Quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam đào tạo theo học chế tín chỉ

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học việt nam đào tạo theo học chế tín chỉ luận, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Nho Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Võ Kỳ Anh
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Công Tác Sinh Viên Ở Các Trường Đại Học Việt Nam Đào Tạo Theo Học Chế Tín Chỉ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề công tác sinh viên và quản lý công tác sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.2. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.4. Nhận xét chung
• 1.5. Khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.5.1. Công tác sinh viên
• 1.5.2. Quản lý giáo dục
• 1.5.3. Quản lý nhà trường
• 1.5.4. Quản lý công tác sinh viên
• 1.5.5. Đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.6. Công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.6.1. Tầm quan trọng và nội dung của công tác sinh viên
• 1.6.2. Đặc điểm của đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.6.3. Những vấn đề đào tạo theo tín chỉ đặt ra đối với công tác sinh viên
• 1.6.4. Nội dung quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.6.4.1. Quán triệt nhận thức về công tác sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ
• 1.6.4.2. Xây dựng kế hoạch công tác sinh viên
• 1.6.4.3. Tổ chức bộ máy và nhân sự thực hiện công tác sinh viên
• 1.6.4.4. Chỉ đạo thực hiện công tác sinh viên
• 1.6.4.5. Tổ chức kiểm tra và đánh giá công tác sinh viên
• 1.6.5. Các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện công tác sinh viên
• 1.6.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.6.6.1. Yếu tố bên ngoài nhà trường
• 1.6.6.2. Yếu tố bên trong nhà trường
• 1.6.7. Kinh nghiệm về công tác sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở một số nước
• 1.6.7.1. Quan điểm của UNESCO về công tác sinh viên
• 1.6.7.2. Công tác sinh viên ở Mỹ và các nước phát triển
• 1.6.7.3. Công tác sinh viên ở Trung Quốc
• 1.6.8. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC SINH VIÊN VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ
• 2.1. Khái quát về giáo dục đại học và thực tiễn triển khai đào tạo theo học chế tín chỉ ở Việt Nam
• 2.2. Những thành tựu và hạn chế của giáo dục đại học Việt Nam liên quan đến công tác sinh viên
• 2.3. Thực tiễn triển khai đào tạo theo học chế tín chỉ ở các trường đại học Việt Nam
• 2.3.1. Tổ chức nghiên cứu, khảo sát thực trạng
• 2.3.1.1. Mục tiêu nghiên cứu, khảo sát
• 2.3.1.2. Nội dung nghiên cứu, khảo sát
• 2.3.1.3. Địa bàn và đối tượng khảo sát
• 2.3.1.4. Phương pháp nghiên cứu thực trạng
• 2.3.2. Thực trạng công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay
• 2.3.2.1. Công tác giáo dục, tuyên truyền
• 2.3.2.2. Công tác quản lý sinh viên
• 2.3.2.3. Công tác hỗ trợ và dịch vụ sinh viên
• 2.3.3. Thực trạng quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 2.3.3.1. Quán triệt nhận thức về công tác sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ
• 2.3.3.2. Xây dựng kế hoạch thực hiện công tác sinh viên
• 2.3.3.3. Tổ chức bộ máy và nhân sự thực hiện công tác sinh viên
• 2.3.3.4. Chỉ đạo thực hiện công tác sinh viên
• 2.3.3.5. Kiểm tra, đánh giá công tác sinh viên
• 2.3.4. Các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện công tác sinh viên
• 2.3.5. Đánh giá chung
• 2.3.6. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.3.7. Thuận lợi và thách thức
• 2.3.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ
• 3.1. Những định hướng và nguyên tắc xây dựng giải pháp
• 3.1.1. Định hướng xây dựng giải pháp
• 3.1.2. Nguyên tắc xây dựng giải pháp
• 3.2. Giải pháp quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 3.2.1. Giải pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên và các cá nhân, tổ chức liên quan về công tác sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 3.2.2. Giải pháp 2: Chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp quản lý các hoạt động đối với sinh viên
• 3.2.3. Giải pháp 3: Phát triển đội ngũ cố vấn học tập
• 3.2.4. Giải pháp 4: Cải tiến bộ máy và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác sinh viên
• 3.2.5. Giải pháp 5: Tăng cường các điều kiện đảm bảo thực hiện công tác sinh viên
• 3.2.6. Giải pháp 6: Cụ thể hóa các nội dung, tiêu chí để kiểm tra, đánh giá công tác sinh viên
• 3.3. Mối quan hệ và việc triển khai các giải pháp
• 3.4. Khảo nghiệm về tính cấp thiết, tính khả thi của các giải pháp và tổ chức thử nghiệm
• 3.4.1. Khảo nghiệm về tính cấp thiết, khả thi của các giải pháp
• 3.4.2. Tổ chức thử nghiệm
• 3.5. Tiểu kết Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BÀI VIẾT, CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý công tác sinh viên tại Việt Nam

Quản lý công tác sinh viên (CTSV) tại các trường đại học Việt Nam theo học chế tín chỉ là một lĩnh vực quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của sinh viên. Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ từ hình thức đào tạo theo niên chế sang học chế tín chỉ, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho công tác quản lý sinh viên. Việc hiểu rõ về quản lý CTSV trong bối cảnh này là cần thiết để nâng cao hiệu quả giáo dục.

1.1. Khái niệm và vai trò của công tác sinh viên

Công tác sinh viên bao gồm các hoạt động giáo dục, hỗ trợ và quản lý nhằm phát triển toàn diện sinh viên. Vai trò của CTSV không chỉ dừng lại ở việc quản lý mà còn bao gồm việc tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sinh viên phát huy tính tự chủ và sáng tạo.

1.2. Đặc điểm của học chế tín chỉ tại Việt Nam

Học chế tín chỉ cho phép sinh viên tự chọn môn học và xây dựng kế hoạch học tập riêng. Điều này đòi hỏi các trường đại học phải có hệ thống quản lý CTSV linh hoạt và hiệu quả để hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập.

