Quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên ở các trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

Luận văn quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên PTDTNT THCS huyện Hà Quảng, Cao Bằng

• Tác giả: Nông Mã Trãi
• Người hướng dẫn: TS. Chu Bá Chín
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên ở các trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Khái quát bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp tại PTDTNT Hà Quảng

Công tác chủ nhiệm tại trường phổ thông dân tộc nội trú giữ vị trí then chốt. Người giáo viên chủ nhiệm vừa giảng dạy văn hóa, vừa trực tiếp nuôi dưỡng và quản lý học sinh. Địa bàn huyện Hà Quảng thuộc vùng cao biên giới tỉnh Cao Bằng. Học sinh phần lớn là con em đồng bào Tày, Nùng, Mông, Dao. Các em rời gia đình từ độ tuổi thiếu niên để sống tập trung trong môi trường nội trú khép kín. Giáo viên chủ nhiệm phải thay mặt cha mẹ chăm lo từ nếp ăn, giấc ngủ đến tâm lý học trò. Quản lý hoạt động bồi dưỡng vì vậy mang tính cấp thiết chiến lược. Ban giám hiệu các nhà trường cần thiết lập kế hoạch đào tạo bài bản, bám sát yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông. Nội dung bồi dưỡng tập trung củng cố kiến thức sư phạm, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống và phát triển kỹ năng giao tiếp đa văn hóa. Năng lực làm chủ nhiệm không chỉ dừng lại ở sổ sách hành chính. Yếu tố này quyết định chất lượng giáo dục nhân cách và sự phát triển toàn diện của từng học sinh dân tộc thiểu số.

1.1. Khái niệm và đặc thù năng lực chủ nhiệm trường nội trú

Năng lực chủ nhiệm lớp là tổ hợp kiến thức, kỹ năng và phẩm chất sư phạm của giáo viên. Thuộc tính này giúp nhà giáo hoàn thành nhiệm vụ quản trị tập thể và giáo dục cá nhân. Tại trường nội trú huyện Hà Quảng, đặc thù công việc đòi hỏi yêu cầu cao hơn trường phổ thông thông thường. Giáo viên chủ nhiệm gánh vác vai trò kép: vừa là thầy giáo dạy chữ, vừa là cha mẹ quản lý đời sống nội trú. Năng lực này bao gồm khả năng thấu hiểu tâm lý lứa tuổi, kỹ năng quản trị sinh hoạt nội trú và phương pháp giáo dục kỹ năng sống. Giáo viên phải am hiểu phong tục tập quán từng bản làng để cảm hóa học sinh.

1.2. Vai trò của công tác quản lý bồi dưỡng chuyên môn

Quản lý bồi dưỡng giữ vai trò quyết định chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm. Hiệu trưởng điều phối việc xác định nhu cầu, xây dựng chuyên đề và đánh giá năng lực thực tế. Hoạt động quản lý tạo môi trường thuận lợi để giáo viên tự học và rèn luyện nghiệp vụ. Khi quản lý vận hành đồng bộ, giáo viên chủ nhiệm nhanh chóng thích ứng với đổi mới giáo dục. Công tác bồi dưỡng bù đắp các khoảng trống kiến thức về tâm lý học dân tộc và kỹ năng dinh dưỡng nội trú. Sự chỉ đạo sát sao từ lãnh đạo nhà trường giúp ngăn chặn tình trạng làm việc theo lối mòn cảm tính, nâng cao kỷ cương nề nếp học đường.

II. Thực trạng bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp tại PTDTNT Hà Quảng

Thực tế công tác chủ nhiệm tại các trường PTDTNT THCS huyện Hà Quảng bộc lộ nhiều điểm sáng song hành cùng bất cập. Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề thương trò. Các thầy cô luôn gắn bó cùng học sinh trong từng bữa ăn, giấc ngủ tập thể. Tuy nhiên, năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm và giáo dục kỹ năng mềm còn hạn chế. Nhiều giáo viên lúng túng khi xử lý khủng hoảng tâm lý ở tuổi dậy thì của học sinh dân tộc thiểu số. Rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt phong tục giữa các dân tộc Tày, Nùng, Mông gây cản trở công tác tư vấn tâm lý. Bên cạnh đó, hoạt động bồi dưỡng của ban giám hiệu chưa thực sự đạt chiều sâu. Kế hoạch bồi dưỡng còn mang nặng tính hành chính đối phó. Các chuyên đề tập huấn diễn ra theo mùa vụ, tập trung chủ yếu vào đầu năm học. Hình thức truyền đạt thiên về lý thuyết một chiều, thiếu các bài tập tình huống thực tế. Sự phối hợp giữa tổ chuyên môn, nhân viên y tế và cha mẹ học sinh thiếu tính gắn kết thường xuyên.

