Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH 1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với dịch vụ lưu trú du lịch 1. Khái niệm cơ bản về lưu trú, dịch vụ lưu trú du lịch 1. Khái niệm lưu trú, dịch vụ lưu trú du lịch Theo Từ điển Tiếng Việt “lưu trú” có nghĩa là “ở lại”, Từ điển trực tuyếnwww.de định nghĩa “lưu trú” là “ở tạm”, Từ điển Tiếng Việt www.org thì “lưu trú” cũng được khái niệm là “ở tạm”.
Bên cạnh đó, lưu trú còn được hiểu là việc một người ở lại trong thời gian nhất định tại một địa phương không phải là nơi cư trú của mình. - Dịch vụ lưu trú du lịch: Là dịch vụ cho thuê buồng ngủ và một sốdịch vụ bổ sung cho khách du lịch trong thời gian họ lưu lại tạm thời tại cơ sở kinhdoanh lưu trú du lịch nhằm mục đích có lãi. Các dịch vụ bổ sung trong kinh doanh lưu trú du lịch bao gồm các dịch vụ bổsung bắt buộc và dịch vụ bổ sung không bắt buộc, trong đó các dịch vụ bổ sungbắt buộc là những dịch vụ mà các cơ sở lưu trú bắt buộc phải cung cấp cho kháchtheo quy định trong hệ thống tiêu chuẩn xếp hạng cơ sở lưu trú của các quốc gia. Số lượng và sựđa dạng của các dịch vụ bổ sung bắt buộc trong kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch tùy thuộcvào từng cấp hạng và từng loại hình của cơ sở lưu trú du lịch.
Ngoài ra, các cơ sở lưu trú du lịch có thể cung cấp thêm các dịch vụ bổ sung không bắt buộc khác mà không có trong quy định tiêu chuẩn xếp hạng quốc gia tương ứng cho thứ hạng của cơ sở lưu trú du lịch nếu như khách hàng mục tiêu của doanh nghiệp có nhu cầu và nằm trong khuôn khổ chophép của pháp luật hiện hành. Khái niệm và phân loại cơ sở lưu trú du lịch - Theo ISO 18153-2003: Thuật ngữ khách sạn và các loại hình khác của cơ sở lưu trú du lịchcủa Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tếthì khái niệm cơ sở lưu trú có nghĩa là nơi cung cấp tối thiểu hai dịch vụ: (i) ngủ và (ii) các trang thiết bị vệ sinh. download by : skknchat@gmail.com 6 - Theo Luật Du lịch Việt Nam số 09/2017/QH14 năm 2017: Cơ sở lưu trú du lịch là nơi cung cấp dịch vụ phục vụ nhu cầu lưu trú của khách du lịch. - Qua các quan điểm nêu trên, trong phạm vi luận văn này, chúng ta có thể đưa ra và hiểu thêm một định nghĩa về cơ sở lưu trú du lịch như sau: Cơ sở lưu trú du lịch là nơi cung cấp dịch vụ lưu trú du lịch (tối thiểu hai dịch vụ: (i) ngủ và (ii) các trang thiết bị vệ sinh) phục vụ nhu cầu lưu trú của khách du lịch.
- Phân loại cơ sở lưu trú du lịch Cơ sở lưu trú du lịch có thể được phân loại theo các cách khác nhau tùy theo tiêu chí phân loại như theo loại hình, qui mô, vị trí, chủ sở hữu … Tuy nhiên trong phạm vi luận văn này, tác giả sử dụng cách phân loại cơ sở lưu trú du lịch theo Luật du lịch 2017 và theo Nghị định số 168/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 “Quy định chi tiết một số điều của Luật Du lịch”. Theo đó: Khách sạn(hotel) là cơ sở lưu trú du lịch, có quy mô từ mười buồng ngủ trở lên, đảm bảo chất lượng về cơ sở vật chất, trang thiết bị và dịch vụ cần thiết phục vụ khách lưu trú và sử dụng dịch vụ, bao gồm các loại sau: - Khách sạn thành phố (city hotel) là khách sạn được xây dựng tại các đô thị, chủ yếu phục vụ khách thương gia, khách công vụ, khách tham quan du lịch. Ví dụ: Charming city Hotel Taipei; Novotel Amsterdam City Hotel; Royal City Hotel Mandalay. - Khách sạn nghỉ dưỡng (hotel resort)là khách sạn được xây dựng thành khối hoặc quần thể các biệt thự, căn hộ, băng-ga-lâu (bungalow) ở khu vực có cảnh quan thiên nhiên đẹp, phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng, giải trí, tham quan của du khách.