II. Những thách thức trong quản lý công tác sinh viên hiện nay

Mặc dù đã có nhiều cải tiến trong quản lý CTSV, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần được giải quyết. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn đến sự phát triển của sinh viên. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là rất quan trọng để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1. Thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu phối hợp giữa các bộ phận trong trường đại học. Điều này dẫn đến việc quản lý CTSV không đồng bộ và hiệu quả thấp.

2.2. Nhận thức hạn chế về vai trò của công tác sinh viên

Nhiều cán bộ quản lý và giảng viên vẫn chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của CTSV, dẫn đến việc đầu tư và quan tâm chưa đủ cho các hoạt động này.

III. Phương pháp quản lý công tác sinh viên hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý CTSV, các trường đại học cần áp dụng những phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với đặc điểm của học chế tín chỉ. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên.

3.1. Tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý về công tác sinh viên là rất cần thiết. Điều này giúp họ có thể thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong việc hỗ trợ sinh viên.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Sử dụng công nghệ thông tin để quản lý thông tin sinh viên và các hoạt động CTSV sẽ giúp tăng cường hiệu quả và tính chính xác trong công tác quản lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các giải pháp quản lý CTSV đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại một số trường đại học. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua sự hài lòng của sinh viên mà còn qua sự cải thiện trong chất lượng giáo dục.

4.1. Kết quả khảo sát về sự hài lòng của sinh viên

Khảo sát cho thấy rằng sinh viên cảm thấy hài lòng hơn với các dịch vụ hỗ trợ và quản lý CTSV sau khi áp dụng các giải pháp mới.

4.2. Những cải tiến trong chất lượng giáo dục

Chất lượng giáo dục đã được cải thiện rõ rệt nhờ vào việc quản lý CTSV hiệu quả, giúp sinh viên phát huy tối đa khả năng của mình.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý công tác sinh viên tại các trường đại học Việt Nam theo học chế tín chỉ cần được tiếp tục cải tiến và đổi mới. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho sinh viên. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và cải thiện các phương pháp quản lý.

5.1. Đề xuất các giải pháp quản lý mới

Cần có những giải pháp quản lý mới, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của giáo dục đại học hiện đại.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý CTSV

Hợp tác với các tổ chức quốc tế sẽ giúp các trường đại học Việt Nam học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm quản lý tốt từ các nước phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số 62 14 01 14) với đề tài "Quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam đào tạo theo học chế tín chỉ" được nghiên cứu sinh Nguyễn Nho Huy thực hiện tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2017, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Võ Kỳ Anh và TS. Trần Hữu Hoan.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Công tác sinh viên (CTSV) là một bộ phận hữu cơ trong hoạt động giáo dục và đào tạo của cơ sở giáo dục đại học, bao gồm các hoạt động giáo dục, tuyên truyền, quản lý, hỗ trợ và cung cấp dịch vụ nhằm giúp sinh viên phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ. Sau thời gian thí điểm, việc chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ tại Việt Nam được chính thức triển khai theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Học chế tín chỉ mang lại quyền tự chủ cao cho người học trong việc xây dựng tiến độ học tập, lựa chọn môn học và thời gian học tập, đồng thời đòi hỏi thời lượng tự học, tự nghiên cứu lớn. Tuy nhiên, sự thay đổi này làm phát sinh nhiều bất cập trong công tác quản lý sinh viên. Các báo cáo tổng kết giai đoạn 2012–2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ ra rằng quản lý CTSV tại nhiều cơ sở còn lúng túng, mang nặng tính hành chính, phạm vi quản lý hạn hẹp, chưa chú trọng đúng mức đến công tác hỗ trợ và cung ứng dịch vụ cho sinh viên. Trong khi đó, các công trình nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu tiếp cận các mảng việc riêng lẻ như giáo dục đạo đức, lối sống, quản lý nội trú, ngoại trú, mà chưa có nghiên cứu tổng thể, toàn diện về quản lý CTSV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ.

Mục tiêu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng CTSV cùng công tác quản lý CTSV tại các trường đại học Việt Nam đào tạo theo học chế tín chỉ, đề xuất 06 nhóm giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả CTSV, hỗ trợ người học phát triển toàn diện đáp ứng chuẩn đầu ra của giáo dục đại học.

Luận án xác định 04 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Xây dựng khung lý luận về quản lý CTSV ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng về CTSV và quản lý CTSV của các trường đại học trong đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay.
3. Đề xuất các giải pháp quản lý CTSV của các trường đại học trong đào tạo theo học chế tín chỉ.
4. Tổ chức khảo nghiệm về mức độ cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp, đồng thời tổ chức thử nghiệm một số nội dung trong giải pháp đề xuất.

Luận án tập trung giải quyết 03 câu hỏi nghiên cứu:

1. Công tác sinh viên có tầm quan trọng như thế nào đối với sự phát triển của sinh viên và nhà trường? Đào tạo theo học chế tín chỉ có đặc điểm như thế nào và đặt ra những yêu cầu gì đối với CTSV và quản lý CTSV?
2. Công tác sinh viên và quản lý CTSV ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay đang được thực hiện như thế nào?
3. Quản lý CTSV ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ phải được thực hiện theo mục tiêu, nội dung, hình thức như thế nào để đạt hiệu quả?

Giả thuyết khoa học của luận án khẳng định: CTSV giữ vai trò trọng tâm trong việc giáo dục toàn diện sinh viên. Quản lý CTSV trong đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay còn nhiều hạn chế cả về nội dung và phương thức. Nếu phân tích, làm rõ được các tác động, yêu cầu của học chế tín chỉ đối với CTSV và nhận diện đúng các mặt ưu điểm, hạn chế của thực trạng quản lý, từ đó đề xuất được các giải pháp đổi mới quản lý CTSV phù hợp với thực tiễn, phát huy tính tích cực của các chủ thể thì chất lượng và hiệu quả CTSV sẽ được nâng cao.

Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Công tác sinh viên ở các trường đại học trong đào tạo theo học chế tín chỉ.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay.
• Phạm vi nội dung và chủ thể: Tập trung vào các chủ thể quản lý bên trong nhà trường (lãnh đạo trường, phòng/ban chức năng phụ trách CTSV, tổ chức Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên, giảng viên, cố vấn học tập và bản thân sinh viên) đối với hệ đào tạo đại học chính quy.
• Phạm vi không gian và thời gian khảo sát: Khảo sát dựa trên dữ liệu báo cáo tổng kết CTSV gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2012–2016 và khảo sát thực tế tại 11 cơ sở đào tạo đại diện cho các vùng miền và loại hình sở hữu: Trường Đại học Xây dựng, Trường Đại học Thủy lợi, Trường Đại học Hải Phòng, Đại học Thái Nguyên, Đại học Huế, Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng, Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP.HCM), Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, Trường Đại học Cần Thơ, Trường Đại học An Giang và Trường Đại học Lạc Hồng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Lịch sử học chế tín chỉ bắt đầu từ năm 1872 khi Đại học Harvard (Hoa Kỳ) thay thế mô hình niên chế, mở đường cho việc nghiên cứu CTSV gắn với bối cảnh học chế tín chỉ trên phạm vi quốc tế:

• UNESCO và IASAS (1998): Phối hợp biên soạn tài liệu "Vai trò của CTSV và dịch vụ SV trong giáo dục đại học", đặt trọng tâm vào việc lấy sinh viên làm trung tâm, phát triển các dịch vụ hỗ trợ ngoài giờ lên lớp, rèn luyện kỹ năng xã hội và chuẩn hóa quản lý nguồn lực.
• James Rhatigan (Hiệp hội Giáo dục Đại học Chuyên nghiệp Hoa Kỳ): Trong cuốn Sổ tay CTSV, tác giả xác định 10 chức năng cơ bản của CTSV tại các trường đại học Mỹ, bao gồm: tư vấn học tập; cựu sinh viên và gây quỹ; đời sống sinh viên và an ninh trường học; dịch vụ đa dạng hỗ trợ sinh viên ngoại trú, khuyết tật; y tế - chăm sóc sức khỏe; ký túc xá; dịch vụ ăn uống; tuyển sinh và định hướng tân sinh viên; hỗ trợ tài chính; thể thao và giải trí.
• Gwendolyn Dungy, Susan Komives, Dudley Woodard: Trình bày cấu trúc và quy trình phát triển các dịch vụ sinh viên nhằm nâng cao kết quả học thuật và phát triển nhân cách.
• Bloland, Cowley, Nancy Evans, Deanna Forney, Stamatakos, Rogers: Đi sâu vào tính chuyên nghiệp của đội ngũ quản lý CTSV và lý thuyết phát triển sinh viên đại học.
• Bob Smale và Julie Fowlie: Trong cuốn Để thành công ở trường đại học, phân tích khung phát triển kỹ năng cá nhân, kỹ năng học thuật, quản lý thời gian và giải tỏa căng thẳng cho người học.
• Tất Tiểu Bình (Đại học Trung Sơn, Trung Quốc): Nghiên cứu CTSV trên 06 phương diện: lý luận, cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ, nội dung hoạt động, thông tin hóa và đánh giá CTSV, khẳng định CTSV là một phân ngành khoa học quản trị.

Các nghiên cứu trong nước

• Nền tảng tư tưởng: Các quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục thế hệ trẻ ("vừa hồng vừa chuyên", kết hợp "đức và tài") và các nghị quyết của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
• Nghiên cứu về quản lý và phương thức đào tạo tín chỉ:
  • Lê Đức Ngọc (2008): Xác định CTSV là một mảng của công tác đào tạo (đào tạo năng lực tự học và phẩm chất nhân văn) và công tác tổ chức.
  • Ngô Doãn Đãi (2008): Đề xuất phương thức quản lý người học bằng quy chế học vụ, đề cương môn học và đánh giá quá trình thay vì biện pháp kiểm tra hành chính đơn thuần.
  • Lâm Quang Thiệp (2009): Phân tích bản chất học chế tín chỉ và các hạn chế như tình trạng chia nhỏ kiến thức hay tính lỏng lẻo trong sinh hoạt tập thể sinh viên.
  • Trần Hữu Hoan, Lê Văn Hảo: So sánh các đặc trưng học vụ, cơ cấu giờ tín chỉ và tính linh hoạt giữa đào tạo niên chế và tín chỉ.
• Nghiên cứu về các mảng chuyên biệt của CTSV:
  • Phùng Khắc Bình: Đề tài nghiên cứu tiêu chí phân loại và đánh giá kết quả rèn luyện của học sinh, sinh viên, đặt nền tảng cho quy chế đánh giá rèn luyện của Bộ Giáo dục và Đào tạo từ năm 2002.
  • Vũ Thị Thảo (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam): Khảo sát quản lý sinh viên chuyển đổi từ niên chế sang tín chỉ tại Trường Đại học Xây dựng.
  • Đào Ngọc Cảnh, Huỳnh Văn Đà: Đổi mới tiếp cận quản lý nhằm nâng cao tính tự chủ của sinh viên.
  • Nguyễn Thị Hoàng Anh, Nguyễn Đình Đức, Kiều Thị Kiều Thanh, Bùi Thị Tuyết Mai: Nghiên cứu giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng và đạo đức nghề nghiệp trong các trường đại học sư phạm và trường đại học địa phương.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Phần lớn các công trình trong nước chỉ tập trung vào các khía cạnh giáo dục tư tưởng, đạo đức hoặc phản ánh một khâu quản lý học vụ nhất định. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, đồng bộ hệ thống quản lý CTSV ở các trường đại học Việt Nam theo 4 chức năng quản lý cốt lõi gắn chặt với các đặc thù của học chế tín chỉ, đặc biệt là mảng cung ứng dịch vụ, hoạt động của đội ngũ cố vấn học tập và quản lý sinh viên ngoài giờ lên lớp. Luận án của Nguyễn Nho Huy được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm công cụ

Luận án vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục theo tiếp cận chức năng và tiếp cận phức hợp. Các khái niệm cốt lõi được định nghĩa và chuẩn hóa bao gồm:

• Sinh viên: Người đang học chương trình đào tạo trình độ đại học hệ chính quy tại các cơ sở giáo dục đại học.
• Công tác sinh viên: Những hoạt động nằm trong tổng thể công tác giáo dục và đào tạo của trường đại học, bao gồm các nội dung giáo dục, tuyên truyền, quản lý, hỗ trợ và dịch vụ đối với sinh viên nhằm giúp sinh viên phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ và đáp ứng mục tiêu giáo dục đại học; đóng vai trò là "phần bù" đối với hoạt động giảng dạy kiến thức chuyên môn chính khóa.
• Quản lý công tác sinh viên: Quá trình chủ thể quản lý thực hiện các chức năng quản lý (Kế hoạch hóa, Tổ chức, Lãnh đạo/Chỉ đạo, Kiểm tra/Đánh giá theo phân loại của Nguyễn Thị Mỹ Lộc) tác động đến mục tiêu, nội dung, phương pháp và các điều kiện đảm bảo thực hiện CTSV.
• Tín chỉ học tập: Đại lượng đo khối lượng lao động học tập của sinh viên, được chuẩn hóa theo định nghĩa của James Quann (1 tín chỉ lý thuyết tương ứng 1 tiết học trên lớp và 2 tiết tự học, chuẩn bị bài ở nhà mỗi tuần trong một học kỳ).

Tiêu chí đối sánh	Hoạt động đào tạo	Công tác sinh viên
Mục tiêu	Truyền thụ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên.	Hình thành và phát triển nhân cách, thể lực, thẩm mỹ, kỹ năng mềm.
Chủ thể tham gia	Chủ yếu là giảng viên và sinh viên, nhà trường giữ vai trò chính.	Có sự tham gia của nhiều cá nhân, đơn vị, đoàn thể trong và ngoài trường.
Không gian hoạt động	Chủ yếu trên giảng đường, phòng thí nghiệm, trong nhà trường.	Chủ yếu ngoài giờ lên lớp, diễn ra cả trong và ngoài khuôn viên trường.
Chương trình thực hiện	Thực hiện theo khung chương trình đào tạo cố định.	Cập nhật linh hoạt theo kế hoạch năm học và các hoạt động đột xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu khoa học trong và ngoài nước.
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
   • Phân tích tài liệu và dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các văn bản báo cáo công tác học sinh, sinh viên giai đoạn 2012–2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ sở giáo dục đại học.
   • Điều tra bằng bảng hỏi (Ankét): Thiết kế và phát phiếu điều tra trực tiếp và qua thư điện tử tới các nhóm khách thể: cán bộ quản lý, chuyên viên phụ trách CTSV, giảng viên, cố vấn học tập, cán bộ Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên và sinh viên tại 11 trường đại học.
   • Phỏng vấn sâu và trò chuyện chuyên đề: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, cán bộ CTSV, giảng viên và sinh viên tiêu biểu nhằm làm sâu sắc các nguyên nhân thực trạng.
   • Phương pháp chuyên gia: Tổ chức lấy ý kiến các chuyên gia quản lý giáo dục qua tọa đàm, hội thảo khoa học để thẩm định tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp.
   • Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Triển khai áp dụng thử nghiệm một số nội dung đổi mới quản lý CTSV tại cơ sở đào tạo để đo lường chuyển biến về nhận thức, thái độ và kết quả rèn luyện của sinh viên.
3. Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các thuật toán thống kê mô tả (tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm, độ lệch chuẩn, xếp hạng) bằng phần mềm tin học chuyên dụng trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định vị trí của CTSV qua 03 vai trò: là bộ phận hữu cơ cấu thành chất lượng đào tạo; công cụ đảm bảo quyền và nghĩa vụ của người học; nhân tố giữ vững an ninh chính trị, trật tự trường học.

Luận án phân tích cấu trúc tổ chức thời gian của 01 giờ tín chỉ và làm rõ các điểm khác biệt bản chất giữa đào tạo niên chế và học chế tín chỉ:

Kiểu giờ tín chỉ	Giờ lên lớp	Giờ thực hành / xemina	Giờ tự học / tự nghiên cứu	Tổng số giờ quy đổi
Giờ lý thuyết	1 tiết	—	2 tiết	3 tiết
Giờ thực hành	—	2 tiết	1 tiết	3 tiết
Giờ tự học	—	—	3 tiết	3 tiết

Đặc trưng so sánh	Đào tạo theo niên chế	Đào tạo theo học chế tín chỉ
Tính tự chủ của người học	Sinh viên học theo một tiến độ chung cố định; chương trình đồng nhất cho toàn khóa, ít học phần tự chọn.	Tự lập kế hoạch và tiến độ học tập cá nhân; tự do lựa chọn môn học trong danh mục tự chọn.
Đơn vị tổ chức lớp	Lớp sinh viên cố định theo khóa/ngành trong suốt khóa học.	Lớp học phần thay đổi theo từng học kỳ, tập hợp sinh viên từ nhiều khóa/ngành.
Cơ cấu giờ học	Chủ yếu làm việc tại lớp; tự học không có chế tài đo lường bắt buộc.	Tự học là yêu cầu bắt buộc cấu thành cơ cấu tín chỉ và được kiểm tra, đánh giá thường xuyên.
Độ dài chương trình	Tính theo năm học cố định (cử nhân 4 năm, kỹ sư 5 năm).	Tính theo số lượng tín chỉ tích lũy; cho phép rút ngắn hoặc kéo dài thời gian đào tạo.

Từ các đặc thù trên, luận án chỉ ra 04 thách thức mà học chế tín chỉ đặt ra cho CTSV:

1. Quản lý sinh viên ngoài giờ lên lớp: Thời lượng tự học chiếm tới 70% tổng quỹ thời gian đào tạo, nhà trường khó kiểm soát hành vi, địa điểm sinh hoạt của sinh viên nếu không có cơ chế quản trị kế hoạch học tập.
2. Sự phá vỡ mô hình lớp sinh viên truyền thống: Việc duy trì song song hai mô hình (lớp sinh viên theo khóa và lớp học phần) nảy sinh bất cập do thời khóa biểu phân tán 3 ca/ngày (từ 07h00 đến 21h00), làm giảm tính gắn kết tập thể và gây hình thức hóa trong đánh giá rèn luyện.
3. Đòi hỏi về đội ngũ cố vấn học tập: Cần chuyển đổi vai trò từ giáo viên chủ nhiệm truyền thống sang cố vấn học vụ chuyên nghiệp, hỗ trợ định hướng lộ trình học tập cá nhân hóa.
4. Khó khăn trong tập hợp đoàn thể: Hoạt động của tổ chức Đoàn – Hội khó bố trí thời gian sinh hoạt chung do lịch học của sinh viên không đồng nhất.

