Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý giáo dục pháp luật cho HS ở các trường THPT trong bối cảnh hiện nay Chương 2: Thực trạng giáo dục pháp luật và quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong bối cảnh hiện nay Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho HS ở các trường THPT huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong bối cảnh hiện nay 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về giáo dục pháp luật Nghiên cứu về giáo dục pháp luật, có một số công trình khoa học nghiên cứu như sau: Tác giả Tống Đức Thảo nghiên cứu bài viết “Giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật” bài viết bàn đến vai trò và tác động của GD pháp luật đối với sự hình thành nhận thức pháp luật cho con người trong xã hội, đặc biệt phân tích những đặc điểm cơ bản của ý thức pháp luật, nghĩa vụ mà mỗi công dân của một quốc gia phải thực hiện khi sống và làm việc tuân thủ theo pháp luật [33, tr. Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Khắc Hùng về “Các biện pháp tổ chức GD pháp luật cho HS các trường trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh” đã hệ thống hóa các cơ sở lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật cho đối tượng thanh thiếu niên và đã tiến hành khảo sát thực tiễn tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, qua khảo sát đánh giá thực trạng GD pháp luật trong nhà trường THPT, luận án đã có những nhận xét rút ra hạn chế của hoạt động dạy học pháp luật trong nhà trường, để từ đó đưa ra các biện pháp giáo dục pháp luật nhằm nâng cao chất lượng GD pháp luật cho đối tượng thanh thiếu niên, tương lai của đất nước [17].
Đoàn Thị Thanh Hường nghiên cứu đề tài thạc sĩ: Giáo dục pháp luật trong các trường chính trị tỉnh ở miền Tây Nam Bộ trên cơ sở hệ thống hóa nghiên cứu lý luận và các đặc thù của miền tây Nam Bộ cùng các hoạt động GD pháp luật hiện nay tại các trường chính trị tỉnh đã đề xuất các giải pháp GD pháp luật cho các trường nhằm năng cao ý thức trách nhiệm của học viên và chất lượng GD trong nhà trường [18]. Tác giả Bùi Thị Diễm Trang nghiên cứu công trình luận văn thạc sĩ năm 2012: Hoạt động phổ biến GD pháp luật đối với đoàn viên, thanh niên 7 trên địa bàn thành phố Hà Nội trong tiến trình hội nhập phát triển đất nước. Trong công trình này, tác giả tập trung lý giải những vấn đề về ý thức pháp luật, đưa ra các khái niệm và đặc điểm cấu trúc của pháp luật, đồng thời tập trung khảo sát tình hình GD pháp luật đối với đối tượng đoàn viên thanh niên trên địa bàn thành phố Hà nội, từ đó chỉ ra những điểm tích cực và hạn chế trong công tác GD pháp luật. Cuối cùng tác giả đã đề xuất những giải pháp cho công tác GD pháp luật cho đoàn viên thanh niên Hà nội phù hợp với từng đối tường đáp ứng xu hướng trong bối cảnh đổi mới và hội nhập đất nước hiện nay [37].
Tác giả Trần Thị Sáu nghiên cứu đề tài: GD pháp luật cho HS trong trường THPT ở Việt Nam, nội dung nghiên cứu của luận án tập chung lãm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò và các điều kiện bảo đảm hiệu quả GD pháp luật cho HS trong các trường THPT trong bối cảnh hiện nay, đánh giá thực trạng hoạt động GD pháp luật cho HS qua hoạt động khảo sát và tổng hợp những hạn chế trong hoạt động GD pháp luật trong nhà trường, từ đó đề xuất quan điểm và đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả GD pháp luật cho HS trong trường THPT [31]. Nghiên cứu về quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay Nghiên cứu: Giáo dục pháp luật ở Châu Á, toàn cầu hóa, thay đổi và bối cảnh của 2 tác giả Nakin Sung & Won Woo Lee đã đánh giá tình hình GD pháp luật và quản lý GD pháp luật trong nhà trường phổ thông và các trường đại học ở một số nước Châu Á như: Singapore, Philiooin, Malayxia… từ đó đưa ra các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng GD pháp luật ở các nước châu Á trong bối cảnh xã hội hiện nay [40]. Luận văn thạc sĩ của tác giả Dương Yến Phượng (2012): Biện pháp quản lý công tác GD pháp luật cho HS các trường THPT tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đề cập đến khía cạnh lý luận và thực tiễn của vẫn đề GD pháp luật trong nhà trường cho đối tường HS khối THPT, qua khảo sát thực trạng GD trong các trường THPT tỉnh Bà Rịa, luận văn rút ra được những kết quả mà các trường đã thực hiện được thông qua GD pháp luật để nâng cao nhận thức, 8 trách nhiệm công dân của HS trong tương lai, đồng thời cũng rút ra những hạn chế cần khắc phục và đề xuất các giải pháp cần thiết để quản lý GD pháp luật tốt hơn tại các trường THPT tỉnh Bà Rịa trong bối cảnh GD hiện nay [26]. Luận văn thạc sĩ: Biện pháp quản lý công tác GD pháp luật cho HS trường THPT nội trú Nước Oa, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam của tác giả Nguyễn Đoàn (2013) khẳng định vai trò của GD pháp luật trong GD toàn diện cho HS THPT, trình bày các khái niệm cơ bản về quản lý GD pháp luật và nội dung cần thực hiện trong hoạt động quản lý GD pháp luật trong nhà trường.
