phần mở đầu, đề án (có thể) được kết cấu thành 3 phần, bao gồm: Phần 1: Cơ sở xây dựng đề án Phần 2: Nội dung của đề án Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị 6 PHẦN 1: CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm, chức năng và vai trò của công ty chứng khoán Khái niệm Thị trường chứng khoán (TTCK) là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi và chuyển nhượng các loại chứng khoán. Chứng khoán bao gồm: trái phiếu, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền và công cụ phái sinh.
Chứng khoán là một loại tài sản tài chính xác định quyền và lợi ích của người sở hữu nó đối với tài sản, một phần vốn nợ hoặc một phần vốn của tổ chức phát hành. TTCK hoạt động theo nhiều nguyên tắc như :trung gian, cạnh tranh công bằng, công khai, tập trung. Trong đó, theo nguyên tắc trung gian và tập trung, các giao dịch mua bán chứng khoán được thực hiện qua tổ chức trung gian là công ty chứng khoán và các giao dịch này chịu sự kiểm tra giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước. Theo quy định tại Thông tư 210/2012/TT-BTC, công ty chứng khoán là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh chứng khoán, thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các nghiệp vụ: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán.
Theo tác giả Nguyễn Thị Minh Huệ và Lê Thị Hương Lan (2019): “Công ty chứng khoán là tổ chức hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện một hoặc một số dịch vụ chứng khoán với mục tiêu tạo ra lợi nhuận. Các hoạt động cơ bản của công ty chứng khoán bao gồm môi giới, tự doanh, tư vấn đầu tư, lưu ký và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Các hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành và phát triển thị trường chứng khoán” Theo tác giả Phạm Thị Thanh Hương và Ngô Thị Hương Giang (2018): “Công ty chứng khoán là tổ chức tài chính trung gian được cấp phép hoạt động trên thị trường chứng khoán, thực hiện các nghiệp vụ như môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán và quản lý danh mục đầu tư cho khách hàng” 7 Các công ty chứng khoán vừa làm MGCK đồng thời vừa là nhà đầu tư tham gia trực tiếp trên thị trường chứng khoán thông qua nghiệp vụ tự doanh đã đưa được một lượng vốn khổng lồ vào việc đầu tư, gia tăng thanh khoản cho thị trường, góp phần đẩy mạnh sự phát triển của TTCK cũng như của nền kinh tế. Vai trò của công ty chứng khoán: Thứ nhất, CTCK làm trung gian môi giới chứng khoán góp phần tiết kiệm các chi phí liên quan đến giao dịch, chi phí tìm kiếm người, người bán.
Nhờ CTCK, các hoạt động mua bán cũng được đảm bảo an toàn, hiệu quả, chính xác. Thứ hai, CTCK cung cấp một kênh đầu tư năng động với với nhiều sản phẩm đa dạng với nhiều mức sinh lời kỳ vọng phục vụ cho từ nhu cầu, chiến lược đầu tư trong từng thời kỳ của khách hàng. Thứ ba, CTCK đóng góp tạo tính thanh khoản cho thị trường: TTCK là nơi giao dịch mua bán, chuyển nhượng quyền sở hữu các loại chứng khoán. Nhờ vào vai trò trung gian của CTCK và tạo lập thị trường, các loại chứng khoán có thể nhanh chóng chuyển đổi ra tiền mặt và ngược lại.
Thứ tư, CTCK nhờ một số các dịch vụ bảo lãnh đã đảm bảo cho quá trình huy động vốn hiệu quả từ các nguồn vốn nhàn rỗi đến các doanh nghiệp thông qua các hoạt động tư vấn và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Khi các doanh nghiệp phát hành chứng khoán như quyền mua, chứng quyền, trái phiểu, cổ phiếu. và bán cho các nhà đầu tư thì nguồn vốn thu được sẽ dùng để phục vụ cho các hoạt động sản xuất, phát triển quy mô, nâng cao năng lực kinh doanh của doanh nghiệp. Thứ năm, CTCK đóng một vai trò quan trọng trong việc bình ổn giá, góp phần ổn định thị trường trước tình trạng mất cân bằng cung cầu.
CTCK với vai trò nhà tạo lập thị trường thông qua nghiệp vụ tự doanh vừa có thể tạo ra lợi nhuận, nhưng cũng có thể can thiệp vào việc giữ giá cổ phiếu không biến động quá mạnh bằng cách mua vào bán gia ở các mức giá đã xác định, giao dịch số lượng lớn để tác động giá khi có biến động mạnh. CTCK cũng tác động vào giá thông qua hoạt động định giá hợp lý các loại chứng khoán. Khái niệm và phân loại dịch vụ môi giới chứng khoán Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng (Luật Chứng Khoán số 54/2019/QH14, 2019).Với hoạt động kinh 8 doanh môi giới chứng khoán CTCK sẽ chỉ đóng vai trò làm đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch theo lệnh giao dịch của họ sao cho đảm bảo đúng quy định thông qua hệ thống giao dịch và khách hàng sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với kết quả giao dịch đó. Người môi giới chỉ thực hiện giao dịch theo lệnh của khách hàng để hưởng phí hoa hồng, họ không phải chịu rủi ro hay lợi nhuận tài chính từ kết quả giao dịch đó.