2.1. Đánh giá ưu điểm và hạn chế của đội ngũ giáo viên

Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm tại Hà Quảng đạt chuẩn trình độ đào tạo. Lòng nhiệt huyết và tinh thần thương yêu học sinh là điểm tựa vững chắc. Nhiều thầy cô chủ động tự học tiếng dân tộc để rút ngắn khoảng cách với học trò bản địa. Dẫu vậy, kỹ năng tổ chức kỷ luật tích cực của một bộ phận giáo viên vẫn còn non yếu. Một số giáo viên vẫn lạm dụng biện pháp khiển trách cứng nhắc thay vì lắng nghe và thấu hiểu. Kỹ năng tư vấn tâm lý học đường chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu trầm cảm hay sang chấn tâm lý ở học sinh sống xa nhà còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả cảm hóa học sinh chưa cao.

2.2. Khó khăn trong công tác tổ chức và quản lý đào tạo

Công tác quản lý bồi dưỡng tại địa phương gặp nhiều trở ngại khách quan. Kinh phí phân bổ cho hoạt động tập huấn kỹ năng chủ nhiệm chuyên sâu còn eo hẹp. Cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt nội trú tại một số điểm trường chưa đồng bộ. Đội ngũ báo cáo viên thiếu chuyên gia am hiểu sâu về tâm lý thanh thiếu niên người dân tộc thiểu số. Nội dung bồi dưỡng còn dàn trải, chưa bám sát nhu cầu cụ thể của từng giáo viên. Ban giám hiệu gặp áp lực lớn về thời gian khi giáo viên vừa phải dạy văn hóa, vừa kiêm nhiệm quản lý học sinh 24/7. Hoạt động kiểm tra, đánh giá sau bồi dưỡng còn mang tính hình thức, thiếu tiêu chí định lượng chuẩn xác.

III. Giải pháp bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên Hà Quảng

Nâng cao hiệu quả bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, ban giám hiệu cần đổi mới khâu khảo sát nhu cầu chuyên môn của từng nhà giáo. Kế hoạch bồi dưỡng phải thiết thực, gắn liền với đặc thù học sinh vùng cao Hà Quảng. Nội dung đào tạo cần tập trung sâu vào kỹ năng tư vấn tâm lý, phương pháp kỷ luật tích cực và công tác chăm sóc sức khỏe học đường. Nhà trường cần đa dạng hóa các hình thức học tập chuyên môn. Phương pháp hội thảo thảo luận ca bệnh sư phạm thực tế cần thay thế cách thuyết giảng thụ động. Các buổi tập huấn kỹ năng quản trị phòng ở nội trú và an toàn thực phẩm đóng vai trò tối quan trọng. Bên cạnh đó, tổ chức sinh hoạt cụm trường giúp giáo viên trao đổi kinh nghiệm chủ nhiệm hữu ích. Hiệu trưởng cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chuẩn đầu ra sau mỗi đợt đào tạo. Động viên khen thưởng kịp thời là đòn bẩy thúc đẩy giáo viên nỗ lực rèn luyện mỗi ngày.

3.1. Đổi mới nội dung và phương thức tập huấn chuyên đề

Chương trình bồi dưỡng cần tái cấu trúc theo hướng thực hành ứng dụng. Nội dung trọng tâm bao gồm quản lý nếp sống tự quản, kỹ năng sơ cấp cứu và phòng chống bạo lực học đường. Các chuyên đề về văn hóa tộc người cần được bổ sung định kỳ. Nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ hồ sơ chủ nhiệm điện tử. Về phương thức, chuyển giao kiến thức qua việc đóng vai xử lý xung đột nội trú đem lại hiệu quả cao. Giáo viên được phân tích trực tiếp các tình huống học sinh trốn học, nhớ nhà hoặc mâu thuẫn cá nhân. Mô hình sinh hoạt câu lạc bộ giáo viên chủ nhiệm tạo không gian chia sẻ phương pháp giáo dục hiệu quả.

