Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Đề án quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Yến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chi thường xuyên NSNN tại thành phố Phổ Yên

Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước giữ vị trí then chốt trong điều hành tài chính công tại thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Đây là công cụ đắc lực để duy trì hoạt động thường nhật của bộ máy chính quyền. Khoản chi này phục vụ trực tiếp cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng và quản lý hành chính. Khi thành phố chuyển mình thành đô thị công nghiệp hiện đại, nhu cầu chi ngân sách tăng cao. Áp lực đòi hỏi quy trình phân bổ vốn phải chặt chẽ và chuẩn xác. Quản lý tốt nguồn chi giúp hạn chế lãng phí thất thoát tiền công. Điều này bảo đảm cân đối thu chi vững chắc cho ngân sách cơ sở. Đồng thời, việc điều hành hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ công cho người dân. Chính quyền thành phố cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Mọi định mức chi tiêu phải căn cứ trên tình hình thực tiễn địa phương. Tính công khai và minh bạch trong thu chi luôn là tiêu chuẩn hàng đầu. Nhờ đó, nguồn lực tài chính được phát huy tối đa giá trị thực tế.

1.1. Bản chất và vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên là khoản chi tiêu dùng của nhà nước không tạo ra tài sản vật chất lâu dài. Mục đích chính nhằm duy trì sự vận hành ổn định của hệ thống hành chính công quyền. Các nhiệm vụ chi gắn liền với việc trả lương cán bộ, vận hành trụ sở và tổ chức hội họp. Nguồn kinh phí này cũng bảo trợ cho các sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa và xã hội. Tại thành phố Phổ Yên, chi thường xuyên đóng vai trò là đòn bẩy kích thích kinh tế địa phương. Quá trình giải ngân đều đặn giúp thị trường luân chuyển dòng tiền ổn định. Hoạt động chi ngân sách còn trực tiếp hỗ trợ an sinh và xóa đói giảm nghèo. Nhờ nguồn lực này, các tiêu chí nông thôn mới và đô thị văn minh được duy trì vững chắc.

1.2. Đặc điểm điều hành ngân sách tại thành phố Phổ Yên

Thành phố Phổ Yên là trung tâm kinh tế công nghiệp phía nam của tỉnh Thái Nguyên. Tốc độ đô thị hóa nhanh tạo ra nhiều chuyển biến trong cơ cấu chi tiêu công. Các khoản chi cho an ninh trật tự và quy hoạch môi trường ngày càng mở rộng. Quy mô ngân sách cấp thành phố tăng nhanh theo mức độ phát triển của địa phương. Tuy nhiên, nhiệm vụ chi cũng đối mặt với nhiều yêu cầu khắt khe hơn. Công tác điều hành phải vừa bảo đảm kinh phí vận hành, vừa kiềm chế lãng phí công. Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố đóng vai trò đầu mối trong thẩm định dự toán. Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát thanh toán theo quy định chuẩn mực. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp giúp dòng vốn ngân sách được giải ngân thông suốt và đúng hạn mức.

II. Thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN tại thành phố Phổ Yên

Công tác quản lý chi thường xuyên tại thành phố Phổ Yên thời gian qua ghi nhận nhiều kết quả tích cực song vẫn còn tồn tại hạn chế. Cơ quan quản lý đã bám sát dự toán HĐND giao và điều hành ngân sách cơ bản linh hoạt. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng đều được cấp phát kinh phí kịp thời. Tuy nhiên, khâu lập dự toán tại một số đơn vị sự nghiệp cơ sở vẫn mang tính hình thức. Nhiều đơn vị lập dự toán chủ yếu dựa vào số liệu của năm trước mà chưa bám sát nhu cầu thực tiễn phát sinh. Quy trình kiểm tra chi tiêu nội bộ đôi khi còn lỏng lẻo và thiếu quyết liệt. Một số khoản chi mua sắm tài sản công còn vượt định mức cho phép hoặc giải ngân chậm trễ. Tình trạng này gây ra hiện tượng ứ đọng nguồn vốn vào các tháng cuối năm tài khóa. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong khâu tổng hợp báo cáo quyết toán chưa hoàn toàn đồng bộ giữa các xã phường. Hơn nữa, công tác giám sát từ cộng đồng đối với các khoản chi hành chính vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Những rào cản trên làm suy giảm tính tối ưu của dòng ngân sách địa phương.

