Nghiên Cứu Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cho Học Viên Tại Các Trường Sĩ Quan

Bài viết phân tích tầm quan trọng của giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên tại các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Viết Tiến
• Trường học: Trường Sĩ Quan Chính Trị
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cho Học Viên Tại Các Trường Sĩ Quan
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 55 ký tự

Giá trị văn hóa Việt Nam là kết tinh của quá trình dựng nước và giữ nước, là nền tảng cho sự phát triển của mỗi cá nhân và xã hội. Trong lĩnh vực quân sự, giá trị văn hóa quân sự (GTVHQS) đóng vai trò then chốt, định hướng hành vi của quân nhân và quyết định sức mạnh của quân đội. Giáo dục GTVHQS không chỉ trang bị kiến thức mà còn hình thành nhân cách, lối sống theo chuẩn mực đạo đức. Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, nhân cách, tinh thần yêu nước, và trách nhiệm xã hội. GTVHQS là một bộ phận quan trọng của văn hóa Việt Nam, góp phần xây dựng quân đội vững mạnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Việc nghiên cứu và triển khai giáo dục GTVHQS một cách hệ thống và hiệu quả là vô cùng cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Vai Trò Của Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Trong Quân Đội

GTVHQS không chỉ là một phần của văn hóa Việt Nam mà còn là yếu tố then chốt trong việc xây dựng và phát triển quân đội. Nó định hướng hành vi, phẩm chất của người quân nhân cách mạng, đồng thời tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn, quyết định đến khả năng chiến đấu và chiến thắng. GTVHQS giúp quân đội luôn trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Việc coi trọng và phát huy GTVHQS là yếu tố then chốt để xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

1.2. Sự Cần Thiết Của Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Giáo dục GTVHQS là biện pháp quan trọng để học viên đánh giá, lựa chọn những giá trị tiến bộ, hình thành và phát triển toàn diện nhân cách người sĩ quan. Đây là nhân tố bảo đảm cho người sĩ quan hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống, đồng thời góp phần nâng cao sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội. Trong bối cảnh hiện nay, khi mặt trái của cơ chế thị trường và những tiêu cực từ xu thế toàn cầu hóa tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm của cán bộ, chiến sĩ, việc tăng cường giáo dục GTVHQS càng trở nên cấp thiết.

II. Thách Thức Trong Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 58 ký tự

Mặc dù công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong các trường sĩ quan đã đạt được nhiều thành tựu, vẫn còn tồn tại những thách thức đáng lo ngại. Xuất hiện những biểu hiện lệch lạc trong định hướng giá trị và nhân cách của một số cán bộ, chiến sĩ, như đề cao giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần, phai nhạt lý tưởng, niềm tin, và sa sút lòng nhân ái. Nguyên nhân sâu xa là do công tác giáo dục GTVHQS chưa được coi trọng đúng mức. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, những tác động tiêu cực từ cơ chế thị trường và toàn cầu hóa ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm và định hướng GTVH của cán bộ, chiến sĩ, làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển nhân cách của học viên.

2.1. Biểu Hiện Lệch Lạc Trong Định Hướng Giá Trị

Một số cán bộ, chiến sĩ có biểu hiện đề cao giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần, phai nhạt mục tiêu, lý tưởng, niềm tin, chưa thực sự tin tưởng vào sức mạnh chiến đấu của quân đội, sa sút lòng nhân ái, nhân nghĩa, ngại va chạm, sống thực dụng, ngại khó, ngại khổ. Những biểu hiện này cho thấy sự suy giảm về đạo đức, lối sống, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh người quân nhân cách mạng và sức mạnh chiến đấu của quân đội.

2.2. Tác Động Tiêu Cực Từ Cơ Chế Thị Trường Và Toàn Cầu Hóa

Mặt trái của cơ chế thị trường và những tiêu cực từ xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã và đang tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm và định hướng GTVH của cán bộ, chiến sĩ quân đội, làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quá trình giáo dục cũng như sự phát triển nhân cách của học viên ở các trường sĩ quan. Cần có những giải pháp đồng bộ để ngăn chặn và đẩy lùi những tác động tiêu cực này, bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc và quân đội.

2.3. Thiếu Nghiên Cứu Hệ Thống Về Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa

Giáo dục GTVHQS những năm gần đây đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà giáo, nhà khoa học, tuy nhiên các nghiên cứu mới chủ yếu tiếp cận trên bình diện của khoa học triết học, xã hội học, văn hóa học, trên bình diện khoa học giáo dục, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống. Mặt khác, các nghiên cứu mới chủ yếu luận giải những vấn đề chung, các biện pháp đưa ra mới mang tính định hướng, chưa có một hệ thống lý luận cơ bản để luận giải các vấn đề về giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan.

