Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG TIN HỌC CHO GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG TẠI TRUNG TÂM NGOẠI NGỮ - TIN HỌC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến những khía cạnh khác nhau về Quản lý hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động giáo dục tin học ngoại ngữ nói riêng của các nhà nghiên cứu lý luận và thực tiễn trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đã là một chủ đề được đông đảo các nhà khoa học trên thế giới quan tâm nghiên cứu, trong đó có Nhà giáo dục nổi tiếng M.I Calinin đã từng nói: “Nếu giáo viên không chịu bồi bổ tri thức, năng lực và nghị lực của mình thì cuối cùng các bạn sẽ không còn cái gì cả. Người giáo viên một mặt phải cho đi, mặt khác phải như đám bọt biển hút lấy, giữ lấy cho mình tất cả những cái gì tốt đẹp nhất trong nhân dân, trong cuộc sống, trong khoa học và rồi lại đem cho trẻ những cái tốt đẹp nhất đó.
Gonobolin trong nghiên cứu của mình, các tác giả đã đề cập và nêu bật vai trò, phẩm chất, năng lực và những đặc điểm lao động đặc thù của người giáo viên, và công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; tác giả N. M Iacoplep với tác phẩm “Phương pháp và kỹ thuật lên lớp trong trường phổ thông”; hay tác giả Patrice Pelpel với tác phẩm “Tự đào tạo để dạy học”; tác giả Michen Develay với tác phẩm “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên”. Thông qua các nghiên cứu trên, các tác giả đã đưa ra những vấn đề cơ bản của việc đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên, những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo đối với người giáo viên. Đó đều là những cơ sở khoa học của vấn đề bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng giáo viên, trực tiếp liên quan đến mục tiêu, nội dung, phương pháp bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 6 http://www.vn download by : skknchat@gmail. Tình hình nghiên cứu trong nước Ở nước ta hiện nay, vấn đề bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên luôn được đông đảo các nhà nghiên cứu trong nước quan tâm, điển hình như các tác giả: Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Ngọc Bảo, Phạm Minh Hạc, Trần Bá Hoành, Đinh Quang Báo. Các tác giả đã đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về năng lực, năng lực nghề nghiệp cũng như quá trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên. Tiêu biểu trong số đó có các tác phẩm như: “Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên”của Lê Trần Lâm; [22]; “Vấn đề giáo viên - Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn” của Trần Bá Hoành; [15].
Bên cạnh đó, còn có rất nhiều bài viết được đăng tải trên các báo, tạp chí giáo dục chuyên ngành trong và ngoài nước. Có thể kể ra một số nghiên cứu tiêu biểu như: "Một số giải pháp bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới nền giáo dục”của Nguyễn Đức Vũ. Kỷ yếu hội thảo kỷ niệm 60 năm ngành Sư phạm Việt Nam, Hà Nội (2006) [36]; "Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT huyện Nga Sơn - Thanh Hóa” của Mai Tuấn Hưng (Tạp chí Giáo dục số 252, tháng 12/2010) [16]; "Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên THPT miền núi” của Nguyễn Tiến Phúc (Tạp chí giáo dục số 240, năm 2010); [25]; "Chất lượng bồi dưỡng giáo viên THPT - Thực trạng và giải pháp” của Phạm Thị Kim Anh (Kỷ yếu hội thảo về nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên THPT. Đại học sư phạm Huế, 9/2009) [1]; "Một số vấn đề năng lực sư phạm của giáo viên THPT” của Nguyễn Thị Mùi (Kỷ yếu hội thảo trường ĐHSP Hà Nội 1/2010); [24] Một số luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục cũng nghiên cứu về biện pháp quản lí bồi dưỡng giáo viên có thể kể đến các nghiên cứu sau: Hoàng Văn Huân: “Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Quảng Xương - Thanh Hóa”, Luận văn đã nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động tổ chuyên môn, nghiên cứu thực trạng của công tác quản lý của Hiệu trưởng tại trường THPT để từ đó đưa ra một số biện pháp quản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 7 http://www.vn download by : skknchat@gmail.com lý cho nhà trường nhằm cải thiện công tác quản lý ở trường của mình; Nguyễn Văn Hiên với nghiên cứu: “Thực trạng và giải pháp đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trung học đáp ứng yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo tỉnh Bình Thuận”; Phạm Duy Thắng (2014) “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên THPT của sở giáo dục và đào tạo tỉnh Lai Châu trong bối cảnh hiện nay” - Chuyên ngành Quản lý Giáo dục - Trường ĐH sư phạm Hà Nội [29]; Nguyễn Minh Đạo (2014)"Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS huyện Cẩm Khê, Tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục"- Đại Học Sư phạm Hà Nội; [12]; Tống Diệu Xuân(2014) "Quản lý bồi dưỡng kỹ năng dạy học hợp tác cho giảng viên lý luận chính trị tại các Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị cấp Huyện tỉnh Nam Định", - ĐH Sư phạm Hà Nội [38]; Phan Thị Minh Tâm (2012) “Biện pháp quản lý chất lượng dạy học tin học tại các trung tâm ngoại ngữ và tin học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng "- Luận văn - Đại Học Đà Nẵng [28]; Hồ Thị Ngọc Trinh (2010) Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiếng Anh ở trường THCS Huyện Gò Quao - Kiên Giang [31]; Trần Thị Quỳnh Trang (2008) Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS Quận Hải An, Thành phố Hải Phòng [30]; Bùi Văn Tuấn (2009) Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chương trình mới của Hiệu trưởng các trường THPT Huyện Yên Lạc, Tỉnh Vĩnh Phúc [32].
