CHƯƠNG 1 CO SỞ LÝ LUẬN VE CHI PHÍ VA QUAN LÝ CHI PHI SAN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP.1 Khái niệm va phât i phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp 11.1 Khái niệm chỉ phí sin xuất kinh doanh trong doanh nghiệp “rong quá tình hoại động kin doanh, doanh nghiệp phải luôn luôn quan tim đến việc quản lý chỉ phí, vì mỗi đồng chỉ phí bỏ ra đều có ảnh hưởng đến lợi nhuận. Vì juan trọng được đặt ra cho nhà quản trị doanh nẹt à phái kiểm soát được chỉ phí của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất. “Trong kể toán ti chính thi chí phí bao gồm các chỉ phí sin xuất kinh doanh phát sinh trong quá tình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí Khác. Theo chuẩn mực chung - chuỗn mực KẾ toán Việt Nam ban hành và công bổ theo Quyết định số 165/2002/QD-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ i chính thì chi phí bao gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh đoanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí khác.
Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá tình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: giá hàng bán, chỉ phí bán hàng, chỉ phí quản lý tiền vay, và những chỉ phí iên quan đến hoại động cho các bên khác sử dụng tài ‘an sinh ra lợi tức, tiền bản quyển. Những chỉ phí nảy phát sinh dưới dang tiền khoản tương đươngtễn, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị Chi phí khác bao gồm các chí phí ngoài các chỉ phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá tình hoại động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chỉ phí về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, các khoản tiền bị khách hàng phạt do vi phạm hop đồng. Hoạt động sản xuất kinh doanh chủ yếu của một doanh nghiệp là tạo ra những sản phẩm nhất định và tiêu thụ những sản phim đó trên thị tường nhằm tha được lợi nhuận. Nhưng bắt ky một doanh nghiệp nào khi tin hành hoạt động sản xuất kinh cdoanh thì cũng đều phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định [1] CCác chỉ phí mà doanh nghiệp phải bổ ra trước hết là các chỉ phí cho việc sản xuất sin phẩm, Trong khi tiến hành sản xuất, các doanh nghiệp phải tiền hao các vật tr như Nguyên vật liệu, hao mòn máy móc, tiết bị, các công cụ dụng cụ, các khoản chỉ phí về ti lương hay tén công cho người lao động sản xuất kính doanh của doanh nghiệp à biểu hiện bằng ễn của toàn vật chất và lo động mà các doanh nghiệp phải bộ ra để sản xuất sản phẩm trong mộtthời kỳ nhất dịnh.
Các chỉ phí này phát sinh có tính chit thường xuyên và gắn liên với quá trình sản xuất sản phẩm nên gọi là chỉ phí sản xuất của doanh nghiệp (11 (Qua trình sản xuất hang hoá là quá trình kết hợp và tiêu hao của ba yếu tổ: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Như vậy để in inh sn xuất bàng hos, doanh nghiệp phải bỏ chí phí v8 sức ao động, t liệu ao động và đối tượng lao động Sự hình thành nên các chi phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tắt khách quan, các chi phí mà doanh nghiệp chi ra cấu thành nên giá trị của sản phẩm, dich vụ để đáp ứng nhu cau tiêu ding của xã hội. Giá trị san phẩm, hàng hóa: WEC+V+M aay Trong đó: = W: Giá trị sản phẩm hàng hóa. ~€: là toàn bộ giá trị tư liệu sản xuất đã tiêu hao trong quá trình tạo ra sản phẩm dịch.
vụ nhục khẩu hao tài sản cổ định, chỉ phí nguyên vật iệ, công cụ, năng lượng. bộ phận này được gọi là hao phí vật chất - V: là chi phí tiền lương, tiền công phải trả cho người lao động tham gia quá trình sản xuất tạo ra san phẩm, dich vụ, được gọi là hao phí lao động edn thiết. ~ M: là giá trì mới do lao động sống tạo ra trong quá tình hoạt động sin xuất ra gi tỉ sản phẩm, dich vụ. Tiếp theo sau quá trình sản xuất, doanh nghiệp phải tổ chức việc tiêu thụ sản phẩm để thu tiền về, Để thực hiện được việc này, doanh nghiệp cũng phải bo ra những chỉ phí 2 nhất định chẳng han như chỉ phí đóng gói sin phẩm, chỉ p vân chuyên, bốc đỡ, bảo quản sản phẩm.
Hơn nữa, trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh như hiện nay, ngoài các chỉ phí thụ trên, doanh nghiệp còn phải bỏ ra chỉ phí để nghiên cứu thị trường, chỉ phí quảng cáo để giới thiệu sản phẩm, chỉ phí bảo hành sản phẩm. Những khoán chi phí nảy phát sinh trong lĩnh vực lưu thông sản phẩm nên được gọi là chỉ phí tiêu thụ hay chỉ phi lưu thông sản phẩm. Ngoài những chỉ phí nêu trên, doanh nghiệp còn phải thực hiện được nghĩa vụ của mình với N à nước như nộp thuế giá tị gia tăng, thu xuất nhập khẩu, thuế tê thụ đặc biệt thuế khai thác tài nguyên. Những khoản chi phí này đều diễn ra tong quá trình kinh doanh vì th dé cũng là khoản chi phí kinh doanh của doanh nghiệp, “Trong luận văn này, khái niệm về chỉ phí sản xuất được hiểu như sau: chỉ phí sin xuất kinh doanh của một doanh nghiệp là toàn bộ chỉ phí sản xuất, chỉ phí tiêu thụ sản phẩm, các khoản tiên thuế và các chi phí bằng iền khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra 48 thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỹ nhất định.