III. Phương Pháp Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Hiệu Quả 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả giáo dục GTVHQS, cần xây dựng khung lý luận vững chắc, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Cần xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên, đồng thời chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong cấu trúc của quá trình giáo dục, cũng như quan hệ giữa yếu tố bên trong và bên ngoài, để làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên.

3.1. Xây Dựng Khung Lý Luận Về Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Cần kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố và thực tiễn quá trình giáo dục ở các trường sĩ quan để xây dựng khung lý luận, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Khung lý luận này cần làm rõ bản chất, đặc điểm, vai trò của GTVHQS, đồng thời xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục GTVHQS phù hợp với đặc điểm của học viên và yêu cầu của thực tiễn.

3.2. Xác Định Hệ Thống Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cốt Lõi

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về văn hóa, văn hóa quân sự, GTVH, cần xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan, và chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Hệ thống GTVHQS này cần bao gồm những giá trị cốt lõi như lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu dũng cảm, ý thức kỷ luật, tinh thần đồng đội, phẩm chất đạo đức cách mạng, và bản sắc văn hóa quân sự độc đáo.

3.3. Phân Tích Các Yếu Tố Tác Động Đến Giáo Dục

Từ việc phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong cấu trúc của quá trình giáo dục, cũng như quan hệ giữa yếu tố bên trong và bên ngoài, cần luận giải, làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Các yếu tố này có thể bao gồm môi trường văn hóa, chính trị, xã hội, điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, và đặc điểm tâm lý của học viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 57 ký tự

Xuất phát từ đặc điểm quá trình giáo dục, thực trạng giáo dục GTVHQS ở các trường sĩ quan, cần tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn giáo dục GTVHQS, cần đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan một cách đồng bộ, thống nhất, hiệu quả.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Cần tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS ở các trường sĩ quan, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS. Việc đánh giá thực trạng cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, khách quan, và toàn diện, bao gồm cả đánh giá về nhận thức, thái độ, hành vi của học viên, cũng như đánh giá về chất lượng đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, và chương trình giáo dục.

4.2. Đề Xuất Biện Pháp Giáo Dục Đồng Bộ Và Hiệu Quả

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn giáo dục GTVHQS, cần đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan một cách đồng bộ, thống nhất, hiệu quả. Các biện pháp này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện kỹ năng thực hành, và tạo môi trường văn hóa quân sự lành mạnh.

4.3. Thực Nghiệm Sư Phạm Để Kiểm Chứng Hiệu Quả

Tổ chức thực nghiệm nhằm kiểm chứng tính hiệu quả và tính khả thi các biện pháp được đề xuất trong luận án. Thực nghiệm được tiến hành tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1. Kết quả thực nghiệm sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá và điều chỉnh các biện pháp giáo dục, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

V. Kết Luận Và Kiến Nghị Về Giáo Dục Giá Trị 52 ký tự

Nghiên cứu này đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách người sĩ quan quân đội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo ở các trường sĩ quan. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục GTVHQS, đồng thời tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác này.

5.1. Tóm Tắt Những Đóng Góp Mới Của Nghiên Cứu

Luận án đã xây dựng khung lý luận, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên, và chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Luận giải, làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS.

5.2. Kiến Nghị Về Chính Sách Và Giải Pháp

Cần có chính sách cụ thể để tăng cường giáo dục GTVHQS trong các trường sĩ quan, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu và triển khai các giải pháp giáo dục hiệu quả. Cần tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác giáo dục GTVHQS, bao gồm cả nguồn lực tài chính, nhân lực, và cơ sở vật chất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, và xã hội trong việc giáo dục GTVHQS cho học viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 4 chương (12 tiết), kết luận, danh mục công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. 16 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 1. Những nghiên cứu về giá trị và giá trị văn hóa quân sự 1.

Nghiên cứu về giá trị Người đặt nền móng cho việc nghiên cứu giá trị có thể kể đến là Immanuel Kant (1790) với tác phẩm “Phê phán lý tính thuần túy , ông đã chỉ ra ba loại phán đoán đó là phán đoán khách quan, phán đoán chủ quan và phán đoán về gu thẩm mỹ. Trên cơ sở đó, ông đã phát triển những luận điểm về giá trị cùng với một số nhà triết học thời bấy giờ tạo nên giá trị học cổ điển, kết quả nghiên cứu đó vẫn còn ý nghĩa trong nghiên cứu về giá trị hiện đại ngày nay [56]. Tác giả Emile Durkheim (1902) với tác phẩm “Phân công lao động trong xã hội và “Tự tử đã bàn rất sâu về vấn đề lựa chọn “giá trị” [126]. Đề cập sâu hơn đến vấn đề giá trị, tác giả Max Weber, trong nghiên cứu “Nền đạo đức tin lành và tinh thần chủ nghĩa tư bản đã xem xét giá trị là một trong những nhân tố thúc đẩy động cơ và mục đích hành động của con người mà cụ thể là đã làm hình thành nên Chủ nghĩa Tư bản và nền công nghiệp phương Tây hiện đại [126].

