Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM - Chương 2: Thực trạng quản lý cho vay khách hàng cá nhân tại Agribank thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý cho vay khách hàng cá nhân tại Agribank thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng 1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân Cho vay là hoạt động sử dụng vốn truyền thống nhất của NHTM và thường chiếm tỷ trọng cao nhất trong tỷ trọng tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro nhất.
Đây là một hình thức cấp tín dụng mà theo đó NHTM giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Vì vậy khái niệm cho vay là một khái niệm quen thuộc, theo mục 2- Điều 3- Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về qui chế cho vay của Tổ chức tín dụng với khách hàng, ta có định nghĩa: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Khách hàng vay vốn của NHTM bao gồm các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, khách hàng cá nhân. Trong đó khách hàng cá nhân ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động cho vay của NHTM. Khách hàng cá nhân ở đây bao gồm tất cả các cá nhân, đại diện hộ gia đình phải có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự theo quy đinh của pháp luật; có mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp; có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết; có dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ khả thi và có hiệu quả; hoặc có dự án đầu tư, phương án phục vụ đời sống khả thi và phù hợp với quy định của pháp luật; thực hiện các quy định về bảo đảm tiền vay theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Từ những khái niệm, ta có thể hiểu về khái niệm cho vay khách hàng cá nhân như sau : Cho vay khách hàng cá nhân là một hình thức cho vay mà tổ chức tín dụng giao cho cá nhân, đại diện hộ gia đình sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào phục vụ mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh trong khoảng thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân - Hình thức vay: chủ yếu là vay theo món, vay từng lần. - Quy mô và số lượng các khoản vay: quy mô của mỗi khoản vay của khách hàng cá nhân thường nhỏ do nhu cầu vốn của cá nhân, hộ gia đình tương đối nhỏ so với các tổ chức pháp nhân, tuy nhiên số lượng các khoản vay tương lại đối lớn do số lượng cá nhân, hộ gia đình là rất lớn. - Chi phí cho vay: chi phí tính trên mỗi đồng cho vay khách hàng cá nhân thường lớn hơn các khoản vay Doanh nghiệp do quy mô nhỏ lẻ.
- Rủi ro: Các khoản cho vay khách hàng cá nhân thường có nhiều rủi ro do chất lượng thông tin của khách hàng vay thường không cao, việc thu thập và xác định thông tin đối với khách hàng là cá nhân, hộ gia đình thường khó xác định. - Lãi suất vay: linh động tùy thuộc từng đối tượng khách hàng và được điều chỉnh định kỳ theo qui định của ngân hàng. - Thời hạn trả nợ: linh hoạt, tuy nhiên đa số là các khoản vay ngắn và trung hạn. Phân loại cho vay khách hàng cá nhân 1.
Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay Các khoản vay khách hàng cá nhân bao gồm: Vay tiêu dùng và vay sản xuất kinh doanh. Cho vay tiêu dùng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Là khoản vay đáp ứng nhu cầu chi tiêu của các cá nhân, hộ gia đình như: xây nhà, sửa nhà, mua xe ô tô, du học, chữa bệnh, cưới hỏi, … b. Cho vay sản xuất kinh doanh Là các khoản vay phục vụ mục đích bổ sung vốn sản xuất kinh doanh, đầu tư của cá nhân, hộ gia đình như: bổ sung vốn lưu động, mua sắm tài sản cố định, đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư kinh doanh chứng khoán, vàng. Căn cứ vào phương thức cho vay Theo tiêu thức này, cho vay khách hàng cá nhân chủ yếu bao gồm: Cho vay từng lần, cho vay trả góp, Cho vay theo hạn mức thấu chi, Cho vay theo hạn mức tín dụng.
Cho vay từng lần Là phương pháp cho vay mà mỗi lần vay khách hàng và Ngân hàng đều phải làm các thủ tục cần thiết và ký hợp đồng tín dụng. Đây là hình thức cho vay theo món khi khách hàng có nhu cầu. Cho vay trả góp Đây là hình thức cho vay mà Ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận số lãi vốn vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn vay. Cho vay theo hạn mức thấu chi Là phương thức cho vay mà Ngân hàng thỏa thuận bằng văn bản chấp nhận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên số dư tài khoản thanh toán của khách hàng tới một hạn mức nhất định, trong thời gian nhất định.
