quan Chính trị. Văn hóa giao tiếp của học viên là sự chia sẻ ý nghĩ, tình cảm thông tin với một hoặc nhiều người. Trong giao tiếp, chúng ta thường sử dụng lời nói để biểu đạt ý nghĩ của mình và để trao đổi thông tin với người khác.

Theo hướng tiếp cận này thì giao tiếp là: quá trình tác động tâm lý giữa người với người, thông qua hệ thống ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ nhằm đạt mục đích trao đổi thông tin cảm xúc, lĩnh hội tri thức, tác động qua lại lẫn nhau, để thiết lập nên những mối quan hệ và phối hợp với nhau trong hoạt động thực tiễn hàng ngày chúng ta có thể nhận thấy rằng điều đó thể hiện rất rõ trong việc thực hiện các nhiệm vụ, thể hiện được sự tương trợ giúp đỡ nhau để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Như vậy, với ba khái niệm: văn hóa, văn hóa giao tiếp, văn hóa giao tiếp của học viên đào tạo CTV mà chúng ta tập trung khai thác nhằm tiếp cận đến khái niệm văn hóa giao tiếp trong môi trường quân đội. Xây dựng văn hoá giao tiếp trong Quân đội là một quá trình làm cho cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội không ngừng phát triển toàn diện những phẩm chất, năng lực của mình theo những hệ chuẩn giá trị văn hoá của môi trường trong quân đội. Từ đó góp phần phát triển, hoàn thiện nhân cách của họ, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ từng bước hiện đại.

Xây dựng văn hoá giao tiếp trong Quân đội, vừa là quá trình chuyển hoá đưa vào những chuẩn văn hoá ứng xử mới như: cách xưng hô; chào hỏi đi đứng, ăn mặc theo quy định thống nhất, vừa là quá trình khơi dậy, phát huy văn hoá giao tiếp đã được hình thành, phát triển trước khi họ bước vào môi trường quân ngũ như: lòng hiếu thảo, tình bạn, tình yêu quê hương đất nước, 13 gắn bó với đơn vị…Quá trình đó tạo thói quen, trạng thái tự nhiên trong suy nghĩ và hành vi của họ. Để làm tốt vấn đề này đòi hỏi cán bộ , chiến sĩ trong Quân đội phải tự giáo dục và rèn luyện tích cực để đào thải những thói quen không phù hợp với môi trường quân sự, hình thành phát triển những thói quen ứng xử đáp ứng nội dung, yêu cầu của môi trường văn hoá quân sự. Những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo Chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị * Quan niệm về bồi dưỡng văn hóa giao tiếp cho học viên đào tạo CTV ở Trường Sĩ quan Chính trị. Bồi dưỡng VHGT cho học viên đào tạo CTV là yêu cầu khách quan trong quá trình đào tạo ở Trường SQCT.

Là hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo của các chủ thể hoạt động, nhằm nâng cao nhận thức, bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp giao tiếp ứng xử cho học viên, đòi hỏi mỗi học viên phải tích cực tự giác tu dưỡng và rèn luyện bản thân để đáp ứng được mục tiêu yêu cầu đào tạo của Nhà trường. Bồi dưỡng VHGT cho học viên đòi hỏi trước tiên là mỗi học viên phải tự mình rèn luyện thông qua việc chấp hành các quy định của đơn vị, Nhà trường để rèn luyện cho mình có phương pháp tác phong công tác tốt để đáp ứng được yêu cầu khi ra trường. * Mục đích bồi dưỡng. Giúp cho học viên củng cố, mở rộng tri thức, phát triển VHGT thực hiện nếp sống mẫu mực chính quy và khoa học của văn hoá quân sự, đáp ứng mục tiêu đào tạo của Nhà trường tạo điều kiện để người học viên hoàn thành tốt trên cương vị, chức trách sau khi ra trường.

*Chủ thể bồi dưỡng. Chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng là hệ thống cấp uỷ, tổ chức đảng các cấp trong Trường SQCT, xác định chủ trương, phương hướng, nhiệm vụ và định hướng các giải pháp cho hoạt động bồi dưỡng. Đồng thời là 14 hạt nhân lãnh đạo, giáo dục làm chuyển biến nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể bồi dưỡng, đối tượng bồi dưỡng và các lực lượng tham gia bồi dưỡng.