phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và danh mục tài liệu tham khảo luận văn được trình bày trong 3 chương : Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng. Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG ĐỐI VỚI HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề về quản lý GD KNS Trên thế giới Vấn đề giáo dục KNS được quan tâm đặc biệt và được xem như là một nhân tố cơ bản thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Từ những năm trước công nguyên, KNS đã được những nhà GD tiêu biểu của thế giới luôn thể hiện tư tưởng này trong quan điểm GD của mình. Thomas More (1478 - 1535) người Anh một luật sư, nhà triết học xã hội đã đánh giá rất cao vai trò của lao động đối với con người và đối với xã hội nên việc giáo dục con người phải thực hiện kết hợp trong nhà trường với giáo dục ngoài nhà trường, trong lao động và hoạt động xã hội.
Theo Petxtalôzi (1746 - 1827) thì hoạt động ngoài lớp không chỉ tạo ra của cải vật chất mà là con đường để GD toàn diện HS. Đối với Robert Owen (1771- 1858) lại muốn cải tạo xã hội (thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triển) bằng con đường giáo dục đi từ cuộc thực nghiệm giáo dục mới mẻ trong công xưởng của ông ở nước Anh. Qua cuộc thực nghiệm giáo dục vĩ đại này, Robert Owen đã đưa một phương thức bất hủ là "Giáo dục kết hợp với lao động sản xuất", "kết hợp GD trong trường lớp với GD trong lao động và hoạt động xã hội". Với hai nhà triết học nổi tiếng: Các Mác (1818 - 1883) và F.Anghen (1820 - 1895) - Người sáng lập ra Học thuyết cách mạng xã hội chủ nghĩa và là ông tổ của nền giáo dục hiện đại, đã xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra "con người phát triển toàn diện", muốn vậy phải theo "phương thức giáo dục kết hợp với lao động sản xuất".
Đây cũng chính là phương thức GD hiện đại mà V. Lênin (1870 - 1924) coi là một trong những nguyên tắc của giáo dục XHCN. Trong bài phát biểu "Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên"(1920), Lê Nin chỉ rõ: "Chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân và nông dân".Cơrupxkaia (1869 - 1939) đã 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phân tích rất sâu sắc ý nghĩa của hoạt động lao động, hoạt động chính trị xã hội và đánh giá cao vai trò hoạt động của Đoàn thanh niên, của Đội thiếu niên, qua các hoạt động ngoài trường, ngoài lớp. Bà cho rằng: "Qua hoạt động thực tiễn thế hệ trẻ được tự giáo dục, qua đó mà hình thành và phát triển nhân cách của người lao động mai sau".Macarenco (1888 - 1939) - Người có công làm một cuộc thực nghiệm giáo dục vĩ đại trong gần hai mươi năm trời ở trại lao động Goocki và Deczinxki nhằm cải tạo trẻ phạm pháp, thành công của cuộc thực nghiệm này chính là ở chỗ Macarenco không chỉ giáo dục trẻ em phạm pháp trong trường mà ông đã gắn liền GD trong lao động, trong sinh hoạt tập thể và hoạt động xã hội.
Sự thành công của cuộc thực nghiệm GD của Macarenco đã chứng minh chân lý giáo dục là Giáo dục trong hoạt động xã hội - Giáo dục trong tập thể, bằng tập thể - Giáo dục trong lao động. Từ những năm 90 của thế kỷ XX, thuật ngữ “Kỹ năng sống” đã xuất hiện trong một số chương trình giáo dục của UNICEF. Tổ chức UNICEF đã đưa ra quan niệm về KNS một cách phổ quát cũng như chỉ ra các KNS cơ bản mà thế hệ trẻ cần có trong cuộc sống hàng ngày. Và từ đó vấn đề GD KNS cho thế hệ trẻ nói chung, cho HS nói riêng được đông đảo các nước quan tâm.
Kế hoạch hành động DaKar về GD cho mọi người yêu cầu mỗi quốc gia cần đảm bảo cho người học được tiếp cận chương trình GD KNS phù hợp. Và ở nhiều nước, KNS của người học là một tiêu chí về chất lượng giáo dục. Mặc dù GD KNS cho HS ở nhiều nước cùng xuất phát từ quan niệm chung về KNS của Tổ chức Y tế thế giới hoặc của UNESCO, nhưng nội dung GD KNS ở các nước không giống nhau. Quan niệm, nội dung GD KNS ở các nước vừa thể hiện cái chung vừa mang tính đặc thù (những nét riêng) của từng quốc gia.
Mặt khác, ngay trong một quốc gia, nội dung GD KNS trong GD chính quy và không chính quy cũng có sự khác nhau. Trong GD không chính quy ở một số nước, những kỹ năng đọc, viết, nghe được coi là KNS cơ sở, trong khi GD 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính quy các KNS cơ bản lại được xác định phong phú hơn theo lĩnh vực quan hệ cá nhân. Do các nước đều bước đầu triển khai GD KNS nên những nghiên cứu lý luận về vấn đề này mặc dù khá phong phú nhưng chưa thật toàn diện và sâu sắc. Chính vì vậy, cho đến nay chưa quốc gia nào đưa ra được kinh nghiệm hoặc hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng KNS.