2.1. Hạn chế trong công tác lập và phân bổ dự toán ngân sách

Công tác lập dự toán chi thường xuyên tại Phổ Yên còn bộc lộ tính thụ động rõ rệt. Cán bộ tài chính ở các đơn vị sự nghiệp cơ sở thường sao chép số liệu cũ. Họ chưa tiến hành khảo sát kỹ các biến động giá cả trên thị trường tự do. Việc phân bổ kinh phí vì thế thiếu tính linh hoạt trước các biến động đột xuất. Các phòng ban chuyên môn đôi khi dự toán vượt xa trần định mức được phân bổ. Tình trạng này gây áp lực rất lớn lên Phòng Tài chính - Kế hoạch trong khâu cắt giảm. Sự thiếu sót dữ liệu dự báo dài hạn làm cho kế hoạch tài chính bị phân tán. Hệ quả là quá trình thẩm định ngân sách thường kéo dài qua nhiều cấp, làm chậm trễ tiến độ triển khai các đề án công tại cơ sở.

2.2. Khó khăn trong khâu kiểm soát thanh toán và quyết toán

Khâu kiểm soát thanh toán qua hệ thống Kho bạc Nhà nước vẫn đối mặt nhiều vướng mắc hành chính. Hồ sơ chứng từ từ các cơ quan thụ hưởng ngân sách đôi khi chưa đồng nhất theo mẫu quy định. Chứng từ mua sắm và hóa đơn dịch vụ xuất hiện nhiều lỗi kỹ thuật cần chỉnh sửa lại. Điều này làm tăng thời gian giải ngân vốn thực tế tại các đơn vị hưởng lợi. Hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường học và trạm y tế còn mang nặng tính nể nang. Bên cạnh đó, việc quyết toán cuối năm thường bị dồn ứ vào tháng mười hai. Áp lực khối lượng công việc lớn khiến công tác thẩm tra số liệu mất đi độ sắc bén. Một số sai sót nhỏ trong việc hạch toán tiểu mục chi vẫn chưa được phát hiện và xử lý dứt điểm.

III. Giải pháp quản lý chi thường xuyên NSNN tại thành phố Phổ Yên

Để tối ưu hóa chi thường xuyên, thành phố Phổ Yên cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp then chốt. Trước hết, chính quyền thành phố cần đổi mới toàn diện quy trình lập dự toán ngân sách hàng năm. Phương pháp lập ngân sách theo kết quả đầu ra cần được phổ biến rộng rãi cho mọi đơn vị thụ hưởng. Cơ quan tài chính phải kiểm tra chặt chẽ tính thực tế của các định mức chi tiêu nội bộ. Mọi khoản chi mua sắm thiết bị văn phòng phải được quản lý minh bạch trên sàn đấu thầu công. Bên cạnh đó, các cơ quan ban ngành cần đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong quản lý tài chính. Hệ thống hóa đơn điện tử và dịch vụ công trực tuyến của Kho bạc phải được khai thác triệt để. Yếu tố con người cũng đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ ngân sách nhà nước. Thành phố cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về luật ngân sách cho kế toán viên cơ sở. Chế độ khen thưởng và kỷ luật cần được thực thi nghiêm minh đối với các hành vi tiêu cực. Cuối cùng, việc tăng cường thanh tra đột xuất sẽ giúp phát hiện sớm các kẽ hở tài chính.

3.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán và quản lý định mức

Ủy ban nhân dân thành phố cần chỉ đạo các đơn vị trực thuộc xây dựng dự toán chi tiết ngay từ đầu năm. Định mức phân bổ phải căn cứ trên nhiệm vụ chuyên môn và khả năng cân đối nguồn thu. Cán bộ lập dự toán cần phân loại rõ ràng các mục tiêu ưu tiên để bố trí vốn tập trung. Tránh tình trạng dàn trải ngân sách hoặc bố trí vốn cho các hoạt động không cấp bách. Các tiêu chuẩn định mức xe công, tiếp khách và văn phòng phẩm cần được công khai minh bạch. Việc rà soát quy chế chi tiêu nội bộ định kỳ giúp các đơn vị cắt giảm tối đa các chi phí thừa. Đồng thời, trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị phải được gắn liền với hiệu quả sử dụng nguồn vốn công.

3.2. Ứng dụng công nghệ số và tăng cường thanh tra kiểm soát

Chuyển đổi số là chìa khóa then chốt để hiện đại hóa quản lý ngân sách tại Phổ Yên. Kho bạc Nhà nước cùng Phòng Tài chính cần liên thông dữ liệu qua nền tảng điện tử thống nhất. Mọi giao dịch chi thường xuyên phải được cập nhật tự động lên hệ thống kế toán công. Việc số hóa chứng từ kế toán giúp giảm thiểu giấy tờ và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Đội ngũ kiểm toán và thanh tra tài chính cần nâng cao nghiệp vụ giám sát số liệu trực tuyến. Các đợt kiểm tra đột xuất tại các đơn vị dự toán sẽ ngăn ngừa hành vi sai phạm kịp thời. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thanh tra sẽ bảo đảm dòng tiền ngân sách luôn được sử dụng chuẩn xác.

