Luận văn: Quản lý đánh giá năng lực học sinh tại THCS Phương Đông, Uông Bí

Nghiên cứu về quản lý kiểm tra đánh giá học sinh THCS theo tiếp cận năng lực. Phân tích thực trạng và đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả.

• Tác giả: Đặng Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo tiếp cận năng lực tại Trường THCS Phương Đông, Uông Bí, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Khái Niệm Cơ Bản Về Quản Lý Đánh Giá Năng Lực Học Sinh THCS

Quản lý đánh giá năng lực học sinh THCS là một hệ thống toàn diện nhằm kiểm tra, đánh giá và quản lý kết quả học tập của học sinh dựa trên tiếp cận năng lực. Đây không chỉ đơn thuần là việc chấm điểm, mà còn là một quy trình chiến l略ở để xác định khả năng thực tế của học sinh trong các lĩnh vực học tập khác nhau. Tiếp cận năng lực giúp học sinh phát triển toàn diện, từ kiến thức, kỹ năng đến thái độ và năng lực xã hội. Hệ thống này được xây dựng dựa trên các nguyên tắc khoa học, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trung học cơ sở. Việc áp dụng quản lý đánh giá năng lực tại các trường THCS đã mang lại những thay đổi tích cực trong phương pháp dạy học và phương thức đánh giá học sinh.

1.1. Kiểm Tra Và Đánh Giá Theo Tiếp Cận Năng Lực

Kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực là việc đo lường khả năng của học sinh thực hiện được những nhiệm vụ học tập cụ thể. Phương pháp này khác với đánh giá truyền thống chỉ tập trung vào kiến thức lý thuyết. Đánh giá năng lực bao gồm việc kiểm tra kỹ năng thực hành, khả năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện của học sinh trong các tình huống thực tế.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Hoạt Động Đánh Giá

Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá đóng vai trò then chốt trong nâng cao chất lượng giáo dục. Nó giúp giáo viên hiểu rõ hơn về tiến độ học tập của học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp. Đồng thời, hệ thống quản lý đánh giá cung cấp thông tin quý báu cho nhà trường trong việc hoạch định chiến lược phát triển.

II. Thực Trạng Quản Lý Đánh Giá Năng Lực Tại Các Trường THCS

Tại các trường trung học cơ sở hiện nay, việc áp dụng quản lý đánh giá năng lực vẫn còn gặp nhiều thách thức. Một số trường chưa đầu tư đủ nguồn lực và công nghệ để thực hiện hệ thống đánh giá học sinh toàn diện. Giáo viên thường thiếu đào tạo chuyên sâu về các phương pháp kiểm tra đánh giá hiện đại. Ngoài ra, nhận thức của cán bộ quản lý và phụ huynh về tầm quan trọng của đánh giá năng lực học sinh còn hạn chế. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của quản lý hoạt động kiểm tra và sự phát triển toàn diện của học sinh trong quá trình học tập.

2.1. Nhận Thức Của Cán Bộ Quản Lý Và Giáo Viên

Các cán bộ quản lý trường THCS hiểu rõ tầm quan trọng của quản lý đánh giá năng lực, nhưng vẫn còn chần chừ trong việc thay đổi phương thức đánh giá truyền thống. Nhận thức của giáo viên về tiếp cận năng lực cần được nâng cao thông qua các chương trình đào tạo, tập huấn chuyên biệt. Việc này sẽ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc áp dụng các phương pháp kiểm tra đánh giá hiện đại vào thực tiễn giảng dạy.

2.2. Cơ Sở Vật Chất Và Tài Nguyên

Nhiều trường THCS vẫn còn thiếu cơ sở vật chất phù hợp để triển khai quản lý đánh giá năng lực toàn diện. Thiếu thiết bị công nghệ thông tin, không gian thực hành khoa học kỹ thuật là những trở ngại chính. Tài nguyên con người cũng cần được bổ sung thêm để hỗ trợ công tác quản lý hoạt động kiểm tra một cách hiệu quả.