Ở Việt Nam Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Người có tài mà không có đức là người vô dụng; Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Đối với lứa tuổi HS trong giai đoạn hiện nay thì “tài” – tri thức, kiến thức, kỹ năng học tập, kỹ năng làm việc và “đức” – đạo đức, nhân cách làm người luôn là hai yếu tố song hành, gắn chặt với nhau tạo nên con người hoàn thiện. Một nền GD thành công cần chăm lo phát triển cả hai mặt tài – đức cho HS. Xã hội hiện đại có những thay đổi toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội và lối sống với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đây con người chưa gặp, chưa trải nghiệm, chưa phải ứng phó, đương đầu hoặc có những vấn đề đã xuất hiện trước đây nhưng nó chưa phức tạp, khó khăn và đầy thách thức như trong xã hội hiện đại nên con người dễ hành động theo cảm tính và không tránh khỏi rủi ro.
Năm 1996, thuật ngữ KNS bắt đầu xuất hiện qua một chương trình của UNICEF “giáo dục KNS để bảo vệ sức khỏe và phòng tránh HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường” do các chuyên gia Australia tập huấn. Năm 2003, hội thảo “Chất lượng giáo dục và kỹ năng sống” do UNESCO tổ chức đã làm rõ hơn khái niệm về KNS và chia KNS được tiếp cận dựa trên bốn trụ cột của việc học: học để biết, học để làm, học để cùng chung sống và học để làm người (learn to know, learn to do, learn to live together, learn tobe). Thông qua chương trình giáo dục, nội dung của khái niệm KNS và GD KNS ngày càng được mở rộng. Thời gian đầu, khái niệm KNS được giới thiệu trong chương trình chỉ bao gồm những KNS cốt lõi như: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng đặt mục tiêu, … Sau đó, giai đoạn hai của chương trình đã được triển khai sâu hơn đến các đối tượng HS và đến nay, vấn đề GD KNS đã được nhiều nhà QLGD và nhà nghiên cứu quan tâm, trong đó Khoa học giáo dục có vai trò, trọng trách lớn cả về nghiên cứu lý luận lẫn triển khai thực tiễn GD KNS cho HS phù hợp với thực tiễn giáo dục nước nhà.
Đã có một số công trình nghiên cứu trong nước đề cập đến vấn đề KNS nói chung và KNS trong nhà trường nói riêng như: Kỹ năng sống cho tuổi vị thành niên của tác giả Nguyễn Thị Oanh; Cẩm nang tổng hợp kỹ năng hoạt động thanh thiếu niên của tác giả Phạm Văn Nhân; Kỹ năng thanh niên tình nguyện của tác giả Trần Thời. GD KNS trong môn Giáo dục công dân ở trường THCS của tác giả Đặng Thúy Anh – Lê Minh Châu. Trong cuốn Chuyên đề giáo dục KNS - tác giả Nguyễn Thanh Bình (2009) đã đề cập đến vấn đề xã hội hoá giáo dục Mầm non, Tiểu học và THCS, THPT trên địa bàn xã phường. Cuốn Phương pháp giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống của Nguyễn Công Khanh.
GS-TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc, PGS-TS Đinh Thị Kim Thoa, Ths Trần Văn Tính – Ths Vũ Phương Liên với Tài liệu Phương pháp giáo dục Giá trị sống – Kỹ năng sống cho học sinh phổ thông và Bài giảng Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS của GS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc – PGS. Đinh Thị Kim Thoa – TS. Đặng Hoàng Minh đã khái quát những vấn đề giá trị sống và đưa ra các kỹ năng cụ thể cần thiết cho HS THCS dựa trên nghiên cứu về tâm sinh lý lứa tuổi, cuốn sách là tài liệu thiết thực đối với công tác GD KNS cho các trường THCS hiện nay.
Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay mục tiêu giáo dục của chúng ta đang tập trung vào việc truyền thụ kiến thức để đạt những điểm số cao trong các kỳ thi, HS hầu như thiếu các KNS cần thiết. Vấn đề quản lý nhà nước được đề cập đến và trong bối cảnh xã hội hoá giáo dục cũng đặt ra những vấn đề liên quan đến giáo dục pháp luật, giáo dục KNS. Đẩy mạnh và tăng cường GD KNS đồng thời phải tổ chức GD KNS 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho các em theo tinh thần xã hội hoá. Có thể nhận thấy ở Việt Nam trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề GD KNS, một số công trình đã đi sâu nghiên cứu một số lĩnh vực nội dung và phương thức GD KNS, các đề tài đã phân tích làm rõ thực trạng trước tính cấp bách của vấn đề GD KNS, một số đề tài đã đề cập đến những hình thức GD KNS cụ thể trong nhà trường phổ thông, đề xuất các biện pháp GD KNS cho HS.