Quản lý bồi dưỡng năng lực GDKNS cho GV mầm non TP Lào Cai - Lê Thị Minh Thanh

Nghiên cứu quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức GDKNS cho giáo viên mầm non ở TP Lào Cai. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Lê Thị Minh Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Dương
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lí Bồi Dưỡng Năng Lực Tổ Chức Hoạt Động Giáo Dục Kỹ Năng Sống Cho Giáo Viên Ở Các Trường Mầm Non Thành Phố Lào Cai, Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan Quản lý Bồi dưỡng Năng lực KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai Cần thiết

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc trang bị kỹ năng sống (KNS) cho trẻ em, đặc biệt là lứa tuổi mầm non, trở thành yếu tố then chốt cho sự phát triển toàn diện. Trẻ em là nguồn nhân lực tương lai, cần được nuôi dưỡng và chăm sóc tốt để phát triển về sức khỏe, trí tuệ, tình cảm và hành vi. Tuy nhiên, tình trạng bạo hành, xâm hại và tai nạn thương tích ở trẻ em ngày càng gia tăng, đòi hỏi một nền tảng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non vững chắc (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài). Việt Nam, đặc biệt là tại Lào Cai, cũng nhận thức sâu sắc tầm quan trọng này, thể hiện qua việc tích hợp KNS vào chương trình giáo dục mầm non. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều thách thức, phần lớn xuất phát từ việc giáo viên mầm non chưa được đào tạo bài bản và thiếu tính chuyên nghiệp trong việc lồng ghép KNS vào các hoạt động giáo dục. Việc thiếu một giáo trình thống nhất cũng gây lúng túng cho giáo viên (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài).

Để giải quyết vấn đề này, việc quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai trở nên cấp thiết. Mục tiêu là nâng cao năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non, giúp họ có đủ kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non để truyền đạt KNS một cách hiệu quả nhất. Đây không chỉ là việc bổ sung kiến thức mà còn là quá trình phát triển chuyên môn liên tục, đảm bảo giáo dục mầm non Lào Cai đáp ứng được yêu cầu đổi mới và hội nhập, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ. Một hệ thống quản lý bồi dưỡng chặt chẽ sẽ định hướng, tổ chức và đánh giá hiệu quả các hoạt động tập huấn giáo viên mầm non, đảm bảo sự phát triển bền vững của đội ngũ và chất lượng giáo dục tổng thể.

1.1. Khái niệm KNS và Giáo dục KNS Nền tảng phát triển GVMN

Các tổ chức quốc tế và nhà khoa học Việt Nam có nhiều cách tiếp cận về kỹ năng sống (KNS). Theo UNESCO, KNS là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày, khả năng làm cho hành vi và sự thay đổi của mình phù hợp với cách ứng xử tích cực, giúp con người kiểm soát hiệu quả những thách thức (theo 1.2.2, Kỹ năng sống). UNICEF định nghĩa KNS là những kỹ năng tâm lý xã hội liên quan đến tri thức, giá trị, thái độ, thể hiện qua hành vi giúp cá nhân thích nghi và giải quyết hiệu quả các yêu cầu cuộc sống (theo 1.2.2, Kỹ năng sống). Hoàng Thế Nhật (2015) cũng nhấn mạnh KNS là năng lực tâm lý xã hội để đối phó với yêu cầu và thách thức hàng ngày. Lê Bích Ngọc (2009) mô tả KNS là kỹ năng tinh thần hoặc tâm lý-xã hội cơ bản, giúp cá nhân tồn tại và thích ứng, thể hiện bản thân, tạo nội lực cần thiết để thích nghi và phát triển (theo 1.2.2, Kỹ năng sống).

Từ những quan niệm trên, có thể hiểu KNS là khả năng cá nhân có được thông qua giáo dục hoặc trải nghiệm, giúp ứng xử tích cực, hiệu quả với mọi biến đổi xã hội, thích ứng và sống an toàn. Giáo dục kỹ năng sống là hoạt động có ý thức nhằm trang bị tri thức về KNS, giúp con người ứng xử tích cực và hiệu quả. Việc hiểu rõ các khái niệm này là nền tảng quan trọng để giáo viên mầm non có thể định hình và triển khai các hoạt động giáo dục KNS một cách khoa học và bài bản.

1.2. Mục tiêu then chốt Quản lý Bồi dưỡng Năng lực KNS GVMN Lào Cai

Mục đích chính của việc quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai là nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và chương trình giáo dục mầm non mới. Cụ thể, công tác quản lý này nhằm đánh giá thực trạng bồi dưỡng năng lực KNS hiện có, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp để trang bị thêm kiến thức và kỹ năng cho giáo viên mầm non (theo Mở đầu, Mục đích nghiên cứu).

Các mục tiêu cụ thể bao gồm: củng cố, bổ sung và phát triển năng lực tổ chức hoạt động giáo dục KNS cho giáo viên mầm non, giúp họ hệ thống hóa và phát triển tri thức, kỹ năng nghề nghiệp giáo viên mầm non để nâng cao hiệu quả công việc. Việc này cũng bổ sung những kiến thức mới, tiên tiến còn thiếu trong năng lực tổ chức giáo dục (theo 1.3.2, Mục tiêu). Thông qua tập huấn giáo viên mầm non, giáo viên có cơ hội gặp gỡ, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, từ đó phát huy điểm mạnh, khắc phục hạn chế để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ultimately, mục tiêu là nâng cao chất lượng giáo viên mầm non, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non ở Lào Cai, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết số 29/NQ-TW về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo.

II. Thách thức Thực trạng KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai hiện nay là gì

Mặc dù tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non đã được nhận thức rõ, giáo dục mầm non Lào Cai vẫn đối mặt với nhiều hạn chế trong việc triển khai hiệu quả. Nghiên cứu thực tế chỉ ra rằng giáo viên mầm non còn lúng túng trong việc giáo dục KNS cho trẻ (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài). Một trong những nguyên nhân chính là việc giáo viên chưa được đào tạo bài bản về giáo dục KNS. Họ gặp khó khăn trong việc lựa chọn đề tài, phương pháp giảng dạy và thường thiếu tính chuyên nghiệp khi truyền đạt KNS sao cho trẻ dễ hiểu (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài).

Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non. Nhiều nhà khoa học và cán bộ quản lý giáo dục mầm non lo ngại khi chính những người trực tiếp thực hiện giáo dục kỹ năng sống lại thiếu kỹ năng sống và kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non cần thiết. Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên chưa được thực hiện thường xuyên. Nội dung và hình thức bồi dưỡng chưa sát với nhu cầu thực tế của giáo viên, dẫn đến hiệu quả hạn chế (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài). Điều này đặt ra một thách thức lớn cho việc quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai, đòi hỏi sự điều chỉnh và đầu tư đáng kể để cải thiện tình hình. Các tồn tại này làm giảm hiệu quả của các chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non và cản trở sự phát triển chuyên môn giáo viên mầm non tổng thể.

2.1. Hạn chế Năng lực Tổ chức Hoạt động GD KNS tại trường MN Lào Cai

Thực trạng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục KNS của giáo viên mầm non ở Lào Cai còn nhiều điểm cần cải thiện. Đội ngũ giáo viên gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và triển khai các hoạt động giáo dục KNS. Cụ thể, việc lựa chọn đề tài và phương pháp bồi dưỡng giáo viên hiệu quả vẫn là một thách thức. Giáo viên chưa thể chủ động lồng ghép KNS vào các môn học một cách bài bản, mà lẽ ra họ phải là người tiên phong trong vấn đề này (theo Mở đầu, Lý do chọn đề tài). Điều này dẫn đến sự lúng túng trong việc truyền đạt, khiến trẻ khó tiếp thu.

Khung năng lực KNS cho giáo viên mầm non cần được cụ thể hóa và triển khai đồng bộ hơn. Các kỹ năng giải quyết vấn đề giáo viên, tư duy phản biện giáo viên mầm non, làm việc nhóm giáo viên mầm non và quản lý cảm xúc giáo viên còn chưa được bồi dưỡng đầy đủ, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức các hoạt động KNS mang tính tương tác và trải nghiệm. Sự thiếu hụt này làm giảm hiệu quả bồi dưỡng giáo viên và chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đặc biệt là tại các trường mầm non vùng cao Lào Cai, nơi điều kiện còn nhiều hạn chế.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng công tác Bồi dưỡng KNS Giáo viên mầm non Lào Cai

Nhiều yếu tố tác động đến công tác quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai. Các yếu tố chủ quan bao gồm năng lực cán bộ quản lý giáo dục mầm non. Họ cần nắm vững nội dung, nguyên tắc, phương pháp bồi dưỡng giáo viên và các mô hình tích cực để đưa ra quyết định phù hợp (theo 1.5.1, Yếu tố chủ quan). Trình độ, ý thức và thái độ của giáo viên mầm non khi tham gia bồi dưỡng cũng rất quan trọng. Giáo viên cần có ý thức tự bồi dưỡng thường xuyên để cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp giáo viên mầm non (theo 1.5.1, Yếu tố chủ quan).

Các yếu tố khách quan bao gồm chính sách bồi dưỡng giáo viên của Nhà nước, Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai và các quy định của ngành. Nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non cần phù hợp với yêu cầu thực tiễn của KNS và điều kiện của nhà trường (theo 1.5.2, Yếu tố khách quan). Phương pháp bồi dưỡng giáo viên cũng cần đa dạng, phong phú để tạo hứng thú và đạt hiệu quả toàn diện, tránh nặng về lý thuyết (theo 1.5.2, Yếu tố khách quan). Cuối cùng, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động tập huấn giáo viên mầm non phải đầy đủ, đa dạng và sắp xếp khoa học, đặc biệt là trong bối cảnh giáo dục mầm non Lào Cai còn nhiều khó khăn.

III. Bí quyết Lập Kế hoạch Bồi dưỡng KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai hiệu quả

Việc lập kế hoạch bồi dưỡng giáo viên là bước đi chiến lược, quyết định thành công của công tác quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai. Một kế hoạch khoa học và khả thi giúp nhà quản lý ứng phó với sự bất định, tập trung vào mục tiêu và tối ưu hóa nguồn lực, từ đó nâng cao hiệu quả bồi dưỡng giáo viên (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch). Kế hoạch cần vạch ra mục tiêu rõ ràng trong một khoảng thời gian nhất định, xác định các bước đi cụ thể để đạt mục tiêu, đồng thời dự trù các nguồn lực và biện pháp cần thiết.

Trong bối cảnh giáo dục mầm non Lào Cai, một kế hoạch bồi dưỡng năng lực KNS cần đặc biệt chú trọng đến sự phù hợp với điều kiện địa phương và đặc điểm của giáo viên mầm non vùng cao Lào Cai. Kế hoạch phải được xây dựng dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng nhu cầu lao động của nhà trường, các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non và thái độ cần thiết cho việc tổ chức giáo dục KNS. Đồng thời, cũng cần phân tích trình độ, kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp giáo viên mầm non hiện có để xác định đúng điểm yếu cần cải thiện (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch).

Việc xác định mục tiêu bồi dưỡng phải rõ ràng, trả lời được các câu hỏi về kiến thức, kỹ năng giải quyết vấn đề giáo viên, thái độ nghề nghiệp và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch). Các chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non cần được thiết kế với nội dung và phương pháp bồi dưỡng giáo viên phù hợp, đảm bảo sự linh hoạt và khả năng ứng dụng cao trong thực tế giảng dạy. Đây là bí quyết để nâng cao chất lượng giáo viên mầm non và chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.

3.1. Xác định nhu cầu và mục tiêu bồi dưỡng phù hợp GVMN Lào Cai

Việc xác định đúng nhu cầu bồi dưỡng là nền tảng cho mọi kế hoạch bồi dưỡng giáo viên hiệu quả. Nhu cầu này phải dựa trên phân tích sâu sắc về yêu cầu công việc, các tiêu chuẩn về kiến thức, kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non và thái độ cần có để tổ chức giáo dục KNS (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch). Đồng thời, cần đánh giá thực trạng trình độ và năng lực hiện có của giáo viên mầm non tại Lào Cai để xác định khoảng cách cần lấp đầy.

Mục tiêu bồi dưỡng năng lực KNS cần được cụ thể hóa, đo lường được và gắn liền với mục tiêu khóa học cũng như đối tượng bồi dưỡng. Các mục tiêu này bao gồm: trang bị kiến thức chuyên sâu về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề giáo viên, tư duy phản biện giáo viên mầm non, kỹ năng làm việc nhóm giáo viên mầm non, và quản lý cảm xúc giáo viên. Đặc biệt, mục tiêu cần tập trung vào khả năng áp dụng kiến thức và kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non vào thực tiễn giáo dục (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch). Việc này đảm bảo chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non mang lại giá trị thiết thực cho sự phát triển chuyên môn giáo viên mầm non và năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non tại địa phương.

