Nghiên Cứu Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cho Học Viên Tại Các Trường Sĩ Quan

Bài viết phân tích tầm quan trọng của giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên tại các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Viết Tiến
• Trường học: Trường Sĩ Quan Chính Trị
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cho Học Viên Tại Các Trường Sĩ Quan
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• TRANG BÌA PHỤ
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 2. Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VĂN HÓA QUÂN SỰ CHO HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
• 2.1. Những vấn đề lý luận về giá trị văn hóa quân sự
• 2.2. Những vấn đề lý luận của giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay
• 2.3. Các yếu tố tác động đến giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay
• 3. Chương 3: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VĂN HÓA QUÂN SỰ CHO HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN
• 3.1. Khái quát về các trường sĩ quan quân đội và đặc điểm giáo dục và đào tạo ở các trường sĩ quan
• 3.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng
• 3.3. Thực trạng về giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan
• 3.4. Thực trạng về kết quả giáo dục giá trị văn hóa quân sự
• 3.5. Đánh giá các yếu tố tác động đến giáo dục giá trị văn hóa quân sự
• 3.6. Đánh giá chung, nguyên nhân thực trạng giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan
• 4. Chương 4: BIỆN PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM BIỆN PHÁP GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VĂN HÓA QUÂN SỰ CHO HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
• 4.1. Biện pháp giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay
• 4.2. Thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 55 ký tự

Giá trị văn hóa Việt Nam là kết tinh của quá trình dựng nước và giữ nước, là nền tảng cho sự phát triển của mỗi cá nhân và xã hội. Trong lĩnh vực quân sự, giá trị văn hóa quân sự (GTVHQS) đóng vai trò then chốt, định hướng hành vi của quân nhân và quyết định sức mạnh của quân đội. Giáo dục GTVHQS không chỉ trang bị kiến thức mà còn hình thành nhân cách, lối sống theo chuẩn mực đạo đức. Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, nhân cách, tinh thần yêu nước, và trách nhiệm xã hội. GTVHQS là một bộ phận quan trọng của văn hóa Việt Nam, góp phần xây dựng quân đội vững mạnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Việc nghiên cứu và triển khai giáo dục GTVHQS một cách hệ thống và hiệu quả là vô cùng cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Vai Trò Của Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Trong Quân Đội

GTVHQS không chỉ là một phần của văn hóa Việt Nam mà còn là yếu tố then chốt trong việc xây dựng và phát triển quân đội. Nó định hướng hành vi, phẩm chất của người quân nhân cách mạng, đồng thời tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn, quyết định đến khả năng chiến đấu và chiến thắng. GTVHQS giúp quân đội luôn trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Việc coi trọng và phát huy GTVHQS là yếu tố then chốt để xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

1.2. Sự Cần Thiết Của Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Giáo dục GTVHQS là biện pháp quan trọng để học viên đánh giá, lựa chọn những giá trị tiến bộ, hình thành và phát triển toàn diện nhân cách người sĩ quan. Đây là nhân tố bảo đảm cho người sĩ quan hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống, đồng thời góp phần nâng cao sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội. Trong bối cảnh hiện nay, khi mặt trái của cơ chế thị trường và những tiêu cực từ xu thế toàn cầu hóa tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm của cán bộ, chiến sĩ, việc tăng cường giáo dục GTVHQS càng trở nên cấp thiết.

II. Thách Thức Trong Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 58 ký tự

Mặc dù công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong các trường sĩ quan đã đạt được nhiều thành tựu, vẫn còn tồn tại những thách thức đáng lo ngại. Xuất hiện những biểu hiện lệch lạc trong định hướng giá trị và nhân cách của một số cán bộ, chiến sĩ, như đề cao giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần, phai nhạt lý tưởng, niềm tin, và sa sút lòng nhân ái. Nguyên nhân sâu xa là do công tác giáo dục GTVHQS chưa được coi trọng đúng mức. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, những tác động tiêu cực từ cơ chế thị trường và toàn cầu hóa ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm và định hướng GTVH của cán bộ, chiến sĩ, làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển nhân cách của học viên.

2.1. Biểu Hiện Lệch Lạc Trong Định Hướng Giá Trị

Một số cán bộ, chiến sĩ có biểu hiện đề cao giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần, phai nhạt mục tiêu, lý tưởng, niềm tin, chưa thực sự tin tưởng vào sức mạnh chiến đấu của quân đội, sa sút lòng nhân ái, nhân nghĩa, ngại va chạm, sống thực dụng, ngại khó, ngại khổ. Những biểu hiện này cho thấy sự suy giảm về đạo đức, lối sống, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh người quân nhân cách mạng và sức mạnh chiến đấu của quân đội.

2.2. Tác Động Tiêu Cực Từ Cơ Chế Thị Trường Và Toàn Cầu Hóa

Mặt trái của cơ chế thị trường và những tiêu cực từ xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã và đang tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm và định hướng GTVH của cán bộ, chiến sĩ quân đội, làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quá trình giáo dục cũng như sự phát triển nhân cách của học viên ở các trường sĩ quan. Cần có những giải pháp đồng bộ để ngăn chặn và đẩy lùi những tác động tiêu cực này, bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc và quân đội.

2.3. Thiếu Nghiên Cứu Hệ Thống Về Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa

Giáo dục GTVHQS những năm gần đây đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà giáo, nhà khoa học, tuy nhiên các nghiên cứu mới chủ yếu tiếp cận trên bình diện của khoa học triết học, xã hội học, văn hóa học, trên bình diện khoa học giáo dục, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống. Mặt khác, các nghiên cứu mới chủ yếu luận giải những vấn đề chung, các biện pháp đưa ra mới mang tính định hướng, chưa có một hệ thống lý luận cơ bản để luận giải các vấn đề về giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan.

III. Phương Pháp Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Hiệu Quả 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả giáo dục GTVHQS, cần xây dựng khung lý luận vững chắc, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Cần xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên, đồng thời chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong cấu trúc của quá trình giáo dục, cũng như quan hệ giữa yếu tố bên trong và bên ngoài, để làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên.