III. Các Nguyên Tắc Quản Lý Đánh Giá Năng Lực Học Sinh THCS

Quản lý đánh giá năng lực học sinh THCS cần tuân theo các nguyên tắc khoa học để đảm bảo tính công bằng, khách quan và toàn diện. Thứ nhất, nguyên tắc liên tục yêu cầu đánh giá phải được thực hiện thường xuyên, không chỉ tập trung vào các bài kiểm tra định kỳ. Thứ hai, nguyên tắc đa chiều đòi hỏi sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để đánh giá các khía cạnh khác nhau của năng lực học sinh. Thứ ba, nguyên tắc công bằng và khách quan yêu cầu các tiêu chí đánh giá phải rõ ràng, minh bạch và áp dụng nhất quán cho tất cả học sinh. Cuối cùng, nguyên tắc phát triển nhấn mạnh rằng kiểm tra đánh giá không chỉ để xếp hạng mà còn để giúp học sinh nhận biết được điểm mạnh và điểm yếu của mình.

3.1. Nguyên Tắc Liên Tục Và Đa Chiều Trong Đánh Giá

Đánh giá liên tục cho phép giáo viên theo dõi quá trình học tập của học sinh từng ngày, từng tuần. Đánh giá đa chiều bao gồm kiểm tra viết, kiểm tra miệng, quan sát hoạt động, đánh giá qua sản phẩm học tập. Phương pháp này giúp quản lý hoạt động kiểm tra trở nên toàn diện và công bằng hơn đối với tất cả học sinh.

3.2. Nguyên Tắc Công Bằng Khách Quan Và Phát Triển

Đánh giá công bằng đòi hỏi các tiêu chí phải được công khai và rõ ràng trước khi học sinh thực hiện bài kiểm tra. Đánh giá khách quan yêu cầu giáo viên tránh những sai lệch cá nhân khi chấm điểm. Đánh giá phát triển tập trung vào việc giúp học sinh tiến bộ, không chỉ để gán nhãn hoặc xếp hạng học sinh.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Quản Lý Đánh Giá Năng Lực Học Sinh THCS

Để nâng cao chất lượng quản lý đánh giá năng lực học sinh THCS, cần thực hiện những giải pháp toàn diện. Thứ nhất, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên về các phương pháp kiểm tra đánh giá hiện đại là ưu tiên hàng đầu. Thứ hai, xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá chi tiết, phù hợp với từng cấp độ lớp học. Thứ ba, đầu tư cơ sở vật chất và công nghệ để hỗ trợ quản lý hoạt động kiểm tra hiệu quả. Thứ tư, tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của phụ huynh, xã hội về tầm quan trọng của đánh giá năng lực. Cuối cùng, thiết lập cơ chế giám sát, kiểm tra thường xuyên để đảm bảo chất lượng thực hiện.

4.1. Đào Tạo Giáo Viên Và Xây Dựng Tiêu Chí Đánh Giá

Chương trình đào tạo giáo viên cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng sử dụng các phương pháp kiểm tra đánh giá đa dạng như: kiểm tra thực hành, đánh giá qua dự án, kiểm tra trực tuyến. Tiêu chí đánh giá rõ ràng giúp học sinh biết được những gì họ cần đạt được và giáo viên có được hướng dẫn cụ thể khi quản lý hoạt động kiểm tra.

4.2. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Và Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Cơ sở vật chất tốt bao gồm phòng thực hành, phòng máy tính, các công cụ hỗ trợ đánh giá điện tử. Nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua các buổi tuyên truyền, hội thảo giúp phụ huynh, học sinh hiểu rõ hơn về lợi ích của đánh giá năng lực và sự cần thiết của quản lý hoạt động kiểm tra hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn chia thành ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS theo tiếp cận năng lực. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo tiếp cận năng lực ở trƣờng THCS Phƣơng Đông, Uông Bí, Quảng Ninh. Chƣơng 3: Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của HS Trƣờng THCS Phƣơng Đông, Uông Bí, Quảng Ninh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 5 http://www.vn Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC 1.

Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Ngay từ khi xuất hiện mô hình nhà trƣờng, các hình thức kiểm tra - đánh giá mức độ nhận thức của ngƣời học cũng ra đời. Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia khác nhau có những hình thức kiểm tra - đánh giá khác nhau nhƣng đều đƣa ra những qui định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện tại. Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra để đánh giá kết quả của ngƣời học; Thời kì tiền công nghiệp thi, kiểm tra phải phù hợp với trình độ ngƣời học và coi đó là một cách thức dạy - học, có vai trò khuyến khích học sinh tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu công nghiệp kiểm tra - đánh giá phát triển theo tiêu chí hƣớng vào mục đích, yêu cầu của chƣơng trình giảng dạy.