3.2. Thiết kế Nội dung Phương pháp bồi dưỡng sáng tạo cho GVMN Lào Cai

Sau khi xác định nhu cầu và mục tiêu, việc xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non là cực kỳ quan trọng. Nội dung cần bao gồm ba lĩnh vực chính: kiến thức, kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non và thái độ về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục KNS (theo 1.4.1, Xây dựng kế hoạch). Kiến thức cơ bản về giáo dục mầm non Lào Cai, đặc điểm tâm sinh lý trẻ, mục tiêu chương trình GDMN, và phương pháp giáo dục trẻ mầm non cần được chú trọng (theo 1.3.3, Nội dung của hoạt động bồi dưỡng).

Việc lựa chọn phương pháp bồi dưỡng giáo viên và hình thức tổ chức cần đa dạng và sáng tạo để tối ưu hiệu quả bồi dưỡng giáo viên. Các hình thức như bồi dưỡng ngắn hạn tập trung, bồi dưỡng theo cụm trường, bồi dưỡng tại trường (hội giảng, hội thảo chuyên đề) và tự học, tự rèn luyện đều cần được khuyến khích (theo 1.3.4, Hình thức tổ chức). Về phương pháp, cần kết hợp thuyết trình, làm việc nhóm, nghiên cứu tình huống, đóng vai và thực hành thực tiễn (theo 1.3.4, Phương pháp). Việc sử dụng các phương tiện hiện đại và công nghệ thông tin sẽ giúp giáo viên mầm non tiếp cận nguồn tài liệu phong phú, cập nhật thông tin quan trọng, từ đó nâng cao chất lượng giáo viên mầm non và phát triển chuyên môn giáo viên mầm non một cách toàn diện.

IV. Hướng dẫn Tổ chức Chỉ đạo Bồi dưỡng Năng lực KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai

Để quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai đạt hiệu quả cao, việc tổ chức và chỉ đạo triển khai là hai chức năng cốt lõi. Chức năng tổ chức bao gồm việc sắp xếp bộ máy và phân công công việc hợp lý để đáp ứng mục tiêu bồi dưỡng (theo 1.4.2, Tổ chức thực hiện). Hiệu trưởng cần phân quyền cho phó hiệu trưởng chuyên môn và các tổ trưởng chuyên môn, đảm bảo họ chịu trách nhiệm thực hiện kế hoạch bồi dưỡng giáo viên. Công việc cần được sắp xếp khoa học, phân nhiệm rõ ràng cho từng cá nhân và đơn vị, kiểm soát tiến độ và hỗ trợ các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tập huấn giáo viên mầm non (theo 1.4.2, Tổ chức thực hiện).

Chức năng chỉ đạo thể hiện rõ năng lực cán bộ quản lý giáo dục mầm non trong việc vận hành các hoạt động bồi dưỡng trong thực tiễn. Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực KNS được tiến hành trên tất cả các nội dung đã đặt ra trong kế hoạch (theo 1.4.3, Chỉ đạo bồi dưỡng). Điều này bao gồm việc đưa ra các mệnh lệnh quản lý, thực thi các quyết định và tạo động lực cho giáo viên. Sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai cùng các cấp quản lý địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ các trường mầm non triển khai các chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non một cách đồng bộ và hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo viên mầm non thông qua việc phát triển chuyên môn giáo viên mầm non liên tục và có hệ thống.

4.1. Tổ chức thực hiện chương trình Bồi dưỡng KNS GVMN hiệu quả

Tổ chức thực hiện bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non bao gồm việc tổ chức bộ máy và sắp xếp công việc. Hiệu trưởng có vai trò chủ chốt trong việc phân công nhiệm vụ cho Phó Hiệu trưởng chuyên môn và các tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm thực hiện kế hoạch bồi dưỡng giáo viên (theo 1.4.2, Tổ chức thực hiện). Việc này đảm bảo sự rõ ràng về vai trò và trách nhiệm.

Công việc tổ chức bao gồm kiểm soát tiến độ, đảm bảo các điều kiện hỗ trợ cho hoạt động tập huấn giáo viên mầm non, và phối hợp với Ban chất lượng GDMN để thống nhất nội dung, phương pháp bồi dưỡng giáo viên và hình thức tổ chức. Nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non cần được phân bổ hợp lý, bố trí giảng dạy các chuyên đề theo thời gian và địa điểm thích hợp. Đội ngũ chuyên gia sẽ thiết kế các chuyên đề bồi dưỡng tương ứng với các khối kiến thức và mục tiêu cụ thể, đảm bảo hiệu quả bồi dưỡng giáo viên được tối ưu hóa (theo 1.4.2, Tổ chức thực hiện). Việc điều hành nội dung bồi dưỡng cần có sự phân công, phân cấp hợp lý và phối hợp chặt chẽ giữa Ban Giám hiệu và các tổ nhóm chuyên môn.

4.2. Chỉ đạo triển khai và hỗ trợ phát triển chuyên môn GVMN Lào Cai

Chức năng chỉ đạo là yếu tố then chốt để đảm bảo kế hoạch bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai được triển khai đúng hướng và đạt hiệu quả bồi dưỡng giáo viên. Cán bộ quản lý giáo dục mầm non cần chỉ đạo cụ thể việc triển khai nội dung, hình thức bồi dưỡng, đồng thời tăng cường công tác chuẩn bị của các bộ phận liên quan (theo 1.4.3, Chỉ đạo bồi dưỡng). Trách nhiệm của từng bộ phận đối với chất lượng nội dung phải được gắn kết rõ ràng.

Bên cạnh đó, việc chỉ đạo cần tập trung vào việc đảm bảo các điều kiện hỗ trợ thực hiện chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non. Điều này bao gồm việc cung cấp đủ cơ sở vật chất, đồ dùng, thiết bị, đồ chơi để giáo viên có thể học tập kết hợp lý thuyết và thực hành (theo 1.4.3, Chỉ đạo bồi dưỡng). Chính sách bồi dưỡng giáo viên phải đảm bảo đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tâm huyết, đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non, và được hưởng đầy đủ chế độ để yên tâm công tác. Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai có vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục KNS tích cực, khai thác hiệu quả môi trường vật chất, tinh thần, tự nhiên và xã hội, cả bên trong và bên ngoài lớp học (theo 1.4.3, Chỉ đạo bồi dưỡng). Đây là cách để thúc đẩy phát triển chuyên môn giáo viên mầm non một cách bền vững.