Chương 2: Thực trạng công tác sinh viên và quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực tế tại 11 trường đại học và phân tích báo cáo toàn quốc giai đoạn 2012–2016:

1. Thực trạng thực hiện các mảng nội dung CTSV

• Công tác giáo dục, tuyên truyền: Được triển khai định kỳ qua "Tuần sinh hoạt công dân – sinh viên", phổ biến pháp luật, phòng chống tệ nạn. Tuy nhiên, hình thức truyền thụ chủ yếu là thuyết trình một chiều, thiếu tính tương tác và chưa tận dụng hiệu quả các kênh truyền thông số.
• Công tác quản lý sinh viên: Công tác quản lý hành chính, chế độ chính sách cho người học thực hiện tương đối đầy đủ. Ngược lại, quản lý sinh viên ngoại trú gặp nhiều khó khăn; mối liên hệ giữa nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương nơi sinh viên thuê trọ còn lỏng lẻo. Việc theo dõi ý thức tự học của sinh viên chưa có công cụ kiểm soát hiệu quả.
• Công tác hỗ trợ và dịch vụ sinh viên: Hoạt động tư vấn học tập, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đời sống sinh viên (ký túc xá, dịch vụ ăn uống, hỗ trợ tài chính) còn ở mức độ khiêm tốn, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng của người học trong bối cảnh tự chủ.

2. Thực trạng quản lý CTSV theo các chức năng

• Kế hoạch hóa: Kế hoạch CTSV nhìn chung được ban hành theo năm học nhưng còn thụ động, nặng tính sự vụ, chưa gắn kết chặt chẽ với tiến độ đào tạo tín chỉ của các khoa chuyên môn.
• Tổ chức bộ máy và nhân sự: Mô hình tổ chức phòng/ban chuyên trách CTSV chưa thống nhất tên gọi giữa các trường (Phòng CTSV, Phòng Quản lý người học, Phòng Công tác chính trị và HSSV). Đội ngũ cố vấn học tập chủ yếu là giảng viên kiêm nhiệm, định mức giờ làm việc và chế độ đãi ngộ chưa tương xứng, kỹ năng tư vấn học vụ và tâm lý còn hạn chế.
• Chỉ đạo điều hành: Sự phối hợp giữa đơn vị quản lý CTSV với các khoa đào tạo, phòng đào tạo và các tổ chức Đoàn, Hội còn chồng chéo hoặc phân tán trách nhiệm.
• Kiểm tra, đánh giá: Việc đánh giá rèn luyện theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại nhiều cơ sở còn mang tính thủ tục, việc bình xét ở lớp sinh viên gặp khó khăn do sinh viên ít có thời gian sinh hoạt tập thể chung.
• Điều kiện đảm bảo: Nguồn kinh phí dành cho CTSV còn hạn hẹp; cơ sở vật chất phục vụ tự học, ký túc xá, sân bãi thể thao, hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu sinh viên chưa đồng bộ.

Chương 3: Giải pháp quản lý công tác sinh viên ở các trường đại học Việt Nam trong đào tạo theo học chế tín chỉ

Dựa trên các nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu, tính hệ thống, tính thực tiễn và tính khả thi, luận án xây dựng 06 giải pháp quản lý đồng bộ:

STT	Tên giải pháp	Nội dung trọng tâm
1	Nâng cao nhận thức về CTSV trong đào tạo tín chỉ	Tuyên truyền sâu rộng cho cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên về vai trò trung tâm của CTSV; đổi mới nội dung "Tuần sinh hoạt công dân – sinh viên" theo hướng đối thoại, tương tác đa chiều.
2	Đổi mới nội dung, phương pháp quản lý hoạt động sinh viên	Chuyển từ quản lý hành chính áp đặt sang phát huy tính tự quản; ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong quản trị thông tin sinh viên; quản lý sinh viên ngoại trú qua liên kết với địa phương.
3	Phát triển đội ngũ cố vấn học tập	Ban hành quy chế hoạt động rõ ràng; tích hợp chức năng cố vấn học tập và chủ nhiệm lớp; tổ chức bồi dưỡng định kỳ kỹ năng tư vấn học vụ, kỹ năng mềm; đảm bảo chế độ chính sách và tính định mức giờ làm việc.
4	Cải tiến bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ CTSV	Kiện toàn tổ chức phòng/ban chuyên trách CTSV theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp; chuẩn hóa mô hình tổ chức Đoàn – Hội gắn với câu lạc bộ, đội, nhóm sở thích và lớp học phần.
5	Tăng cường các điều kiện đảm bảo	Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thư viện số, không gian tự học; đa dạng hóa nguồn thu qua liên kết doanh nghiệp để phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên và quỹ học bổng.
6	Cụ thể hóa nội dung, tiêu chí kiểm tra, đánh giá CTSV	Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả rèn luyện rõ ràng, minh bạch, lượng hóa điểm số trên hệ thống phần mềm trực tuyến; thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất công tác quản trị người học.

Luận án đã tổ chức khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của 06 giải pháp thông qua việc xin ý kiến chuyên gia và cán bộ quản lý giáo dục. Kết quả tổng hợp cho thấy cả 06 giải pháp đều được đánh giá ở mức độ "Rất cấp thiết" và "Khả thi cao", có mối tương quan chặt chẽ với nhau.