3.1. Xây Dựng Khung Lý Luận Về Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Cần kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố và thực tiễn quá trình giáo dục ở các trường sĩ quan để xây dựng khung lý luận, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Khung lý luận này cần làm rõ bản chất, đặc điểm, vai trò của GTVHQS, đồng thời xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục GTVHQS phù hợp với đặc điểm của học viên và yêu cầu của thực tiễn.

3.2. Xác Định Hệ Thống Giá Trị Văn Hóa Quân Sự Cốt Lõi

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về văn hóa, văn hóa quân sự, GTVH, cần xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan, và chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Hệ thống GTVHQS này cần bao gồm những giá trị cốt lõi như lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu dũng cảm, ý thức kỷ luật, tinh thần đồng đội, phẩm chất đạo đức cách mạng, và bản sắc văn hóa quân sự độc đáo.

3.3. Phân Tích Các Yếu Tố Tác Động Đến Giáo Dục

Từ việc phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong cấu trúc của quá trình giáo dục, cũng như quan hệ giữa yếu tố bên trong và bên ngoài, cần luận giải, làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Các yếu tố này có thể bao gồm môi trường văn hóa, chính trị, xã hội, điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, và đặc điểm tâm lý của học viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự 57 ký tự

Xuất phát từ đặc điểm quá trình giáo dục, thực trạng giáo dục GTVHQS ở các trường sĩ quan, cần tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn giáo dục GTVHQS, cần đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan một cách đồng bộ, thống nhất, hiệu quả.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Giáo Dục Giá Trị Văn Hóa Quân Sự

Cần tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS ở các trường sĩ quan, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS. Việc đánh giá thực trạng cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, khách quan, và toàn diện, bao gồm cả đánh giá về nhận thức, thái độ, hành vi của học viên, cũng như đánh giá về chất lượng đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, và chương trình giáo dục.

4.2. Đề Xuất Biện Pháp Giáo Dục Đồng Bộ Và Hiệu Quả

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn giáo dục GTVHQS, cần đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan một cách đồng bộ, thống nhất, hiệu quả. Các biện pháp này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện kỹ năng thực hành, và tạo môi trường văn hóa quân sự lành mạnh.

4.3. Thực Nghiệm Sư Phạm Để Kiểm Chứng Hiệu Quả

Tổ chức thực nghiệm nhằm kiểm chứng tính hiệu quả và tính khả thi các biện pháp được đề xuất trong luận án. Thực nghiệm được tiến hành tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1. Kết quả thực nghiệm sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá và điều chỉnh các biện pháp giáo dục, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

V. Kết Luận Và Kiến Nghị Về Giáo Dục Giá Trị 52 ký tự

Nghiên cứu này đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách người sĩ quan quân đội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo ở các trường sĩ quan. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục GTVHQS, đồng thời tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác này.

5.1. Tóm Tắt Những Đóng Góp Mới Của Nghiên Cứu

Luận án đã xây dựng khung lý luận, luận giải vấn đề về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Xây dựng hệ thống GTVHQS cần thiết phải giáo dục cho học viên, và chỉ ra con đường, biện pháp tiến hành các hoạt động giáo dục. Luận giải, làm rõ những yếu tố có tác động trực tiếp đến giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay. Tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục GTVHQS, chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm tiến hành hoạt động giáo dục GTVHQS.

5.2. Kiến Nghị Về Chính Sách Và Giải Pháp

Cần có chính sách cụ thể để tăng cường giáo dục GTVHQS trong các trường sĩ quan, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu và triển khai các giải pháp giáo dục hiệu quả. Cần tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác giáo dục GTVHQS, bao gồm cả nguồn lực tài chính, nhân lực, và cơ sở vật chất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, và xã hội trong việc giáo dục GTVHQS cho học viên.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Viết Tiến với đề tài “Giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay” thuộc chuyên ngành Khoa học giáo dục (Lý luận và Lịch sử giáo dục / Giáo dục học quân sự), nghiên cứu về quá trình hình thành, bồi dưỡng giá trị văn hóa quân sự (GTVHQS) cho học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội trình độ đại học tại các trường sĩ quan (TSQ) quân đội.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Giá trị văn hóa (GTVH) là nguồn sức mạnh nội sinh thúc đẩy con người hướng đến các chuẩn mực chân - thiện - mỹ. Đối với lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, GTVHQS là bộ phận cấu thành của văn hóa dân tộc, giữ vai trò định hướng, điều chỉnh hành vi của người quân nhân cách mạng, bảo đảm nâng cao sức mạnh chính trị - tinh thần để quân đội hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định định hướng chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, năng lực sáng tạo và các giá trị cốt lõi, đặc biệt là lòng yêu nước, tự hào dân tộc và bản sắc văn hóa con người Việt Nam.

Trong thực tiễn đào tạo tại các trường sĩ quan, công tác giáo dục chính trị tư tưởng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trước tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, thực tiễn đã xuất hiện những biểu hiện lệch lạc trong định hướng giá trị và nhân cách của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ, biểu hiện ở việc đề cao giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần, phai nhạt mục tiêu lý tưởng và niềm tin, sa sút lòng nhân đạo, sống thực dụng, ngại khó ngại khổ. Nguyên nhân sâu xa là công tác giáo dục GTVHQS chưa thực sự được coi trọng và triển khai tương xứng.

Về mặt học thuật, các nghiên cứu trước đây về GTVHQS chủ yếu tiếp cận dưới góc độ triết học, văn hóa học hoặc xã hội học; trên bình diện khoa học giáo dục, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, hoàn chỉnh về lý luận và thực tiễn giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan. Các giải pháp đưa ra ở các công trình trước phần lớn dừng lại ở tính định hướng chung, thiếu hệ thống biện pháp sư phạm cụ thể trong quy trình đào tạo sĩ quan. Đây chính là khoảng trống khoa học mà luận án tập trung giải quyết.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở xây dựng những vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ, đề tài đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ, nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách người sĩ quan quân đội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo (GD&ĐT) ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án.
  2. Khái quát, bổ sung và phát triển những vấn đề lý luận về GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
  3. Khảo sát, đánh giá thực trạng GTVHQS và giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
  4. Đề xuất các biện pháp giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
  5. Thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng kết quả nghiên cứu.

Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Giáo dục giá trị cho học viên ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
• Đối tượng nghiên cứu: Giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ trong bối cảnh hiện nay.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Tiếp cận giáo dục GTVHQS theo tiếp cận quá trình giáo dục (QTGD), đặt trong mối quan hệ hữu cơ với quá trình dạy học (QTDH), kế thừa kết quả QTDH; chủ thể giáo dục là các lực lượng sư phạm thuộc các TSQ.
  • Về địa bàn khảo sát: Tập trung ở hệ, tiểu đoàn đào tạo sĩ quan cấp phân đội có trình độ đại học tại ba cơ sở đào tạo: Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Pháo Binh.
  • Về thời gian: Các số liệu, tư liệu phục vụ nghiên cứu được thu thập và khai thác từ năm 2016 trở lại đây.

Giả thuyết khoa học

Giáo dục GTVHQS cho học viên ở các trường sĩ quan chỉ đạt hiệu quả khi phát huy được những tác động tích cực, hạn chế các tác động tiêu cực trong bối cảnh hiện nay và được diễn ra theo đúng lôgic, quy luật của quá trình giáo dục. Vì vậy, trong quá trình giáo dục GTVHQS, nếu các TSQ triển khai đồng bộ các biện pháp, trong đó đặc biệt coi trọng nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phát triển năng lực giáo dục cho các chủ thể; chủ động kết hợp giữa tích hợp nội dung giáo dục GTVHQS trong chương trình, nội dung giáo dục tổng thể với xây dựng, tổ chức các chủ đề giáo dục độc lập một cách khoa học và tích cực đổi mới phương pháp giáo dục (PPGD); đồng thời thường xuyên tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự để học viên rèn luyện, trải nghiệm, thì hiệu quả giáo dục GTVHQS cho học viên sẽ được nâng cao.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã thực hiện tổng quan có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài theo các nhóm vấn đề chuyên biệt:

Các hướng nghiên cứu lý luận về giá trị và giá trị văn hóa

• Nghiên cứu quốc tế về giá trị: Tác giả điểm lại các nền tảng lý thuyết từ Immanuel Kant (1790) với tác phẩm Phê phán lý tính thuần túy; Emile Durkheim (1902) trong Phân công lao động trong xã hội và Tự tử; Max Weber trong Nền đạo đức Tin lành và tinh thần chủ nghĩa tư bản; Parsons Talcott (1951) với lý thuyết giá trị cơ bản độc lập trong hệ thống xã hội; Ronald Inglehart với nghiên cứu biến đổi giá trị từ "duy vật" sang "hậu duy vật" trong xã hội công nghiệp; John F. Macionnis (2004) tiếp cận giá trị dưới góc độ quy chuẩn văn hóa; Valdiney V. Gouveia và cộng sự (2004), Milton Rokeach, Neil Hawkes (2008) với công trình Cơ sở của giá trị học xây dựng mẫu đo lường giá trị; các nghiên cứu biến đổi giá trị thanh niên châu Á của Wang Lu và Xie Weihe (1996), Yogesh Atal (2005), Ushiogi Morikazu và Makoto (2005).
• Nghiên cứu tại Việt Nam về giá trị và GTVH: Công trình kinh điển của Đào Duy Anh (1992) trong Việt Nam văn hoá sử cương, Nguyễn Văn Huyên (2018) với Văn minh Việt Nam; Phạm Minh Hạc (2012) với Giá trị học, Tìm hiểu các giá trị dân tộc Việt Nam với Tâm lý và Giáo dục học, phương pháp đo nhân cách NEO PI-R; Trần Ngọc Thêm (1997, 2016) với Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Hệ giá trị Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại và con đường tới tương lai; Trần Văn Giàu (1980) với Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam; Trần Đình Hượu (1996) với Đến hiện đại từ truyền thống; Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức, Hồ Sĩ Quý (2002); Đặng Vũ Cảnh Linh (2008); Mai Thị Quý (2009); Nguyễn Duy Bắc (2008); Ngô Đức Thịnh (2010); Lương Gia Ban và Nguyễn Thế Kiệt (2014); Đề tài cấp Nhà nước KX-07 và KX07-02 do Phan Huy Lê và Vũ Minh Giang (1994) chủ nhiệm; các nghiên cứu của Bùi Thanh Thủy (2015), Võ Văn Thắng (2010), Trương Hoài Phương (2011), Lương Đình Hải (2015).

Các hướng nghiên cứu về giá trị văn hóa quân sự và giáo dục giá trị

• Nghiên cứu về giá trị văn hóa quân sự: Nguyễn Thế Vị (1992) trong Nhân tố văn hóa trong truyền thống quân sự Việt Nam luận chứng tư tưởng "Dụng binh là việc nhân nghĩa"; Đinh Xuân Dũng (1999, 2012) nghiên cứu định hướng giá trị nghề nghiệp và giá trị "Bộ đội Cụ Hồ"; Nguyễn Văn Hữu (2017) trong Hệ giá trị văn hóa quân sự Việt Nam với xây dựng quân đội về chính trị xác lập 4 tiểu hệ giá trị; Nguyễn Văn Hữu và Lê Huy Bình (2018) nghiên cứu văn hóa quân sự Hồ Chí Minh; Hoàng Đình Chiều (2012) phân tích quá trình nhập thân văn hóa; Nguyễn Xuân Trường (2012) nghiên cứu phát triển giá trị văn hóa đạo đức trong nhân cách sĩ quan trẻ.
• Nghiên cứu về giáo dục giá trị và giáo dục giá trị đạo đức quân nhân: Nhóm nghiên cứu quốc tế gồm Xovkin (1982), Rưbalkô và Volkova (1983), Iakimovich (1990), Carr D. (1991), Terence Lovat và Neil Hawkes (2013); nhóm nghiên cứu trong nước gồm Đặng Cảnh Khanh (2006), Nguyễn Thị Mai Lan (2010), Phạm Minh Hạc và Thái Duy Tuyên (2011), Dương Tự Đam (1996), Đỗ Ngọc Hà (2002), Vũ Thị Phương Lê (2012), Hà Thế Ngữ (1986), Thái Văn Long (2003), Lê Cao Thắng (2014), Nguyễn Thị Thanh Hà (2014), Vũ Thị The (2018).
• Nghiên cứu về giáo dục giá trị trong môi trường quân sự: Lại Ngọc Hải (2002), Nguyễn Thế Trị (2005), Hoàng Đình Châu (2012), Dương Quang Hiển (2015), Dương Quang Hiển và Trần Hậu Tân (2017), Phạm Văn Nhuận (2007), Nguyễn Vương Bình (2010), Đoàn Quốc Thái (2012), Bùi Xuân Quỳnh (2014), Thân Trung Dũng (2015), Đặng Văn Hoàng (2017); đặc biệt là luận án tiến sĩ của Vũ Trường Giang (2018) về giáo dục giá trị nghề nghiệp theo quan điểm tích hợp và luận án tiến sĩ của Nguyễn Duy Tuấn (2019) về giáo dục giá trị đạo đức quân nhân.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan cho thấy GTVHQS chưa từng được nghiên cứu toàn diện dưới góc độ khoa học giáo dục với tư cách là một nội dung giáo dục nhân cách hoàn chỉnh. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng việc xây dựng khung lý luận sư phạm, xác lập hệ thống 5 chuẩn giá trị văn hóa quân sự cốt lõi cần giáo dục cho học viên sĩ quan cấp phân đội, khảo sát định lượng - định tính thực trạng tại 3 trường sĩ quan và thiết kế, thực nghiệm hệ thống 5 biện pháp giáo dục đồng bộ.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các tiếp cận nghiên cứu