Tác giả Parsons Talcott (1951) khi nghiên cứu về “giá trị cơ bản”, ông cho rằng những giá trị này khi đã hình thành thì khó thay đổi, bất chấp những rối loạn xã hội. Kết quả nghiên cứu của Parsons đã có nhiều đóng góp trong việc đưa ra một khung lý thuyết tham chiếu và đưa vào thực nghiệm để giải thích về sự tồn tại độc lập của giá trị trong hệ thống xã hội [129]. Đối lập với quan điểm này, tác giả Ronald Inglehart được xem là tiên phong của tiếp cận nghiên cứu giá trị theo hướng mới, khi nghiên cứu “Giá trị trong xã hội công nghiệp”. Theo ông, ở các xã hội phát triển phương Tây đang xảy ra sự biến đổi từ giá trị “duy vật” sang giá trị “hậu duy vật”, hay từ giá trị “hiện đại” sang “hậu hiện đại” do các thế hệ thanh niên thực hành [129].

Dưới góc độ văn hóa, tác giả John F.Macionnis (2004) cho rằng: “Giá trị là những quy chuẩn mà qua đó một thành viên của một nền văn hoá xác định điều gì 17 là đáng mong muốn, điều gì không đáng mong muốn, điều gì là tốt, hay dở, điều gì là đẹp hay xấu” [64, tr. Cùng hướng nghiên cứu này, nhóm tác giả Valdiney V.Gouveia, Francisco José B de Albuquerque, Miguel Clemnet và Pablo Espinosa (2004), trong nghiên cứu “Những giá trị con người và bản sắc xã hội: Nghiên cứu hai nền văn hoá có xu hướng tập thể [36]; tác giả Rokeach. Gần đây tác giả Neil Hawkes (2008), người được xem là tiêu biểu cho nghiên cứu giá trị học hiện đại khi áp dụng trong toán học, ông đã xây dựng cấu trúc về giá trị với tác phẩm “cơ sở của giá trị học” từ đó rút ra các vấn đề về quan niệm, tính khách quan và chủ quan của giá trị, đồng thời ông cũng khẳng định giá trị tồn tại khách quan và có thể định lượng được. Đặc biệt là ông đã đưa ra mẫu đo giá trị, để phân biệt giữa cái tốt và cái xấu [128].

Ở các nước Châu Á, có thể kể đến các tác giả: Wang Lu và Xie Weihe (1996) với công trình “Value of Chinese Youth” (Những giá trị của thanh niên Trung Quốc) [134], các tác giả đã nghiên cứu tập trung nghiên cứu về giá trị cụ thể và sự thay đổi hệ giá trị của thanh niên trong quá trình hội nhập. Tác giả Yogesh Atal (2005) với bài “Youth in Asia: Anoverview (Thanh niên ở châu Á: Một cái nhìn tổng quan) [135] và tác giả Ushiogi Morikazu và Makoto (2005) với nghiên cứu “Youth in the Japanese society” (Thanh niên trong xã hội Nhật Bản) [133]. Ở Việt Nam, có thể kể đến cuốn sách “Việt Nam văn hoá sử cương [2] của tác giả Đào Duy Anh (1992) và “Văn minh Việt Nam [52] của tác giả Nguyễn Văn Huyên (2018). Nội dung sách đã đề cập đến vấn đề giá trị với các khía cạnh như văn hóa, đạo đức, chính trị tư tưởng, nhân cách, nghề nghiệp, hôn nhân gia đình.

Tiếp cận giá trị với tư cách là một môn khoa học, tác giả Phạm Minh Hạc (2012) với hai cuốn sách “Giá trị học [41] và “Tìm hiểu các giá trị dân tộc Việt Nam với Tâm lý và Giáo dục học [42]. Nhiều nội dung đã được tác giả luận giải sâu sắc như: Cơ sở phương pháp luận của giá trị học, những giá trị cơ bản phổ quát, tâm lý học giá trị, giáo dục giá trị, nguồn gốc, cơ chế hình thành giá trị. Đặc biệt quan điểm coi giáo dục giá trị là một bộ phận trong chương trình giáo dục [42] và khẳng định vai trò của tâm lý, giáo dục học và một số phân môn khác với khoa học giá trị 18 trong việc cung cấp tri thức về đời sống tâm lý và quá trình hình thành, phát triển con người từ đó nuôi dưỡng và phát huy bản tính tốt đẹp của con người và bản sắc dân tộc.[42], có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho việc nghiên cứu, tiến hành hoạt động giáo dục. Vấn đề này còn được tác giả và đồng nghiệp đề cập đến trong đề tài “Nghiên cứu giá trị nhân cách theo phương pháp NEO PI-R [39].