Trong đó bungalow là một dạng nhà trọ làm bằng gỗ hay các vật liệu nhẹ được lắp ghép lại với nhau. Cơ sở lưu trú này thường thấy tại các vùng ven biển hay các vùng núi, các điểm nghỉ mát. Bungalow có thể được bố trí đơn lẻ thành cụm hoặc tập trung theo một quy hoạch cụ thể. Nội download by : skknchat@gmail.com 7 thất của loại hình cơ sở lưu trú không được sang trọng nhưng lại đầy đủ cho sinh hoạt gia đình hay tập thể.
Loại hình này có đối tượng phục vụ là các gia đình, hiện nay ở nước ta loại hình này vẫn chưa phát triển. - Khách sạn nổi (floating hotel) là khách sạn di chuyển hoặc neo đậu trên mặt nước. Ví dụ: Park Hyatt Saigon ở TP. Hồ Chí Minh, Sofitel Metropole ở Hà Nội.
- Khách sạn bên đường (motel)là một dạng cơ sở lưu trú được xây dựng gần đường giao thông, có kiến trúc thấp tầng (thường chỉ có một tầng) phục vụ khách đi bằng phương tiện riêng (xe con, xe máy.) tại cơ sở lưu trú này có bộ phận bảo dưỡng, kiểm tra sửa chữa xe cho khách. Đối tượng phục vụ của loại hình này thường là khách có thu nhập trung bình. Ở nước ta loại hình này còn chưa phát triển. Làng du lịch (holiday village) là cơ sở lưu trú du lịch gồm tập hợp các biệt thự hoặc một số loại cơ sở lưu trú khác như căn hộ, băng-ga-lâu (bungalow) và bãi cắm trại, được xây dựng ở nơi có tài nguyên du lịch, cảnh quan thiên nhiên đẹp, có hệ thống dịch vụ gồm các nhà hàng, quầy bar, cửa hàng mua sắm, khu vui chơi giải trí, thể thao và các tiện ích khác phục vụ khách du lịch.
Biệt thự du lịch (tourist villa) là biệt thự có trang thiết bị, tiện nghi cho khách du lịch thuê, có thể tự phục vụ trong thời gian lưu trú. Có từ ba biệt thự du lịch trở lên được gọi là cụm biệt thự du lịch. Ví dụ: Biệt thự Đà Lạt Edensee vip, Biệt thự Đà Lạt Edensee Mimoda Supperior, Biệt thự Vũng Tàu-196A. Căn hộ du lịch (tourist apartment) là căn hộ có trang thiết bị, tiện nghi cho khách du lịch thuê, có thể tự phục vụ trong thời gian lưu trú.
Có từ mười căn hộ du lịch trở lên được gọi là khu căn hộ du lịch. Ví dụ: Căn hộ du lịch Côn Đảo, du lịch căn hộ gia đình Thụy Sĩ-Pari, căn hộ Mỹ Đức (Chung cư Mỹ Đức Bình Thạnh). download by : skknchat@gmail.com 8 Bãi cắm trại du lịch (tourist camping) là khu vực đất được quy hoạch ở nơi có cảnh quan thiên nhiên đẹp, có kết cấu hạ tầng, có cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch và dịch vụ cần thiết phục vụ khách cắm trại.Camping là một khu vực mà ở đó người ta phân lô theo một quy hoạch nhất định. Tại các lô này bằng các vật liệu khác nhau người ta tạo nên các nền (ximăng, chất dẻo, gỗ, tre.) đoàn du khách cần chọn một địa điểm để dựng lều trại.