Luận án dựa trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối GD&ĐT của Đảng Cộng sản Việt Nam. Quá trình nghiên cứu vận dụng phối hợp 7 cách tiếp cận khoa học:

1. Tiếp cận hệ thống cấu trúc: Xem xét quá trình giáo dục GTVHQS là một hệ thống bao gồm mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, lực lượng giáo dục và môi trường giáo dục trong mối liên hệ với QTDH ở nhà trường quân đội.
2. Tiếp cận lịch sử - lôgíc: Đặt sự phát triển của GTVHQS trong tiến trình dựng nước, giữ nước và bối cảnh đổi mới, hội nhập hiện nay.
3. Tiếp cận thực tiễn: Khảo sát, đối chiếu thực trạng tại các đơn vị quản lý, đào tạo học viên để đề xuất giải pháp có tính khả thi.
4. Tiếp cận quá trình: Xem việc hình thành GTVHQS là chuỗi tác động liên tục từ nhận thức, hình thành tình cảm - niềm tin đến chuyển hóa thành hành vi thực tiễn.
5. Tiếp cận giá trị: Định hướng nhân cách học viên theo hệ giá trị chuẩn mực của xã hội và quân đội.
6. Tiếp cận hoạt động - giá trị - nhân cách: Tổ chức các hoạt động thực tiễn đa dạng làm phương thức để học viên lĩnh hội và thực hành giá trị.
7. Tiếp cận tích hợp: Tích hợp nội dung GTVHQS vào các môn học khoa học xã hội nhân văn (KHXH&NV) và các hoạt động quân sự đặc thù.

Hệ thống khái niệm công cụ

• Văn hóa quân sự Việt Nam: Tổng hòa các thành tựu của văn hóa Việt Nam trong xây dựng lực lượng vũ trang, trong tổ chức và tiến hành các hoạt động quân sự, được hình thành và phát triển qua các thời kỳ lịch sử.
• Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam: Kết tinh của toàn bộ những thành tựu sáng tạo mang tính nhân văn của con người Việt Nam đạt được trong lĩnh vực hoạt động quân sự, thể hiện trình độ phát triển của mỗi cá nhân, tổ chức và lực lượng tham gia vào hoạt động quân sự, có vai trò định hướng và thúc đẩy hoạt động của mỗi thành viên trong tổ chức và tiến hành hoạt động quân sự tiến bộ, cách mạng theo các tiêu chuẩn chân - thiện - mỹ.
• Cấu trúc hệ thống GTVHQS cốt lõi cần giáo dục:
  1. Chủ nghĩa yêu nước (tổng hòa truyền thống dân tộc với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội).
  2. Chủ nghĩa nhân đạo, nhân văn (đạo lý làm người, nhân nghĩa khoan dung, "mở lượng hiếu sinh", tình đồng chí đồng đội "tướng sĩ một lòng phụ tử").
  3. Nghệ thuật quân sự sáng tạo, độc đáo (tư tưởng giữ nước từ sớm từ xa, "lấy ít địch nhiều", "lấy nhỏ đánh lớn", "mưu phạt tâm công", chiến tranh nhân dân).
  4. Bản chất cách mạng của giai cấp công nhân (thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc; trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân).
  5. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” (chuẩn mực nhân cách cao đẹp của quân nhân cách mạng).

Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật thu thập dữ liệu

• Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa văn kiện Đảng, chỉ thị Quân ủy Trung ương, tác phẩm kinh điển và công trình khoa học chuyên ngành.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (ankét): Khảo sát mẫu quy mô N = 700 khách thể, gồm 516 học viên và 184 giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục (GV, CBQL) tại Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Pháo Binh.
  • Phương pháp quan sát: Theo dõi hành vi, tác phong, sinh hoạt, học tập và rèn luyện của học viên.
  • Phương pháp tọa đàm, phỏng vấn sâu: Trao đổi với giảng viên KHXH&NV, cán bộ quản lý tiểu đoàn/đại đội và học viên.
  • Phương pháp nghiên cứu sản phẩm giáo dục: Đánh giá chương trình đào tạo, kế hoạch giảng dạy, kết quả rèn luyện học viên từ năm 2016 đến thời điểm nghiên cứu.
  • Phương pháp chuyên gia: Tham vấn các nhà khoa học, chuyên gia giáo dục trong và ngoài quân đội.
  • Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm 2 đợt tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1, so sánh giữa lớp thực nghiệm (LTN) và lớp đối chứng (LĐC).
• Phương pháp toán học thống kê: Dữ liệu điều tra và thực nghiệm được xử lý bằng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 và Microsoft Excel, tính toán các đại lượng đặc trưng: điểm trung bình ($\bar{X}$ / ĐTB), độ lệch chuẩn (ĐLC), kiểm định mối quan hệ tương quan theo thang phân loại Hopkins (Bảng 3.1).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Chương 1 hệ thống hóa và phân tích 5 nhóm công trình nghiên cứu: (1) Nghiên cứu về giá trị và giá trị văn hóa; (2) Nghiên cứu về giá trị văn hóa quân sự; (3) Nghiên cứu về giáo dục giá trị; (4) Nghiên cứu về giáo dục giá trị văn hóa; (5) Nghiên cứu về giáo dục giá trị văn hóa quân sự và các giá trị đạo đức quân nhân.