Hiện nay có thể phân chia môi giới chứng khoán như sau: môi giới dịch vụ; môi giới chiết khấu; môi giới uỷ nhiệm; môi giới độc lập; nhà môi giới chuyên môn. Môi giới dịch vụ là loại hình môi giới cung cấp dịch vụ toàn diện, bao gồm tư vấn đầu tư, phân tích thị trường, hỗ trợ khách hàng trong việc chọn lựa danh mục đầu tư và thực hiện giao dịch. Trong đó vai trò công ty chứng khoán đóng vai trò tư vấn và đưa ra các lời khuyên chuyên môn cho khách hàng. Các nhà đầu tư sẽ nhận được sự hỗ trợ liên tục từ đội ngũ chuyên gia.
Với ưu điểm là dành cho nhà đầu tư mới bắt đầu hoặc những người không có nhiều thời gian để nghiên cứu thị trường nhưng chi phí hoa hồng thường cao hơn so với các hình thức môi giới khác. Môi giới chiết khấu là loại hình môi giới cung cấp dịch vụ giao dịch với chi phí thấp hơn, nhưng không bao gồm các dịch vụ tư vấn hay hỗ trợ đầu tư. Môi giới chiết khấu chỉ thực hiện giao dịch theo yêu cầu của khách hàng, mà không cung cấp bất kỳ sự tư vấn hay phân tích nào. Loại hình này phù hợp với những nhà đầu tư có kinh nghiệm và tự tin trong các quyết định đầu tư của mình, đồng thời tiết kiệm chi phí giao dịch.
Môi giới uỷ nhiệm trong loại hình này, khách hàng uỷ quyền cho công ty chứng khoán thực hiện các giao dịch thay cho mình mà không cần phải có sự đồng ý của khách hàng cho từng giao dịch. Công ty chứng khoán sẽ đưa ra quyết định giao dịch dựa trên những thỏa thuận và mục tiêu đầu tư của khách hàng, mà không cần phải hỏi ý kiến khách hàng mỗi khi có giao dịch. Tuy giúp tiết kiệm thời gian cho nhà đầu tư đặc biệt là những người không có đủ thời gian theo dõi thị trường nhưng nhà đầu tư sẽ phải tin tưởng hoàn toàn vào quyết định của công ty chứng khoán, và có thể không hài lòng nếu kết quả giao dịch không đạt như kỳ vọng. Môi giới độc lập là loại hình môi giới mà công ty chứng khoán không thuộc sở hữu của một ngân hàng hay công ty tài chính lớn, và hoạt động độc lập với các tổ chức tài chính khác.
Công ty chứng khoán sẽ thường tập trung vào việc cung cấp dịch vụ môi giới và có thể chuyên môn hóa trong các lĩnh vực cụ thể của thị trường chứng khoán. 9 Nhà môi giới chuyên môn là những công ty môi giới chuyên cung cấp dịch vụ cho một nhóm đối tượng nhà đầu tư cụ thể, chẳng hạn như các nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư, hoặc các giao dịch phái sinh. Các công ty này thường có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực cụ thể, giúp nhà đầu tư có được lời khuyên chính xác và chiến lược đầu tư phù hợp. Nhà đầu tư có thể nhận được dịch vụ chuyên biệt và lời khuyên từ các chuyên gia trong lĩnh vực mà họ quan tâm nhưng chi phí dịch vụ có thể cao hơn do tính chuyên sâu của dịch vụ.
Khái niệm về quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán Khái niệm về quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán có thể được hiểu là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động môi giới chứng khoán nhằm đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và mang lại hiệu quả tối ưu cho công ty chứng khoán cũng như nhà đầu tư. Theo Phạm Minh Chính (2021), “Quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán là một phần quan trọng trong quản trị rủi ro của công ty chứng khoán, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả cho hoạt động kinh doanh”. Tác giả Vũ Bằng (2019) nhấn mạnh rằng “Quản lý hiệu quả dịch vụ môi giới chứng khoán đòi hỏi sự kết hợp giữa việc tuân thủ các quy định pháp luật và áp dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư”. Như vậy quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán là một quá trình toàn diện bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức các hoạt động môi giới, điều hành các giao dịch chứng khoán và kiểm soát các yếu tố liên quan để đảm bảo các hoạt động tuân thủ quy định pháp luật.
Ngoài ra, việc quản lý này cũng giúp giảm thiểu rủi ro cho công ty chứng khoán và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Theo đó, lập kế hoạch giúp công ty xác định các chiến lược và mục tiêu trong hoạt động môi giới, tổ chức đảm bảo các nguồn lực cần thiết cho hoạt động này, điều hành là việc triển khai thực tế các kế hoạch, còn kiểm soát giúp đánh giá, điều chỉnh hoạt động để đạt được mục tiêu đã đề ra. Nội dung quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán tại công ty chứng khoán 1. Xây dựng và ban hành kế hoạch quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán Xây dựng và ban hành kế hoạch quản lý dịch vụ môi giới chứng khoán là bước đầu tiên, đặt nền móng cho toàn bộ quá trình quản lý sau.