Đầu thế kỷ XVI, nhà giáo dục vĩ đại ngƣời Sec Slovakia là J.A Comenxki (1592 - 1670) đã đƣa ra mô hình nhà trƣờng và đƣợc nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Đó là nhà trƣờng đƣợc phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; các môn học trong nhà trƣờng đƣợc quy định chặt chẽ có chƣơng trình, có nội dung cụ thể thống nhất; thời gian đào tạo cũng đƣợc ấn định, đƣơng nhiên cách kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng đƣợc quy định rõ ràng. Đến thế kỷ XVIII thì hệ đánh giá chất lƣợng giáo dục đầu tiên đƣợc áp dụng phổ biến trong các nhà trƣờng. Lúc đầu hệ đánh giá có 3 bậc chính: Tốt - Trung bình - Kém; Sau đó chia nhỏ thành 5 bậc: Tốt - Khá - Trung bình - Yếu - Kém.

Tuy nhiên để có thể đánh giá đƣợc theo 5 bậc chất lƣợng học sinh thì kiểm tra phải nhƣ thế nào để đánh giá đƣợc chính xác, phù hợp với đối tƣợng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 6 http://www.vn học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lƣợng dạy - học mới là vấn đề đƣợc các nhà giáo dục quan tâm. Từ những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều những công trình nghiên cứu từng vấn đề cụ thể, trong đó xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh nhƣ: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức (V.Palomxki); Con đƣờng hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X. Cũng trong giai đoạn này nhiều tác giả cũng đã nghiên cứu các nguyên tắc của việc kiểm tra - đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan nhƣ: Các hƣớng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (A. Về kiểm tra đánh giá, các nƣớc trên thế giới không chỉ đạt đƣợc những thành tựu mới về lý luận mà đã thành công trong việc triển khai thực tiễn ở các trƣờng học.

Cách thức đánh giá năng lực và đánh giá môn học. Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập hoàn toàn giao cho giáo viên và học sinh chủ động, phƣơng pháp đánh giá đƣợc sử dụng đa dạng, sáng tạo và linh hoạt. Xu hƣớng đánh giá mới của thế giới là đánh giá dựa theo năng lực (Competence base assessment), tức là “đánh giá khả năng tiềm ẩn của học sinh dựa trên kết quả đầu ra cuối một giai đoạn học tập, là quá trình tìm kiếm minh chứng về việc HS đã thực hiện thành công các sản phẩm đó”. Đánh giá năng lực nhằm giúp GV có thông tin kết quả học tập của HS để điều chỉnh hoạt động giảng dạy; giúp HS điều chỉnh hoạt động học tập; giúp GV và nhà trƣờng xác nhận, xếp hạng kết quả học tập.

Nhiều quốc gia đã đẩy mạnh đánh giá quá trình bằng các hình thức, phƣơng pháp đánh giá không truyền thống nhƣ quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự án, trình diễn thực, nhiều ngƣời cùng tham gia, HS tự đánh giá. Đánh giá kết quả học tập thông qua dự án hoặc nghiên cứu nhóm đƣợc chú trọng. Chẳng hạn, ở Hoa Kỳ, để KTĐG mức độ tiếp nhận và cảm thụ văn học của HS về một tác phẩm nào đó, GV yêu cầu HS thành lập nhóm để phân tích nội dung, nghệ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 7 http://www.vn thuật của tác phẩm đó và có thể lập dự án tham quan bảo tàng của nhà văn, nhà thơ. Qua phân tích tác phẩm và qua chuyến tham quan, HS viết thu hoạch, trình bày kết quả nghiên cứu của nhóm trƣớc lớp.