3.2. Hoàn thiện cơ chế kiểm tra và chính sách đãi ngộ

Quản lý bồi dưỡng chỉ phát huy sức mạnh khi gắn liền với công tác giám sát chặt chẽ. Cán bộ quản lý cần xây dựng thang đo năng lực rõ ràng cho từng tiêu chí chủ nhiệm lớp. Việc theo dõi tiến bộ của học sinh nội trú là căn cứ quan trọng nhất để đánh giá giáo viên. Phòng Giáo dục và Đào tạo Hà Quảng cần duy trì kiểm tra định kỳ kết hợp khảo sát đột xuất. Bên cạnh việc kiểm tra, các cấp lãnh đạo cần quan tâm sâu sắc đến chính sách đãi ngộ. Việc chi trả phụ cấp công tác chủ nhiệm nội trú cần đảm bảo thỏa đáng và minh bạch. Khen thưởng kịp thời các sáng kiến giáo dục xuất sắc sẽ kích thích tinh thần cống hiến lâu dài.

IV. Hiệu quả bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp ở cấp THCS Hà Quảng

Nâng cao năng lực chủ nhiệm lớp mang lại chuyển biến căn bản cho các trường PTDTNT THCS huyện Hà Quảng. Học sinh nội trú được sống trong môi trường học đường an toàn, thân thiện và giàu lòng nhân ái. Tỷ lệ học sinh bỏ học vì nhớ nhà hoặc hoàn cảnh khó khăn giảm thiểu rõ rệt. Nếp sống tự quản, ý thức kỷ luật và tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc được vun đắp bền vững. Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thêm tự tin, yêu nghề và vững vàng bản lĩnh sư phạm. Khả năng xử lý các tình huống phức tạp trong đời sống sinh hoạt nội trú đạt mức độ thuần thục. Mối quan hệ giữa gia đình học sinh vùng cao và nhà trường ngày càng khăng khít. Những giải pháp quản lý bồi dưỡng đã chứng minh tính đúng đắn và giá trị thực tiễn cao. Mô hình quản lý này hoàn toàn có thể nhân rộng sang các trường bán trú và nội trú tại các huyện lân cận thuộc tỉnh Cao Bằng. Đầu tư cho năng lực giáo viên chủ nhiệm chính là nền móng vững chắc cho tương lai thế hệ trẻ vùng cao.

4.1. Chuyển biến tích cực trong nếp sống học sinh nội trú

Hiệu quả rõ nét nhất thể hiện qua sự thay đổi hành vi của học sinh các dân tộc thiểu số. Học sinh hình thành thói quen tự lập, giữ gìn vệ sinh cá nhân và khu nội trú sạch sẽ. Nền nếp giờ giấc học tập, ăn uống và rèn luyện thể thao đi vào quy củ. Hiện tượng xung đột xích mích giữa các nhóm học sinh giảm mạnh. Các em biết chia sẻ, hỗ trợ nhau trong cuộc sống tập thể xa gia đình. Nhờ sự chăm sóc tâm lý kịp thời từ giáo viên chủ nhiệm, học sinh an tâm gắn bó với trường lớp. Tinh thần đoàn kết giữa đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao ngày càng gắn bó bền chặt.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình bồi dưỡng tại Cao Bằng

Quy trình quản lý bồi dưỡng tại Hà Quảng cung cấp bài học kinh nghiệm quý giá cho toàn ngành giáo dục Cao Bằng. Các trường vùng cao có đặc điểm kinh tế xã hội và cơ cấu dân cư tương đồng hoàn toàn có thể áp dụng mô hình này. Việc chuẩn hóa quy trình bồi dưỡng theo nhu cầu thực tế giúp tiết kiệm ngân sách và nâng cao năng suất đào tạo. Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm được chuẩn hóa chuyên môn sẽ tạo bước đột phá trong quản lý giáo dục dân tộc. Mô hình khẳng định vai trò quyết định của công tác quản lý trong việc đổi mới căn bản giáo dục vùng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng là địa bàn miền núi biên giới đặc biệt khó khăn với diện tích tự nhiên 810,94 km², gồm 21 đơn vị hành chính và đường biên giới dài 74,871 km giáp Trung Quốc. Với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm tới 32,87%, đời sống kinh tế của hơn 59.467 người dân thuộc 5 dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Kinh còn đối mặt với nhiều thiếu thốn. Toàn huyện hiện có 151 lớp trung học cơ sở với 3.814 học sinh, trong đó mạng lưới trường Phổ thông dân tộc nội trú đóng vai trò đào tạo nguồn nhân lực cốt lõi cho các cộng đồng dân tộc thiểu số địa phương.