IV. Kết luận về quản lý chi thường xuyên NSNN tại thành phố Phổ Yên

Quản lý chi thường xuyên NSNN tại thành phố Phổ Yên là tiền đề giữ vững sự ổn định của hệ thống hành chính công. Nguồn kinh phí được điều hành chặt chẽ sẽ thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững và phục vụ dân sinh hiệu quả. Thành phố đã chủ động triển khai nhiều biện pháp siết chặt kỷ luật tài khóa trong giai đoạn chuyển mình đô thị. Những kết quả đạt được khẳng định vai trò chỉ đạo sát sao của cấp ủy và chính quyền các cấp. Tuy vậy, các thách thức trong khâu phân bổ vốn và kiểm soát chứng từ vẫn đòi hỏi sự đổi mới liên tục. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý tài chính hiện đại sẽ loại bỏ triệt để các hạn chế tồn đọng. Công nghệ số và tính minh bạch là hai trụ cột chính giúp nâng cao năng lực điều hành ngân sách địa phương. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban chuyên môn sẽ củng cố niềm tin của cộng đồng nhân dân. Quản lý chi tiêu hợp lý sẽ kiến tạo nguồn lực dồi dào cho các mục tiêu dài hạn của Phổ Yên. Tương lai của thành phố phụ thuộc rất lớn vào việc sử dụng hiệu quả từng đồng ngân sách công.

4.1. Khả năng ứng dụng nghiên cứu vào quản trị tài chính cơ sở

Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn quan trọng cho chính quyền địa phương. Cơ quan quản lý tại Phổ Yên có thể trực tiếp áp dụng khung đánh giá này để rà soát chi tiêu. Bộ chỉ số định mức chi hỗ trợ đắc lực cho các xã phường trong công tác xây dựng dự toán thường niên. Các kiến nghị về phân bổ ngân sách giúp giảm bớt tình trạng mất cân đối thu chi cục bộ. Đơn vị sự nghiệp có cơ sở vững chắc để xây dựng phương án tự chủ tài chính linh hoạt. Quá trình kiểm tra và giám sát tại cơ sở nhờ vậy sẽ có tiêu chuẩn đo lường định lượng cụ thể. Đề án tạo nền tảng vững chắc để chuẩn hóa toàn bộ quy trình quản lý ngân sách nhà nước cấp thành phố.

4.2. Tầm nhìn chiến lược cho phát triển kinh tế xã hội địa phương

Quản lý chi thường xuyên hiệu quả tạo tiền đề mở rộng nguồn lực cho chi đầu tư phát triển. Khi tiết kiệm được các chi phí sự nghiệp và quản lý hành chính, thành phố sẽ có thêm kinh phí tái thiết hạ tầng. Phổ Yên đang phấn đấu đạt các tiêu chí đô thị loại hai trong tương lai gần. Sự ổn định tài khóa giúp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thu hút doanh nghiệp lớn. Đời sống người dân được nâng cao thông qua việc duy trì chất lượng hệ thống y tế và trường học đạt chuẩn quốc gia. Việc quản lý minh bạch ngân sách bảo đảm công bằng xã hội và giữ vững niềm tin của nhân dân. Đây là nền móng then chốt để thành phố phát triển công nghiệp xanh và thịnh vượng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước là trụ cột then chốt nhằm duy trì sự vận hành ổn định của bộ máy chính quyền và bảo đảm an sinh xã hội. Tại thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, quy mô chi thường xuyên ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc khi số liệu quyết toán thực tế tăng từ 558,5 tỷ đồng năm 2021 lên mức 687,4 tỷ đồng vào năm 2023, đạt tỷ lệ hoàn thành dự toán lên tới 99,52%. Là đô thị công nghiệp trẻ với diện tích tự nhiên 258,87 km2 và quy mô dân số đạt 197.088 người, địa phương đang đối mặt với bài toán tối ưu hóa nguồn lực công trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Phổ Yên giai đoạn 2021 - 2023, từ đó tìm ra nguyên nhân của những tồn tại để đề xuất các hàm ý chính sách khả thi cho giai đoạn 2024 - 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào toàn bộ chu trình ngân sách cấp thành phố, bao gồm khâu lập dự toán, chấp hành ngân sách, thanh quyết toán và công tác thanh tra kiểm soát chi. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn vững chắc, giúp chính quyền địa phương kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài khóa, giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả phân bổ ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và lý thuyết phân bổ hàng hóa công cộng. Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Luật số 83/2015/QH13), chi thường xuyên được định nghĩa là các khoản chi nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và thực hiện nhiệm vụ thường xuyên về phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế.

