CHƯƠNG 1 7 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm đầu tư và đầu tư phát triển 8 9 1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản hội.
ĐTXDCB là một hoạt động kinh tế. 10 11 - Theo tính chất và mục đích sử dụng của nguồn vốn - Theo phân cấp nhiệm vụ chi NSNN vụ chi của NSĐP. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao ta có: + Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: 12 + Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã: - Theo ngành KTQD - Theo tính chất và quy mô của dự án đầu tư xây dựng - Theo cơ cấu công nghệ của vốn đầu tư 13 14 Từ khái niệm nêu trên, quản lý chi ĐTXDCB từ nguồn NSNN cấp tỉnh có những đặc điểm: Chủ thể quản lý chi ĐTXDCB từ nguồn vốn NSNN là các cơ quan nhà nước ở chính quyền cấp tỉnh, các cơ quan chức năng được phân công, phân cấp quản lý từng khâu trong quy trình quản lý chi NSNN. Cụ thể các cơ quan chuyên môn được phân công: Ba là, Cơ quan KBNN quản lý kiểm soát, thanh toán chi ĐTXDCB.
- Đúng đối tượng 15 Do đó, việc quản lý chi ĐTXDCB từ nguồn NSNN thể hiện ở một số khía cạnh như sau: án đầu tư không phân biệt quy mô và mức vốn đầu tư đều phải thực hiện nghiêm 16 - Đúng mục đích, đúng kế hoạch 17 Bước 1: Hướng dẫn lập và thông báo số kiểm tra. Bước 2: Lập, tổng hợp và trình phê duyệt kế hoạch. Bước 3: Phân bổ, thẩm tra và thông báo kế hoạch dự toán chi ĐTXDCB trong năm ngân sách bản chất là việc giải ngân tiền cho các công trình ĐTXDCB theo tiến độ, hạng mục công trình và đảm bảo tuân 19 thủ các nguyên tắc chi nhằm kiểm soát tốt hoạt động chi NS, tránh chi tiêu không đúng đối tượng, mục đích, không hiệu quả. - Chi tạm ứng 20 Cơ quan Tài chính có trách nhiệm giám sát các hoạt động tạm ứng, thu hồi tạm ứng, thanh toán theo KLXDCB hoàn thành cùng với KBNN thông qua 21 hệ thống TABMIS.
Qua đó nắm được tiến độ giải ngân có gắn với tiến độ thực hiện các hạng mục của công trình XDCB không, từ đó có những điều chỉnh phù hợp nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho hoạt động đầu tư. Tránh thất thoát tiền NSNN đồng thời tránh nợ đọng đầu tư gây khó khăn cho chủ đầu tư. - Quyết toán vốn đầu tư năm 22 Sở Tài chính tổ chức thẩm tra, thông báo kết quả thẩm tra báo cáo quyết toán dự án hoàn thành cho các chủ đầu tư. Trong thời gian 15 ngày làm việc kể từ ngày Sở Tài chính thông báo kết quả thẩm tra, nếu chủ đầu tư không thực hiện giải trình những vấn đề phát sinh thì coi như đã thống nhất.
Thanh tra, kiểm tra, giám sát quản lý chi ĐTXDCB từ nguồn ngân sách nhà nước 23 24 1. Các yếu tố chủ quan Tổ chức bộ máy về quản lý vốn đầu tư XDCB Trong việc quản lý vốn đầu tư XDCB tại cấp tỉnh, có sự tham gia của các cơ quan quản lý như Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân ở mọi cấp, cùng với các bộ ngành như Kế hoạch, Tài chính, Kho bạc, Giao thông, Xây dựng, Thủy lợi, Công nghiệp, Tài nguyên Môi trường và các tổ chức được giao nhiệm vụ Vì vậy, việc tổ chức bộ máy quản lý vốn đầu tư XDCB tại cấp tỉnh cần được thực hiện một cách khoa học và hợp lý, nhằm đảm bảo rằng quản lý và sử dụng vốn đầu tư công tuân theo đúng các quy định đối với mỗi nguồn vốn. Điều này nhằm đảm bảo rằng quá trình đầu tư sẽ được thực hiện một cách tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực, đồng thời ngăn chặn mọi rủi ro về thất thoát và lãng phí. Quan trọng nhất, cần đảm bảo tính công khai và minh bạch trong mọi hoạt động liên quan đến đầu tư công.
Tránh tình trạng chồng chéo gây khó khăn cho khâu tổ chức thực hiện, hoặc quá lỏng lẻo dẫn đến không kiểm soát được việc thực hiện quản lý vốn đầu tư XDCB. Cơ chế quản lý vốn đầu tư xây dựng từ Ngân sách Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý kinh tế và tài chính tổng thể. Đây là một tập hợp các quy định về nguyên tắc, quy phạm, quy chuẩn, giải pháp và phương tiện nhằm thiết lập các biện pháp kiểm soát cho các tổ chức và bộ máy liên quan tại cấp tỉnh trong việc quản lý vốn đầu tư XDCB. Chúng được thiết kế như một công cụ quản lý, nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc thực hiện các mục tiêu đề ra.