Đặc thù của mô hình trường nội trú đặt người giáo viên chủ nhiệm vào vị trí người bảo hộ toàn diện, thay thế gia đình chăm sóc và giáo dục học sinh lứa tuổi 11 đến 15 tuổi sống xa nhà. Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy hoạt động bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp hiện nay phần lớn mang tính tự phát, dựa vào kinh nghiệm cá nhân và thiếu vắng các chương trình tập huấn chuyên sâu định kỳ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Nông Mã Trãi tại Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho đội ngũ giáo viên tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng trong năm học 2020-2021. Đề tài khảo sát trực tiếp 80 cán bộ quản lý và giáo viên nhằm chuẩn hóa quy trình bồi dưỡng, nâng cao 100% kỹ năng quản lý lớp học đặc thù và hỗ trợ tâm lý học đường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tổ chức giáo dục hiện đại, tiếp cận theo chu trình quản lý 4 giai đoạn cơ bản gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động sư phạm. Đồng thời, luận văn tích hợp lý thuyết phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhấn mạnh việc bồi dưỡng thường xuyên là giải pháp tất yếu để cập nhật chuẩn nghề nghiệp.

Cơ sở pháp lý của đề tài gắn liền với Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Điều lệ trường trung học, Thông tư số 01/2016/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 01 năm 2016 quy định Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông dân tộc nội trú, cùng các Thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT về chuẩn hiệu trưởng và chuẩn nghề nghiệp giáo viên.

Đề tài làm sáng tỏ 5 khái niệm cốt lõi:

1. Quản lý bồi dưỡng: Quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm hoàn thiện tri thức, kỹ năng và phẩm chất nghề nghiệp cho đội ngũ nhân sự.
2. Trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở: Loại hình trường chuyên biệt cấp huyện dành riêng cho con em đồng bào dân tộc thiểu số vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
3. Giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở: Đội ngũ nhà giáo vừa thực hiện giảng dạy văn hóa, vừa đảm nhiệm chức năng nuôi dưỡng, giáo dục tư tưởng và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh nội trú.
4. Năng lực chủ nhiệm lớp: Thuộc tính nhân cách và tổ hợp kỹ năng sư phạm chuyên biệt giúp giáo viên tổ chức, điều hành tập thể lớp và tư vấn phát triển cá nhân học sinh.
5. Quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp: Hệ thống tác động quản lý có kế hoạch của Ban giám hiệu nhằm nâng cao năng lực giáo dục đặc thù cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 80 cán bộ quản lý và giáo viên công tác tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn thể các đối tượng trực tiếp tham gia công tác quản trị và chủ nhiệm lớp tại các trường nội trú của huyện trong năm học 2020-2021, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối và phản ánh chân thực bản chất hoạt động giáo dục địa phương.

Hệ thống phương pháp thu thập dữ liệu kết hợp nghiên cứu lý luận với điều tra thực tiễn bằng bảng hỏi an-két, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, quan sát hoạt động nền nếp học sinh nội trú và phân tích hồ sơ quản lý sư phạm. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học mô tả qua tính điểm trung bình và độ lệch chuẩn cho phép lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, mức độ thực hiện và mức độ cấp thiết của từng nhóm biện pháp, hạn chế tối đa tính chủ quan của người nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng làm sáng tỏ nhiều khía cạnh quan trọng về năng lực đội ngũ và hiệu quả quản lý:

Thứ nhất, nhận thức về vai trò của công tác chủ nhiệm lớp đạt mức cao với 100% cán bộ quản lý và giáo viên đồng thuận về tính cấp thiết của nhiệm vụ này. Tuy nhiên, việc tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên biệt về kỹ năng nội trú còn rất hạn chế. Điển hình trong các năm học 2018-2020, huyện chỉ mở được một số đợt tập huấn ngắn hạn với số lượng khiêm tốn; riêng chuyên đề tư vấn tâm lý nội trú tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở Thông Nông vào tháng 8 năm 2019 và năm 2020 chỉ thu hút 8 cán bộ giáo viên tham gia mỗi đợt, chiếm chưa đầy 10% tổng số cán bộ giáo viên THCS toàn huyện.

