MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đầu tƣ nói chung, đầu tƣ XDCB nói riêng có vai trò rất quan trọng đối với phát triển nền kinh tế, nhất là ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. Trong những năm qua, đầu tƣ XDCB ở Việt Nam không ngừng gia tăng từ đó đóng góp quan trọng vào sự tăng trƣởng, phát triển kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho ngƣời lao động, góp phần XĐGN, an sinh xã hội. Tuy nhiên, đầu tƣ XDCB còn nhiều yếu kém, thiếu sót.
Đáng kể nhất là trình trạng đầu tƣ dàn trải, kéo dài và kém hiệu quả, nợ đọng trong đầu tƣ tăng cao, đã trở thành vấn đề bức xúc hiện nay. Các hiện tƣợng tiêu cực còn khá phổ biến trong XDCB làm ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng công trình, gây thất thoát, lãng phí lớn đang là vấn đề đƣợc quan tâm sâu sắc trong xã hội. Thất thoát NSNN trong XDCB không chỉ xảy ra ở một khâu nào đó, mà nó xảy ra ở tất cả các khâu: Chủ trƣơng đầu tƣ, kế hoạch vốn, khảo sát, thiết kế, thẩm định thiết kế, thẩm định dự án đầu tƣ, đấu thầu, giám sát thi công và thanh quyết toán công trình. Do vậy thời gian qua, nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng trong XDCB đã đƣợc đăng tải nhiều trên các phƣơng tiện thông tin đại chúng.
Những tin tức đó có thể chƣa đầy đủ, toàn diện, nhƣng đó là những địa chỉ cụ thể diễn ra tình trạng thất thoát trong XDCB. Thực hiện đƣờng lối đổi mới của Đảng và Nhà nƣớc về phát triển đất nƣớc, đặc biệt đƣợc sự hỗ trợ của nguồn vốn NSNN và nguồn huy động từ nội tế bộ nền kinh tế của thành phố (chủ yếu từ nguồn khai thác quỹ đất), công tác đầu tƣ XDCB ở thành phố Quy Nhơn thời gian qua đã có nhiều khởi sắc, góp phần làm diện mạo của thành phố ngày một đổi mới. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật từng bƣớc hiện đại hóa, hệ thống “điện, đường, trường, trạm” ngày càng đƣợc đồng bộ hóa đã tạo tiền đề cho KT-XH thành phố không ngừng tăng trƣởng, hòa nhập chung vào sự phát triển của tỉnh và cả nƣớc. 2 Tuy nhiên, đầu tƣ XDCB của thành phố Quy Nhơn vẫn còn rất nhiều tồn tại, hạn chế, chƣa phát triển đồng bộ hoàn chỉnh từ khu vực các xã, phƣờng đến khu vực thành phố.
Tình trạng thất thoát, lãng phí trong hoạt động đầu tƣ XDCB vẫn còn diễn ra, làm cho vốn đầu tƣ sử dụng đạt hiệu quả thấp. Năng lực, trình độ QLNN đối với các dự án đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trong đầu tƣ xây dựng hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập. Đây là một vấn đề ngày càng trở nên bức xúc và là điều đáng lo ngại cần đƣợc sự quan tâm của Đảng, Nhà nƣớc nói chung và các cấp, các ngành trên địa bàn thành phố nói riêng. Vì vậy, công tác chỉ đạo, định hƣớng phát triển và công tác QLNN trên lĩnh vực đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN đối với thành phố Quy Nhơn trong giai đoạn hiện nay là thực sự cấp thiết.
Xuất phát từ những ý nghĩa thực tiễn trên học viên xin chọn đề tài luận văn: “Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định” để làm luận văn tốt nghiệp. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Liên quan đến nội dung của đề tài nhiều công trình khoa học đã đƣợc nghiên cứu và công bố, có thể kể dƣới đây nhƣ: Trần Chí Việt (2015) Giải pháp quản lý đầu tư XDCB bằng vốn ngân sách ở tỉnh Quảng Bình, đã khái quát đƣợc lý luận về quản lý đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn ngân sách làm cơ sở cho nghiên cứu; đồng thời đánh giá đƣợc thực trạng quản lý đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh Quảng Bình và kiến nghị một số giải pháp để nâng cao hiệu quả QLNN về đầu tƣ XDCB bằng NSNN tại Quảng Bình Luận án tiến sỹ Hoàng Cao Liêm (2018), QLNN về đầu tư XDCB kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ từ NSNN tại tỉnh Hà Nam, đã luận giải một số vấn đề thuộc về phạm trù khung lý thuyết cũng nhƣ phân tích, đánh giá thực tiễn QLNN về đầu tƣ xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đƣờng bộ từ 3 NSNN tại tỉnh Hà Nam, kiến nghị 6 giải pháp đối với tỉnh trong công tác QLNN về đầu tƣ XDCB kết cấu hạ tầng giao thông đƣờng bộ trong thời gian tới đôi với tỉnh Hà Nam. Luận văn thạc sỹ Trƣơng Thị Minh Cảnh (2015), QLNN đối với các dự án đầu tư XDCB từ vốn NSNN tại tỉnh Quảng Ngãi, đánh giá thực trạng các dự án đầu tƣ XDCB bằng vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, kiến nghị thực hiện trong thời gian tới. Nguyễn Vũ Hòa (2018), “Nâng cao chất lượng công tác quản lý dự án ĐTXD trong giai đoạn chuẩn bị dự án tại Ban quản lý công trình xây dựng phát triển đô thị thành phố Hải Phòng, luận văn đi sâu vào phân tích thực trạng chất lƣợng công tác quản lý dự án ĐTXD trong giai đoạn chuẩn bị dự án tại Ban quản lý công trình xây dựng phát triển đô thị thành phố Hải Phòng và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng công tác QLDA.
