Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN 1. Khái quát về lịch sử nghiên cứu vấn đề Giáo dục LLCT là một nhiệm vụ trọng yếu trong công tác tư tưởng của Đảng nhằm thực hiện việc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng của Đảng, cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho CB, ĐV và nhân dân. Từ khi ra đời đến nay, công tác giáo dục LLCT của Đảng Cộng sản Việt Nam đã góp phần quan trọng trong việc làm cho lý luận cách mạng thâm nhập vào quần chúng trở thành “lực lượng vật chất” đem lại thắng lợi cho cách mạng Việt Nam, góp phần quan trọng trong công tác xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức. Trong thời gian qua, Đảng ta có nhiều chỉ đạo liên quan đến công tác đào tạo, bồi dưỡng LLCT, đặc biệt thể hiện rõ trong hai kỳ Đại hội Đảng toàn quốc gần đây.
Cụ thể: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng xác định: “Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục LLCT, giáo dục công dân trong hệ thống các trường chính trị, các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân”. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục LLCT, học tập nghị quyết của Đảng. Thực hiện nền nếp việc bồi dưỡng lý luận, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, đặc biệt cấp Trung ương. Tiếp tục đổi mới hệ thống chương trình đào tạo, bồi dưỡng LLCT theo hướng nâng cao 7 chất lượng, chú trọng tính hiệu quả và phù hợp với từng đối tượng”.
Ngoài ra, Đảng ta cũng ban hành một số Nghị quyết, Quy định chuyên đề về công tác giáo dục LLCT như: Quy định 54-QĐ/TW ngày 12/5/1999 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về chế độ học tập LLCT trong Đảng. Trong đó xác định: “Cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp phải có kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức chuyên môn và năng lực hoạt động thực tiễn”. Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 01/8/2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới, yêu cầu: “Đổi mới phương pháp giáo dục LLCT theo hướng hiện đại, phù hợp đối tượng, đồng thời chú trọng nâng cao trình độ, rèn luyện phong cách, trau dồi bản lĩnh chính trị của đội ngũ giảng viên. Tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục LLCT, công tác nghiên cứu, quán triệt các nghị quyết, kết luận của Đảng theo hướng thiết thực, hiệu quả”.
Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 09/10/2014 của Bộ Chính trị (khóa XI) về công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030, xác định: “Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục lí luận trong hệ thống các trường chính trị, các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp trong cả nước; khắc phục sự lạc hậu của chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, bảo đảm tính cơ bản, hệ thống, hiện đại và phù hợp với thực tiễn Việt Nam”. Một số tài liệu đề cập đến công tác giáo dục LLCT đã được đề xuất bản như: Giáo trình “Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy lý luận chính trị” do tiến sĩ Vũ Ngọc Am chủ biên (Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội, 2009) Giáo trình “Đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị” do tiến sĩ 8 Vũ Ngọc Am chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2011) Tài liệu “Đổi mới nghiệp vụ công tác tuyên giáo cơ sở” của các tác giả: Phạm Tất Thắng, Vinh Sường, Văn Tâm (Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2011) có hai bài viết đề cập đến công tác giáo dục LLCT, đó là: Một số vấn đề nghiệp vụ công tác giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở; Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình hiện nay. Một số bài viết của cán bộ Ban Tuyên giáo Trung ương, Ban Tuyên giáo các Tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương bàn về công tác giáo dục LLCT ở Trung tâm chính trị cấp huyện như: Bài viết: “Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm bồi dưỡng chính trị các huyện, thành phố” của tác giả Đào Thị Hiền (đăng trên trang điện tử Ban Tuyên Giáo Tỉnh ủy Kon Tum ngày 3/10/2017). Bài viết: “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng LLCT đáp ứng yêu cầu đổi mới của Đảng cộng sản trong giai đoạn hiện nay” (đăng trên trang điện tử của Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh).