Cuốn sách “Hệ giá trị Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại và con đường tới tương lai [94] của tác giả Trần Ngọc Thêm (2016) là một công trình nghiên cứu khá toàn diện về giá trị. Trong sách, tác giả đã bàn đến các vấn đề như: Giá trị học và GTVH; Hệ giá trị Việt Nam truyền thống; Những biến động của hệ giá trị Việt Nam truyền thống trong giai đoạn hiện nay và con đường đi đến hệ giá trị Việt Nam mới. Bên cạnh nghiên cứu trên còn có tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn (1995) với bài báo “Đôi điều suy nghĩ về giá trị và sự biến đổi của các giá trị khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường [14]; tác giả Hồ Sĩ Quý (2006) có bài báo “Vấn đề giá trị quan ở châu Á [81]; Tác giả Lương Đình Hải (2015) với bài viết “Xây dựng hệ giá trị trong giai đoạn hiện nay [44]. Các tác giả đều nhấn mạnh vai trò của giá trị, cũng như sự cần thiết phải giáo dục giá trị trong bối cảnh hiện nay, con đường để thực hiện phải thông qua lao động, thực tiễn, giáo dục, thông tin, truyền thông… 1.

Nghiên cứu về giá trị văn hóa Tác giả V.Me-giuep nhà nghiên cứu Liên Xô cho rằng GTVH được thể hiện như quan hệ xã hội nhất định, nó tồn tại khách quan gắn với sự phát triển nhân cách con người. Do đó, các quan hệ xã hội vừa là chỉ tiêu phát triển nhân cách và cũng có nghĩa là GTVH của nó. Có cùng với quan điểm này là tác giả Ec-Hac-Don, ông cho rằng GTVH như tổng thể các giá trị cuộc sống xã hội, là những động lực bên trong thúc đẩy con người vươn lên trong quá trình lao động, sản xuất, GD&ĐT [22]. Tác giả Trần Văn Giàu (1980) với sách “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Dưới góc độ sử học, triết học, đạo đức học tác giả đã phân tích sâu sắc những đặc điểm về tính cách dân tộc của con người Việt Nam, cũng như các giá trị tinh thần truyền thống dân tộc và sự vận động của chúng qua những giai đoạn lịch sử, tác giả khẳng định, những giá trị tinh thần như: Lòng yêu nước, thương 19 người, tinh thần đoàn kết dân tộc, đức tính lao động cần cù, sáng tạo, tiết kiệm, ý thức tôn sư, trọng đạo,. là những văn hóa truyền thống vô cùng quý báu [34]. Tác giả Trần Đình Hượu (1996) với sách “Đến hiện đại từ truyền thống [53] và tác giả Nguyễn Văn Huyên (1998) với sách “Giá trị truyền thống- nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đất nước, dân tộc [51], đã luận chứng và khẳng định tính bền vững, trường tồn của các GTVH truyền thống. Bên cạnh đó, các tác giả đã đi sâu phân tích mối liên hệ giữa các GTVH truyền thống với yêu cầu xây dựng xã hội và con người trong điều kiện hiện đại.

Từ lập trường duy vật lịch sử, tác giả Trần Đình Hượu đặc biệt lưu ý đến tính quy định của các điều kiện kinh tế, xã hội đối với các giá trị tinh thần, đạo đức. Từ đó, ông chỉ ra, bên cạnh những mặt tích cực, văn hóa truyền thống cũng chứa đựng những hạn chế nhất định. Để giải quyết hợp lí, theo ông cần có những đổi mới trong kinh tế và tư duy về kinh tế, trong quản lý và trong các phương diện khác của đời sống xã hội. Tác giả Trần Ngọc Thêm (1997) với sách “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam [92], là công trình nghiên cứu về văn hóa Việt Nam với một tư duy độc lập.

Không lấy khuôn mẫu từ văn hóa Trung Hoa hay Phương Tây, mà ông đã xuất phát từ thực tiễn, đi từ nhận thức về văn hóa đến phân tích văn hóa cộng đồng trên cơ sở đi sâu vào văn hóa tập thể và văn hóa cá nhân trong quá trình phát triển của lịch sử để khắc họa nên những nét đặc trưng, quá trình hình thành, phát triển của bản sắc văn hóa Việt Nam. Mà theo ông như “một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội của mình” [92, tr.