phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường trung học phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Tân Trào – Tuyên Quang theo tiếp cận phát triển năng lực người học. Chƣơng 3: Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Tân Trào – Tuyên Quang theo tiếp cận phát triển năng lực người học. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước Ngày nay việc giảng dạy ngoại ngữ đặc biệt là giảng dạy tiếng Anh đóng một vai trò rất to lớn trong việc hội nhập quốc tế.Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ có xu hướng toàn cầu hóa thì vai trò của tiếng Anh ngày càng được khảng định. Năm 1976, Cộng đồng Châu Âu kêu gọi các thành viên mở rộng việc dạy và học ngôn ngữ nhằm mục đích đảm bảo cho tất cả HS đều học ít nhất một ngoại ngữ trong khối Châu Âu. Năm 1995, trong sách trắng cuả Ủy ban Châu Âu, phần dạy và học hướng tới một xã hội học tập (Teaching and Learning towards the society) đã khuyến khích thế hệ trẻ học ít nhất hai ngoại ngữ của cộng đồng …”everyone should be proficient in two Community foreign languages”.
Theo những thống kê cho thấy cấp TH tại các nước Châu Âu, tiếng Anh vẫn là một ngoại ngữ được chọn lọc nhiều nhất. Tùy vào tình hình quốc gia mà HS chọn học môn ngoại ngữ tiếng Anh có những sự khác nhau khá nhiều. Ở Bồ Đào Nha có 93% HS chọn học môn tiếng Anh trong khi tỉ lệ học tiếng Anh ở Tây Ban Nha là 71%. Tỉ lệ này tại Áo là 56%, Thụy Điển 62% và Phần Lan là 63%.
Tỉ lệ khá thấp khoảng 20% đối với các nước Đông Âu cũ. Trong một nghiên cứu gần đây, Graddol khảo sát tình hình giảng dạy tiếng Anh bậc TH ở 8 nước trong khu vực gồm Singapore,Philippines,Thai Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Indonesia và Việt Nam. Trừ Philipines là nước có lịch sử dạy tiếng Anh bậc TH lâu đời nhất, các nước còn lại trong đó có Việt Nam, việc giảng dạy bậc TH bắt đầu từ những năm 90 cuả thế kỷ trước ( riêng Nhật Bản bắt đầu từ năm 2002). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong khi môn tiếng Anh là môn học bắt buộc đối với học sinh THPT ở Singapore, Philippines, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, thì ở Việt Nam, Nhật Bản, và Indonesia tiếng Anh cho TH vẫn là môn tự chọn.
Theo Graddol, việc dạy tiếng Anh bậc THPT ở các nước trong khu vực có chung những khó khăn. Trong khi số lượng học sinh mỗi lớp quá đông, ví dụ như ở Singapore là 30 và Philippines lên đến 60, số HS này có trình độ không đồng đều việc tổ chức DH gặp nhiều trở ngại. Về phía GV các nước nêu trên có chung tình trạng thiếu nguần GV được đào tạo bài bản chuyên nghiệp. Do đó số GV đứng lớp có năng lực tiếng Anh và nghiệp vụ sư phạm còn hạn chế.
Điều này dẫn đến việc GV lúng túng trong việc luyện âm cho HS cũng như tổ chức học tập theo PP lấy người học làm trung tâm. Bên cạnh đó thiếu môi trường giao tiếp bằng tiếng Anh trong và ngoài lớp học, thiếu tài liệu học tập kích thích óc sang tạo và hứng thú cho HS và thời gian được bố trí cho từng lớp quá ít là thách thức không nhỏ đối với việc dạy và học tiếng Anh cho bậc THPT. Kết quả nghiên cứu về GV dạy tiếng Anh trong khu vực được đào tạo và tuyển dụng không giống nhau. Trên thế giới, hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học rất được quan tâm.
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Từ thế kỷ XV – XVIII, nhà giáo dục Tiệp Khắc J.Comesnky đã khái quát kinh nghiệm dạy học của loài người nâng lên đỉnh cao bằng cách đưa ra một hệ thống các nguyên tắc chỉ đạo công tác dạy học, đó là những nguyên tắc như: Dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, dạy học vừa sức, đảm bảo tính trực quan, đảm bảo độ bền vững của tri thức, dạy học phải đảm bảo tính hệ thống, liên tục,. Cho đến nay, nguyên tắc này vẫn còn nguyên giá trị lý luận của nó. Nhiều nhà giáo dục có tư tưởng tiến bộ đã chú ý đến dạy học hướng vào người học, khai thác tiềm năng của mỗi cá nhân HS.
Thế kỷ XX, J.Dewey (1916) cho rằng giáo dục và dạy học là sự chỉ dẫn phát triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS. Do vậy, quá trình dạy học là sự chỉ dẫn phát 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS. Do vậy, quá trình dạy học phải hướng vào người học, đảm bảo cho họ học bằng sự phân tích kinh nghiệm của mình. Việc học tập là quá trình xử lý kinh nghiệm mà người học tự tiến hành với sự giúp đỡ của nhà giáo dục theo nhu cầu và lợi ích cá nhân.