Với cách này, HS có quyền tự do làm bài theo hiểu biết của mình, trao đổi, tƣơng tác với nhau, tìm hiểu từ thực tế, vận dụng nhiều kiến thức của nhiều môn học khác nhau, hợp tác nghiên cứu có thể đƣa ra nhiều nhận định sáng tạo. Đây là hình thức học tập mang tính tích hợp cao, GV và HS cùng tham gia ĐG kết quả của từng nhóm. Các nghiên cứu trong nước Kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh đã có từ thời nhà Lý thế kỷ XI - XIII thông qua các kì thi Hƣơng để chọn tú tài, cử nhân; thi Hội để chọn Thái học sinh, phó bảng, thi Đình để chọn Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa với 3 hình thức cơ bản là thi văn, thi võ, thi Lại viên. Trong các kì thi này đƣợc quy định rất chặt chẽ nhiệm vụ của các lực lƣợng, sự thƣởng phạt nghiêm minh.

Tuy nhiên có nhiều phiền toái, gò bó, không phát huy hết khả năng sáng tạo của thí sinh. Cạnh đó kết quả của các kì thi thi này hoàn toàn phụ thuộc vào sự nhận xét chủ quan của giám khảo. Thời kỳ Pháp thuộc, nền giáo dục Việt Nam mang tính nô dịch thuộc địa với chủ trƣơng đào tạo một số ít ngƣời làm tay sai, còn đại đa số nhân dân là mù chữ (chính sách ngu dân để dễ cai trị). Thời kỳ này các kỳ thi tuyển đƣợc tổ chức rất nghiêm túc và đƣợc bảo đảm bằng pháp luật, trung tâm khảo thí là đơn vị độc lập với Bộ Giáo dục.

Công tác kiểm tra - đánh giá chất lƣợng giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu đào tạo của thực dân phong kiến. Từ sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay kiểm tra - đánh giá đã có nhiều biến đổi căn bản so với chế độ xã hội cũ. Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lần cải cách, với mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo đƣợc điều chỉnh cho phù hợp với tình hình đất nƣớc. Đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển giáo dục - đào tạo, hoạt động nghiên cứu kiểm tra - đánh giá; nghiên cứu công tác quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá có những phát triển mới.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 8 http://www.vn Nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng kiểm tra - đánh giá, góp phần nâng cao chất lƣợng dạy - học đáp ứng mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài trong thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nƣớc. Một số tài liệu nghiên cứu về kiểm tra - đánh giá trong lĩnh vực giáo dục của các chuyên gia nhƣ: + Nguyễn Đức Chính, Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài giảng lƣu hành nội bộ - khoa Sƣ phạm, Hà Nội 2004. + Trần Thị Tuyết Oanh, Đo lường và đánh giá kết quả học tập, Nxb Đại học sƣ phạm Hà Nội, 2007. + Dƣơng Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập, Nxb Khoa học xã hội, 2005.

Các đề tài luận văn thạc sĩ nhƣ: Nghiên cứu cải tiến quy trình tổ chức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại khoa du lịch - viện đại học mở Hà Nội của tác giả Lê Quỳnh Chi, năm 2006; Biện pháp quản lý công tác kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở trƣờng Cao đẳng du lịch Hà Nội của tác giả Nghiêm Nữ Diễm Thùy, năm 2008; Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trƣờng trung học phổ thông thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay của tác giả Tạ Thị Bích Liên, năm 2011,. Tuy nhiên, các nghiên cứu về quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh theo tiếp cận năng lực hiện nay còn chƣa phong phú cả về lý luận và thực tiễn. Vì vậy, chúng tôi mong việc triển khai đề tài nghiên cứu sẽ góp phần cải thiện và nâng cao chất lƣợng giáo dục cho GD THCS trên địa bàn Thành phố Uông Bí nói chung và cho trƣờng THCS Phƣơng Đông nói riêng. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Quản lý Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài ngƣời. Nó là phạm trù tồn tại khách quan, đƣợc ra đời một cách tất yếu do nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi tổ chức, mọi quốc gia và mọi thời đại. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 9 http://www.vn Đại từ điển Tiếng Việt viết: “Quản lý là hoạt động của con người tác động vào tập thể người khác để phối hợp điều chỉnh phân công thực hiện mục tiêu chung” [16]. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [9].

Nhƣ vậy, quản lý là một khái niệm có nội hàm xác định song lâu nay thƣờng có các cách định nghĩa, cách hiểu khác nhau và đƣợc thể hiện bằng thuật ngữ khác nhau. Thực chất của quản lý là gì? (hoặc quản lý trước hết, chủ yếu là gì?) cũng có những quan niệm không hoàn toàn giống nhau.