Khung phân tích tập trung làm rõ ba nguyên tắc cơ bản trong điều hành tài chính công: nguyên tắc quản lý theo dự toán pháp lệnh, nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả và nguyên tắc thanh toán trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước theo Nghị định 163/2016/NĐ-CP và Thông tư 342/2016/TT-BTC. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng cơ chế giao quyền tự chủ tài chính cho các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định tại Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP để đánh giá mức độ chịu trách nhiệm giải trình của các đơn vị sử dụng ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo quyết toán tài chính, niên giám thống kê và nghị quyết Hội đồng nhân dân thành phố Phổ Yên giai đoạn 2021 - 2023. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa trong tháng 8/2024 với tổng cỡ mẫu là 112 phiếu hợp lệ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng để chia đối tượng khảo sát thành 2 nhóm độc lập: nhóm 1 gồm 31 phiếu khảo sát cán bộ lãnh đạo, chuyên viên quản lý tài chính tại Ủy ban nhân dân, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước thành phố; nhóm 2 gồm 81 phiếu dành cho cán bộ phụ trách kế toán tại các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập thụ hưởng ngân sách.

Phương pháp này được lựa chọn nhằm đối chiếu khách quan giữa góc nhìn điều hành của cơ quan quản lý và thực tế triển khai tại đơn vị sử dụng ngân sách. Thang đo Likert 5 mức độ với giá trị khoảng cách phân tầng 0,8 điểm được sử dụng để định lượng ý kiến đánh giá. Nghiên cứu áp dụng phương pháp thống kê mô tả và so sánh chỉ tiêu tương đối, tuyệt đối để phân tích xu hướng biến động của các dòng kinh phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ chấp hành dự toán chi thường xuyên tại thành phố Phổ Yên duy trì ở mức cao và có xu hướng tăng liên tục qua các năm. Năm 2021, dự toán giao là 574 tỷ đồng, thực hiện quyết toán đạt 558,5 tỷ đồng (tương ứng 97,3%). Đến năm 2022, dự toán là 550,4 tỷ đồng và quyết toán đạt 547,2 tỷ đồng (đạt 99,41%). Đến năm 2023, tổng dự toán nâng lên 690,7 tỷ đồng với giá trị thực hiện đạt 687,4 tỷ đồng, xác lập tỷ lệ hoàn thành dự toán lên đến 99,52%.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế và việc chuyển dịch diện tích đất đai đã tác động mạnh đến nhu cầu chi thường xuyên. Giai đoạn đến năm 2023, diện tích đất nông nghiệp giảm 2.655 ha (chiếm tỷ trọng giảm 10,26%), trong khi đất phi nông nghiệp tăng 2.672,24 ha (tương ứng tăng 10,35%). Quá trình chuyển dịch cơ cấu đất đai kéo theo sự gia tăng áp lực chi cho quản lý hành chính, dịch vụ công đô thị và các chính sách bảo trợ xã hội.

Thứ ba, công tác lập dự toán tại một số đơn vị cơ sở vẫn mang tính hình thức, chưa bám sát nhu cầu chi tiêu thực tế, dẫn đến tình trạng phân bổ ngân sách dàn trải và phát sinh hiện tượng điều chỉnh dự toán cục bộ trong năm. Ở khâu quyết toán, tình trạng nộp báo cáo tài chính chậm so với thời hạn quy định từ 15 đến 20 ngày vẫn xuất hiện tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục và cấp xã.

Thứ tư, công tác thanh tra và kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước đã phát huy vai trò tích cực, phát hiện nhiều chứng từ thiếu tính pháp lý, kịp thời từ chối thanh toán và kiến nghị thu hồi hàng trăm triệu đồng chi sai tiêu chuẩn, chế độ vào ngân sách nhà nước.