Đại đa số các loại cơ sở lưu trú này đều có kho cho thuê các trang thiết bị cần thiết để qua đêm: lều, bạt, chăn, màn. Loại hình này thường được sinh viên ưa chuộng. Nhà nghỉ du lịch (tourist guest house) là cơ sở lưu trú du lịch, có trang thiết bị, tiện nghi cần thiết phục vụ khách du lịch như khách sạn nhưng không đạt tiêu chuẩn xếp hạng khách sạn. Nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê (homestay) là nơi sinh sống của người sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp trong thời gian cho thuê lưu trú du lịch, có trang thiết bị, tiện nghi cho khách du lịch thuê lưu trú, có thể có dịch vụ khác theo khả năng đáp ứng của chủ nhà.
Các cơ sở lưu trú du lịch khác gồm tàu thủy du lịch, tàu hỏa du lịch, ca- ra-van (caravan), lều du lịch. Thực tiễn tại các quốc gia trên thế giới, cách phân loại của một số tài liệu về quản trị kinh doanh khách sạn và định hướng phân loại của Tổ chức Du lịch Thế giới thì một số loại hình cơ sở lưu trú du lịch khác như nhà nghỉ du lịch, làng du lịch, căn hộ du lịch, bãi cắm trại du lịch và nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê,. ít có sự phân biệt, chia nhỏ về loại hình. Khách sạn là loại hình phổ biến nhất nên việc phân loại được các quốc gia chú trọng, việc phân loại này góp phần đưa hình ảnh, chất lượng khách sạn đến gần hơn với khách du lịch và khách dự kiến có nhu cầu sử dụng dịch vụ tại khách sạn.
Bên cạnh đó, mỗi quốc gia có cách khái quát, định hướng tên gọi cơ sở lưu trú du lịch của mình một cách khác nhau nhằm tạo thuận tiện cho việc triển khai công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực. Trong khu vực ASEAN, Thái Lan phân loại cơ sở lưu trú du lịch thành khách sạn, khách sạn nghỉ dưỡng, căn hộ download by : skknchat@gmail.com 9 cho thuê và nhà nghỉ du lịch; Malaysia chia cơ sở lưu trú du lịch thành khách sạn, nhà nghỉ du lịch, khách sạn nghỉ dưỡng, căn hộ cho khách du lịch thuê, ký túc xá, nhà trọ du lịch. Như vậy, đối tượng quản lý được chú trọng nhất và chủ yếu nhất vẫn là khách sạn. Về cơ bản, khách sạn được phân thành các đối tượng như sau: Phân loại khách sạn theo vị trí địa lý: - Khách sạn thành phố; - Khách sạn nghỉ dưỡng; - Khách sạn ven đô; - Khách sạn ven đường; - Khách sạn sân bay.
Phân loại khách sạn theo quy mô: - Khách sạn quy mô lớn; - Khách sạn quy mô vừa; - Khách sạn quy mô nhỏ. Tuy nhiên thế nào là khách sạn quy mô lớn, thế nào là khách sạn quy mô vừa, khách sạn nào là quy mô nhỏ vẫn phụ thuộc vào các quốc gia khác nhau. Đơn vị định lượng quy mô thì tại mỗi quốc gia, quy định có những sự khác biệt. Nhìn chung, các nước thường căn cứ vào số lượng buồng và số lượng dịch vụ để xác định quy mô của khách sạn.
Ví dụ: Tại Mỹ, khách sạn có từ 500 buồng được xếp vào loại quy mô lớn; từ 125 buồng tới cận 500 buồng có quy mô trung bình; còn khách sạn có dưới 125 buồng là khách sạn có quy mô nhỏ. Tại Việt Nam: Khách sạn có thứ hạng 5 sao, được gọi là có quy mô lớn, có từ 100 buồng trở lên; khách sạn có quy mô trung bình là khách sạn có từ 50 buồng tới cận 100 buồng; còn khách sạn dưới 50 buồng được gọi là quy mô nhỏ.