Vũ Thị Quỳnh Hƣơng (2019), “Quản lý dự án ĐTXD bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Ban quản lý các dự án đầu tư xây dựng-Văn phòng Quốc Hội”, luận văn đi sâu vào phân tích thực trạng QLDA bằng nguồn vốn NSNN tại Ban quản lý các dự án ĐTXD-Văn phòng Quốc Hội và đƣa ra những giải pháp để hoàn thiện QLDA ĐTXD. Phan Đức Thanh (2019), “Hoàn thiện công tác quản lý chi phí ĐTXD tại Ban quản lý dự án ĐTXD công trình dân dụng và công nghiệp Bình Thuận”, luận văn đi sâu vào lĩnh vực chi phí ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD công trình dân dụng và công nghiệp Bình Thuận và đƣa ra những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi phí ĐTXD. Các công trình nghiên cứu trên nghiên cứu quản lý các dự án ĐTXD bằng nguồn vốn ngân sách tại một địa phƣơng và QLDA tại các Ban QLDA chuyên ngành tại một địa phƣơng cụ thể và đƣa ra những giải pháp nâng cao chất lƣợng công tác quản lý dự án ĐTXD tại địa phƣơng đó. Tất cả những 4 công trình trên có ý nghĩa khoa học để luận văn kế thừa.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá thực trạng QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Nhiệm vụ nghiên cứu Hệ thống hóa lý luận cơ bản về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN. Đánh giá thực trạng tình hình công tác QLNN các dự án đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Luận văn đi vào nghiên cứu các hoạt động QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn thành phố. Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
- Thời gian: Nghiên cứu đánh giá giai đoạn 2016-2020 và đề xuất giải pháp giai đoạn 2021-2025. - Về chủ thể quản lý: Đề tài đi sâu vào nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN của chính quyền thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định bao gồm HĐND, UBND, các cơ quan chuyên môn liên quan đến đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN. Nội dung nghiên cứu Bao gồm các nội dung sau: - Tổng quan lý luận cơ bản về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN. 5 - Đánh giá thực trạng công tác QLNN về đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu 6. Phương pháp luận Luận văn dựa trên quan điểm, chủ trƣơng của Đảng và pháp luật của nhà nƣớc về QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN. Nghiên cứu các văn bản quy định về đầu tƣ XDCB nhƣ: Luật Đầu tƣ công, các văn bản hƣớng dẫn và các văn bản quy định của thành phố Quy Nhơn để để thực hiện nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu Ngoài ra, luận văn sử dụng một số phƣơng pháp khác nhƣ: Phương pháp phân tích thống kê mô tả. Sử dụng thống kê mô tả dựa vào số liệu điều tra và thu thập đƣợc, tiến hành tổng hợp, tóm tắt, tính toán, phân tích, biểu diễn dữ liệu bằng bảng biểu, biểu mẫu, đồ họa và đồ thị… để có thể thống kê, mô tả một cách tổng quát nhất. Phương pháp so sánh Căn cứ số liệu và kết quả điều tra làm cơ sở cho việc so sánh hiệu quả hoạt động QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Phương pháp phân tích Để xác định nguồn vốn NSNN nhằm phục vụ cho việc phân tích, đánh giá hoạt động công tác QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định 7.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 7. Ý nghĩa lý luận của đề tài Đề tài sẽ góp phần hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản công tác QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn cấp huyện. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Phân tích và đánh giá thực trạng QLNN về đầu tƣ XDCB từ NSNN ở 6 thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN về đầu tƣ XDCB từ NSNN ở thành phố trong thời gian từ nay đến năm 2025. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1.
Cơ sở lí luận về đầu tƣ và vai trò của đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước 1.