Quá trình thử nghiệm thực tiễn giải pháp đổi mới nội dung sinh hoạt công dân và tăng cường vai trò cố vấn học tập trong học kỳ I năm học 2015–2016 cho thấy tỷ lệ sinh viên xếp loại rèn luyện Khá, Tốt và Xuất sắc tại đơn vị thử nghiệm tăng lên rõ rệt, tỷ lệ vi phạm quy chế học vụ và vi phạm kỷ luật giảm so với trước thử nghiệm.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý CTSV tại các trường đại học trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ; xác định rõ CTSV là hoạt động mang tính "phần bù" không thể tách rời đối với hoạt động đào tạo chính khóa.
• Làm rõ cấu trúc các mối quan hệ tác động hai chiều giữa đặc thù tổ chức đào tạo tín chỉ (tính mềm dẻo, tự chủ, thời lượng tự học) và các yêu cầu đổi mới phương thức quản lý người học theo 04 chức năng quản lý giáo dục.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch mô hình quản lý sinh viên từ "quản lý hành chính đơn thuần" sang "quản lý phục vụ, hỗ trợ và thúc đẩy năng lực tự quản".

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện, có căn cứ khoa học về CTSV và quản lý CTSV tại các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2012–2016 qua mẫu khảo sát đại diện 11 trường đại học.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn thực tế: sự bất cập khi duy trì cơ cấu lớp sinh viên truyền thống trong bối cảnh học phần phân tán, năng lực đội ngũ cố vấn học tập chưa đáp ứng yêu cầu, và sự thiếu hụt dịch vụ hỗ trợ sinh viên.
• Đề xuất 06 giải pháp quản lý có giá trị ứng dụng cao, đã được kiểm chứng về tính cấp thiết, tính khả thi và mang lại chuyển biến tích cực trong thử nghiệm thực tế.

Các kiến nghị được đề xuất trong luận án

1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện khung pháp lý về CTSV; sửa đổi, bổ sung quy chế đào tạo tín chỉ gắn với tiêu chuẩn vị trí việc làm và chế độ cho cố vấn học tập; hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá xếp loại rèn luyện của người học phù hợp với môi trường số hóa.
2. Đối với các bộ, ngành chức năng và cơ quan quản lý: Tăng cường phân bổ ngân sách, đầu tư ký túc xá và cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt ngoại khóa của sinh viên.
3. Đối với Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam: Chỉ đạo đổi mới mô hình tổ chức cơ sở Đoàn – Hội tại các trường đại học theo hướng linh hoạt, phát triển mạng lưới câu lạc bộ học thuật, tình nguyện và sở thích thay cho mô hình chi đoàn lớp truyền thống.
4. Đối với chính quyền địa phương: Tăng cường phối hợp quản lý địa bàn, đảm bảo an ninh trật tự khu vực nhà trọ sinh viên ngoại trú.
5. Đối với doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng: Mở rộng hợp tác với nhà trường trong việc tiếp nhận sinh viên thực tập, cấp học bổng và tham gia định hướng nghề nghiệp.
6. Đối với các trường đại học: Chủ động rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy CTSV; ban hành quy chế hoạt động của cố vấn học tập; đẩy mạnh ứng dụng phần mềm quản lý tích hợp giữa dữ liệu đào tạo và dữ liệu rèn luyện của người học.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Luận án tập trung nghiên cứu đối tượng sinh viên đại học hệ chính quy tập trung, chưa bao quát các loại hình đào tạo khác như vừa làm vừa học, đào tạo liên thông hoặc đào tạo từ xa.
• Khảo sát thực tiễn tập trung chủ yếu vào các chủ thể quản lý bên trong trường đại học, mối quan hệ tương tác với các chủ thể bên ngoài (doanh nghiệp, đơn vị cung ứng dịch vụ tư nhân) mới dừng lại ở mức độ khuyến nghị.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Nghiên cứu mô hình quản lý công tác sinh viên trên nền tảng chuyển đổi số toàn diện và hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) trong quản trị đại học thông minh.
• Nghiên cứu cơ chế tự chủ tài chính đối với việc xã hội hóa các dịch vụ sinh viên trong trường đại học.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các chương trình đào tạo liên kết quốc tế và đào tạo trực tuyến.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý giáo dục đại học (Ban Giám hiệu, Phòng CTSV, Phòng Đào tạo): Tham khảo quy trình tổ chức bộ máy quản lý, phương thức phân cấp triển khai giải pháp và mô hình tích hợp cố vấn học tập – chủ nhiệm lớp.
• Tổ chức Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên: Vận dụng các giải pháp đổi mới phương thức tập hợp sinh viên thông qua mạng lưới câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm gắn với các lớp học phần.
• Giảng viên và Cố vấn học tập: Sử dụng khung lý thuyết và nội dung tư vấn học vụ để nâng cao hiệu quả hỗ trợ sinh viên lập kế hoạch học tập cá nhân.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, hệ thống bảng biểu đối sánh học vụ niên chế – tín chỉ và phương pháp luận khảo sát thực tiễn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đào tạo theo học chế tín chỉ làm thay đổi phương thức tổ chức giờ học và yêu cầu tự học của sinh viên như thế nào?

Trong đào tạo tín chỉ, 01 giờ tín chỉ lý thuyết bắt buộc gồm 1 tiết học trên lớp và 2 tiết tự học, chuẩn bị bài có hướng dẫn ở nhà; 01 giờ tín chỉ thực hành gồm 2 tiết thực hành trên lớp và 1 tiết chuẩn bị; 01 giờ tín chỉ tự học gồm 3 tiết tự nghiên cứu. Như vậy, thời lượng tự học chiếm khoảng 70% tổng thời gian đào tạo, biến việc tự học thành thành phần bắt buộc trong chương trình môn học được đánh giá thường xuyên.

2. Vì sao học chế tín chỉ lại gây khó khăn cho mô hình tổ chức lớp sinh viên truyền thống?

Do sinh viên được tự do lựa chọn môn học và thời gian học, các lớp học phần thay đổi liên tục theo từng học kỳ và quy tụ sinh viên từ nhiều khóa, ngành khác nhau. Thời khóa biểu rải đều từ sáng đến tối (07h00 – 21h00), khiến mô hình lớp sinh viên theo khóa truyền thống bị phân tán, giảm tính gắn kết tập thể, gây khó khăn cho việc tổ chức sinh hoạt định kỳ và đánh giá rèn luyện sinh viên.