Thảo luận kết quả

Các số liệu phân tích trong nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua đồ thị cột kép thể hiện tương quan dự toán và quyết toán, kết hợp cùng biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu chi thường xuyên giữa sự nghiệp giáo dục, y tế, quản lý hành chính và an ninh trật tự. Kết quả thực nghiệm tại Phổ Yên cho thấy sự tương đồng nhất định với bài học kinh nghiệm tại huyện Quế Võ thuộc tỉnh Bắc Ninh, nơi cơ chế phân bổ dự toán theo chức năng nhiệm vụ cụ thể đã giúp loại bỏ các khoản chi phân tán.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm từ huyện Phúc Thọ thuộc thành phố Hà Nội cho thấy việc ưu tiên tập trung 55% đến 58% chi thường xuyên cho sự nghiệp giáo dục và nâng cao hiệu quả thanh tra tài chính đã giúp tiết kiệm bình quân gần 1 tỷ đồng mỗi năm. Tại Phổ Yên, mức độ chi cho các lĩnh vực sự nghiệp tuy tăng nhưng chưa có sự bứt phá tương xứng với vị thế thành phố công nghiệp trọng điểm, đòi hỏi chính quyền địa phương phải đẩy mạnh phân cấp và nâng cao tính tự chủ tài chính cho các đơn vị trực thuộc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao chất lượng lập dự toán chi thường xuyên ngay từ cấp cơ sở. Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố Phổ Yên chủ trì phối hợp cùng các đơn vị dự toán rà soát toàn bộ định mức chi, áp dụng phương pháp lập ngân sách theo kết quả đầu ra, phấn đấu đạt mục tiêu 100% đơn vị trực thuộc xây dựng dự toán sát với thực tiễn hoạt động và hoàn thành phê duyệt dự toán hàng năm trước ngày 31 tháng 12 năm 2025.

Thứ hai, siết chặt kỷ cương chấp hành ngân sách và kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước. Kho bạc Nhà nước thành phố Phổ Yên cần đẩy mạnh thẩm định hồ sơ chứng từ điện tử qua dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4, rút ngắn thời gian xử lý giao dịch xuống dưới 24 giờ làm việc. Kiên quyết từ chối thanh toán các khoản chi hội nghị, tiếp khách hoặc mua sắm trang thiết bị văn phòng vượt định mức, hướng đến mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 5% dự toán chi hành chính trong suốt giai đoạn 2025 - 2027.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình quyết toán và tăng cường tính minh bạch tài khóa. Ủy ban nhân dân thành phố Phổ Yên cần ban hành quy chế xử phạt đối với các đơn vị chậm nộp báo cáo tài chính, đảm bảo 100% đơn vị hoàn thành quyết toán đúng niên độ trước ngày 31 tháng 3 hàng năm. Công khai toàn bộ số liệu thu chi ngân sách trên cổng thông tin điện tử địa phương theo Thông tư 343/2016/TT-BTC nhằm tạo điều kiện cho người dân giám sát.

Thứ tư, đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra và nâng cao chất lượng cán bộ tài chính. Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Thanh tra thành phố xây dựng kế hoạch kiểm tra chuyên đề định kỳ mỗi năm tối thiểu 2 đợt tại các xã, phường và trường học. Đồng thời, Ủy ban nhân dân thành phố tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho 100% cán bộ kế toán công về Luật Ngân sách Nhà nước và chế độ kế toán hành chính sự nghiệp mới, hoàn thành trước quý 2 năm 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà quản lý, lãnh đạo tại Ủy ban nhân dân, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước thành phố Phổ Yên cũng như các huyện, thị xã tương đồng. Luận văn cung cấp khung dữ liệu thực chứng từ 112 đối tượng khảo sát, hỗ trợ trực tiếp cho việc hoạch định chính sách phân bổ ngân sách giai đoạn 2024 - 2030.

Nhóm thứ hai là đội ngũ kế toán trưởng, chuyên viên kế toán tại các trường học, trạm y tế và cơ quan hành chính sự nghiệp. Tài liệu chỉ rõ các lỗi sai phạm thường gặp trong lập chứng từ và quyết toán, giúp các đơn vị chuẩn hóa hồ sơ kế toán, hạn chế tối đa nguy cơ bị xuất toán thu hồi kinh phí.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công và Kế toán nhà nước. Nghiên cứu đóng vai trò như một tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận khảo sát định lượng với khoảng cách Likert 0,8 điểm và kỹ thuật phân tích chu trình ngân sách cấp địa phương.

Nhóm thứ tư là các cơ quan thanh tra tài chính và Kiểm toán Nhà nước khu vực. Công trình cung cấp các chỉ số cảnh báo rủi ro trong quản lý chi tiêu công tại đô thị đang chuyển dịch nhanh về cơ cấu đất đai nông nghiệp, phục vụ đắc lực cho công tác xây dựng kế hoạch kiểm toán hàng năm.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ hoàn thành dự toán chi thường xuyên tại thành phố Phổ Yên giai đoạn 2021 - 2023 đạt kết quả ra sao? Tỷ lệ hoàn thành dự toán chi thường xuyên của địa phương đạt mức rất cao và tăng đều qua từng năm. Cụ thể, tỷ lệ này đạt 97,3% vào năm 2021 với số chi 558,5 tỷ đồng, tăng lên 99,41% vào năm 2022 với 547,2 tỷ đồng và đạt đỉnh 99,52% vào năm 2023 tương ứng 687,4 tỷ đồng, khẳng định hiệu lực điều hành ngân sách của chính quyền thành phố.

Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp của đề tài được phân bổ như thế nào để đảm bảo tính khách quan? Nghiên cứu khảo sát 112 đối tượng trong tháng 8/2024, phân bổ thành 31 phiếu dành cho cán bộ quản lý tài chính cấp thành phố, xã phường và 81 phiếu dành cho các đơn vị thụ hưởng ngân sách. Cấu trúc mẫu này giúp đối chiếu toàn diện giữa đơn vị kiểm soát nguồn vốn và đơn vị sử dụng ngân sách trên thang đo Likert chuẩn hóa.

Những hạn chế chủ yếu trong quản lý chi thường xuyên tại thành phố Phổ Yên là gì? Hạn chế nổi bật nằm ở công tác lập dự toán chưa sát thực tế tại các đơn vị sự nghiệp, gây nên tình trạng thừa thiếu ngân sách cục bộ. Bên cạnh đó, việc nộp báo cáo quyết toán tại một số đơn vị còn chậm trễ từ 15 đến 20 ngày và công tác thanh kiểm tra đôi khi chưa phát hiện kịp thời các khoản chi lãng phí trang thiết bị.

Thành phố Phổ Yên có thể học tập bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương khác? Phổ Yên có thể học tập huyện Phúc Thọ về việc tập trung 55% đến 58% chi thường xuyên cho giáo dục kết hợp thanh tra nghiêm ngặt giúp tiết kiệm gần 1 tỷ đồng mỗi năm. Đồng thời, địa phương nên vận dụng mô hình huyện Quế Võ trong việc gắn quyền tự chủ tài chính với trách nhiệm giải trình cụ thể của từng phòng ban.

Khung pháp lý nền tảng nào chi phối chu trình quản lý chi thường xuyên trong nghiên cứu? Nghiên cứu căn cứ vào Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Nghị định 163/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật Ngân sách, Nghị định 130/2005/NĐ-CP về quyền tự chủ biên chế kinh phí hành chính và Nghị định 16/2015/NĐ-CP về cơ chế tự chủ đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm tính pháp lý chuẩn mực cho toàn bộ nội dung phân tích.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc về chu trình quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại cấp thành phố trực thuộc tỉnh.
• Phân tích chi tiết thực trạng chi thường xuyên tại Phổ Yên giai đoạn 2021 - 2023, ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt 99,52% với quy mô quyết toán 687,4 tỷ đồng vào năm 2023.
• Chỉ ra 4 nhóm hạn chế cố hữu trong lập dự toán, chấp hành ngân sách, chậm trễ quyết toán và công tác thanh tra kiểm soát tại các đơn vị thụ hưởng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao với mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 5% chi hành chính và hoàn thiện đào tạo chuyên môn cho 100% cán bộ tài chính trước năm 2026.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị giúp lãnh đạo thành phố Phổ Yên và các địa phương tương đồng định hình chiến lược tài khóa bền vững giai đoạn 2024 - 2030.

Nghiên cứu khẳng định quản lý chi thường xuyên hiệu quả là động lực sống còn để duy trì bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu lực. Các cơ quan quản lý và đơn vị sự nghiệp trên địa bàn thành phố Phổ Yên cần nhanh chóng ứng dụng các khuyến nghị chính sách của luận văn vào thực tiễn quản trị ngân sách ngay từ chu kỳ tài chính tới nhằm tối ưu hóa nguồn lực công, phục vụ đắc lực cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo đề án được chia làm 3 phần, cụ thể như sau: Phần 1: Căn cứ thực tiễn và cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên NSNN Phần 2: Thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên Phần 3: Giải pháp tăng cường quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. 8 PHẦN 1 CĂN CỨ THỰC TIỄN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN 1. Căn cứ thực hiện đề án 1. Căn cứ pháp lý - Luật số 83/2015/QH13 Luật NSNN ngày 25/06/2015; - Nghị định 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật NSNN; - Thông tư số 342/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ trưởng Bộ tài chính quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật NSNN; - Nghị định số 31/2017/NĐ-CP ngày 23/3/2017 của Chính phủ ban hành Quy chế lập, thẩm tra, quyết định kế hoạch tài chính 05 năm địa phương, kế hoạch đầu tư công trung hạn 05 năm địa phương, kế hoạch tài chính - NSNN 03 năm địa phương, dự toán và phân bổ ngân sách địa phương, phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương hằng năm - Thông tư số 343/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ tài chính hướng dẫn thực hiện công khai NSNN đối với các cấp ngân sách; - Thông tư số 61/2017/TT-BTC ngày 15/06/2017 của Bộ tài chính hướng dẫn về công khai ngân sách đối với đơn vị dự toán ngân sách tổ chức được NSNN hỗ trợ; - Thông tư số 90/2018//TT-BTC ngày 28/9/2018 của Bộ tài chính sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 61/2017/TT-BTC ngày 15/06/2017 của Bộ tài chính hướng dẫn về công khai ngân sách đối với đơn vị dự toán ngân sách, tổ chức được nhà nước hỗ trợ; 9 - Thông tư số 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp; - Thông tư số 137/2017/TT-BTC ngày 25/12/2017 của Bộ Tài chính quy định xét duyệt, thẩm định, thông báo và tổng hợp quyết toán năm; - Nghị định số 151/2017/NĐ-CP ngày 26/12/2017 quy định chi tiết một số điều của Luật quản lý, sử dụng tài sản công; - Thông tư số 76/2023/TT-BTC ngày 29/12/2023 của Bộ Tài chính Quy định về tổ chức thực hiện dự toán NSNN năm 2024; - Thông tư số 344/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 quy định quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn.