Thông qua khảo sát đánh giá thực trạng quản lý GD cho HS của trường THPT nội trú Nước Oa, luận văn đã rút ra những hạn chế mà nhà trường đang gặp phải và căn cứ vào định hướng GD trong nhà trường, cùng điều kiện thực tiễn trong nhà trường để đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi cho hoạt động quản lý GD pháp luật trong nhà trường [13]. Luận văn thạc sĩ: Quản lý giáo dục pháp luật cho HS ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Bắc Ninh của tác giả Vũ Cao Toại (2014) trường ĐH sư phạm Thái Nguyên trình bày về ý thức và sự hiểu biết pháp luật của HS chính là nội dung quan trọng để hình thành nhân cách, vì vậy kiến thức văn hóa và pháp luật được GD trong nhà trường đóng vai trò quan trọng để HS sống có trách nhiệm, có ý thức xây dựng môi trường xã hội có kỳ cương nề nếp. Qua đánh giá thực trạng quản lý GD pháp luật cho HS tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Bắc Ninh gắn với với mục tiêu của GD và đào tạo, luân văn đã nhận xét về những điểm hạn chế trong quản lý GD pháp luật và nguyên nhân của hạn chế, từ đó đề xuất một số giải pháp mang tính cần thiết để nâng cao chất lượng GD pháp luật trong nhà trường giai đoạn tiếp theo [36]. Tác giả Vũ Thị Thu Thủy (2018) nghiên cứu luận án tiến sĩ tại Viện KHGD Việt Nam: Quản lý GD pháp luật cho HS THPT trong bối cảnh hiện nay đã trình bày cơ sở lý luận về quản lý GD pháp luật cho HS trong các trường THPT, phát hiện những bất cập trong quá trình triển khai hoạt động GD pháp luật và nguyên nhân khách quan, chủ quan của vấn đề.
Trên cơ sở đó, tác 9 giả đã đưa ra các biện pháp quản lý GD pháp luật cho HS. Đặc biệt, luận án đưa ra mối quan tâm đến công tác tổ chức chỉ đạo GD pháp luật, Hiệu trưởng nhà trường là chủ thể quản lý GD trong nhà trường nên cần hiểu rõ vài trò và đặt mối quan hệ GD pháp luật cho HS trong bối cảnh đổi mới giáo dục [34]. Có thể thấy các công trình nghiên cứu về GD pháp luật đã được đề cập ở nhiều khía cạnh khác nhau. Các nghiên cứu nêu rõ và khẳng định vai trò quan trọng của GD pháp luật trong nhà trường đối với thanh thiếu niên, tương lai của đất nước.
Hoạt động GD pháp luật làm cho các đối tượng nâng cao nhận thức về kỳ cương, sống và làm việc tuân thủ theo trật tự xã hội, hướng tới xây dựng một đất nước có pháp quyền có kỷ cương. Thực trạng quản lý hoạt động GD pháp luật trong các trường phổ thông cũng được nhiều nghiên cứu đề cập tới. Trong bối cảnh GD hiện nay, HS được tìm hiểu toàn diện để có cơ hội pháp triển tư duy nâng cao năng lực sáng tạo nhưng cần phải đi đúng hướng của luật pháp, vì vậy việc quản lý hoạt động dạy và học pháp luật trong nhà trường lại càng trở nên quan trọng với sự định hướng về nội dung, nhận thức pháp luật cho HS nhà trường. Đến nay, trong công cuộc đổi mới căn bản toàn diện GD và áp dụng chương trình GD phổ thông mới 2018 chưa có một nghiên cứu cụ thể nào về quản lý GD pháp luật cho HS tại các trường THPT trên địa bàn huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang được thực hiện, và có thể áp dụng phù hợp ở các trường THPT huyện Bắc Quang.
Vì vậy tác giả quyết định chọn đề tài về Quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh ở trường trung học phổ thông, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong bối cảnh hiện nay qua đó góp phần nâng cao chất lượng quản lý GD pháp luật cho HS THPT, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong giai đoạn tới đây. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Pháp luật và giáo dục pháp luật cho học sinh ở các trường trung học phổ thông * Pháp luật Quan điểm về pháp luật dưới góc độ của chủ nghĩa Mác - Lê Nin được hiểu là: “Pháp luật là hệ thống các quy phạm (Các quy tắc xử sự chung và 10 các nguyên tắc, khái niệm pháp lý) do Nhà nước đặt ra, thừa nhận, hoặc thỏa thuận xây dựng nên và bảo đảm thực hiện, thể hiên ý chí và bảo về lợi ích của giai cấp thống trị hay lực lượng cầm quyền cũng như toàn xã hội, là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm thiết lập và gìn giữ trật tự xã hội” [24, tr.