Tác giả rút ra 5 kết luận tổng quan: Khẳng định tính định hướng và lịch sử của giá trị; vai trò của GTVH như sức mạnh nội sinh; sự thiếu vắng hướng tiếp cận khoa học giáo dục đối với GTVHQS; xu thế tất yếu của giáo dục giá trị trong chương trình nhà trường; và sự cần thiết phải xác lập hệ thống lý luận sư phạm, biện pháp giáo dục cụ thể cho đối tượng học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội tại các trường sĩ quan hiện nay.

Chương 2: Cơ sở lý luận của giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay

Chương 2 luận giải toàn diện bản chất, cấu trúc của GTVHQS và quá trình giáo dục GTVHQS:

• Bản chất và cấu trúc GTVHQS: Phân tích GTVHQS theo chiều sâu (tư tưởng văn hóa, tâm lý văn hóa, chuẩn mực văn hóa, biểu tượng văn hóa) và theo diện rộng (vĩ mô: đường lối, quan điểm quân sự; vi mô: văn hóa chiến đấu, huấn luyện, kỷ luật, đạo đức, nếp sống quân sự; phân chia vật thể và phi vật thể). Hệ thống hóa 5 nội dung GTVHQS cốt lõi (Chủ nghĩa yêu nước; Chủ nghĩa nhân đạo nhân văn; Nghệ thuật quân sự sáng tạo độc đáo; Bản chất cách mạng giai cấp công nhân; Phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ").
• Bản chất quá trình giáo dục GTVHQS: Là quá trình tổ chức có mục đích, có kế hoạch của các lực lượng sư phạm nhằm chuyển hóa các GTVHQS thành nhận thức, tình cảm, niềm tin và hành vi ứng xử chuẩn mực của người sĩ quan tương lai. Xác định mục tiêu, nguyên tắc, nội dung, con đường, hình thức và PPGD.
• Các yếu tố tác động: Phân tích tương tác giữa nhóm yếu tố khách quan (mặt trái kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, sự chống phá tư tưởng của các thế lực thù địch, môi trường văn hóa xã hội, điều kiện bảo đảm đào tạo) và nhóm yếu tố chủ quan (nhận thức, năng lực sư phạm của đội ngũ GV, CBQL; nhu cầu, động cơ và ý thức tự giáo dục của học viên).

Chương 3: Cơ sở thực tiễn của giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan

Chương 3 trình bày kết quả khảo sát thực trạng toàn diện trên mẫu $N = 700$ tại Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Pháo Binh thông qua hệ thống bảng thống kê định lượng và kiểm định tương quan:

Bảng số	Nội dung khảo sát thực trạng định lượng (Chương 3)
Bảng 3.1	Bảng tiêu chuẩn Hopkins phân tích mối quan hệ tương quan
Bảng 3.2	Đánh giá của học viên về việc thực hiện mục tiêu giáo dục GTVHQS
Bảng 3.3	Đánh giá của GV, CBQL việc thực hiện các mục tiêu giáo dục GTVHQS
Bảng 3.4	Kết quả thực hiện nội dung giáo dục giá trị chủ nghĩa yêu nước
Bảng 3.5	Kết quả thực hiện nội dung giáo dục giá trị nhân đạo, nhân văn
Bảng 3.6	Kết quả thực hiện nội dung giáo dục giá trị nghệ thuật quân sự độc đáo sáng tạo
Bảng 3.7	Kết quả thực hiện nội dung giáo dục giá trị bản chất cách mạng
Bảng 3.8	Kết quả thực hiện nội dung giáo dục giá trị phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”
Bảng 3.9	Kết quả đánh giá sử dụng các phương pháp và kỹ thuật giáo dục
Bảng 3.10	Kết quả đánh giá các hình thức và con đường giáo dục
Bảng 3.11	Kết quả đánh giá nhận thức về vai trò GTVHQS
Bảng 3.12	Kết quả đánh giá nhận thức về hệ thống GTVHQS
Bảng 3.13	Thực trạng biểu hiện thái độ tình cảm văn hóa quân sự của học viên
Bảng 3.14	Thực trạng biểu hiện hành vi văn hóa quân sự của học viên
Bảng 3.15	Kết quả đánh giá về kỹ năng tiến hành các hoạt động tự giáo dục GTVHQS
Bảng 3.16	Kết quả đánh giá mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục

Hình 3.1 và Hình 3.2 minh họa mối quan hệ tương quan giữa các mục tiêu kiến thức, thái độ và hành vi theo đánh giá của học viên và cán bộ giảng viên. Kết quả khảo sát cho thấy đa số cán bộ, học viên có nhận thức đúng đắn về vai trò của GTVHQS, song việc vận dụng phương pháp giáo dục còn đơn điệu, tính tích hợp trong dạy học KHXH&NV chưa cao, kỹ năng tự giáo dục của một bộ phận học viên còn hạn chế.

Chương 4: Biện pháp và thực nghiệm biện pháp giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay

Chương 4 đề xuất 5 nhóm biện pháp sư phạm đồng bộ và báo cáo kết quả thực nghiệm kiểm chứng:

• Hệ thống biện pháp đề xuất:
  1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phát triển năng lực giáo dục GTVHQS cho đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục.
  2. Biện pháp 2: Chủ động kết hợp giữa tích hợp nội dung giáo dục GTVHQS trong chương trình, nội dung dạy học tổng thể (đặc biệt là các môn KHXH&NV) với xây dựng, tổ chức các chủ đề giáo dục độc lập.
  3. Biện pháp 3: Tích cực đổi mới phương pháp, kỹ thuật giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên.
  4. Biện pháp 4: Thường xuyên tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm thực tiễn gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh ở các trường sĩ quan.
  5. Biện pháp 5: Phát huy tính tích cực, tự giác và rèn luyện kỹ năng tự giáo dục GTVHQS của học viên.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm: Tiến hành 2 đợt thực nghiệm tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1, đo đạc nhận thức, thái độ, hành vi trước và sau thực nghiệm giữa nhóm thực nghiệm (LTN1, LTN2) và nhóm đối chứng (LĐC1, LĐC2):