Đối với cơ chế này, sự đúng đắn, thích ứng với thực tế, ổn định và quản lý tốt là điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu. Ngược lại, nếu không 25 tuân thủ và triển khai đúng các nguyên tắc này, có thể gây rủi ro và hạn chế, dẫn đến tổn thất nguồn lực và khó khăn trong việc thực hiện các mục tiêu và kế hoạch phát triển của tỉnh. Do đó, việc tuân thủ các quy định pháp luật về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, cũng như nguyên tắc sau là cực kỳ quan trọng: Tỉnh phải xây dựng cơ chế, chính sách về quản lý đầu tư xây dựng, quản lý vốn đầu tư XDCB đúng đắn, được xây dựng trên những nguyên tắc cơ bản đã được pháp luật, chính sách, chế độ của nhà nước quy định và phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương. Đồng bộ với chiến lược phát triển kinh tế- xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 05 năm của tỉnh, cũng như quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội và quy hoạch phát triển của các huyện, thị xã và các ngành trong tỉnh.
Đây là yếu tố có tác động trực tiếp đến công tác Xây dựng cơ bản, một lĩnh vực đầu tư rộng, phức tạp và đa dạng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp và lĩnh vực khác nhau. Trong mọi bối cảnh kinh tế-xã hội, con người vẫn là trung tâm của mọi sự phát triển, đặc biệt là trong thời đại ngày nay với quá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá. Chăm sóc toàn diện cho con người là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phồn vinh và thịnh vượng. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá và cách mạng con người là ba khía cạnh không thể tách rời trong quá trình hội nhập.
Lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá, đồng thời tuân theo chủ trương chính sách của Đảng. Hiệu quả cao nhất sẽ được đạt được thông qua việc thực hiện một cách xuất sắc quá trình đầu tư xây dựng cơ bản. 26 Quyết định đầu tư đôi khi được thực hiện một cách vội vã và thiếu chính xác, kết quả là chất lượng công tác quy hoạch thấp. Quy hoạch chưa đạt đến mức độ tối ưu và chưa thực sự điều chỉnh trước một bước để xác định địa điểm xây dựng cho dự án đầu tư.
Do đó, không ít dự án xây dựng thiếu quy hoạch tổng thể, dẫn đến việc các công trình phải di chuyển địa điểm, gây tổn thất và lãng phí, làm giảm hiệu quả đầu tư. Hiện tượng phổ biến khác là nhiều cấp có thẩm quyền khi đưa ra các quyết định liên quan đến chủ trương đầu tư, chẳng hạn như xây dựng tính toán về tổng mức đầu tư, tổng dự toán, dự toán chi tiết, đều thiếu chính xác. Khi thực hiện, phải thực hiện điều chỉnh và bổ sung nhiều lần, gây ra sự phức tạp và không hiệu quả trong quản lý dự án. Phân bố kế hoạch thực hiện công trình hàng năm quá rải rác, làm chệch hướng mục tiêu chiến lược: Kế hoạch phân bố quá rải rác, với số lượng dự án và công trình hàng năm đầu tư quá lớn, dẫn đến tình trạng đầu tư được phân tán, tạo ra nợ đọng kéo dài.
Kết quả là thời gian thi công kéo dài, đồng thời đạt hiệu quả thấp. Những công trình có khối lượng thực hiện lớn thường được bố trí kế hoạch vốn đầu tư thấp, làm chậm quá trình thực hiện và đưa vào vận hành sử dụng. Tuân thủ pháp luật và áp dụng khoa học kỹ thuật trong hoạt động của các cơ quan quản lý. 27 + Việc thanh toán sai khối lượng, sai đơn giá, định mức, việc cố tình vi phạm các quy định về thanh toán vốn đâu đó vẫn xảy ra, làm thất thoát, tham nhũng trong quản lý vốn đầu tư XDCB, đòi hỏi những cán bộ làm công quản lý phải luôn được rèn luyện bản lĩnh, không vụ lợi, thực thi công vụ theo đúng các quy định , hướng dẫn của nhà nước, có như vậy vốn đầu tư XDCB mới được quản lý chặt chẽ, hiệu quả.
- Áp dụng khoa học kỹ thuật triển khai các phần mềm tin học trong việc thực hiện thực hiện quy trình quản lý vốn đầu tư của các cơ quan quản lý trong tỉnh là cần thiết, Hệ thống thông tin, dữ liệu phục vụ cho việc tổ chức thực hiện quản lý vốn đầu tư từ khâu lập kế hoạch đầu tư đến khâu kết thúc đầu tư, đánh giá rút kinh nghiệm trong quản lý đầu tư được chính xác minh bạch, hiệu quả. Vì vậy các tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện quy trình quản lý vốn đầu tư không được có các hành vi sau đây: 28 1. Các yếu tố khách quan Cơ chế, chính sách về quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước và chính quyền cấp tỉnh. + Phải dựa trên việc tổng kết và rút kinh nghiệm từ thực tiễn, đồng thời cập nhật thông tin từ các tiêu chuẩn quốc tế.
+ Phải đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, nhất quán, dễ thực hiện và có khả năng công khai hóa thông tin, đồng thời duy trì sự ổn định tương đối. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội - Điều kiện tự nhiên: Các yếu tố về môi trường, địa hình thi công công trình, thời tiết, khí hậu có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình đầu tư, đến chi phí xây dựng công trình. Do ảnh hưởng của địa hình, của thời tiết, khí hậu hiện trường thi công công trình (địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông cách trở, xa nơi cung cấp nguyên vật liệu, mưa lũ kéo dài.