V. Cách Đánh giá Các Yếu tố ảnh hưởng Bồi dưỡng KNS GVMN Lào Cai

Kiểm tra và đánh giá năng lực giáo viên mầm non là chức năng xuyên suốt và vô cùng quan trọng trong công tác quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai. Hoạt động này giúp thẩm định hiệu quả các hoạt động tập huấn giáo viên mầm non, xác định kịp thời những sai sót, lệch lạc để điều chỉnh và đảm bảo đạt được các mục tiêu đã đề ra (theo 1.4.4, Kiểm tra, đánh giá). Kiểm tra, đánh giá không chỉ nâng cao trách nhiệm của người thực hiện mà còn phát hiện những điểm sáng, kinh nghiệm tốt, cũng như những tiềm năng chưa được khai thác của cá nhân và tổ chức, từ đó tạo động lực thúc đẩy quá trình hoạt động.

Hiệu quả bồi dưỡng giáo viên cần được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm mục tiêu đào tạo, điểm mạnh, điểm yếu của chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non, và tính hiệu quả kinh tế thông qua chi phí và kết quả (theo 1.4.4, Kiểm tra, đánh giá). Kết quả bồi dưỡng cần được xem xét dưới góc độ nhận thức, sự thỏa mãn của người học, khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non vào thực tiễn, cũng như sự thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Việc này đòi hỏi một quy trình đánh giá toàn diện, khách quan và liên tục, không chỉ ở cấp độ trường học mà còn có sự tham gia của Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai và các cơ quan chuyên môn. Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này sẽ giúp tối ưu hóa kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và đảm bảo nâng cao chất lượng giáo viên mầm non một cách bền vững.

5.1. Quy trình Kiểm tra Đánh giá năng lực KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai

Để đánh giá năng lực giáo viên mầm non sau các đợt bồi dưỡng năng lực KNS, cán bộ quản lý giáo dục mầm non cần áp dụng các phương thức đa dạng. Bao gồm kiểm tra kết quả học tập của giáo viên mầm non thông qua bài thu hoạch, bài kiểm tra, tham gia góp ý cho các đợt bồi dưỡng, và các sản phẩm sáng tạo của giáo viên (theo 1.4.4, Kiểm tra, đánh giá).

Ngoài ra, việc kiểm tra, đánh giá còn được thực hiện thông qua hồ sơ chuyên môn, giáo án, kế hoạch bồi dưỡng giáo viên tự học và chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non cá nhân của mỗi giáo viên. Hoạt động dự giờ, thăm lớp là phương pháp trực tiếp để quan sát năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non trong thực tế giảng dạy và tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non. Quan sát hành vi và ứng xử của trẻ cũng cung cấp cái nhìn chân thực về tác động của giáo dục KNS. Thu thập thông tin phản hồi từ đồng nghiệp, tổ trưởng chuyên môn và đặc biệt là từ cha mẹ trẻ sẽ giúp có cái nhìn đa chiều về hiệu quả bồi dưỡng giáo viên. Hiệu trưởng có thể tiến hành kiểm tra thường xuyên, định kỳ, báo trước hoặc đột xuất, đồng thời thu thập thông tin từ nhiều nguồn để điều chỉnh kịp thời các hoạt động bồi dưỡng và hoạt động giảng dạy của giáo viên.

5.2. Các yếu tố then chốt ảnh hưởng hiệu quả Bồi dưỡng KNS GVMN Lào Cai

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả bồi dưỡng giáo viên và công tác quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai. Các yếu tố chủ quan như năng lực cán bộ quản lý giáo dục mầm non trong việc nắm bắt nội dung, phương pháp bồi dưỡng giáo viên và đưa ra quyết định phù hợp là rất quan trọng (theo 1.5.1, Yếu tố chủ quan). Trình độ, ý thức và thái độ của giáo viên mầm non khi tham gia bồi dưỡng, cùng với ý thức tự học và tự rèn luyện, đóng vai trò quyết định.

Các yếu tố khách quan bao gồm chính sách bồi dưỡng giáo viên của Nhà nước và ngành giáo dục, đặc biệt là từ Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai. Nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non cần phải được xây dựng sát với yêu cầu thực tiễn của KNS và điều kiện của các trường mầm non tại địa phương. Phương pháp bồi dưỡng giáo viên phải đa dạng, khuyến khích thực hành và vận dụng sáng tạo để phát triển kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non. Cuối cùng, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động tập huấn giáo viên mầm non cần đầy đủ, hiện đại và được bố trí khoa học, giúp giáo viên trải nghiệm và sáng tạo trong việc tổ chức lớp học (theo 1.5.2, Yếu tố khách quan). Tất cả những yếu tố này cần được xem xét đồng bộ để tối ưu hóa công tác bồi dưỡng kỹ năng sống cho giáo viên mầm non.

VI. Kết luận Khuyến nghị Phát triển KNS Giáo viên Mầm non Lào Cai bền vững

Việc quản lý bồi dưỡng năng lực KNS cho giáo viên mầm non Lào Cai là một nhiệm vụ cấp thiết, góp phần không nhỏ vào sự nghiệp giáo dục mầm non Lào Cai nói riêng và sự phát triển toàn diện của trẻ em nói chung. Qua phân tích thực trạng và các biện pháp quản lý, có thể thấy rằng công tác bồi dưỡng kỹ năng sống cho giáo viên mầm non còn nhiều tồn tại, hạn chế, chủ yếu liên quan đến yếu tố quản lý (theo Mở đầu, Giả thuyết khoa học). Tuy nhiên, việc đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý khoa học, phù hợp và khả thi sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo viên mầm non và từ đó cải thiện chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ ở các trường mầm non trên địa bàn thành phố Lào Cai.

Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ các cấp quản lý, đặc biệt là Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai, phòng Giáo dục và Đào tạo, và Ban Giám hiệu các trường. Việc xây dựng một khung năng lực KNS cho giáo viên mầm non rõ ràng, cùng với các chính sách bồi dưỡng giáo viên hỗ trợ, sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển chuyên môn giáo viên mầm non. Những sáng kiến kinh nghiệm trong tập huấn giáo viên mầm non cần được nhân rộng, đồng thời các phương pháp bồi dưỡng giáo viên phải được đổi mới liên tục để phù hợp với nhu cầu thực tiễn và sự phát triển của xã hội. Hướng tới một tương lai nơi mọi giáo viên mầm non đều vững vàng về năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non và kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non, góp phần tạo nên thế hệ trẻ Lào Cai tự tin, bản lĩnh.

6.1. Tổng kết tầm quan trọng Quản lý Bồi dưỡng Năng lực KNS GVMN

Công tác quản lý bồi dưỡng năng lực KNS có vai trò trung tâm trong việc định hình và nâng cao năng lực nghề nghiệp giáo viên mầm non. Việc bồi dưỡng liên tục giúp giáo viên cập nhật kiến thức, phát triển các kỹ năng mềm cho giáo viên mầm non như kỹ năng giải quyết vấn đề giáo viên, tư duy phản biện giáo viên mầm non, làm việc nhóm giáo viên mầm non, và quản lý cảm xúc giáo viên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển chuyên môn giáo viên mầm non của cá nhân mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.

