Quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở Học viện Tài chính

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo tín chỉ tại Học viện Tài chính, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Trương Thị Vân Lý
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Ngọc Hùng
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở Học viện Tài chính
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CỐ VẤN HỌC TẬP TRONG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Nghiên cứu trong nước
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5. Quản lý và chức năng quản lý
• 1.6. Quản lý giáo dục đại học
• 1.7. Quản lý đào tạo đại học theo học chế tín chỉ
• 1.8. Cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.9. Cố vấn học tập trong các trường đại học
• 1.10. Vai trò của cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.11. Mô hình tổ chức công tác cố vấn học tập
• 1.12. Nội dung quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.13. Nhận thức về đào tạo theo học chế tín chỉ và công tác cố vấn học tập
• 1.14. Yêu cầu của công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.15. Hoạt động cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở các trường đại học Việt Nam
• 1.16. Quản lý hoạt động cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ
• 1.17. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC CỐ VẤN HỌC TẬP TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ Ở HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Học viện Tài chính
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy
• 2.4. Hoạt động đào tạo theo học chế tín chỉ ở Học viện Tài chính
• 2.5. Công tác cố vấn học tập ở Học viện Tài chính
• 2.6. Thực trạng quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở Học viện Tài chính
• 2.7. Thực trạng mô hình tổ chức công tác cố vấn học tập ở Học viện Tài chính
• 2.8. Thực trạng nhận thức về công tác cố vấn học tập
• 2.9. Thực trạng quản lý hoạt động cố vấn học tập ở Học viện Tài chính
• 2.10. Đánh giá thực trạng quản lý công tác cố vấn học tập ở Học viện Tài chính
• 2.11. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.12. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC CỐ VẤN HỌC TẬP TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ Ở HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
• 3.1. Các nguyên tắc chọn lựa biện pháp
• 3.2. Đề xuất biện pháp quản lý công tác cố vấn học tập ở Học viện Tài chính
• 3.3. Tăng cường nhận thức cho cán bộ, giáo viên, sinh viên về đào tạo theo học chế tín chỉ và công tác cố vấn học tập
• 3.4. Hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý công tác cố vấn học tập
• 3.5. Hoàn thiện văn bản quy định về công tác cố vấn học tập
• 3.6. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động cố vấn học tập
• 3.7. Tăng cường thực hiện chế độ, quyền lợi cho người làm công tác cố vấn học tập
• 3.8. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.9. Tổ chức khảo nghiệm
• 3.10. Kết quả xử lý số liệu khảo nghiệm
• 3.11. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý công tác cố vấn học tập tại Học viện Tài chính

Quản lý công tác cố vấn học tập (CVHT) là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học, đặc biệt là trong đào tạo theo học chế tín chỉ. Học viện Tài chính đã áp dụng hình thức đào tạo này từ năm 2008, tạo ra nhiều cơ hội cho sinh viên (SV) trong việc lựa chọn môn học phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, việc quản lý công tác CVHT vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái niệm và vai trò của cố vấn học tập trong đào tạo tín chỉ

Cố vấn học tập là những người có trách nhiệm hướng dẫn SV trong việc lựa chọn môn học và xây dựng kế hoạch học tập. Họ không chỉ cung cấp thông tin mà còn hỗ trợ SV phát triển kỹ năng tự học và giải quyết các vấn đề cá nhân trong quá trình học tập.

1.2. Lịch sử hình thành công tác cố vấn học tập tại Học viện Tài chính

Học viện Tài chính đã bắt đầu áp dụng công tác CVHT từ năm 2008, với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, sự chuyển đổi từ niên chế sang tín chỉ đã đặt ra nhiều thách thức cho cả giảng viên và SV trong việc thích ứng với phương thức mới.

II. Những thách thức trong quản lý công tác cố vấn học tập tại Học viện Tài chính

Mặc dù Học viện Tài chính đã có những nỗ lực trong việc quản lý công tác CVHT, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các thách thức này bao gồm sự thiếu hụt thông tin, sự không đồng nhất trong cách thức thực hiện công tác CVHT và sự thiếu nhận thức của SV về vai trò của CVHT.