Thứ hai, kết quả xếp loại hai mặt giáo dục của học sinh nội trú duy trì ở mức ổn định: tỷ lệ học sinh đạt hạnh kiểm tốt và khá qua 3 năm học liên tiếp đạt trên 95%, tỷ lệ học lực khá và giỏi dao động từ 65% đến 72%. Mặc dù vậy, có tới 70% giáo viên chủ nhiệm phản ánh họ gặp lúng túng khi xử lý các khủng hoảng tâm lý cá biệt và rào cản thích nghi văn hóa của học sinh người Mông, Dao khi các em mới chuyển từ bản xa về trường.

Thứ ba, sự thiếu cân đối rõ nét trong các khâu quản lý. Khâu lập kế hoạch bồi dưỡng và khảo sát nhu cầu thực tế của giáo viên chỉ đạt mức điểm trung bình 3,12 trên thang điểm 5. Khâu chỉ đạo triển khai đạt 3,45 điểm, trong khi hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng sau bồi dưỡng còn mang tính hình thức, thiếu bộ tiêu chí định lượng chuẩn xác.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất và kinh phí bồi dưỡng còn hạn hẹp. Dù các đợt tập huấn an toàn thực phẩm có thể huy động 56 giáo viên và nhân viên tham gia, nguồn lực tài chính trích từ ngân sách thường xuyên để tổ chức hội thảo chuyên đề kỹ năng chủ nhiệm chỉ chiếm tỷ trọng ước tính dưới 5% tổng ngân sách bồi dưỡng chuyên môn của đơn vị.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ điều kiện địa lý chia cắt, khoảng cách di chuyển từ trung tâm huyện đến các xã biên giới lên tới 40 km, khiến việc tập trung đội ngũ gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, áp lực hoàn thành chương trình chuyên môn văn hóa khiến cán bộ quản lý chưa ưu tiên đúng mức cho bồi dưỡng nghiệp vụ chủ nhiệm.

Dữ liệu khảo sát có thể được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ cột so sánh điểm trung bình giữa 4 chức năng quản lý, chỉ rõ khoảng trống sụt giảm điểm số giữa khâu chỉ đạo hành chính và khâu kiểm tra hậu kiểm. Đồng thời, bảng ma trận đối chiếu giữa nhận thức của cán bộ quản lý và mức độ hài lòng của giáo viên sẽ làm rõ nguyên nhân vì sao nội dung bồi dưỡng chưa bám sát nhu cầu cơ sở.

So sánh với các nghiên cứu của Đào Thanh Nam tại Ninh Giang năm 2017 hay nghiên cứu của tác giả A Răng tại Kon Tum năm 2014, có thể nhận định rằng áp lực kép vừa dạy chữ vừa quản lý đời sống 24/7 là khó khăn phổ biến của giáo viên trường dân tộc nội trú trên cả nước. Việc thiếu hụt kỹ năng tư vấn tâm lý học đường và kỹ năng can thiệp khủng hoảng văn hóa làm gia tăng nguy cơ quá tải sư phạm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc thế hệ trẻ vùng cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa công tác quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức chính trị và tư tưởng nghề nghiệp cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên thông qua chuỗi hội thảo chuyên đề đầu năm học. Hiệu trưởng là chủ thể trực tiếp điều hành, hoàn thành trong tháng 8 hàng năm, phấn đấu 100% giáo viên nắm vững các quy định của Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT và thấu hiểu sâu sắc đặc trưng tâm lý học sinh dân tộc thiểu số.

Thứ hai, kế hoạch hóa và hoàn thiện nội dung chương trình bồi dưỡng gắn chặt với phong tục, tập quán của 5 cộng đồng dân tộc bản địa. Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chủ trì thiết kế khung bài giảng tích hợp tối thiểu 20 tiết tập huấn kỹ năng giao tiếp sư phạm, tư vấn tâm lý lứa tuổi và xử lý tình huống nội trú, triển khai định kỳ trong học kỳ I từ tháng 9 đến tháng 12.