Bảng số	Nội dung đo lường thực nghiệm sư phạm (Chương 4)
Bảng 4.1	Tổng hợp kết quả đánh giá nhận thức, thái độ, hành vi GTVHQS của học viên LTN1 và LĐC1 trước thực nghiệm
Bảng 4.2	Kết quả đo nhận thức, thái độ, hành vi của LTN1 và LĐC1 sau thực nghiệm
Bảng 4.3	Tổng hợp kết quả đánh giá nhận thức, thái độ, hành vi GTVHQS của học viên LTN2 và LĐC2 trước thực nghiệm
Bảng 4.4	Nhận thức, thái độ, hành vi LTN2 và LĐC2 trước thực nghiệm
Bảng 4.5	Nhận thức, thái độ, hành vi LTN2 và LĐC2 sau thực nghiệm
Bảng 4.6	Giá trị văn hóa quân sự của học viên trước và sau thực nghiệm đợt 2

Các dữ liệu từ Biểu đồ 4.1 đến 4.7 và Hình 4.1, 4.2 chứng minh điểm trung bình (ĐTB) về nhận thức, thái độ, hành vi và mức độ hứng thú học tập của học viên các lớp thực nghiệm tăng trưởng có ý nghĩa thống kê so với lớp đối chứng, khẳng định tính hiệu quả và tính khả thi của hệ thống biện pháp đề xuất.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn

Luận án tự xác định 5 đóng góp mới cơ bản:

1. Khung lý luận chuyên ngành: Kế thừa các công trình nghiên cứu đã công bố và thực tiễn đào tạo ở các TSQ để xây dựng khung lý luận hoàn chỉnh, luận giải bản chất GTVHQS và quá trình giáo dục GTVHQS cho học viên ở các TSQ dưới góc độ khoa học giáo dục.
2. Xác lập hệ thống chuẩn giá trị cốt lõi: Xây dựng hệ thống 5 GTVHQS căn bản cần giáo dục cho học viên sĩ quan (Yêu nước; Nhân đạo - nhân văn; Nghệ thuật quân sự độc đáo; Bản chất giai cấp công nhân; Phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ") và chỉ rõ con đường, hình thức, phương pháp tiến hành.
3. Phân tích hệ thống yếu tố tác động: Làm rõ mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc trong quá trình giáo dục cũng như tác động đan xen của các yếu tố chủ quan và khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế thị trường.
4. Đánh giá thực trạng toàn diện: Khảo sát thực trạng quy mô 700 khách thể tại 3 trường sĩ quan tiêu biểu, chỉ rõ các ưu điểm, hạn chế, phân tích nguyên nhân và đúc kết các bài học kinh nghiệm sư phạm.
5. Đề xuất và kiểm chứng hệ thống biện pháp sư phạm: Xác lập 5 biện pháp giáo dục đồng bộ, khả thi và kiểm chứng tính hiệu quả thông qua thực nghiệm sư phạm 2 đợt tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

• Về mặt lý luận: Bổ sung, làm phong phú lý luận về giáo dục nhân cách quân nhân và giáo dục GTVHQS, cung cấp cơ sở khoa học cho các chủ thể giáo dục vận dụng vào quá trình đào tạo sĩ quan quân đội.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý, giảng viên và học viên tại các trường sĩ quan quân đội nhằm nâng cao chất lượng giáo dục văn hóa quân sự và phát triển nhân cách người sĩ quan cấp phân đội.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát ở đối tượng học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội có trình độ đại học tại ba nhà trường: Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Pháo Binh; nguồn dữ liệu thực tiễn được khai thác từ năm 2016 đến thời điểm nghiên cứu.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các học viện quân sự, các trường sĩ quan kỹ thuật, hậu cần, quân y, quân chủng Phòng không - Không quân và Hải quân.
  • Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong thiết kế môi trường trải nghiệm thực tế ảo phục vụ giáo dục GTVHQS.
  • Đánh giá sự biến đổi và mức độ bền vững của các chuẩn mực GTVHQS ở đội ngũ sĩ quan trẻ sau khi tốt nghiệp ra công tác tại các đơn vị sẵn sàng chiến đấu.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

1. Lãnh đạo, cơ quan quản lý giáo dục quân đội: Định hướng chỉ đạo công tác Đảng, công tác chính trị, đổi mới chương trình khung và kế hoạch GD&ĐT tại các nhà trường quân đội.
2. Đội ngũ giảng viên (đặc biệt là khoa KHXH&NV, khoa Quân sự): Tham khảo phương thức tích hợp nội dung GTVHQS vào bài giảng, vận dụng các phương pháp dạy học nêu vấn đề, thảo luận chuyên đề và kỹ thuật dạy học tích cực.
3. Cán bộ quản lý học viên (tiểu đoàn, đại đội): Vận dụng các hình thức hoạt động trải nghiệm, quản lý môi trường văn hóa quân sự và định hướng kỹ năng tự giáo dục cho học viên.
4. Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Giáo dục học, Triết học, Văn hóa học: Kế thừa khung lý thuyết, bảng hỏi khảo sát ankét (mẫu 700 khách thể) và mô hình thiết kế thực nghiệm sư phạm có đối chứng xử lý qua SPSS.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống giá trị văn hóa quân sự cốt lõi được luận án xác định gồm những nội dung nào?

Luận án xác lập 5 nội dung cốt lõi trong hệ thống GTVHQS cần giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan: (1) Chủ nghĩa yêu nước; (2) Chủ nghĩa nhân đạo, nhân văn; (3) Nghệ thuật quân sự sáng tạo, độc đáo; (4) Bản chất cách mạng của giai cấp công nhân; (5) Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

2. Khảo sát thực trạng trong luận án được triển khai trên mẫu khách thể và địa bàn nào?

Khảo sát thực trạng được thực hiện trên mẫu quy mô $N = 700$ khách thể, gồm 516 học viên và 184 giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục thuộc các hệ, tiểu đoàn đào tạo sĩ quan cấp phân đội trình độ đại học tại ba cơ sở: Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Pháo Binh (sử dụng số liệu từ năm 2016 trở lại đây).