Chỉ phí của doanh nghiệp là chỉ phí cá biệt, chịu sự kiểm soát quản lý của doanh nghiệp. Do vậy quan ý ốt chỉ phí đồng vai trồ quan trọng tong hoạt động quan tị doanh nghiệp 1.2 Phân loại chỉ phí sẵn xuất kink doanh trong doanh nghiệp Chi phí sản xt kinh doanh trong doanh nghiệ loại chỉ phí và phát sinh thường xuyên trong quá tinh sản xuất kinh doanh, mỗi loại chỉ phí c đặc tinh công đụng khác nhau do vậy yêu cầu quản lý đối với từng loi khác nhau. Để quản lý tốt chỉ phí sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cin phải tiền hành phân loại chỉ phi để đắp ứng ly đủ những thông tin cần thiết cho việc tính toán hiệu quả các phương án sản xuất, phục vụ tốt chơ công tác kiểm tra, giám sit chỉ phí sin xuất kinh doanh cia doanh nghiệp. Phân loại chỉ phí sản xuất kinh doanh có nhiễu cách phân loại như sau: 1.1 Phân loại chi phi theo éu tổ chi phí Phân loại chỉ phí theo yếu tổ chi phí tức là phân loại theo nội dung, tính cl Ất kinh tế của chỉ phí, cách phân loại này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại chỉ phí mà doanh nghiệp đã chỉ ra, giúp cho việc xây đựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chỉ phí để phục vụ cho việc tập hợp quan lý các chỉ phí theo nội dung kinh tế ban đầu đồng nhất của nó ma không xét đến địa điểm phát sinh và chỉ phí được ding cho mye dich gì trong sin xuất.
Theo cách phân loại này chỉ phí sản xuất kinh doanh (SXKD) được chia thành các chỉ phí sau: - Chỉ phí nguyên liệu, vat liệu bao gdm toàn bộ giá t ti nguyên vật liệu chính nguyên vật liệu phụ, phụ tùng thay thể, công cụ, dụng cụ sử dụng vào sản xuất kinh doanh trong kỳ (loại trừ giá trị dùng không hết nhập lại kho và phé liệu thu hồi cùng với nhiên liệu động lực). - Chi phí nhiên liệu, động lực mua ngoài sử dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh trong kỳ (trữ số ding không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi) - Chỉ pt lương và các khoản phụ cấp lương: phần ánh tổng số ền lương và phụ cắp mang tinh chất lương chủ doanh nghiệp phải tr cho cần bộ cí 1g nhân viên chức và người lao động. = Chỉ phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y té, kinh phí công đoàn trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương chủ doanh nghiệp phải trả cho công nhân viên chức và người lao động. ~ Chỉ phí khẩu hao tà sản cổ định: phản ánh tổng số khẩu hao ti sn cổ định phải trích trong kỹ của tắt cá tài sản cổ định sử dụng cho sản xuất kỉnh doanh trong kỳ - Chỉ phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền trả cho dich vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp - Chỉ phí khác bằng tin: à toàn bộ các chỉ phí khác bằng tiền chưa phân ánh vào các ếu tổ trên đăng vào quá tình sản xuất kinh đoanh trong kỳ, 1.2 Phân loại chi phí theo khoản mục chỉ phi Theo cách phân loi này.
những khoản chỉ phí có cùng công dung kinh tẺ, cũng mục đích sử dụng được xếp thành một khoản mục, không phân biệt tính chất kinh tế. Phân loại chỉ phí sản xuất theo cách này gip quản lý định mức chỉ phí, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, có ba khoản mục chỉ phí sau ~ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: gồm các chi phí về nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu trực tgp dùng vào sin xuất kính doanh, Chi ph nhân công trực tiếp: là các chi pí phải trả cho công nhân trực tgp sản xuất sản phim như tiền lương, các Khoản phụ cấp, ác khoản bio hiểm xã hội, ảo hiểm y 16, kinh phí công đoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp ~ Chi phí sử dụng máy thì công: may mốc thi công là loại mấy phục vụ sản xuất. Chi phí này bao gồm chỉ phí cho các máy nhằm thực hiện khối lượng sin xuất bằng mấy. Chi phí sử dụng máy thi công gồm chi phí thưởng xuyên và chi phí tạm thời: + Chỉ phí thuimg xuyên cho hoạt động của máy thi công gdm: lương chính, phụ của công nhân điều khiển, phục vụ máy thi công, chỉ phí nguyên liệu, vật liệu, công cụ đụng cụ, chỉ phí khẩu hao ti sản có định (TSCĐ), chỉ phi dịch vụ mua ngoài (sửa chữa nhỏ, điện, nước, bảo hiểm xe, máy) và các chỉ phí khác bằng tiễn + Chỉ phí tạm thời: chi phí sửa chữa lớn máy thi công (đại tu, rung tu.) chi phí công trình tạm thời cho máy thi công (lều, lin, bệ, đường ray chạy may.