MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận quan trọng cấu thành trong quá trình giáo dục, đào tạo một lĩnh vực nghề nghiệp cụ thể; nhằm hình thành ở người học những nhận thức đầy đủ về lĩnh vực nghề nghiệp đó (ví dụ: hiểu biết, kiến thức về ý nghĩa, vai trò, yêu cầu về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp…); những kĩ năng cần thiết để hành nghề (ví dụ: ứng xử với khách hàng, người học, bệnh nhân…); những thái độ bắt buộc phải có để có thể hành nghề (ví dụ: tình yêu, tận tâm đối với nghề nghiệp mà mình lụa chọn; tôn trọng và thương yêu bệnh nhân; chân thành, hỗ trợ đồng nghiệp…). Hơn bất cứ lĩnh vực nghề nghiệp nào, giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngành Y Dược luôn là nhiệm vụ hàng đầu, quan trọng bậc nhất của quá trình đào tạo người cán bộ Y tế có sứ mệnh hết sức vẻ vang là điều trị và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Vấn đề đạo đức nghề nghiệp càng được coi trọng nhiều hơn đặc biệt là trong các khối ngành Y - Dược.
Xã hội luôn đòi hỏi nghề Y- Dược phải đề cao đạo đức nghề nghiệp hơn bao giờ hết. Người thầy thuốc phải có tấm lòng nhân đạo, có lương tâm, có trách nhiệm với bệnh nhân, có trình độ trong việc giải quyết các vấn đề trong y học, phải tận tụy với công việc, phải yêu nghề và kiên quyết trong khi giải quyết các vấn đề liên quan đến sức khỏe của người bệnh. Dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường đã ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đến người thầy thuốc và dù ít, dù nhiều cũng làm xói mòn đạo đức của một bộ phận nhỏ thầy thuốc. Chính vì vậy, nhiệm vụ quan trọng của các trường đào tạo khối ngành Y - Dược ngoài việc giảng dạy, học tập còn phải đặc biệt quan tâm đến vấn đề quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên.
Đây là một nhiệm vụ góp phần đào tạo toàn diện cho sinh viên Với sứ mệnh đào tạo người cán bộ y tế chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trường Đại Học Y Dược xác định mục tiêu phát triển thành trường đại học định hướng nghiên cứu, thuộc nhóm đại học tiên tiến trong khu vực, đóng góp vào sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển nền khoa học sức khỏe của đất nước cũng như góp phần hoàn thiện mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực, dựa trên nền tảng khoa học cơ bản và công nghệ cao, hội nhập nhanh đào tạo ra đội ngũ Bác sĩ, Dược sĩ có đủ Đức lẫn tài. Trong quá trình đào tạo sinh viên, nhà trường luôn chú trọng việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên lấy đạo đức nghề nghiệp làm kim chỉ nam giống như lời dạy Hồ Chí Minh đã từng nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”. Thực tế trong những năm gần đây, việc quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược đã có những kết quả tích cực nhất định.
Tuy nhiên, các biện pháp quản lý còn mang tính dàn trải, thiếu tính kế hoạch, làm theo thời vụ, bề nổi, phong trào, thiếu kiểm tra, đánh giá chưa kịp thời, chưa có sự phối hợp giữa các tổ chức với các lực lượng trong và ngoài nhà trường; chưa huy động được đầy đủ các nguồn lực; chưa phát huy được vai trò chủ động, tích cực và sáng tạo của sinh viên…nên kết quả chưa được như mong muốn. Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội”. Công tác nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đưa ra kiến và giải pháp tháo gỡ, góp phần làm cho công tác quản lý của nhà trường ngày càng hoàn thiện và hoạt động giáo dục của sinh viên sẽ tốt hơn. Đồng thời góp một phần nhỏ công sức của mình để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp, có ý nghĩa thiết thực góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục toàn diện tại Trường Đại học Y Dược, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực có chất lượng đủ tài, đủ tâm phục vụ quá trình sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển nền khoa học sức khỏe của nước nhà.
Mục đích nghiên cứu Làm rõ cơ sở lý luận, xây dựng khung lý thuyết về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên và cơ sở thực tiễn về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, trên cơ sở đó đề tài luận văn đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Gồm 02 nhiệm vụ sau: Về mặt lý luận Hệ thống hóa vấn đề lý luận về quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên. Về mặt thực tiễn Khảo sát thực trạng GDĐĐ nghề nghiệp và quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên của Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN. Làm rõ nguyên nhân và các yếu tố tác động đến thực trạng quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp này.
Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN. Định hướng các giá trị đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường Đại học Y dược trong thời gian tới. Câu hỏi nghiên cứu Trong đề tài này, tác giả xác định, đề xuất và trả lời những câu hỏi nghiên cứu sau đây: Một là, Thực trạng việc tổ chức Quản lý hoạt động GDĐĐ cho sinh viên tại Trường Đại học Y dược, ĐHQGHN hiện nay như thế nào? Hai là, Dưới tác động của xã hội đặc biệt là sự tác động của nền kinh tế thị trường đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực y dược bị tác động như thế nào? Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDDĐ nghề nghiệp trong nhà trường hiện nay? 5. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 5.
Khách thể nghiên cứu Hoạt động giáo dục đạo đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN. Giả thuyết khoa học Việc quản lý hoạt động GDĐĐ nghề nghiệp cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN còn rất nhiều bất cập so với yêu cầu về mục tiêu đào tạo sinh viên Y dược. Nếu đề xuất và xây dựng một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên phù hợp thì chất lượng GDĐĐ nghề nghiệp ở Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN sẽ được nâng lên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện cho sinh viên trong nhà trường; giáo dục thái độ nghề nghiệp đúng đắn, hình thành được thói quen hành vi đạo đức nghề y, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện cho sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN.
Giới hạn và phạm vi nghiên cứu Do hạn chế về thời gian và khả năng, đề tài chỉ tập trung vào khảo sát thực trạng và tìm kiếm các biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho sinh viên. Thời gian: Đề tài luận văn chỉ nghiên cứu các hoạt động giáo dục và quản lý giáo dục đạo đức cho sinh viên trong năm học 2021 -2022. Địa điểm: Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đối tượng khảo sát: Ban giám hiệu, Trưởng các phòng chức năng, cán bộ, giảng viên, Ban chấp hành Đoàn, hội sinh viên và sinh viên Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN.
Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài của tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: 8. Phương pháp nghiên cứu lý luận Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mac - Lênin, 8. Phương pháp quan sát Đồng thời kết hợp các phương pháp như trò chuyên, phỏng vấn, chuyên gia để tìm hiểu những suy nghĩ, tâm tự, nguyện vọng và những khó khăn trong hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp trong ngành Y Dược hiện nay. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Khảo sát ý kiến của cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên về thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên, quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên, các yếu tố ảnh hưởng đến trực trạng này, mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất được triển khai áp dụng ở Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội 8.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu Nghiên cứu tài liệu, các báo cáo của nhà trường, kế hoạch giảng dạy 8. Phương pháp thống kê toán học CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC 1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên 1. Những nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp Tác giả Lý Thanh Huyền (2016) cho rằng đạo đức nghề nghiệp có thể hiểu là hệ thống phẩm chất phù hợp với những giá trị chung về đạo đức xã hội và phù hợp với đặc điểm của mỗi loại nghề, phản ánh bộ mặt nhân cách của người lao động.
Hệ thống phẩm chất này thể hiện ở việc tuân thủ những quy định, những yêu cầu, đòi hỏi của nghề nghiệp, của xã hội đối với cá nhân tham gia vào lĩnh vực nghề nghiệp đó. Nguyễn Thị Thọ đã trình bày rất rõ những lý luận cơ bản về đạo đức như: mối quan hệ giữa đạo đức và các hình thái ý thức xã hội, nguyên tắc đạo đức xã hội, yêu cầu của giáo dục đạo đức cá nhân, phẩm chất đạo đức trong đời sống. Từ đó, các tác giả đã khẳng định đạo đức nghề nghiệp là loại hình đạo đức xã hội được thể hiện ra là những quy tắc chuẩn mực đạo đức đối với người lao động trong những tình huống, hoạt động nghề xác định. Từ đó các tác giả phân tích, chỉ ra những yêu cầu mới về đạo đức trong tình hình mới của đất nước.
Đây là những công trình rất có ý nghĩa để tác giả kế thừa, phân tích bản chất, đặc điểm của giáo dục đạo đức và giáo dục đạo đức nghề nghiệp, làm cơ sở để tìm 1.