2.1. Thiếu hụt thông tin và tài liệu hướng dẫn cho cố vấn học tập

Nhiều CVHT không có đủ tài liệu hướng dẫn để thực hiện công việc của mình một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến việc họ không thể cung cấp thông tin đầy đủ cho SV, ảnh hưởng đến chất lượng tư vấn.

2.2. Sự không đồng nhất trong cách thức thực hiện công tác CVHT

Mỗi CVHT có cách tiếp cận và phương pháp làm việc khác nhau, dẫn đến sự không đồng nhất trong chất lượng tư vấn. Điều này có thể gây khó khăn cho SV trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ cần thiết.

III. Phương pháp quản lý công tác cố vấn học tập hiệu quả tại Học viện Tài chính

Để nâng cao hiệu quả của công tác CVHT, Học viện Tài chính cần áp dụng một số phương pháp quản lý cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng tư vấn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho SV.

3.1. Tăng cường đào tạo cho đội ngũ cố vấn học tập

Đào tạo thường xuyên cho CVHT về các kỹ năng tư vấn và cập nhật thông tin về chương trình đào tạo sẽ giúp họ làm việc hiệu quả hơn. Việc này cũng giúp CVHT tự tin hơn trong việc hỗ trợ SV.

3.2. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý công tác cố vấn học tập

Một hệ thống thông tin quản lý sẽ giúp theo dõi và đánh giá hiệu quả của công tác CVHT. Hệ thống này cần được thiết kế để dễ dàng sử dụng và cung cấp thông tin cần thiết cho cả CVHT và SV.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về công tác cố vấn học tập

Việc áp dụng các biện pháp quản lý công tác CVHT đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại Học viện Tài chính. Nghiên cứu cho thấy rằng SV có sự hài lòng cao hơn với chất lượng tư vấn và cảm thấy tự tin hơn trong việc lựa chọn môn học.

4.1. Đánh giá sự hài lòng của sinh viên về công tác cố vấn học tập

Kết quả khảo sát cho thấy rằng SV đánh giá cao vai trò của CVHT trong việc hỗ trợ họ trong quá trình học tập. Sự hài lòng này có thể được cải thiện hơn nữa nếu công tác CVHT được quản lý tốt hơn.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn về công tác cố vấn học tập

Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện công tác CVHT không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn giúp SV phát triển toàn diện hơn. Các biện pháp quản lý hiệu quả đã được áp dụng và mang lại kết quả tích cực.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của công tác cố vấn học tập

Công tác cố vấn học tập tại Học viện Tài chính cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của SV. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển bền vững cho Học viện.

5.1. Định hướng phát triển công tác cố vấn học tập trong tương lai

Học viện Tài chính cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho công tác CVHT, bao gồm việc đào tạo, phát triển đội ngũ và cải thiện hệ thống thông tin quản lý.

5.2. Khuyến nghị cho các trường đại học khác về công tác cố vấn học tập

Các trường đại học khác có thể tham khảo mô hình quản lý công tác CVHT tại Học viện Tài chính để áp dụng vào thực tiễn của mình, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và hỗ trợ SV tốt hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển đổi từ phương thức đào tạo niên chế sang học chế tín chỉ là bước đột phá chiến lược của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam kể từ sau Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT. Trong phương thức lấy người học làm trung tâm, sinh viên được trao quyền chủ động xây dựng lộ trình học tập từ 15 đến hơn 20 tín chỉ mỗi học kỳ. Tuy nhiên, sự linh hoạt này tạo ra rào cản lớn khi người học đối mặt với ma trận chương trình đào tạo và cây tiến trình học vụ phức tạp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định cơ chế vận hành, đánh giá thực trạng quản lý và tìm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cố vấn học tập nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong việc hỗ trợ sinh viên.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cố vấn học tập, phân tích thực trạng triển khai và đề xuất các biện pháp quản lý đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ đại học chính quy tại Học viện Tài chính trong giai đoạn từ năm học 2008 - 2009 đến năm 2013, bao gồm 05 khóa đào tạo theo học chế tín chỉ với 02 khóa sinh viên đã tốt nghiệp ra trường.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ thực nghiệm vững chắc, giúp giảm tỷ lệ sinh viên cảnh báo học vụ, nâng tỷ lệ tích lũy tín chỉ đúng tiến độ lên trên 85% và tối ưu hóa hiệu suất quản trị đào tạo đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết quản lý và giáo dục học hiện đại:

• Thuyết quản lý chức năng: Tiếp cận theo chu trình quản lý kinh điển gồm 4 chức năng cốt lõi là lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá. Mô hình này giúp chuẩn hóa toàn bộ quy trình vận hành công tác cố vấn từ cấp trường đến từng đơn vị khoa chuyên môn.
• Thuyết phát triển tâm lý - xã hội sinh viên trong môi trường đại học: Dựa trên các nghiên cứu của Hiệp hội Cố vấn học tập Quốc gia Hoa Kỳ (NACADA), khẳng định cố vấn không chỉ là hướng dẫn học vụ mà còn là quá trình đồng hành, hỗ trợ cá nhân hóa sự phát triển nhận thức và kỹ năng nghề nghiệp của người học.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các mô hình tổ chức cố vấn học tập phổ biến gồm: mô hình một giảng viên kiêm nhiệm, mô hình bổ sung, mô hình kép, mô hình phân tách và mô hình cố vấn có sự hỗ trợ của sinh viên. Bốn khái niệm cơ bản được định nghĩa chuẩn xác bao gồm: quản lý giáo dục đại học, học chế tín chỉ, tín chỉ học tập và chức danh cố vấn học tập.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả triển khai khảo sát trên cỡ mẫu gồm 145 cán bộ quản lý, giảng viên làm công tác cố vấn học tập kết hợp với 380 sinh viên chính quy thuộc các khóa đào tạo từ năm 2008 đến 2013 tại Học viện Tài chính. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo các khoa chuyên ngành kết hợp chọn mẫu thuận tiện, đảm bảo tính đại diện cao cho toàn thể đội ngũ học vụ.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học kết hợp xử lý định lượng thang đo khoảng cách Likert 5 mức độ là nhằm định lượng hóa chính xác mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp. Nguồn dữ liệu kết hợp giữa điều tra bảng hỏi, phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý giáo dục, quan sát thực tế và phân tích hệ thống văn bản pháp quy từ năm 2008 trở lại đây.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn giai đoạn 2008 - 2013 tại Học viện Tài chính mang lại các phát hiện định lượng then chốt:

• Nhận thức về vai trò của cố vấn học tập: Có 88,6% cán bộ quản lý và 82,4% sinh viên được khảo sát đánh giá vị trí cố vấn học tập là nhân tố then chốt bảo đảm chất lượng đào tạo tín chỉ. Dù vậy, chỉ có 54,2% sinh viên thực sự nắm vững quy trình đăng ký môn học và cấu trúc cây tín chỉ ngành học.
• Áp lực công việc của đội ngũ kiêm nhiệm: Có tới 92,3% cố vấn học tập là giảng viên kiêm nhiệm công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Trong đó, 78,5% giảng viên phản ánh tình trạng thiếu hụt quỹ thời gian dành cho tư vấn chuyên sâu, dẫn đến thời lượng tiếp xúc trực tiếp sinh viên bình quân chỉ đạt dưới 2 giờ mỗi tháng cho một lớp.
• Kiểm tra, giám sát và chế độ đãi ngộ: Hoạt động kiểm tra công tác cố vấn còn mang tính hình thức khi 68,3% hồ sơ tư vấn chưa được lập biên bản theo dõi định kỳ. Chế độ phụ cấp công việc chỉ tương đương khoảng 15% đến 20% so với định mức khối lượng công việc thực tế mà giảng viên phải đảm nhiệm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế bắt nguồn từ giai đoạn giao thoa giữa cơ chế quản lý niên chế truyền thống và phương thức học chế tín chỉ. Đội ngũ cố vấn đa phần là giảng viên trẻ giàu nhiệt huyết nhưng thiếu kinh nghiệm thực tế về quản trị học vụ.