3. Đội ngũ cố vấn học tập giữ vị trí và chức năng gì trong hệ thống quản lý CTSV theo học chế tín chỉ?

Cố vấn học tập là cầu nối trực tiếp giữa nhà trường và người học, có nhiệm vụ nắm bắt năng lực, hoàn cảnh của sinh viên để tư vấn xây dựng kế hoạch học tập toàn khóa và từng học kỳ; phê duyệt phiếu đăng ký khối lượng học tập; đồng thời theo dõi, hỗ trợ sinh viên giải quyết các khó khăn trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường.

4. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp quản lý công tác sinh viên nào?

Luận án đề xuất 06 nhóm giải pháp: (1) Nâng cao nhận thức về CTSV trong đào tạo tín chỉ; (2) Chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp quản lý hoạt động sinh viên; (3) Phát triển đội ngũ cố vấn học tập; (4) Cải tiến bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ làm CTSV; (5) Tăng cường các điều kiện đảm bảo; (6) Cụ thể hóa nội dung, tiêu chí kiểm tra, đánh giá CTSV.

5. Kết quả thử nghiệm thực tế các giải pháp của luận án được ghi nhận như thế nào?

Thử nghiệm giải pháp đổi mới sinh hoạt công dân và phát huy vai trò cố vấn học tập trong học kỳ I năm học 2015–2016 cho thấy kết quả rèn luyện của sinh viên tại đơn vị thử nghiệm có chuyển biến tích cực: tỷ lệ sinh viên đạt loại Khá, Tốt và Xuất sắc tăng lên rõ rệt, đồng thời các trường hợp vi phạm quy chế học tập và kỷ luật giảm đi so với giai đoạn trước khi áp dụng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Nho Huy đã giải quyết một cách có hệ thống vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý công tác sinh viên tại các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh đào tạo theo học chế tín chỉ. Dựa trên việc phân tích những đặc thù của phương thức tín chỉ và đánh giá thực trạng tại 11 cơ sở đào tạo đại học giai đoạn 2012–2016, tác giả đã chỉ rõ những bất cập của mô hình quản lý hành chính truyền thống và yêu cầu chuyển đổi sang quản lý hỗ trợ, tự chủ. Hệ thống 06 giải pháp đồng bộ được đề xuất cùng các kết quả khảo nghiệm, thử nghiệm thực tế đã cung cấp cơ sở khoa học và ứng dụng thực tiễn vững chắc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện sinh viên và hoàn thiện công tác quản lý giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề rõ ràng để giúp thầy giáo và SV nghiên cứu: “Phải hiểu rõ học thế nào? Học cái gì? Học để làm gì?” [26]. Trong việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, Đảng cũng đã tổng kết và đưa ra những định hướng, quan điểm chỉ đạo làm nền tảng cho việc đổi mới CTSV ở các trường đại học, đó là “Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề. Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân. Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa của nhân loại, những giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh,.

Ở trong nước hiện nay đã có một số nghiên cứu về một lĩnh vực cụ thể của CTSV, góp phần bổ sung lý luận và thực tiễn nhằm thực hiện tốt CTSV trong các trường đại học, đặc biệt là quản lý SV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ. Nhằm đáp ứng yêu cầu của việc đổi mới quản lý giáo dục đại học nói chung và việc chuyển đổi từ hình thức đào tạo theo niên chế sang đào tạo theo học chế tín chỉ, Bộ GDĐT tạo đã tổ chức một số hội thảo về việc thực hiện CTSV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ. Năm 2008, Ban Liên lạc các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Quản lý SV trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ”. Tại các hội thảo này, một số nhà khoa học, nhà quản lý đã có tham luận nêu rõ đặc 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] điểm, những thuận lợi, khó khăn trong quản lý SV khi chuyển đổi sang đào tạo theo tín chỉ và đề xuất một số giải pháp khắc phục.

Bàn về vị trí, vai trò và giải pháp đổi mới CTSV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ, tác giả Lê Đức Ngọc, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa ra quan điểm và giải pháp: 1/. CTSV phải được coi như là một mảng của công tác đào tạo của nhà trường: đào tạo năng lực học hỏi và đào tạo phẩm chất nhân văn cho người học. CTSV phải được coi như một mảng của công tác tổ chức của nhà trường: quản lý người học [3, tr. Tác giả Ngô Doãn Đãi, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nêu quan điểm và một số biện pháp để quản lý việc học tập của SV trong đào tạo theo tín chỉ, cụ thể là không nên quản lý việc học tập của SV bằng các biện pháp kiểm tra hành chính hoặc công tác tư tưởng mà nên quản lý bằng học chế tín chỉ, quy chế học tập và những yêu cầu cụ thể của người thầy trong quá trình dạy và học thông qua bản đề cương môn học; tổ chức đánh giá thường xuyên đối với SV trong quá trình đào tạo và thay đổi nội dung thi, kiểm tra [3, tr.

Tác giả Phùng Khắc Bình, chủ nhiệm Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu việc phân loại đạo đức HSSV– Thực trạng và Tiêu chí đánh giá” đã nghiên cứu cơ sở khoa học, nội dung, các bước tiến hành việc đánh giá đạo đức, kết quả rèn luyện của HSSVcác trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp. Kết quả nghiên cứu của đề tài đã được thể chế hóa bằng văn bản pháp quy của Bộ GDĐT (Quy chế đánh giá kết quả rèn luyện của HSSV các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp hệ chính quy), được thực hiện có hiệu quả trong các nhà trường từ năm 2002 đến nay [12]. Tác giả Vũ Thị Thảo, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam trong đề tài: Nghiên cứu thực trạng quản lý SV trong đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã xác định những nội dung chính của công tác quản lý SV trong đào tạo theo tín chỉ, tổ chức khảo sát thực trạng công tác quản lý SV sau khi chuyển từ đào tạo theo niên chế sang học chế tín chỉ ở Trường Đại học Xây dựng Hà Nội từ đó rút ra các đặc điểm về tổ chức quản lý trong đào tạo theo học chế tín chỉ, việc tổ chức hệ thống cố vấn học tập và chỉ ra được những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý sinh viên: về bộ máy làm công tác quản lý SV; cố vấn học tập; hệ thống giáo trình, tài liệu học tập và ý thức tự giác trong học tập và tham gia công tác xã hội của SV [98]. Các tác giả Đào Ngọc Cảnh và Huỳnh Văn Đà đã nghiên cứu bản chất của đào tạo theo học chế tín chỉ và đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao tính chủ động 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của SV.