- Nghị định số 130/2005/NĐ-CP ngày 17/10/2005 quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quan Nhà nước. - Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 Quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập. - Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21 tháng 12 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật NSNN. - Các Nghị quyết của HĐND thành phố Phổ Yên nhiệm kỳ 2021 - 2023 về phê chuẩn dự toán thu, chi ngân sách thành phố năm 2021 - 2023; phê chuẩn quyết toán thu NSNN, chi ngân sách địa phương năm 2021 – 2023.

- Niên giám thống kê thành phố Phổ Yên (2021 - 2023) 1. Cơ sở thực tiễn về quản lý chi thường xuyên NSNN 1. Kinh nghiệm trong quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số địa phương a. Kinh nghiệm trong quản lý chi thường xuyên NSNN tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Quản lý tài chính của huyện Quế Võ, Bắc Ninh đã có nhiều cải thiện, đặc biệt là trong quản lý chi thường xuyên của NSNN.

Qua những bài học kinh 10 nghiệm từ các huyện tương tự, Quế Võ đã nỗ lực tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và kiểm soát việc phân bổ ngân sách, đảm bảo ngân sách gắn chặt hơn với nhu cầu và mục tiêu phát triển của địa phương. Một lĩnh vực quan trọng là tập trung quản lý chi thường xuyên theo khuôn khổ pháp lý, đặc biệt là kể từ khi Luật Ngân sách Nhà nước sửa đổi. Việc sửa đổi này đã trao quyền cho các địa phương như Quế Võ bằng cách tăng quyền tự chủ về tài chính và thúc đẩy quản lý nguồn lực nội bộ tốt hơn. Huyện đã áp dụng các cơ chế phân bổ ngân sách rõ ràng hơn, tránh tình trạng chi tiêu phân tán cho nhiều dự án theo truyền thống.

Thay vào đó, Quế Võ đảm bảo việc phân bổ ngân sách phù hợp trực tiếp với chức năng và nhiệm vụ cụ thể của từng sở, ban, ngành, giúp quá trình này tập trung hơn và hướng đến kết quả. Quế Võ cũng ưu tiên sử dụng hiệu quả các nguồn lực công bằng cách nhấn mạnh vào việc lập kế hoạch ngân sách hàng năm. Điều này bao gồm việc giám sát chặt chẽ việc phân bổ quỹ để đảm bảo các quỹ được sử dụng hiệu quả và phù hợp với các mục tiêu kinh tế và xã hội đã đề ra. Chính quyền địa phương đã triển khai các hệ thống giao cho các sở, ngành chịu trách nhiệm giải trình việc sử dụng quỹ, tập trung vào tính minh bạch, đặc biệt là trong việc quản lý các khoản chi thường xuyên như chi phí hành chính và dịch vụ công.

Mặc dù đã có những nỗ lực như vậy, vẫn còn nhiều thách thức. Vẫn còn một số lãng phí trong chi thường xuyên, đặc biệt là liên quan đến các khoản chi hành chính không hiệu quả, chẳng hạn như văn phòng phẩm không cần thiết hoặc hợp đồng bị thổi phồng. Tuy nhiên, huyện đã tăng cường các biện pháp kiểm tra tài chính và đưa ra các hình phạt đối với hành vi quản lý ngân sách yếu kém. Điều này đã dẫn đến trách nhiệm giải trình cao hơn và cải thiện hiệu quả chung của quản lý tài chính.