Kết quả này tương đồng với các công bố nghiên cứu của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn giai đoạn 2010 - 2012 và kỷ yếu Hội nghị Cố vấn học tập của Đại học Cần Thơ năm 2011, cho thấy sự thiếu đồng bộ về quy chế nội bộ là thách thức chung tại các trường đại học Việt Nam.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ giữa mức độ nhận thức lý thuyết và năng lực triển khai thực tế của giảng viên, cùng bảng ma trận tương quan giữa mức độ thỏa mãn chế độ đãi ngộ với hiệu quả hỗ trợ sinh viên trong từng năm học.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo theo học chế tín chỉ, nghiên cứu đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tăng cường nhận thức và bồi dưỡng nghiệp vụ: Tổ chức 100% các khóa tập huấn kỹ năng tư vấn, xử lý tình huống sư phạm và quản trị cây tín chỉ cho giảng viên mới trước khi nhận nhiệm vụ; định kỳ tổ chức hội thảo đánh giá vào đầu mỗi học kỳ do Ban Quản lý Đào tạo chủ trì.
• Hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý: Chuyển đổi linh hoạt từ mô hình một giảng viên sang mô hình cố vấn kép kết hợp mạng lưới sinh viên ưu tú hỗ trợ học tập, hướng tới mục tiêu 95% sinh viên năm thứ nhất được tiếp cận cố vấn định kỳ trong 12 tháng đầu khóa học do Ban Giám đốc và các Khoa điều phối.
• Chuẩn hóa hệ thống văn bản và số hóa dữ liệu học vụ: Ban hành Sổ tay Cố vấn học tập điện tử và chuẩn hóa quy trình phân cấp quản lý trong vòng 6 tháng, đảm bảo 100% dữ liệu tư vấn, theo dõi điểm rèn luyện được lưu trữ tập trung trên hệ thống quản lý trực tuyến của Học viện.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát và cải thiện chế độ đãi ngộ: Bổ sung định mức giờ chuẩn cho công tác cố vấn tương đương tối thiểu 15% tổng định mức giờ giảng dạy mỗi năm; triển khai đánh giá thi đua 2 lần mỗi năm học do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng phối hợp Phòng Tài chính - Kế toán thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám hiệu và các nhà quản lý cơ sở giáo dục đại học: Cung cấp khung lý luận, cơ sở thực tiễn và mô hình tổ chức nhằm hoàn thiện chính sách chuyển đổi phương thức đào tạo tín chỉ đồng bộ, hiệu quả.
• Giảng viên đảm nhiệm công tác cố vấn học tập: Nắm bắt phương pháp tư vấn kế hoạch học tập cá nhân hóa, kỹ năng điều phối lớp học phần và định hướng nghề nghiệp sớm cho người học qua 8 học kỳ chính khóa.
• Chuyên viên Phòng Đào tạo và Phòng Công tác Sinh viên: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu để thiết kế biểu mẫu theo dõi học vụ, xây dựng phần mềm quản lý và quy trình phối hợp liên đơn vị.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp khảo sát định lượng, xử lý số liệu kiểm định Likert và kinh nghiệm triển khai nghiên cứu tại các trường khối ngành kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao đào tạo theo học chế tín chỉ bắt buộc phải có đội ngũ cố vấn học tập? Đào tạo tín chỉ trao quyền tự chọn môn học và tiến độ cho sinh viên, dẫn đến nguy cơ tích lũy sai lộ trình. Cố vấn học tập đóng vai trò định hướng cấu trúc cây tín chỉ, bảo đảm người học hoàn thành đúng 120 đến 140 tín chỉ theo chuẩn đầu ra của ngành.

Khác biệt cốt lõi giữa Cố vấn học tập và Giáo viên chủ nhiệm truyền thống là gì? Giáo viên chủ nhiệm chủ yếu thực hiện chức năng quản lý hành chính và kỷ luật theo một lớp niên chế cố định. Ngược lại, Cố vấn học tập đóng vai trò chuyên gia tư vấn học thuật, hướng dẫn lập kế hoạch cá nhân hóa và đồng hành cùng người học trên nhiều lớp học phần biến động.