Như vậy, dạy học phải chú ý đến cái riêng của mỗi người, đặc biêt là nhu cầu, hứng thú. Dạy học dựa trên kinh nghiệm cá nhân và hiệu quả học tập do từng người quyết định. Quốc đảo Singapore là một ví dụ điển hình cho vai trò của giáo dục và dạy học. Với mục tiêu giáo dục là “Phát triển tài năng của từng cá nhân, sao cho mỗi người đều có thể đóng góp vào sự nghiệp kinh tế và vào cuộc đấu tranh liên tục nhằm biến Singapore thành một thị trường quốc tế giàu năng suất và mang tính cạnh tranh” đã tạo nên một Singapore trở thành một nước có cơ sở hạ tầng hiện đại, có một số ngành công nghiệp phát triển cao hàng đầu Châu Á và thế giới.
Đặc biệt, Singapore là một quốc gia rất thành công trong việc xây dựng một đất nước có trình độ dân trí cao và là một trong những quốc gia có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu Châu Á Rất nhiều vấn đề và góc độ dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học đã được các tác giả nghiên cứu. Mỗi công trình đều có những điểm mạnh, điểm yếu và những mục đích riêng. Nhưng điểm chung nhất của các nghiên cứu là cùng tập trung nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng nhu cầu của xã hội. Ơ Việt Nam, từ sau khi nhà nước giành độc lập đến nay, do những điều kiện lịch sử, quan hệ ngoại giao và nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội của từng thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chúng ta đã tổ chức dạy và học một số tiếng nược ngoài trong đó phổ biến là tiếng Anh.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục – Đào tạo, học sinh TH các thành phố lớn nhứ Hà nội , Thành Phố Hồ Chí Minh bắt đầu học tiếng Anh từ những năm 90 tại những trung tâm ngoại ngữ câu lạc bộ. Năm 1996 Bộ GD – Đào tạo có văn bản chính thức cho phép 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một số trường TH đưa tiếng Anh vào dạy như môn tự chọn mỗi tuần 2 tiết. Đến năm 2000 một số Sở Giáo Dục – Đào tạo đã từng bước đưa môn tiếng Anh vào hệ thống quả lý giáo dục như ban hành các văn bản hướng dẫn về việc dạy học tiếng Anh trong các trường TH bắt buộc, mở các lớp về PP giảng dạy tiếng Anh cho GV. Đến năm 2003, lần đầu tiên Bộ giáo dục – Đào tạo ban hành chương trình môn tiếng Anh TH bắt đầu từ lớp 3, mỗi tuần 2 tiết cho các trường lớp 2 buổi / ngày.
Còn đối với THPT việc dạy học môn tiếng Anh mỗi tuần quy định 3 tiết và có thể them tự chọ là 4 tiết trên tuần. Từ nhiều năm nay Sở giáo dục & Đào tạo Tuyên quang cũng đã thực hiện việc dạy học tiếng Anh nhằm thúc đẩy khả năng học ngoại ngữ của HS. Với mục tiêu đổi mới toàn diện việc dạy và học tiếng Anh, triển khai chương trình dạy học mới ở các cấp học, đến năm 2015 đạt được những bước rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng tiếng Anh cho HS phổ thông và các trường chuyên nghiệp. Ở Tuyên Quang, việc giảng dạy tiếng Anh ở các trường THPT còn gặp nhiều khó khăn về môi trường dạy ngoại ngữ, hình thức tổ chức thi cử môn tiếng Anh, năng lực của GV bao gồm năng lực ngoại ngữ, trình độ chuyên môn và PP giảng dạy còn nhiều điều đáng lo ngại.
Theo báo cáo số liệu điểm thi tốt nghiệp THPT tỉnh Tuyên quang rất thấp 90% HS đạt điểm dưới 5 môn tiếng Anh số lượng HS đạt kết quả thấp ở cả 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết vẫn còn cao đặc biệt 2 kỹ năng nghe, nói rất thấp. Trong báo cáo toonghr kết năm 2014-2015 của phòng Giáo dục THPT sở giáo dục – Đào tạo – Tuyên quang số lượng GV đạt chuẩn FCE theo khung tham chiếu Châu Âu về năng lực ngoại ngữ hoặc các chứng chỉ tương đương IELTS, TOEIC còn thấp và nhiều GV vẫn chưa tiếp cận tốt việc đổi mới PP DH tiếng Anh theo cách tiếp cận lấy người học làm trung tâm. Chính vì vậy, tác giả cho rằng việc nghiên cứu thực trạng để từ đó xây dựng việc quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận phát triển năng lực người học tại trường THPT Tân Trào Tuyên Quang là rất cần thiết 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và cấp bách, với long mong muốn và là sự đóng góp khiêm tốn của tác giả nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng DH tiếng Anh tại trường THPT Tân Trào Tuyên Quang ngày càng tốt hơn. Những nghiên cứu trong nước Kế thừa những thành tựu về dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học của một số nước trên thế giới, ở nước ta cũng đã có một số công trình nghiên cứu và những bài viết của các chuyên gia hàng đầu của Việt Nam.
Trong đó phải kể đến: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí (2010), Đại cương khoa học quản lý, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.