Đề tài nghiên cứu đã nêu ra các giải pháp về việc tăng cường cung cấp thông tin cho SV, đổi mới quan điểm, cách tiếp cận trong công tác giảng dạy và quản lý SV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ từ đó thay đổi nhận thức cũng như phương pháp học tập của SV [31, tr. Đề tài “Xây dựng mô hình quản lý công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trong các trường đại học sư phạm trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Anh đã xây dựng cơ sở lý luận cho việc quản lý công tác giáo dục đạo đức cho SV ở các trường đại học sư phạm, tổ chức khảo sát thực trạng và đề xuất được mô hình quản lý công tác giáo dục đạo đức cho SV và một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục đạo đức cho SV các trường đại học sư phạm hiện nay [2]. Tại đề tài luận án tiến sĩ các tác giả Nguyễn Đình Đức [45], Kiều Thị Kiều Thanh [97], Bùi Thị Tuyết Mai [82] đã tập trung nghiên cứu về nội dung và biện pháp thực hiện một số nội dung cụ thể của CTSV như: công tác giáo dục lý tưởng cách mạng; giáo dục đạo đức, lối sống, đạo đức nghề nghiệp đối với SV ngành sư phạm hoặc một nhóm trường đại học ở địa phương. Nhận xét chung Nhìn chung, các công trình nghiên cứu khoa học trên thế giới và ở Việt Nam đã đề cập đến vấn đề CTSV, dịch vụ SV, quản lý CTSV với nhiều góc độ khác nhau.

Các nghiên cứu của UNESCO và một số học giả ở Mỹ, Châu Âu đều tập trung vào vấn đề hỗ trợ và dịch vụ đối với SV trên cơ sở tôn trọng, phát huy ý thức công dân, tính tự giác và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật của SV; mô tả cụ thể quy trình, cách thức tiến hành các hoạt động hỗ trợ, dịch vụ SV trong đào tạo theo học chế tín chỉ. Các bài báo khoa học của một số tác giả ở trong nước về CTSV trong đào tạo theo học chế tín chỉ đã tập trung nghiên cứu về quản lý hoạt động học tập của SV, phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của SV trong các hoạt động học tập. Một số luận án tiến sỹ, đề tài nghiên cứu khoa học của các tác giả trong nước mới chỉ tập trung vào một số nội dung trọng tâm của CTSV trong các trường đại học ở nước ta như: công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; giáo dục đạo đức, đạo đức nghề nghiệp; giáo dục lối sống văn hóa, quản lý SV ở nội trú, ngoại trú.nói chung nhưng chưa có nghiên cứu sâu về các lĩnh vực này trong đào tạo theo học chế tín chỉ. Các nghiên cứu về các hoạt động hỗ trợ, dịch vụ SV trong trường đại học và quy trình tổ chức thực hiện CTSV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ ít được các học giả trong nước đề cập đến.

Đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm đối với công tác nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực CTSV hiện nay bởi lẽ, ngoài việc thực hiện nhiệm vụ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính trị, xã hội là giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho SV thì CTSV trong đào tạo theo học chế tín chỉ cần đặc biệt quan tâm đến các hoạt động hỗ trợ và dịch vụ SV, là yếu tố cơ bản để thúc đẩy năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành nghề nghiệp của SV sau khi tốt nghiệp và hỗ trợ tích cực cho việc quản lý SV trong đào tạo theo học chế tín chỉ. Mặt khác, hiện nay ở trong nước hầu như chưa có một công trình nghiên cứu lý luận mang tính tổng thể, toàn diện về CTSV và quản lý CTSV nói chung, đặc biệt là quản lý CTSV trong điều kiện đào tạo theo học chế tín chỉ để làm cơ sở cho việc nghiên cứu, triển khai toàn diện các lĩnh vực của CTSV trong các trường đại học. Do vậy, những vấn đề quản lý CTSV trong đào tạo theo học chế tín chỉ chưa được nghiên cứu sẽ là đối tượng nghiên cứu của tác giả trong luận án này. Đây cũng là ý nghĩa khoa học của đề tài xét trên cả phương diện lý luận và thực tiễn.

Khái niệm cơ bản của đề tài 1. Sinh viên Thuật ngữ “sinh viên” có nguồn gốc chữ La-tinh là “Student” có nghĩa là người học tập nhiệt tình, người tìm kiếm, khai thác tri thức. Như vậy, SV chính là người học theo phương pháp nghiên cứu, tìm tòi, khám phá. Theo nghĩa tiếng Hán, từ “sinh” dùng để chỉ người đi học, từ “viên” dùng để chỉ người làm việc ở một cơ quan, tổ chức.

Khi ghép hai từ này thành “sinh viên” có hàm ý chỉ người học ở trình độ cao, là nguồn nhân lực tương lai của các cơ quan, tổ chức. Do vậy, ở nhiều nước trên thế giới, thuật ngữ “sinh viên” dùng để chỉ chung cho những người học trình độ cao đẳng, đại học, cao học, nghiên cứu sinh. Ở Việt Nam, thuật ngữ “sinh viên” dùng để chỉ những người học chương trình đào tạo cao đẳng, chương trình đào tạo đại học [95]. Trong luận án này, tác giả sử dụng khái niệm Sinh viên là người đang học chương trình đào tạo trình độ đại học hệ chính quy của các cơ sở giáo dục đại học.

Công tác sinh viên Theo Từ điển từ và ngữ Hán Việt, cụm từ “công tác” dùng để chỉ công việc của Nhà nước hoặc một đoàn thể [74, tr. Vì vậy, hiểu theo nghĩa rộng thì CTSV chính là các công việc của nhà nước, nhà trường và các cơ quan, đoàn thể đối với SV.