Mô hình cố vấn học tập nào phù hợp nhất với các trường đại học quy mô lớn? Mô hình cố vấn kép kết hợp mạng lưới sinh viên hỗ trợ là giải pháp tối ưu. Mô hình này vừa giải quyết áp lực thời gian của giảng viên chuyên môn, vừa tận dụng sự đồng cảm của sinh viên khóa trên trong việc chia sẻ kỹ năng mềm và kinh nghiệm học đường thực tế.

Những nguyên nhân chính khiến công tác cố vấn học tập chưa đạt hiệu quả cao? Ba nguyên nhân chủ yếu gồm: định mức giờ làm việc kiêm nhiệm quá tải, thiếu các khóa đào tạo kỹ năng tư vấn chuyên sâu và cơ chế đánh giá thi đua chưa gắn liền với quyền lợi vật chất của giảng viên.

Làm thế nào để đo lường tính khả thi của các giải pháp quản lý cố vấn học tập? Tính khả thi được kiểm định thông qua thang đo định lượng Likert 5 mức độ với các tiêu chí về tính phù hợp nguồn lực, khả năng chuẩn hóa quy trình và mức độ chấp nhận của đội ngũ giảng viên, đạt điểm trung bình đánh giá trên 4,20 điểm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận quản lý công tác cố vấn học tập theo 4 chức năng cốt lõi trong bối cảnh đào tạo tín chỉ tại Việt Nam.
• Đánh giá toàn diện thực trạng triển khai tại Học viện Tài chính giai đoạn 2008 - 2013 qua khảo sát 145 cán bộ và 380 sinh viên, chỉ rõ những điểm nghẽn về cơ chế kiêm nhiệm.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ với 100% chỉ số kiểm định tính cấp thiết và tính khả thi đạt mức đánh giá cao.
• Xây dựng lộ trình triển khai chuẩn hóa quy trình trong 6 tháng và chuyển đổi mô hình quản lý trong 12 tháng tiếp theo.
• Kêu góp các cơ sở giáo dục đại học nhanh chóng hoàn thiện văn bản quy chế và nâng cao năng lực đội ngũ để phát huy tối đa lợi thế của phương thức đào tạo tín chỉ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo đại học theo học chế tín chỉ Chương 2: Thực trạng quản lý công tác cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tin chỉ ở Học viện Tài chính Chương 3: Biện pháp quản lý công tác cố vấn học tập ở Học viện Tài chính 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CỒNG TÁC CỐ VẤN HỌC TẬP TRONG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu trên thế giới Bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào khi xác định được chức năng, nhiệm vụ và có thể kiểm tra, đánh giá được đều cần có lý thuyết, hay quan điểm nhìn nhận về nó. Cũng như vậy, công tác CVHT không thể triển khai mà không cần đến nền tảng lý thuyết ban đầu.

Trên trang bìa số đầu tiên của tạp chí NACADA (National Academic Advising Association – Hiệp hội CVHT Quốc gia Hoa Kỳ), John H. Borgard (1981) viết rằng: Chúng ta cần một cái gì đó nhiều hơn để hoạt động CVHT không chỉ hỗ trợ cho việc giảng dạy và nghiên cứu, mà còn đạt được chức năng giáo dục thật sự hơn. "Một cái gì đó nhiều hơn" chính là nền tảng lý thuyết tiếp cận cho hoạt động của CVHT (dẫn theo, L. Trong cuốn Sổ tay cho CVHT của Hiệp hội CVHT Quốc gia Hoa Kỳ, Creamer (2000) khẳng định rằng: "Hiện tại vẫn chưa có một lý thuyết chính thống riêng nào cho hoạt động CVHT".

Hiệp hội CVHT Quốc gia Hoa Kỳ đã tập trung làm rõ cách thức mà một CVHT (có thể là giáo viên bộ môn, nhà tư vấn chuyên nghiệp, hoặc SV năm trên, các thạc sỹ, nghiên cứu sinh) có thể làm việc hiệu quả với người học để xây dựng nên đời sống tâm trí của họ trong học tập – nghề nghiệp, phát triển cá nhân và xã hội. Việc tìm kiếm và áp dụng nhiều lý thuyết tiếp cận từ góc độ khoa học phát triển, từ các khoa học trong lĩnh vực xã hội – nhân văn, từ thực hành giáo dục. sẽ giúp các CVHT nắm được một cách đầy đủ sự phát triển tâm – sinh lý và xã hội của SV, nhìn nhận sâu sắc hơn những vấn đề của SV. Có thể kể ra một số lý thuyết cụ thể đã đem lại hiệu quả cho hoạt động CVHT, đó là lý thuyết về phát triển tâm lý – xã hội của con người, thuyết phát triển nhu cầu, thuyết phát triển văn hóa xã hội v.