Hiện nay, phương thức cho vay này đang được các NHTM thực hiện ngày càng rộng rãi bởi tính ưu việt của nó. Cho vay theo hạn mức tín dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Cho vay theo hạn mức tín dụng là phương pháp cho vay mà Ngân hàng và khách xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng, duy trì hạn mức cho vay được tính từ thời điểm hạn mức cho vay bắt đầu có hiệu lực, cho đến thời điểm hạn mức tín dụng đó hết hiệu lực hoặc hạn mức cho vay khác thay thế. Căn cứ biện pháp đảm bảo khoản vay Theo tiêu thức này, cho vay khách hàng cá nhân chủ yếu bao gồm: Cho vay có tài sản đảm bảo và cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp). Cho vay có tài sản đảm bảo Là loại cho vay mà Ngân hàng đưa ra điều kiện khách hàng vay phải thế chấp tài sản, cầm cố hoặc có bảo lãnh của bên thứ ba.
Cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp) Là loại cho vay mà Ngân hàng không yêu cầu tài sản đảm bảo, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba mà chỉ dựa trên uy tín của bên thứ ba. Đây là phương thức cho vay chủ yếu áp dụng đối với các khách hàng truyền thống, lâu năm và có uy tín. Ngoài các cách phân loại trên còn có một số cách phân loại khác về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân. Căn cứ vào thời hạn cho vay: Bao gồm 3 loại cho vay khác hàng cá nhân tùy thuộc và thời gian vay vốn: a.
Cho vay ngắn hạn Là loại tín dụng có thời hạn không quá một năm, dùng để bổ sung phần vốn lưu động còn thiếu trong quá trình kinh doanh của các cá nhân, hộ gia đình hoặc được sử dụng để mua sắm đồ dùng phục vụ nhu cầu cá nhân b. Cho vay trung hạn Là loại tín dụng có thời hạn từ trên một năm đến dưới năm năm và sử dụng chủ yếu để đầu tư mua sắm tài sản, cải tiến và đổi mới trang thiết bị, mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc sửa chữa nhà cửa. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cho vay dài hạn Là loại tín dụng có thời hạn trên 5 năm, thường áp dụng đối với các khoản vay cá nhân mua nhà đất, nhà chung cư.
Nhìn chung, tín dụng dài hạn chịu rủi ro rất lớn bởi thời hạn càng dài thì những biến động không thể dự tính có thể xảy ra càng lớn. Vai trò cho vay khách hàng cá nhân 1. Đối với nền kinh tế và xã hội Hoạt động cho vay nói chung có vai trò rất quan trọng trong quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế hiện đại, bên cạnh đó cho vay cá nhân cũng có một số vai trò như sau: Cho vay khách hàng cá nhân góp phần đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, sử dụng nguồn vốn hiệu quả để các cá nhân, hộ gia đình mở rộng sản xuất kinh doanh, giải quyết công ăn việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, cái thiện đời sống của từng cá thể trong xã hội. Kích thích tiêu dùng cá nhân: với nguồn vốn vay đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng của khách hàng, góp phần kích thích người dân tăng chi tiêu, từ đó thúc đẩy nhà sản xuất gia tăng năng lực sản xuất và qua đó thúc đẩy kinh tế tăng trưởng.
Góp phần đẩy lùi tín dụng đen, cho vay nặng lãi: cho vay khách hàng cá nhân càng phát triển, người dân càng tiếp cận dễ dàng với nguồn vốn ngân hàng có lãi suất hợp lý từ đó hạn chế cho vay nặng lãi trọng xã hội. Đối với ngân hàng Ngân hàng là một tổ chức tài chính trung gian trong nền kinh tế, với hoạt độngchính là huy động tiền gửi từ dân cư và các tổ chức kinh tế xã hội để thực hiện cho vay đối với nền kinh tế. Hoạt động cho vay của ngân hàng phải đảm bảo bù đắp được tất cả chi phí có liên quan và tạo ra được một khoản sinh lời cần thiết để hoạt động kinh doanh của ngân hàng có lãi và tăng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 trưởng. Đối với tín dụng cá nhân là một danh mục cho vay với lãi suất hấp dẫn.
Hơn nữa, số lượng các món vay cá nhân lớn nên rủi ro sẽ được phân tán do đó thu nhập từ cho vay khách hàng cá nhân là một nguồn thu không nhỏ và có thể bù đắp được chi phí hoạt động. Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân là một trong những hoạt động trọng tâm của các NHTM.