3. Giả thuyết khoa học của luận án khẳng định điều kiện gì để nâng cao hiệu quả giáo dục?

Hiệu quả giáo dục GTVHQS chỉ được nâng cao khi các trường sĩ quan triển khai đồng bộ các biện pháp: nâng cao nhận thức và năng lực giáo dục của chủ thể; kết hợp giữa tích hợp nội dung trong chương trình tổng thể với xây dựng chủ đề giáo dục độc lập; đổi mới phương pháp giáo dục; và tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh.

4. Luận án sử dụng những công cụ và kỹ thuật thống kê nào để xử lý số liệu?

Luận án sử dụng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 và Microsoft Excel để xử lý dữ liệu điều tra thực trạng và kết quả thực nghiệm sư phạm; tính toán điểm trung bình ($\bar{X}$ / ĐTB), độ lệch chuẩn (ĐLC) và phân tích mối quan hệ tương quan giữa nhận thức, thái độ, hành vi dựa trên bảng phân loại tương quan Hopkins.

5. Thực nghiệm sư phạm của luận án được tiến hành ở đâu và nhằm mục đích gì?

Thực nghiệm sư phạm được tổ chức qua 2 đợt tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1, so sánh kết quả nhận thức, thái độ, hành vi giữa các lớp thực nghiệm (LTN1, LTN2) và lớp đối chứng (LĐC1, LĐC2) nhằm kiểm chứng tính hiệu quả, tính khả thi của 5 biện pháp giáo dục GTVHQS do luận án đề xuất.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Viết Tiến đã giải quyết trọn vẹn vấn đề giáo dục giá trị văn hóa quân sự cho học viên ở các trường sĩ quan trong bối cảnh hiện nay từ góc độ khoa học giáo dục. Công trình đã chuẩn hóa hệ thống 5 giá trị văn hóa quân sự cốt lõi, khảo sát thực trạng toàn diện trên mẫu 700 khách thể tại 3 trường sĩ quan tiêu biểu và đề xuất hệ thống 5 biện pháp sư phạm đồng bộ. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc phục vụ công tác đào tạo nhân cách người sĩ quan quân đội đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trong tình hình mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 4 chương (12 tiết), kết luận, danh mục công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. 16 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 1. Những nghiên cứu về giá trị và giá trị văn hóa quân sự 1.

Nghiên cứu về giá trị Người đặt nền móng cho việc nghiên cứu giá trị có thể kể đến là Immanuel Kant (1790) với tác phẩm “Phê phán lý tính thuần túy , ông đã chỉ ra ba loại phán đoán đó là phán đoán khách quan, phán đoán chủ quan và phán đoán về gu thẩm mỹ. Trên cơ sở đó, ông đã phát triển những luận điểm về giá trị cùng với một số nhà triết học thời bấy giờ tạo nên giá trị học cổ điển, kết quả nghiên cứu đó vẫn còn ý nghĩa trong nghiên cứu về giá trị hiện đại ngày nay [56]. Tác giả Emile Durkheim (1902) với tác phẩm “Phân công lao động trong xã hội và “Tự tử đã bàn rất sâu về vấn đề lựa chọn “giá trị” [126]. Đề cập sâu hơn đến vấn đề giá trị, tác giả Max Weber, trong nghiên cứu “Nền đạo đức tin lành và tinh thần chủ nghĩa tư bản đã xem xét giá trị là một trong những nhân tố thúc đẩy động cơ và mục đích hành động của con người mà cụ thể là đã làm hình thành nên Chủ nghĩa Tư bản và nền công nghiệp phương Tây hiện đại [126].

Tác giả Parsons Talcott (1951) khi nghiên cứu về “giá trị cơ bản”, ông cho rằng những giá trị này khi đã hình thành thì khó thay đổi, bất chấp những rối loạn xã hội. Kết quả nghiên cứu của Parsons đã có nhiều đóng góp trong việc đưa ra một khung lý thuyết tham chiếu và đưa vào thực nghiệm để giải thích về sự tồn tại độc lập của giá trị trong hệ thống xã hội [129]. Đối lập với quan điểm này, tác giả Ronald Inglehart được xem là tiên phong của tiếp cận nghiên cứu giá trị theo hướng mới, khi nghiên cứu “Giá trị trong xã hội công nghiệp”. Theo ông, ở các xã hội phát triển phương Tây đang xảy ra sự biến đổi từ giá trị “duy vật” sang giá trị “hậu duy vật”, hay từ giá trị “hiện đại” sang “hậu hiện đại” do các thế hệ thanh niên thực hành [129].

Dưới góc độ văn hóa, tác giả John F.Macionnis (2004) cho rằng: “Giá trị là những quy chuẩn mà qua đó một thành viên của một nền văn hoá xác định điều gì 17 là đáng mong muốn, điều gì không đáng mong muốn, điều gì là tốt, hay dở, điều gì là đẹp hay xấu” [64, tr. Cùng hướng nghiên cứu này, nhóm tác giả Valdiney V.Gouveia, Francisco José B de Albuquerque, Miguel Clemnet và Pablo Espinosa (2004), trong nghiên cứu “Những giá trị con người và bản sắc xã hội: Nghiên cứu hai nền văn hoá có xu hướng tập thể [36]; tác giả Rokeach. Gần đây tác giả Neil Hawkes (2008), người được xem là tiêu biểu cho nghiên cứu giá trị học hiện đại khi áp dụng trong toán học, ông đã xây dựng cấu trúc về giá trị với tác phẩm “cơ sở của giá trị học” từ đó rút ra các vấn đề về quan niệm, tính khách quan và chủ quan của giá trị, đồng thời ông cũng khẳng định giá trị tồn tại khách quan và có thể định lượng được. Đặc biệt là ông đã đưa ra mẫu đo giá trị, để phân biệt giữa cái tốt và cái xấu [128].