Bài viết “Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện: Đổi mới để phát triển” của tác giả Mai Yến Nga - Phó Vụ trưởng Vụ Lý luận chính trị, Ban Tuyên giáo Trung ương. Một số học viên lớp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của Trường Đại học Quy Nhơn (học viên Võ Minh Chính - bảo vệ luận văn năm 2015, học viên Trần Thị Bảo - bảo vệ luận văn năm 2019) chọn đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng LLCT tại Trung tâm chính trị cấp huyện. Các văn bản của Đảng, các tài liệu nghiên cứu, các luận văn, các bài viết của các tác giả đã cơ bản làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác giáo dục LLCT cho cán bộ, đảng viên cấp cơ sở, song các giải pháp 9 đề ra chưa sát với đặc điểm, tình hình cụ thể của từng địa phương. Đối với địa bàn huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, công tác bồi dưỡng LLCT trong thời gian qua bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những hạn chế, yếu kém cần khắc phục; song chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề này để đánh giá đúng thực trạng và đề xuất được những giải pháp hiệu quả, khả thi, góp phần nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng LLCT trên địa bàn huyện.
Trong luận văn này, bên cạnh việc xây dựng khung lý thuyết cho đề tài, chúng tôi tập trung phân tích, làm sáng tỏ thực trạng (đặc điểm tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ, nguyên nhân) để từ đó đưa ra hệ thống các giải pháp cần tập trung thực hiện tốt hơn nhiệm vụ bồi dưỡng LLCT cho CB, ĐV và Nhân dân trên địa bàn huyện. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài người. Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý.
Cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý. Đặc biệt là kể từ thế kỷ XXI, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú. Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định.Taylor (người Mỹ, 1841 - 1925): “Quản lý tức là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó khiến cho họ hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”. [11, tr 89] Tác giả Vũ Ngọc Hải và Trần Khánh Đức cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý song chúng ta thấy rằng tất cả các tác giả đều thống nhất cơ bản về khái niệm quản lý, đó là việc xác định: + Chủ thể quản lý: Trả lời cho câu hỏi: Ai quản lý?. Chủ thể quản lý chính là tác nhân tạo ra tác động quản lý, chủ thể quản lý có thể là một người hoặc một nhóm người; + Khách thể quản lý: Trả lời cho câu hỏi: Quản lý ai?. Khách thể quản lý chính là đối tượng nhận những tác động quản lý từ chủ thể quản lý. Đối tượng quản lý có thể là con người, giới vô sinh, sinh vật.
+ Mục tiêu quản lý: Trả lời cho câu hỏi: Quản lý để làm gì?. Mục tiêu quản lý chỉ ra cái đích mà chủ thể quản lý phải đạt được trong thực hiện hoạt động quản lý. + Nội dung quản lý: Trả lời cho câu hỏi: Quản lý những nội dung, công việc gì? Nội dung quản lý chỉ ra các công việc mà chủ thể quản lý phải thực hiện để đạt được mục tiêu quản lý. Từ các vấn đề trên, chúng ta có thể đưa ra quan niệm khái quát về quản lý như sau: Quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý để đạt được mục tiêu xác định của toàn hệ thống.
Khái niệm quản lý giáo dục Để tồn tại và phát triển, con người phải lao động. Trong quá trình lao động, con người đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm, nâng cao nhận thức về tự nhiên và xã hội. Từ đó nảy sinh nhu cầu truyền đạt những hiểu biết, kinh nghiệm cho nhau. Đó chính là nguồn gốc phát sinh của hiện tượng giáo dục.
11 Giáo dục xuất hiện lúc đầu như một hiện tượng tự phát, giản đơn như bắt chước, làm theo. Về sau, cùng với sự phát triển của trí tuệ, giáo dục trở thành hoạt động có ý thức của con người thể hiện trong việc xác định mục đích và các phương thức để tổ chức quá trình giáo dục ngày càng hiệu quả. Ngày nay, giáo dục đã trở thành một hoạt động không thể thiếu trong chiến lược phát triển của tất cả các nước và trở thành một động lực của sự phát triển. Giáo dục được coi là yếu tố quyết định sự phát triển nhanh và bền vững, là nguồn “của cải nội sinh” của mỗi quốc gia.
Đối với nước ta, giáo dục - đào tạo được xác định là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Để hoạt động này vận hành có hiệu quả, giáo dục phải được tổ chức thành các cơ sở, tạo nên một hệ thống nhất. Điều này dẫn đến một tất yếu là phải có một lĩnh vực hoạt động có tính độc lập tương đối trong giáo dục, đó là hoạt động quản lý giáo dục. Quản lý giáo dục được xem như là một hoạt động chuyên biệt để quản lý các cơ sở giáo dục.