Để tiếp cận với hoạt 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động của CVHT, các nhà nghiên cứu còn vận dụng các lý thuyết ứng dụng trong giáo dục, quản lý, trong tham vấn. Các lý thuyết này giúp cho các CVHT tiếp cận với SV một cách toàn diện. Ngoài ra, quá trình xã hội hóa cá nhân liên quan đến vấn đề tôn giáo, sắc tộc, giới tính, phân tầng xã hội, vấn đề người khuyết tật, người đồng tính. (King, 2005; McKewen, 2003) đã làm đa dạng hóa các nhóm SV, chúng đòi hỏi các CVHT không thể không lưu ý khi cố vấn cho SV.

Hendey (1999) đã cho rằng, thực tế có quá nhiều lý thuyết phát triển khác nhau ứng dụng cho hoạt động CVHT, nhưng chúng đều đưa ra một cách hiểu chính xác chung nhất về cố vấn phát triển hơn là gây khó khăn cho hoạt động cố vấn trong trường học. Các CVHT không nên bị sa lầy vào một lý thuyết phát triển cụ thể nào, mà cần có hiểu biết về một vài lý thuyết phát triển cụ thể để ứng dụng trong công việc của mình. Việc xây dựng lý thuyết cho hoạt động CVHT sẽ tạo ra các lăng kính mà thông qua đó việc học tập của SV có thể hiện lên một cách rõ nét. Tuy nhiên, một lăng kính không thể được sử dụng mãi mãi bởi vì người được quan sát cũng như đối tượng quan sát luôn luôn thay đổi.

Nghiên cứu trong nước Từ năm 2010, hầu hết các trường Cao đẳng, Đại học đã chính thức áp dụng phương thức đào tạo theo tín chỉ. Sự chuyển giao giữa hai phương thức đào tạo niên chế và đào tạo theo HCTC; sự thiếu hụt về hệ thống lý luận và thực tiễn áp dụng mô hình đào tạo theo HCTC đã gây không ít khó khăn cho các nhà trường trong quá trình đào tạo. Trước tình hình đó, các nhà giáo dục đã tiến hành những nghiên cứu về đào tạo theo HCTC để hoàn thiện hệ thống lý luận, đồng thời nghiên cứu những kinh nghiệm từ các mô hình đào tạo trên thế giới, bao gồm cả những nghiên cứu về đội ngũ CVHT làm phong phú thêm thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo theo HCTC. Đội ngũ cố vấn học tập có vai trò đặc biệt và có ảnh hưởng quan trọng đến hiệu quả của phương thức đào tạo mới này.

Khi bắ t đầ u áp du ̣ng đào tạo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] theo HCTC, do không còn GVCN lớp nữa mà thay bằ ng cố vấn học tập nên vấ n đề đă ̣t ra là vai trò của CVHT khác biê ̣t như thế nào so với G VCN lớp và phải đặt đội ngũ CVHT ở vị trí nào m ới phù hợp. Mô ̣t số trường ĐH đã tổ chức Hô ̣i nghi ̣, Hô ̣i thảo bàn luâ ̣n về vi ̣trí , vai trò , nhiê ̣m vu ̣ của CVHT cũng như những giải pháp để nâng cao hiê ̣u quả hoạt động của công tác CVHT trong nhà trường. Những bài viế t, bài tham luâ ̣n về hoa ̣t đô ̣ng của CVHT cũng ngày càng nhiều song hầu hết chủ yếu nói về vai trò , nhiê ̣m vu ̣ của CVHT chung chung mà chưa đề câ ̣p sâu đế n viê ̣ c quản lý công tác CVHT trong môi trường ĐH Viê ̣t Nam. Chủ yếu những tài liệu tham khảo về công tác cố vấn học tập hiê ̣n nay đều thông qua những bài báo, bài tham luận tại các hội thảo, hô ̣i nghi; ̣ mô ̣t số tài liê ̣u về CVHT nước ngoà;i những quy định, quy chế liên quan đế n CVHT.

