phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn được viết trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý chất lượng Trường Mầm non A. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý chất lượng Trường Mầm non A theo quan điểm quản lý chất lượng tổng thể. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu GDMN là bộ phận đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Giáo dục mầm non cũng như các ngành học khác đều có mục đích là phát triển con người toàn diện. TMN là đơn vị cơ sở của ngành học mầm non với nhiệm vụ cơ bản là CSGD trẻ từ 0 đến 6 tuổi (lứa tuổi mầm non). Lứa tuổi mầm non là thời kỳ trứng nước, là giai đoạn đầu tiên của cuộc đời mỗi một con người, nhưng lại là giai đoạn phát triển nhanh nhất, mạnh mẽ nhất. Vì thế nhiều nhà tâm lý, giáo dục học đã khẳng định rằng, nếu không giáo dục trẻ ở giai đoạn này một cách khoa học và kịp thời thì rất khó có thể phát triển con người tốt ở các giai đoạn sau.
Việc chăm sóc giáo dục trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non là vô cùng cấp thiết và đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp GD - ĐT, sự nghiệp “trồng người”, vì tương lai của đất nước, của dân tộc. Hồ Chủ Tịch vị lãnh tụ vô cùng kính yêu cũng đã từng căn dặn Đảng và Nhà nước ta: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết” [5]. Bác đặc biệt quan tâm tới công tác CSGD trẻ nhỏ, Bác nói: “Muốn có chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa, muốn có con người xã hội chủ nghĩa phải nuôi dạy con người ngay từ lúc mới lọt lòng. Đó là công việc tỉ mỉ, lâu dài” [4, tr.29] và “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Nuôi dạy trẻ theo quan điểm đường lối của Đảng. theo phương pháp khoa học là góp phần đấu tranh loại bỏ những tập quán, thói quen lạc hậu trong việc nuôi dạy trẻ, nâng cao tư tưởng, kiến thức cho các bậc cha mẹ và cộng đồng xã hội về khoa học nuôi dạy trẻ. Nuôi dạy trẻ tốt không những làm cho tình cảm gia đình, xã hội phấn khởi vui tươi trong cuộc sống hiện tại mà chính đó còn là việc làm có ý nghĩa hết sức lớn lao để xây dựng một xã hội văn minh, tươi đẹp, hạnh phúc mai sau. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đảng và Nhà nước ta giành nhiều thời gian bàn về công tác CSGD trẻ tại các cuộc hội nghị lớn.
Nghị quyết số 140/CP ngày 15/7/1971 của hội đồng Chính phủ về việc tăng cường và quản lý công tác nhà trẻ đã nêu rõ: “Việc nuôi nấng và dạy dỗ trẻ em trong thời kỳ trứng nước có tác dụng quyết định khá lớn đối với sự hình thành và phát triển thế hệ tương lai của dân tộc và có ý nghĩa rât sâu xa đối với tiền đồ của đất nước” [6]. Nghị quyết về cải cách giáo dục của Bộ Chính trị cũng đã nêu rõ vai trò to lớn của công tác GDMN: “Càng làm tốt công tác giáo dục mầm non thì càng có điều kiện thuận lợi để đạt chất lượng cao trong việc giáo dục phổ thông và mở rộng sự nghiệp giải phóng phụ nữ”. Văn kiện Hội nghị lần thứ hai của Ban chấp hành Trung ương (BCHTƯ) Đảng, khoá VIII, về định hướng chiến lược phát triển GD - ĐT trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước từ nay đến năm 2020 ghi rõ: “Xây dựng hoàn chỉnh và phát triển bậc học Mầm non cho hầu hết trẻ em trong độ tuổi, phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ cho các gia đình” [7, tr. Trải qua hơn 60 năm xây dựng và phát triển GDMN ngày càng được xác định có vị trí, vai trò to lớn trong sự nghiệp GD - ĐT.
Trên cơ sở những định hướng sáng suốt của Đảng, cùng với sự nỗ lực của CBGV và toàn thể nhân dân nên hiện nay ngành GDMN đã đạt được một số mặt rất khả quan. Tuy nhiên, hiện nay GDMN vẫn còn những vấn đề bức xúc mà bản thân ngành học và dư luận xã hội đang hết sức quan tâm. Đó là, chất lượng giáo dục mầm non còn chưa cao, do trình độ của giáo viên, điều kiện về cơ sở vật chất còn hạn chế, phương pháp giáo dục còn chưa thực sự phát huy được tính tích cực hoạt động vốn có ở trẻ lứa tuổi Mầm non. Có giải quyết được vấn đề chất lượng thì GDMN mới thực sự góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực có chất là mới đáp ứng xu thế hội nhập toàn cầu trong thế kỷ XXI này.
Trên thế giới, công tác nuôi dạy trẻ, xây dựng thế hệ trẻ tương lai được coi là vấn đề hết sức quan trọng. Một số nước có điều kiện kinh tế xã hội phát triển mạnh thì sự quan tâm cho GDMN được thể hiện sớm hơn nhiều. Nghiên 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cứu sâu sắc về đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ, nhà giáo dục học Xô viết Ma - ca - ren - cô đã viết: “Những cơ sở cơ bản của việc giáo dục trẻ đã có từ trước 5 tuổi. Tất cả những điều dạy trẻ trong thời gian này chiếm 90%.Về sau sự giáo dục và đào tạo con người vẫn tiếp tục, nhưng lúc ấy là lúc bắt đầu nếm quả, còn những nụ hoa thì đã vun trồng trong 5 năm đầu tiên”[33].
Các nước trên thế giới cũng đã tổ chức các “vườn trẻ”, trường mẫu giáo, nhà trẻ, trung tâm nuôi dạy trẻ…. để chăm sóc giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi. Họ tập trung nâng cao chất lượng giáo dục trẻ bằng cách tổ chức cho trẻ được hoạt động trong môi trường phù hợp với trẻ. Xu thế chung của GDMN các nước trên thế giới là tổ chức hoạt động mang tính tích hợp, tạo cơ hội, tạo môi trường phong phú kích thích sự sáng tạo và tích cực hoạt động tư duy của trẻ.
Dựa vào đặc điểm phát triển của trẻ, họ chú ý tập trung đầu tư nghiên cứu đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục trẻ theo xu hướng trên. Đồng thời tăng cường điều kiện cơ sở vật chất như đồ chơi, đồ dùng, bố trí hợp lý các đồ dùng, đồ chơi hoặc các góc chơi để trẻ tích cực hoạt động. Ở Việt Nam, dựa vào điều kiện thực tế của đất nước, đồng thời nghiên cứu vận dụng một cách sáng tạo kinh nghiệm và thành quả công tác CSGD trẻ trên thế giới, GDMN đã từng bước xây dựng cho mình một hướng đi, một cách làm có hiệu quả. Những năm 1971 trở về trước, nội dung dạy trẻ còn đơn sơ, chủ yếu mới chỉ là tập hát, múa, thể dục, vệ sinh.
Do đó chất lượng giáo dục trẻ ở các nhà trẻ, lớp mẫu giáo còn nhiều hạn chế. Ngay sau khi thành lập, Vụ Mẫu giáo (1966) và Uỷ ban bảo vệ bà mẹ và trẻ em Trung ương (1971) đã tích cực xây dựng các loại chương trình dạy trẻ theo từng độ tuổi để áp dụng rộng rãi cho các nhà trẻ, nhóm trẻ lớp mẫu giáo thực hiện với quan điểm đổi mới nội dung, phương pháp nuôi dạy trẻ là góp phần tích cực trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ, ngành GDMN đã xây dựng, thay đổi thứ tự từ chương trình mẫu giáo cải tiến chương trình mẫu giáo cải cách chương trình chỉnh lý nhà trẻ và nay là chương trình chăm sóc giáo dục trẻ (theo từng độ tuổi). Ngoài ra ngành còn nghiên cứu xây dựng chương trình 26 tuần; chương 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trình 36 buổi dành cho các lớp mẫu giáo 5 tuổi ở các vùng khó khăn vùng cao, vùng sâu. Song song với các loại chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, hàng năm ngành GDMN đã xây dựng tài liệu bồi dưỡng hè cho cán bộ giáo viên theo các chuyên đề chuyên sâu như: Chuyên đề dinh dưỡng; chuyên đề vệ sinh chăm sóc trẻ; chuyên đề làm quen với toán; làm quen với văn học - chữ viết; làm quen với môi trường xung quanh; chuyên đề tạo hình; chuyên đề âm nhạc; chuyên đề hoạt động vui chơi; đổi mới hình thức tổ chức hoạt động CSGD trẻ v.v… Để đảm bảo thực hiện các loại chương trình có chất lượng và quản lý bậc học, Bộ GD - ĐT đã ban hành các tài liệu, văn bản chỉ đạo hướng dẫn các cơ sở GDMN thực hiện nhằm nâng cao chất lượng CSGD trẻ như: - Thang chất lượng nuôi dạy trẻ (1988).
- Quyết định 55, quy định mục tiêu kế hoạch đào tạo của nhà trẻ, trường Mẫu giáo (1990). - Chương trình bồi dưỡng thường xuyên (theo chu kỳ) dành cho giáo viên mầm non. - Tiêu chuẩn giáo viên mầm non giỏi, trường Mầm non tiên tiến (2000). - Quy chế công nhận trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2002 - 2005.
- Tài liệu hướng dẫn xây dựng cơ sở vật chất giáo dục mầm non. - Tài liệu hướng dẫn các hội thi: thi giáo viên giỏi, thi bé khoẻ bé ngoan, thi cán bộ quản lý giỏi, thi tiếng hát mầm non. Dựa vào những tài liệu hướng dẫn và công trình khoa học GDMN, các TMN ở nhiều địa phương đã từng bước nâng cao dần chất lượng nuôi dạy trẻ. Tuy vậy, các công trình nghiên cứu khoa học quản lý GDMN đang còn rất ít.
Năm 1980, lần đầu tiên Bộ giáo dục cho xuất bản cuốn “Sổ tay người Hiệu trưởng trường mẫu giáo” [45]. Đó chưa phải là tài liệu huấn luyện hoàn chỉnh, nhưng cũng góp phần giải quyết một số mặt cụ thể trong công tác quản 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lý nhà trường của người Hiệu trưởng mẫu giáo như: nhiệm vụ chủ yếu của người Hiệu trưởng; nội dung cơ bản của bản kế hoạch; chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện…. Năm 1989, Vụ đào tạo bồi dưỡng đã xuất bản “Tài liệu bồi dưỡng Hiệu trưởng mẫu giáo” [3]. Tài liệu này đưa ra một số vấn đề như: Đối tượng, mục đích quản lý nhà trường, ngưyên tắc, phương pháp cơ bản về quản lý nhà trường; nhiệm vụ, chức năng quản lý.
Đặc biệt, tài liệu này làm rõ nội dung, hình thức bản kế hoạch nhà trường, các bước xây dựng kế hoạch.