Bằng cách học hỏi từ các dự án thành công như sáng kiến phát triển nông thôn mới, Quế Võ tiếp tục tinh chỉnh các hoạt động tài chính của mình. Những cải tiến này trong việc quản lý chi thường xuyên NSNN không chỉ góp phần 11 tiết kiệm chi phí mà còn đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội rộng lớn hơn trên toàn huyện. Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội Từ năm 2021 đến 2023, huyện Phúc Thọ đã có những bước tiến đáng kể trong quản lý chi thường xuyên NSNN, phản ánh sự phát triển đồng bộ trong quản lý tài chính công. Huyện đã áp dụng các chính sách cắt giảm thủ tục hành chính và đảm bảo phân bổ ngân sách hợp lý ngay từ đầu năm tài chính, giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực nhà nước.

Chi tiêu cho giáo dục và y tế là hai lĩnh vực trọng yếu, trong đó ngân sách dành cho giáo dục đã chiếm khoảng 55-58% tổng chi thường xuyên, giúp nâng cao chất lượng giáo dục địa phương. Đồng thời, mức chi cho y tế cộng đồng đã tăng từ 1-2% hàng năm, đóng góp đáng kể vào việc phát triển hệ thống y tế cơ sở. Bên cạnh đó, việc dự trữ ngân sách dự phòng, trung bình từ 7-8 tỷ đồng mỗi năm, giúp huyện ứng phó kịp thời với các tình huống khẩn cấp như thiên tai hay dịch bệnh. Công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát tài chính cũng được tăng cường.

Từ năm 2021 đến 2023, các cuộc kiểm tra đã giúp tiết kiệm trung bình gần 1 tỷ đồng mỗi năm cho NSNN. Huyện cũng đã xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tạo sự răn đe và cải thiện chất lượng quản lý tài chính công. Kinh nghiệm quản lý của huyện Phúc Thọ cho thấy việc đồng bộ các giải pháp từ cải cách thủ tục hành chính, cân đối ngân sách cho các lĩnh vực trọng yếu, đến việc tăng cường thanh tra, kiểm tra là các yếu tố quyết định trong việc quản lý hiệu quả chi thường xuyên NSNN. Bài học kinh nghiệm cho thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên Từ kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại huyện Quế Võ và huyện Phúc Thọ, tác giả rút ra một số bài học có ý nghĩa tham khảo, vận dụng vào quản lý chi TX ngân sách thành phố Phổ Yên như sau: 12 Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình: Giống như Quế Võ, Phổ Yên cần đẩy mạnh công khai quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách.

Việc phân bổ ngân sách cần được thực hiện sát sao với chức năng và nhiệm vụ của từng cơ quan, sở ngành để tránh chi tiêu không hiệu quả và lãng phí. Đồng thời, các đơn vị quản lý ngân sách phải chịu trách nhiệm giải trình cụ thể về việc sử dụng quỹ, nâng cao tính minh bạch. Ưu tiên các lĩnh vực trọng yếu: Học theo kinh nghiệm của Phúc Thọ, thành phố Phổ Yên nên tập trung chi ngân sách cho các lĩnh vực trọng điểm như giáo dục và y tế. Phân bổ ngân sách cần hướng đến mục tiêu cải thiện chất lượng giáo dục và chăm sóc y tế, trong đó, việc tăng cường đầu tư vào y tế cộng đồng có thể đóng góp vào sự phát triển bền vững.

Cải cách thủ tục hành chính: Cả hai huyện đã cho thấy rằng cải cách thủ tục hành chính là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Phổ Yên có thể rút ngắn quy trình hoàn thiện hồ sơ, giảm số lượng văn bản cần thiết và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi thường xuyên NSNN, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị dự toán. Giám sát và kiểm tra tài chính: Qua bài học từ Phúc Thọ, Phổ Yên nên thực hiện thường xuyên các cuộc kiểm tra, thanh tra để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, đồng thời đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng chính sách và quy định. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao tính hiệu quả trong quản lý tài chính.

Quản lý ngân sách dự phòng: Học tập từ Phúc Thọ, Phổ Yên nên xây dựng quỹ dự phòng với mức kinh phí hợp lý để ứng phó với các tình huống khẩn cấp như thiên tai hoặc dịch bệnh, đảm bảo sự ổn định về tài chính và sự sẵn sàng của các quỹ hỗ trợ khi cần thiết. Kinh nghiệm của các địa phương khác là rất quý báu, bổ ích, tuy nhiên, do cơ chế quản lý, điều hành, đặc điểm kinh tế - xã hội, điều kiện tự nhiên và mục tiêu, chính sách phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương trong từng 13 thời kỳ là khác nhau nên việc vận dụng kinh nghiệm của địa phương khác cần áp dụng một cách hợp lý, tránh dập khuôn, máy móc.