Trong giai đoa ̣n 2001 – 2009, chưa có đề tài nghiên cứu sâu sắ c đố i tươ ̣ng này. CVHT vẫn là một khái niệm còn tương đối mới đối với đào tạo tại Việt Nam. Đế n năm 2010, tác giả Trầ n Thi ̣Minh Đức (Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c xã hô ̣i và Nhân văn ) đã tiến hành đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp ĐH Quốc gia về CVHT trong thời gian 02 năm (từ 04/2010 đến 04/2012) là “Xây dựng mô hình hoạt động của cố vấn học tập trong đào tạo tín chỉ ở trường Đại học Viê ̣t Nam”. Đề tài do Trường Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c xã hô ̣i và Nhân văn làm cơ quan đảm nhâ ̣n thực hiê ̣n , phố i hơ ̣p với Trung tâm Nghiên cứu về phu ̣ nữ - ĐHQGHN thực hiện.

Đề tài nghiên cứu về thực tra ̣ng đào tạo theo HCTC và vai trò củ a CVHT trong đào tạo theo HCTC, đồ ng thời dựa trên lý thuyế t tiế p câ ̣n và các mô hình CVHT các trường đa ̣i ho ̣c trên thế giới để xác đinh ̣ hoa ̣t đô ̣ng của CVHT trong các trường Đa ̣i ho ̣c có đào tạo theo HCTC tại Việt Nam; từ đó đề xuấ t xây dựng mô hình CVHT. Tháng 6/2011, Trường Đa ̣i ho ̣c Cầ n Thơ đã tổ chức Hô ̣i nghi ̣“Nâng cao vai trò Cố vấ n ho ̣c tâ ̣p”, trong đó đề câ ̣p đế n vai trò , chức năng, nhiê ̣m vu ̣ của CVHT; những khó khăn và yêu cầ u đố i với đô ̣i ng ũ CVHT và biện pháp nâng cao hiê ̣u quả hoa ̣t đô ̣ng của CVHT. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vâ ̣y, trong khi hoạt động của CVHT đã được công nhận như một lĩnh vực có tính khoa học, có thể kiểm tra và đánh giá được thì nguồ n tài liê ̣u phục vụ cho nghiên cứu về CVHT không phải là không có, song rấ t it́ và hiế m có tài liệu nào nghiên cứu cụ thể , chi tiế t về vấ n đề quản lý công tác CVHT. Đặc biệt, cái thiếu vắng lớn nhất là những nghiên cứu về thực tiễn chuyển đổi và quản lý công tác CVHT, từ đó thiếu những hoạch định chính sách cần thiết cho quá trình chuyển đổi của của các cơ sở giáo dục ĐH.

Do đó, cho tới nay, khi mà nhiều trường ĐH đã chuyển đổi đào tạo theo HCTC nhưng nhiều chính sách quản lý giáo dục ĐH vẫn chỉ phù hợp với học chế niên chế. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý và chức năng quản lý 1. Quản lý Theo từ điển tiếng Việt thì quản lý là: “Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [35, tr.

Trong cuốn sách Cơ sở của khoa học quản lý (Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội 1997) tác giả Nguyễn Minh Đạo đã ghi rõ: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [9, tr. 15] Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì hàm quản lý có giá trị như sau: F(quản lý) = f (quản + lý) Ông giải thích: Quản là sự nắm giữ, duy trì. Lý là sự sửa sang, đổi mới. Quản là cái tối thiểu của Lý, Lý là cái tối đa của Quản.

Tác giả Đặng Xuân Hải cho rằng: Quản lý là một quá trình tác động có ý thức, hợp quy luật của chủ thể quản lý lên khách thể/đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu của hệ quản lý (tổ chức). Một số các nhà khoa học khác đã chứng minh rằng : 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Quản lý là tác động vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật vào hệ thống con người, nhằm đạt các mục tiêu kinh tế - xã hội. - Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và phát triển tới mục tiêu đã định.