Ở các nước Châu Á, có thể kể đến các tác giả: Wang Lu và Xie Weihe (1996) với công trình “Value of Chinese Youth” (Những giá trị của thanh niên Trung Quốc) [134], các tác giả đã nghiên cứu tập trung nghiên cứu về giá trị cụ thể và sự thay đổi hệ giá trị của thanh niên trong quá trình hội nhập. Tác giả Yogesh Atal (2005) với bài “Youth in Asia: Anoverview (Thanh niên ở châu Á: Một cái nhìn tổng quan) [135] và tác giả Ushiogi Morikazu và Makoto (2005) với nghiên cứu “Youth in the Japanese society” (Thanh niên trong xã hội Nhật Bản) [133]. Ở Việt Nam, có thể kể đến cuốn sách “Việt Nam văn hoá sử cương [2] của tác giả Đào Duy Anh (1992) và “Văn minh Việt Nam [52] của tác giả Nguyễn Văn Huyên (2018). Nội dung sách đã đề cập đến vấn đề giá trị với các khía cạnh như văn hóa, đạo đức, chính trị tư tưởng, nhân cách, nghề nghiệp, hôn nhân gia đình.

Tiếp cận giá trị với tư cách là một môn khoa học, tác giả Phạm Minh Hạc (2012) với hai cuốn sách “Giá trị học [41] và “Tìm hiểu các giá trị dân tộc Việt Nam với Tâm lý và Giáo dục học [42]. Nhiều nội dung đã được tác giả luận giải sâu sắc như: Cơ sở phương pháp luận của giá trị học, những giá trị cơ bản phổ quát, tâm lý học giá trị, giáo dục giá trị, nguồn gốc, cơ chế hình thành giá trị. Đặc biệt quan điểm coi giáo dục giá trị là một bộ phận trong chương trình giáo dục [42] và khẳng định vai trò của tâm lý, giáo dục học và một số phân môn khác với khoa học giá trị 18 trong việc cung cấp tri thức về đời sống tâm lý và quá trình hình thành, phát triển con người từ đó nuôi dưỡng và phát huy bản tính tốt đẹp của con người và bản sắc dân tộc.[42], có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho việc nghiên cứu, tiến hành hoạt động giáo dục. Vấn đề này còn được tác giả và đồng nghiệp đề cập đến trong đề tài “Nghiên cứu giá trị nhân cách theo phương pháp NEO PI-R [39].

Cuốn sách “Hệ giá trị Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại và con đường tới tương lai [94] của tác giả Trần Ngọc Thêm (2016) là một công trình nghiên cứu khá toàn diện về giá trị. Trong sách, tác giả đã bàn đến các vấn đề như: Giá trị học và GTVH; Hệ giá trị Việt Nam truyền thống; Những biến động của hệ giá trị Việt Nam truyền thống trong giai đoạn hiện nay và con đường đi đến hệ giá trị Việt Nam mới. Bên cạnh nghiên cứu trên còn có tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn (1995) với bài báo “Đôi điều suy nghĩ về giá trị và sự biến đổi của các giá trị khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường [14]; tác giả Hồ Sĩ Quý (2006) có bài báo “Vấn đề giá trị quan ở châu Á [81]; Tác giả Lương Đình Hải (2015) với bài viết “Xây dựng hệ giá trị trong giai đoạn hiện nay [44]. Các tác giả đều nhấn mạnh vai trò của giá trị, cũng như sự cần thiết phải giáo dục giá trị trong bối cảnh hiện nay, con đường để thực hiện phải thông qua lao động, thực tiễn, giáo dục, thông tin, truyền thông… 1.

Nghiên cứu về giá trị văn hóa Tác giả V.Me-giuep nhà nghiên cứu Liên Xô cho rằng GTVH được thể hiện như quan hệ xã hội nhất định, nó tồn tại khách quan gắn với sự phát triển nhân cách con người. Do đó, các quan hệ xã hội vừa là chỉ tiêu phát triển nhân cách và cũng có nghĩa là GTVH của nó. Có cùng với quan điểm này là tác giả Ec-Hac-Don, ông cho rằng GTVH như tổng thể các giá trị cuộc sống xã hội, là những động lực bên trong thúc đẩy con người vươn lên trong quá trình lao động, sản xuất, GD&ĐT [22]. Tác giả Trần Văn Giàu (1980) với sách “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Dưới góc độ sử học, triết học, đạo đức học tác giả đã phân tích sâu sắc những đặc điểm về tính cách dân tộc của con người Việt Nam, cũng như các giá trị tinh thần truyền thống dân tộc và sự vận động của chúng qua những giai đoạn lịch sử, tác giả khẳng định, những giá trị tinh thần như: Lòng yêu nước, thương 19 người, tinh thần đoàn kết dân tộc, đức tính lao động cần cù, sáng tạo, tiết kiệm, ý thức tôn sư, trọng đạo,. là những văn hóa truyền thống vô cùng quý báu [34]. Tác giả Trần Đình Hượu (1996) với sách “Đến hiện đại từ truyền thống [53] và tác giả Nguyễn Văn Huyên (1998) với sách “Giá trị truyền thống- nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đất nước, dân tộc [51], đã luận chứng và khẳng định tính bền vững, trường tồn của các GTVH truyền thống. Bên cạnh đó, các tác giả đã đi sâu phân tích mối liên hệ giữa các GTVH truyền thống với yêu cầu xây dựng xã hội và con người trong điều kiện hiện đại.

Từ lập trường duy vật lịch sử, tác giả Trần Đình Hượu đặc biệt lưu ý đến tính quy định của các điều kiện kinh tế, xã hội đối với các giá trị tinh thần, đạo đức. Từ đó, ông chỉ ra, bên cạnh những mặt tích cực, văn hóa truyền thống cũng chứa đựng những hạn chế nhất định. Để giải quyết hợp lí, theo ông cần có những đổi mới trong kinh tế và tư duy về kinh tế, trong quản lý và trong các phương diện khác của đời sống xã hội. Tác giả Trần Ngọc Thêm (1997) với sách “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam [92], là công trình nghiên cứu về văn hóa Việt Nam với một tư duy độc lập.

Không lấy khuôn mẫu từ văn hóa Trung Hoa hay Phương Tây, mà ông đã xuất phát từ thực tiễn, đi từ nhận thức về văn hóa đến phân tích văn hóa cộng đồng trên cơ sở đi sâu vào văn hóa tập thể và văn hóa cá nhân trong quá trình phát triển của lịch sử để khắc họa nên những nét đặc trưng, quá trình hình thành, phát triển của bản sắc văn hóa Việt Nam. Mà theo ông như “một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội của mình” [92, tr.