Thứ ba, đổi mới phương pháp và đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng thông qua ứng dụng công nghệ thông tin và sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường. Đẩy mạnh phương pháp đóng vai xử lý tình huống, tổ chức giao lưu chia sẻ kinh nghiệm 1 lần mỗi tháng và định kỳ tổ chức hội thi giáo viên chủ nhiệm giỏi cấp trường 1 lần mỗi năm học. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên ứng dụng thành thạo phần mềm quản lý học sinh và sổ chủ nhiệm điện tử lên trên 90%.

Thứ tư, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên và tăng cường liên kết đa lực lượng giáo dục. Ban giám hiệu phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 21 xã, thị trấn và Ban đại diện cha mẹ học sinh xây dựng quy chế thông tin 2 chiều định kỳ 2 lần mỗi học kỳ. Hoạt động kiểm tra hậu bồi dưỡng được thực hiện thông qua đo lường sự tiến bộ về nền nếp của lớp học, phấn đấu hạ tỷ lệ học sinh vi phạm nội quy xuống dưới 1,5%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và cơ sở khoa học vững chắc cho nhiều nhóm đối tượng:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý tại các trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú. Đề tài cung cấp khung quy trình 6 bước lập kế hoạch và bộ công cụ theo dõi, giúp tối ưu hóa công tác chỉ đạo bồi dưỡng giáo viên sát hợp với bối cảnh vùng khó khăn.

Nhóm 2: Giáo viên chủ nhiệm đang công tác tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa. Công trình là cẩm nang hữu ích cung cấp các giải pháp tâm lý sư phạm, phương pháp hòa nhập cộng đồng và kinh nghiệm giải quyết các bất đồng văn hóa trong môi trường nội trú khép kín.

Nhóm 3: Chuyên viên các Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo phụ trách khối giáo dục dân tộc. Luận văn đóng vai trò tài liệu tham khảo chính sách trong việc phân bổ kinh phí tập huấn, xây dựng chuẩn đánh giá năng lực giáo viên vùng 61 huyện nghèo của cả nước.

Nhóm 4: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài cung cấp khung lý thuyết chỉn chu, hệ thống câu hỏi khảo sát chuẩn hóa và phương pháp xử lý số liệu toán học thống kê mẫu mực trên cỡ mẫu 80 khách thể.

Câu hỏi thường gặp

Khác biệt lớn nhất của giáo viên chủ nhiệm trường dân tộc nội trú so với trường phổ thông đại trà là gì? Giáo viên nội trú phải đảm nhiệm vai trò kép: vừa giảng dạy văn hóa vừa trực tiếp thay mặt phụ huynh quản lý đời sống sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng cho học sinh 24/7. Họ đòi hỏi phải am hiểu sâu sắc phong tục, tập quán của 5 cộng đồng dân tộc bản địa để kịp thời hỗ trợ tâm lý học sinh sống xa nhà.

Quy mô khảo sát 80 cán bộ quản lý và giáo viên có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Quy mô 80 đối tượng bao quát toàn bộ lực lượng cán bộ quản lý và giáo viên tham gia công tác chủ nhiệm tại hệ thống trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng trong năm học 2020-2021. Việc chọn mẫu toàn bộ này phản ánh chân thực 100% diện mạo thực tế của địa phương, đảm bảo độ tin cậy thống kê cao.

Tại sao khâu lập kế hoạch bồi dưỡng trong thực tiễn thường bị đánh giá thấp? Khảo sát chỉ ra khâu lập kế hoạch chỉ đạt 3,12 điểm do Ban giám hiệu chưa thực hiện khảo sát nhu cầu thực tế của từng giáo viên trước khi xây dựng chương trình. Các khóa học thường áp dụng nội dung chung chung từ cấp trên, thiếu thời lượng thực hành xử lý tình huống phát sinh tại địa phương.

Luận văn giải quyết vấn đề rào cản ngôn ngữ và tập quán dân tộc bằng cách nào? Đề tài đề xuất đưa nội dung học tiếng dân tộc thiểu số và nghiên cứu văn hóa truyền thống Tày, Nùng, Mông, Dao vào khung bồi dưỡng bắt buộc. Giáo viên được trang bị kỹ năng giao tiếp bản địa để xóa bỏ mặc cảm, tạo dựng môi trường giáo dục thân thiện, an toàn cho học sinh.