Thông qua các nghiên cứu của mình, các tác giả đã đề cập đến những khía cạnh khác nhau của công tác bồi dưỡng giáo viên. Nhìn chung, các tác giả đã tập trung nêu lên thực trạng cũng như giải pháp để đổi mới công tác bồi dưỡng giáo viên. Các tác giả đã nghiên cứu về cơ sở của việc quản lý hoạt động dạy học, hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường phổ thông, ở các cơ sở đào tạo. Đồng thời nghiên cứu thực trạng hoạt động quản lý tại cơ sở giáo dục đó và đánh giá các hoạt động quản lý dựa trên cơ sở lý luận để từ đó đưa ra các nhóm quả lý dựa trên cách tiếp cận chức năng quản lý, nội dung quản lý.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 8 http://www.vn download by : skknchat@gmail.com Các nghiên cứu đều được đề cập đến vấn đề quản lý nói chung và vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên nói riêng. Tuy nhiên các tác giả chưa nghiên cứu chuyên sâu về hoạt động quản lý giáo dục tin học ngoại ngữ trên một địa bàn cụ thể là tỉnh Phú Thọ nhưng các kết quả nghiên cứu trên đã đặt nền móng và giúp tác giả có cái nhìn tổng thể và bao quát hơn để đi vào nghiên cứu đề tài này. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm.
Con người trong hoạt động của mình, để đạt được mục tiêu cá nhân phải dự kiến kế hoạch, sắp xếp trình tự tiến hành và tác động đến đối tượng bằng cách nào đó theo khả năng của mình. Trong quá trình lao động tập thể càng không thể thiếu được kế hoạch, sự phân công và điều hành chung, sự hợp tác và quản lý lao động.Mác viết: "Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần một nhạc trưởng". Như vậy, quản lý tất yếu nảy sinh và nó chính là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại.
Có nhiều quan điểm về quản lý: Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, quản lý là “Phương thức tác động có chủ đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt được những mục tiêu dự kiến”.Taylor (1856-1915) người được coi là “cha đẻ’ của Thuyết quản lý khoa học, một trong những người mở ra “Kỷ nguyên vàng” trong quản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 9 http://www.vn download by : skknchat@gmail.com lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình là “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và đều phải quản lý chặt chẽ”. Ông cho rằng “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất”. [41] Cùng quan điểm với Frederich Wiliam Taylor, các nhà lý luận quản lý quốc tế như: Henri Fayol (1841-1925), Max Weber (1864-1920) đều đã khẳng định: Quản lý là khoa học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội. [42] Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu về khoa học quản lý cũng bàn nhiều về khái niệm quản lý.
Theo từ điển tiếng Việt: Quản lý (mang nghĩa của động từ, quản là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định; lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định) là tổ chức, điều khiển và theo dõi thực hiện [33, tr. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Quản lý một tổ chức là nhằm đạt đến sự ổn định và phát triển bền vững các quá trình xã hội, quá trình tồn tại của tổ chức đó” [4,tr. Theo tác giả Trần Kiểm thì: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [18, tr.