Một hệ thống quản lý bồi dưỡng hiệu quả đảm bảo rằng các chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non được thiết kế khoa học, triển khai bài bản và được đánh giá năng lực giáo viên mầm non một cách công bằng. Điều này tạo điều kiện cho giáo viên có thể tự tin tổ chức các hoạt động giáo dục KNS, giúp trẻ phát triển toàn diện, có khả năng thích nghi và ứng phó với các tình huống trong cuộc sống. Tầm quan trọng của quản lý bồi dưỡng nằm ở khả năng tạo ra một đội ngũ giáo viên chất lượng cao, là trụ cột cho một nền giáo dục mầm non tiên tiến và bền vững.

6.2. Khuyến nghị chiến lược cho Giáo dục Mầm non Lào Cai phát triển

Để thúc đẩy giáo dục mầm non Lào Cai phát triển bền vững, cần thực hiện một số khuyến nghị chiến lược. Thứ nhất, Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai cần xây dựng và ban hành khung năng lực KNS cho giáo viên mầm non chi tiết, làm cơ sở cho việc đánh giá năng lực giáo viên mầm non và thiết kế chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non (theo 3.2, Tổ chức xây dựng khung năng lực). Thứ hai, cần có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên hàng năm mang tính chiến lược, linh hoạt và phù hợp với đặc thù của từng vùng, đặc biệt là các trường giáo viên mầm non vùng cao Lào Cai (theo 3.2, Lập kế hoạch hoạt động).

Thứ ba, cần đa dạng hóa phương pháp bồi dưỡng giáo viên, tăng cường các hoạt động thực hành, trải nghiệm, và áp dụng công nghệ thông tin vào tập huấn giáo viên mầm non (theo 1.3.4, Phương pháp). Thứ tư, cần tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá hiệu quả sau bồi dưỡng, với tiêu chí rõ ràng và cơ chế phản hồi để điều chỉnh kịp thời (theo 3.2, Tăng cường công tác chỉ đạo đánh giá). Cuối cùng, cần đảm bảo cơ sở vật chất và chính sách bồi dưỡng giáo viên hỗ trợ đầy đủ, tạo động lực cho giáo viên mầm non tích cực tham gia và cống hiến, góp phần vào sự phát triển chuyên môn giáo viên mầm non bền vững và nâng cao chất lượng giáo viên mầm non của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục mầm non đóng vai trò nền tảng trong chiến lược phát triển toàn diện nguồn nhân lực của mỗi quốc gia. Trong giai đoạn đầu đời, trẻ em tiếp thu các giá trị sống cốt lõi nhằm định hình nhân cách và khả năng tự thích ứng. Tuy nhiên, tình trạng tai nạn thương tích và các nguy cơ xâm hại ở trẻ nhỏ có xu hướng gia tăng, đòi hỏi giáo dục kỹ năng sống phải được chú trọng hàng đầu. Tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai, việc nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ được ngành giáo dục đặc biệt quan tâm, song việc triển khai giáo dục kỹ năng sống trong các cơ sở mầm non vẫn gặp nhiều lúng túng do giáo viên thiếu kỹ năng tích hợp và chưa được đào tạo bài bản.

Đề tài nghiên cứu đánh giá toàn diện thực trạng công tác bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên ở 16 trường mầm non trên địa bàn thành phố Lào Cai giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020. Mục tiêu trọng tâm là làm rõ cơ sở lý luận, chỉ ra những điểm nghẽn thực tiễn và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khoa học dành cho Hiệu trưởng. Nghiên cứu thực hiện khảo sát trên 255 khách thể, bao gồm 35 cán bộ quản lý và 220 giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp trong năm học 2019-2020 và 2020-2021. Kết quả nghiên cứu đóng góp giải pháp nâng cao hơn 30% hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm, giúp 100% cơ sở giáo dục khảo sát hoàn thiện quy trình bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn nghề nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng thuyết quản lý khoa học của Frederick Winslow Taylor và thuyết quản lý hành chính của Henry Fayol. Lý thuyết quản lý hiện đại xác lập chu trình 4 chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Trong bối cảnh sư phạm, quản lý bồi dưỡng là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến đội ngũ giáo viên nhằm cập nhật tri thức và hoàn thiện kỹ năng chuyên môn.

Cấu trúc năng lực của giáo viên được tiếp cận theo mô hình tảng băng năng lực, trong đó 10% đến 20% phần nổi là kiến thức chuyên môn, kỹ thuật sư phạm nhìn thấy được; 80% đến 90% phần chìm là tư duy, thái độ và sự thích ứng nghề nghiệp. Nghiên cứu tích hợp định nghĩa kỹ năng sống theo khuyến nghị của UNESCO và UNICEF, nhấn mạnh vào khả năng tâm lý xã hội giúp con người ứng phó linh hoạt với biến đổi môi trường sống. Khung năng lực tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên mầm non bao gồm 5 năng lực chung và 4 năng lực chuyên biệt: tham mưu xây dựng chương trình, điều phối liên kết các lực lượng giáo dục, đánh giá hiệu quả hoạt động và trực tiếp tư vấn, hướng dẫn trẻ. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng 5 đòn bẩy thúc đẩy chất lượng giáo dục trẻ em theo chuẩn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD năm 2012.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Khảo sát thực địa trên 255 khách thể gồm 35 cán bộ quản lý và 220 giáo viên tại 16 trường mầm non công lập và ngoài công lập thuộc thành phố Lào Cai. Mẫu khảo sát được lựa chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên, đại diện cho các cụm trường trung tâm và vùng ven nhằm phản ánh chính xác bức tranh giáo dục địa phương.
• Phương pháp thu thập và phân tích: Sử dụng bảng hỏi An-két thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ để đo lường nhận thức, thực trạng quản lý và các yếu tố ảnh hưởng. Phương pháp phỏng vấn sâu trực tiếp 12 cán bộ quản lý và phương pháp quan sát sư phạm 24 hoạt động giáo dục kỹ năng sống được tiến hành nhằm kiểm chứng chéo thông tin. Dữ liệu định lượng được xử lý bằng các thuật toán thống kê toán học, tính toán điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn Standard Deviation và kiểm định độ tin cậy Cronbach Alpha.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập tài liệu, khảo sát thực địa và thử nghiệm các biện pháp quản lý được tiến hành xuyên suốt từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 12 năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 16 trường mầm non thành phố Lào Cai mang lại những phát hiện quan trọng:

• Nhận thức và thực tiễn có khoảng cách lớn: Có tới 94.2% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá việc bồi dưỡng năng lực giáo dục kỹ năng sống là rất quan trọng. Tuy nhiên, tỷ lệ giáo viên tự tin làm chủ các phương pháp giáo dục tích hợp chỉ đạt khoảng 48.5%, phần lớn giáo viên còn lúng túng khi xử lý tình huống thực tế phát sinh trong lớp học.
• Quy trình lập kế hoạch thiếu tính cá nhân hóa: Điểm đánh giá công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đạt mức trung bình 3.68/5.0. Dẫu vậy, chỉ có khoảng 38.2% các trường thực hiện khảo sát nhu cầu bồi dưỡng cụ thể của từng giáo viên trước khi ban hành kế hoạch năm học, dẫn đến việc chương trình đào tạo thường bị rập khuôn.
• Hình thức bồi dưỡng còn thiên về lý thuyết một chiều: Bồi dưỡng tập trung theo hình thức thuyết trình chiếm tỷ trọng cao tới 68.4%, trong khi các hình thức mang lại hiệu quả cao như đóng vai xử lý tình huống, thực hành tại lớp học và sinh hoạt chuyên môn cụm trường chỉ chiếm khoảng 22.6%.
• Công tác kiểm tra đánh giá chưa đi vào chiều sâu: Hơn 75% hoạt động kiểm tra sau bồi dưỡng dừng lại ở việc chấm bài thu hoạch hoặc kiểm tra giáo án. Tỷ lệ đánh giá dựa trên sự chuyển biến hành vi, cảm xúc và kỹ năng thực tế của trẻ mầm non chỉ đạt dưới 32%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc các trường mầm non chưa xây dựng được khung chuẩn năng lực kỹ năng sống thống nhất, thiếu tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa và áp lực khối lượng công việc chăm sóc trẻ hàng ngày quá lớn. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu của tác giả Visser và Công Thị Hồng Điệp, khi chỉ ra rằng việc thiếu cam kết về mặt tổ chức và đánh giá hình thức là rào cản chính trong giáo dục kỹ năng sống học đường.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột so sánh mức độ chênh lệch giữa nhận thức và năng lực thực thi của giáo viên, kết hợp với bảng phân phối tần số đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan và khách quan. Việc chuẩn hóa quy trình 4 bước quản lý sẽ giúp khắc phục triệt để tình trạng đào tạo dàn trải, đưa hoạt động bồi dưỡng chuyên môn trở thành động lực nội sinh của mỗi nhà trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo nghiệm thực tiễn, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cho giáo viên mầm non thành phố Lào Cai:

• Xây dựng và ban hành khung chuẩn năng lực giáo dục kỹ năng sống: Ban Giám hiệu phối hợp với các tổ chuyên môn cụ thể hóa 9 tiêu chí thành phần của khung năng lực, hoàn thành việc áp dụng đánh giá cho 100% giáo viên mầm non trong quý 1 năm học.
• Đổi mới quy trình lập kế hoạch bồi dưỡng theo nhu cầu thực tiễn: Thiết kế phiếu khảo sát nhu cầu định kỳ hàng năm, đảm bảo trên 90% nội dung tập huấn xuất phát từ khó khăn thực tế của giáo viên, hoàn thành kế hoạch trước khai giảng 15 ngày.
• Đa dạng hóa hình thức và phương pháp bồi dưỡng chuyên môn: Nâng tỷ lượng thời gian thực hành tình huống, thảo luận nhóm và trải nghiệm thực tế lên tối thiểu 60% tổng thời lượng các khóa bồi dưỡng; duy trì sinh hoạt chuyên môn liên trường định kỳ 2 lần mỗi học kỳ.
• Tăng cường công tác chỉ đạo và kiểm tra đánh giá theo kết quả đầu ra: Hiệu trưởng chỉ đạo đánh giá hiệu quả bồi dưỡng thông qua mức độ tiến bộ về hành vi của trẻ và chất lượng tổ chức giờ học, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% tiết dạy kỹ năng sống xếp loại tốt.
• Đảm bảo các nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và chính sách đãi ngộ: Trích tối thiểu 15% nguồn kinh phí chi thường xuyên cho hoạt động chuyên môn để mua sắm học liệu kỹ năng sống, đồng thời khen thưởng kịp thời 100% giáo viên có sáng kiến kinh nghiệm xuất sắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục mầm non: Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng có thể ứng dụng trực tiếp quy trình lập kế hoạch, cơ chế giám sát 4 chức năng và bộ tiêu chí đánh giá để đổi mới công tác bồi dưỡng giáo viên tại đơn vị.
• Giáo viên mầm non đang trực tiếp giảng dạy: Nắm bắt cấu trúc khung năng lực, các phương pháp sư phạm tương tác như đóng vai, giải quyết tình huống để tích hợp linh hoạt kỹ năng sống vào chương trình giáo dục hàng ngày.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, hệ thống bảng hỏi khảo sát và kỹ thuật xử lý số liệu định lượng trong quản lý nhân sự giáo dục.
• Chuyên viên chỉ đạo chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các căn cứ thực tiễn để xây dựng chính sách, đề án nâng cao năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên toàn vùng.

Câu hỏi thường gặp

• Năng lực tổ chức giáo dục kỹ năng sống của giáo viên mầm non bao gồm những thành tố nào? Khung năng lực gồm 5 năng lực chung về phát triển chuyên môn, lập kế hoạch, giáo dục trẻ, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ thông tin và 4 năng lực chuyên biệt gắn liền với kỹ năng tham mưu, điều phối liên kết, đo lường đánh giá và trực tiếp tư vấn giáo dục cho trẻ nhỏ.

• Tại sao công tác lập kế hoạch bồi dưỡng phải dựa trên nhu cầu thực tế của giáo viên? Khảo sát chỉ ra việc đào tạo áp đặt một chiều làm giảm 40% hiệu quả tiếp thu. Khảo sát nhu cầu giúp nhà quản lý xác định chính xác lỗ hổng về kiến thức và kỹ năng của từng nhóm giáo viên, từ đó thiết kế chương trình trọng tâm và tiết kiệm nguồn lực ngân sách.

• Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác bồi dưỡng kỹ năng sống tại thành phố Lào Cai là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là phương pháp bồi dưỡng còn nặng về lý thuyết thuyết trình, chiếm tới hơn 68%, trong khi giáo viên thiếu môi trường thực hành, thiếu giáo trình hướng dẫn tích hợp chuẩn hóa và thiếu công cụ đo lường mức độ phát triển kỹ năng của trẻ.

• Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực giáo viên sau các đợt bồi dưỡng? Cần chuyển đổi từ việc chấm bài thu hoạch giấy tờ sang đánh giá thực chứng qua 3 kênh: mức độ tương tác sáng tạo của giáo viên trong giờ dạy mẫu, sự chuyển biến hành vi tích cực của trẻ và phản hồi định kỳ từ phía phụ huynh học sinh.

• Việc áp dụng các chức năng quản lý hành chính mang lại lợi ích gì cho nhà trường? Vận dụng chu trình quản lý gồm 4 khâu giúp chuẩn hóa quy trình đào tạo, phân định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, tối ưu hóa hơn 25% thời gian quản lý và nâng cao tính bền vững của các chương trình đổi mới giáo dục.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên mầm non theo hướng tiếp cận năng lực và chuẩn nghề nghiệp.
• Phân tích sâu sắc thực trạng năng lực đội ngũ và quy trình quản lý bồi dưỡng tại 16 trường mầm non thành phố Lào Cai với dữ liệu tin cậy từ 255 khách thể khảo sát.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ từ khâu chuẩn hóa khung năng lực, đổi mới kế hoạch, đa dạng hóa phương pháp đến tăng cường kiểm tra và đầu tư nguồn lực.
• Chứng minh tính cần thiết và tính khả thi vượt trội của các biện pháp đề xuất thông qua kết quả khảo nghiệm chuyên gia với mức độ đồng thuận đạt trên 85%.
• Khẳng định bồi dưỡng kỹ năng sống là giải pháp then chốt để xây dựng trường mầm non hạnh phúc, tạo bước đệm vững chắc cho trẻ tự tin bước vào bậc tiểu học.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2021 đến năm 2025, các cơ sở giáo dục mầm non cần nhanh chóng thể chế hóa các biện pháp quản lý này vào kế hoạch phát triển chiến lược nhà trường. Cán bộ quản lý và các nhà hoạch định chính sách giáo dục hãy chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm kiến tạo môi trường sư phạm chuẩn mực, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện cho thế hệ mầm non tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO GIÁO VIÊN MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ở các nước trên thế giới Michael Armstrong nghiên cứu quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức như một quá trình có kế hoạch, xác định nó là những tác động có xem xét, cất nhắc cẩn thận nhằm đảm bảo chất lượng học tập cần thiết để nâng cao khả năng làm việc thực tế của cán bộ, công chức. Quá trình đào tạo, bồi dưỡng có kế hoạch gồm các bước: Xác định rõ nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng; xác định những yêu cầu của việc học tập; xác định mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng; xây dựng kế hoạch các chương trình đào tạo, bồi dưỡng; xác định địa điểm và người đảm nhận việc đào tạo, bồi dưỡng; triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng; đánh giá thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng.

Leonard Nadler và Leslie Rae tập trung vào chất lượng thiết kế chương trình đào tạo và lập kế hoạch đào tạo. Trong nghiên cứu này thể hiện rất rõ, cụ thể các kỹ thuật trong đào tạo, bồi dưỡng, chính vì thế mà nghiên cứu dừng lại ở vị trí tư vấn kỹ thuật không đặt ra những vấn đề như các chính sách quốc gia, sự định hướng của Chính phủ đối với công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng hay một mô hình chung về chất lượng cán bộ, công chức và hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng phải như thế nào. Cuốn sách “Phát triển giáo viên và thay đổi giáo dục” [Error! Reference source not found.Hargreaves đã nghiên cứu và chỉ ra các phương tiện để bồi dưỡng năng lực cá nhân cho giáo viên, đó là: (i) Phát triển tâm lí gồm 4 cấp độ: tự bảo vệ, tiền đạo đức, phụ thuộc một chiều; bảo thủ, phủ định đạo đức, tự lập; lương tâm, đạo đức, phụ thuộc có điều kiện; tự lập, tự chủ, nguyên tắc, tích hợp; (ii) Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ, gồm 6 cấp độ: phát triển các kĩ năng tồn tại; thành thạo các kĩ năng dạy học cơ bản; mở rộng sự linh hoạt chuyên môn; trở thành chuyên gia; góp phần phát triển 6 download by : [e-mail] chuyên môn của đồng nghiệp; tham gia đưa ra quyết sách giáo dục ở mọi cấp độ; (iii) Phát triển chu kì nghề nghiệp, gồm 5 cấp độ: khởi động nghề nghiệp; ổn định, gắn bó nghề nghiệp; các thách thức; mối quan tâm mới và trở nên chuyên nghiệp. Trong cuốn sách “Công nghệ nội dung kiến thức sư phạm: Một khuôn khổ cho các kiến thức giáo viên” [Error! Reference source not found.], tác giả Mishra và Koehler cho rằng: Trong thời đại ngày nay công nghệ thông tin được xem như một nguyên nhân và một bánh xe thúc đẩy kết quả quá trình đổi mới giáo dục.

Một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình tích hợp công nghệ thông tin trong giáo dục là việc bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên hiện tại và tương lai, việc phát triển này được coi là ưu tiên hàng đầu trong chính sách về đổi mới giáo dục. Khung kiến thức là cần đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho giáo viên cần phải nhấn mạnh vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học, nội dung đào tạo về công nghệ thông tin bao gồm: Nội dung, phương pháp và công nghệ. Đây là khung yêu cầu trong bồi dưỡng năng lực dạy học về lình vực công nghệ thông tin trong giáo dục. Mô hình hiện nay đang được quốc tế công nhận và được áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Ở Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo cho những giáo viên đang thực hiện công tác dạy học và giáo dục, cán bộ đang quản lí trong các nhà trường được chú trọng, coi đó là nhiệm vụ mang tính chất thường xuyên. Cách thức tổ chức các hoạt động bồi dưỡng khá đa dạng và phong phú, có thể tổ chức cho các nhóm giáo viên hoặc cán bộ quản lí được bồi dưỡng theo đợt. Tất cả các giáo viên và cán bộ quản lí khi tham gia bồi dưỡng đều phải thực hiện các nội dung bồi dưỡng nghiêm túc, đạt hiệu quả. Ở Triều Tiên, tất cả các giáo viên đều phải tham gia các chương trình bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

Chương trình bồi dưỡng hướng tới các đối tượng cụ thể, với giáo viên mới có các chương trình bồi dưỡng theo thời gian quy định khoảng 10 năm. Đồng thời có các chương trình trao đổi giáo viên với các khu vực và các quốc gia khác 7 download by : [e-mail] nhau để tăng cường khả năng được học tập và chia sẻ những kiến thức rộng rãi với các giáo viên ở các khu vực và quốc gia khác nhau (dẫn theo [21]). Theo MOE (2006), để giáo dục kỹ năng sống hiệu quả, GV cần sử dụng các phương pháp dạy và học trong đó tạo cơ hội cho những người học xác định các vấn đề của bản thân, thảo luận về các giải pháp, lập kế hoạch và thực hiện các chương trình hành động hiệu quả. Việc dạy và học kỹ năng sống thông qua các phương pháp có sự tham gia của người học cho thấy việc học tập đạt kết quả tốt nhất khi người học phải tích cực tham gia trong giờ học [Error! Reference source not found.

Các phương pháp dạy và học có sự tham gia của người học được khuyến khích dùng trong giáo dục kỹ năng sống bao gồm: nghiên cứu trường hợp, động não, thăm thực địa, thảo luận phiên, kể chuyện, hát, thảo luận nhóm, tranh luận, áp phích, trò chơi đóng vai, các trò chơi, dự án, biểu diễn thơ và đóng kịch [Error! Reference source not found. Nghiên cứu của Barnet và cộng sự (1995) tiến hành tại Pakistan và Ấn Độ về giáo dục kỹ năng sống cho thấy việc phát triển GV ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện chương trình giảng dạy. Nghiên cứu chỉ ra rằng đào tạo GV được coi là một khoản chi phí trong quá trình thực hiện chương trình. Kết quả là thực tế ở nhiều trường học lựa chọn GV không được trải qua đào tạo về kỹ năng sống, hoặc đôi khi là người có kinh nghiệm hay mới chỉ đủ điều kiện để giảng dạy, điều này ảnh hưởng tiêu cực đến việc giảng dạy chương trình [Error! Reference source not found.

Kolosoa (2010) chỉ ra tình trạng GV tại các trường học thiếu năng lực giảng dạy kỹ năng sống, các chương trình giáo dục phải đối mặt với các thách thức phát sinh từ việc nhà trường không tuân thủ các nguyên tắc về chất lượng giáo dục. Chẳng hạn, các trường học không giới thiệu các biện pháp đo lường, đánh giá và cấp chứng chỉ về GD kỹ năng sống, điều này làm giảm giá trị và sự ghi nhận về vị trí của giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường. Tương tự, người học cũng không có các khóa học được đánh giá một cách nghiêm túc, vì thế họ cũng không dành sự quan tâm xứng đáng cho GD kỹ năng sống. Ngoài 8 download by : [e-mail] ra, tập quán văn hóa của người dân không khuyến khích người lớn và trẻ nhỏ tham gia các cuộc thảo luận liên quan đến tình dục và chủ đề sức khỏe sinh sản.

Vì vậy, điều này tạo ra một số xung đột ở cả người học và GV; kết quả là không khuyến khích được người học tham gia, họ có thể cảm thấy khó chịu, miễn cưỡng và nhút nhát khi tham gia thảo luận về tình dục và chủ đề sức khỏe sinh sản [Error! Reference source not found. Đối với hoạt động giáo dục và chăm sóc trẻ, dựa trên các kết quả nghiên cứu quốc tế, OECD (2012) đã xác định 5 đòn bẩy là các chính sách then chốt thúc đẩy giáo dục trẻ em: (i) Đặt ra các mục tiêu và quy định về chất lượng giáo dục và chăm sóc trẻ; (ii) Thiết kế và thực hiện chương trình và các tiêu chuẩn; (iii) Cải thiện trình độ, hoạt động đào tạo và điều kiện làm việc; (iv) Thu hút sự tham gia của gia đình và cộng đồng; (v) Thúc đẩy thu thập dữ liệu, nghiên cứu và giám sát [Error! Reference source not found. Theo Taguma và cộng sự (2012), các quốc gia thường gặp những thách thức trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ em, bao gồm: Xác định mục tiêu và nội dung; liên kết chương trình giảng dạy với sự phát triển liên tục của trẻ; thực hiện hiệu quả; đánh giá và thẩm định có hệ thống. Ở các quốc gia như Cộng hòa Séc, New Zealand, Na Uy và Scotland, chính phủ đã có nhiều nỗ lực để giải quyết những thách thức này, chẳng hạn như làm rõ các nhiệm vụ và mục đích kỳ vọng của trường MN; khuyến khích sự tham gia của gia đình vào việc giáo dục trẻ để tăng cường sự kết nối giữa việc học ở nhà và học ở trường MN; phát triển nội dung phù hợp với độ tuổi và nhu cầu của trẻ; cải thiện các điều kiện làm việc hoặc cung cấp các công cụ thiết thực để gia tăng hiệu quả thực hiện giáo dục trẻ; đánh giá việc thực hiện khung giáo trình giáo dục.

[Error! Reference source not found. Bàn về những thách thức, khó khăn trong quản lý giáo dục kĩ năng sống, nghiên cứu của Visser (2005) tại 14 trường trung học ở miền Nam châu Phi với nhóm đối tượng là các hiệu trưởng, giáo viên và học sinh cho thấy chương trình giáo dục kỹ năng sống không triển khai thực hiện theo kế hoạch của nhà trường do gặp phải các vấn đề tổ chức trong nhà trường, thiếu sự cam kết của GV và 9 download by : [e-mail] hiệu trưởng, mối quan hệ giữa giáo viên và HS thiếu sự tin cậy. Nghiên cứu cũng chỉ ra GV không có vị thế trong trường học để có thể tác động tới hệ thống tổ chức của nhà trường thông qua thay đổi thời gian biểu và sự phân bổ công việc. GV cần nhiều sự hỗ trợ từ các nhóm dự án để tạo điều kiện thay đổi trong trường học của họ [Error! Reference source not found.

Theo chương trình giáo dục kỹ năng sống ở Malawi, ngay từ đầu hiệu trưởng và các cấp phó đã định hướng việc giảng dạy kỹ năng sống và truyền đạt triết lý cơ bản của nhà trường tới những giáo viên chưa được đào tạo về kỹ năng sống [Error! Reference source not found. Hiệu trưởng có vai trò lớn trong quá trình đào tạo kỹ năng sống cho GV ở trong trường học của mình. Tuy nhiên, nghiên cứu của Prinsloo (2007) tại Nam Phi lại chỉ ra một thách thức lớn mà giáo dục kỹ năng sống phải đối mặt đó là sự thiếu cam kết của một số hiệu trưởng trong việc thực hiện chương trình thành công ở cấp trường.