Các biện pháp quản lý được đề xuất có tính khả thi trong thực tế không? Khảo nghiệm chuyên gia trên 80 cán bộ và giáo viên cho thấy các giải pháp đều đạt điểm đánh giá mức độ cần thiết và khả thi ở mức rất cao, với điểm trung bình đạt trên 4,2 trên thang điểm 5 và độ lệch chuẩn nhỏ hơn 0,85, khẳng định tính tương thích cao với điều kiện nguồn lực huyện Hà Quảng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp tại trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT.
• Dữ liệu khảo sát trên 80 cán bộ quản lý và giáo viên năm học 2020-2021 đã phản ánh khách quan những điểm nghẽn trong công tác lập kế hoạch và đánh giá sau bồi dưỡng tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.
• Đề tài đóng góp hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung gắn với văn hóa 5 dân tộc bản địa đến hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát.
• Lộ trình triển khai giải pháp được hoạch định xuyên suốt giai đoạn 2021-2025, định hướng chuẩn hóa năng lực cho 100% giáo viên chủ nhiệm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Các cấp quản lý giáo dục địa phương và Ban giám hiệu nhà trường cần sớm thể chế hóa các giải pháp này vào kế hoạch năm học để xây dựng môi trường trường học nội trú hạnh phúc và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài bao gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dƣỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên ở trƣờng Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng về quản lý bồi dƣỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên ở các trƣờng Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý bồi dƣỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên ở các trƣờng Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC CHỦ NHIỆM LỚP CHO GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu trên thế giới a. Các nghiên cứu về công tác GVCN lớp Trong tác phẩm “Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp” (NXB Giáo dục Matxcơva,1984), Bôn - đƣ - rép N. đã trình bày những phƣơng pháp cơ bản về cách thức thực hiện công tác chủ nhiệm lớp ở các trƣờng phổ thông [7].

Theo quan điểm của UNESCO đã cho rằng GD trung học là giai đoạn mà thế hệ trẻ lựa chọn cho mình những giá trị cần thiết cho cuộc sống cũng nhƣ con đƣờng chuẩn bị bƣớc vào hoạt động nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Đặc biệt, cuốn tài liệu tập huấn kĩ năng cơ bản trong tham vấn (Unicef 2005) cũng đƣa ra những cách thức tham vấn cho HS lứa tuổi thanh niên. Nhƣ vậy, ngƣời GV cần tổ chức các họat động khác nhau để HS có thể tham gia đƣợc dễ dàng và học đƣợc rất nhiều thứ từ đó [34]. Theo tác giả Ellis Thomas cho rằng ngƣời giáo viên giỏi là ngƣời luôn chia sẻ các vấn đề giống nhƣ ngƣời cố vấn giỏi: đó là khả năng đồng cảm với HS, kiên nhẫn và linh hoạt, có kỹ năng giao tiếp tốt, sáng tạo với những ý tƣởng mới và nhận thức về sự khác biệt cá nhân.

GV giỏi thƣờng xuyên thúc đẩy và duy trì sự tƣơng tác nhóm tích cực trong các nhóm học của học sinh và phát triển mối quan hệ giúp đỡ cả HS và phụ huynh. Trong các cách này, vai trò của GV đƣợc liên kết chặt chẽ với vai trò cố vấn. GV trƣờng THCS làm việc với số lƣợng lớn HS và thƣờng dành không quá một giờ hàng ngày cho một lớp. Lý do là việc giảng dạy của họ giới hạn trong lĩnh vực chuyên ngành, họ có xu hƣớng nhấn mạnh các kỹ năng học tập và có ít thời gian để tìm hiểu HS hoặc nói về nhu cầu, sở thích hoặc vấn đề của HS.

6 Tuy nhiên, thanh thiếu niên ở cấp THCS cần sự quan tâm và hƣớng dẫn cá nhân nhiều hơn trẻ nhỏ [41]. Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho GV làm công tác CNL Công tác quản lý giáo dục nói chung, quản lý lớp học và công tác bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên nói riêng đƣợc nhiều nhà giáo dục trên thế giới quan tâm nghiên cứu nhằm tìm ra quy luật, phƣơng pháp, hình thức quản lý giáo dục mang lại hiệu quả cao và bồi dƣỡng những năng lực cơ bản, năng lực đặc thù cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên nhằm thực hiện tốt chức năng quản lý, giáo dục, dạy học đáp ứng mục tiêu giáo dục theo từng bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân.