phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục nội dung, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Việc phát hiện và bồi dưỡng HSG đã có từ rất lâu và có lịch sử nghiên cứu ở nhiều quốc gia. Các nhà quản lý cấp vĩ mô hoặc vi mô đều nhận thức được rằng: con người và trí tuệ là yếu tố quyết định sự phát triển của xã hội. Từ đầu thế kỷ 20, nhận thức được tầm quan trọng của những nhân tài trong sự phát triển của đất nước, các nước phát triển đã tiến hành nghiên cứu “Di truyền nhân tài” và tìm ra chỉ số thông minh IQ.
Nhiều nước tổ chức các kỳ thi HSG, HS năng khiếu để bồi dưỡng thành nhân tài phục vụ cho nền khoa học tiên tiến. Trên thế giới có các kỳ thi Olympic quốc tế về toán học, vật lý, hóa học, sinh học … thu hút hàng ngàn HSG các nước tham dự. Nhiều nước trên thế giới đã tập trung các nguồn lực để giáo dục phát triển trước một bước nhằm đón đầu yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tiêu biểu là nước Nhật từ cuối thế kỷ trước đã có nhận thức “Bồi dưỡng một thế hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo để gánh vác trọng trách của thế kỷ XXI chính là vận mệnh của Nhật Bản trong tương lai”.
Ở Nhật Bản thì trong hệ thống giáo dục không có hệ thống trường lớp năng khiếu để đào tạo, bồi dưỡng tài năng, nhưng nước Nhật lại phát triển rất nhanh, tạo nên một thần kỳ về kinh tế nổi tiếng thế giới. Hướng chiến lược giáo dục vào cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật và sự phát triển kinh tế, đã tạo nên “Sự thần kỳ Nhật Bản”. Ở Trung Quốc, từ đời nhà Đường, những trẻ em có tài đặc biệt được mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc biệt. Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình giáo dục LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đặc biệt dành cho hai loại đối tượng học sinh yếu kém và HSG, trong đó cho phép các HSG có thể học vượt lớp.
Trong suốt thế kỉ 20, HSG đã trở thành một vấn đề của nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng HSG ra đời. Năm 2002 có 38 bang của Hoa Kỳ có đạo luật về giáo dục HSG (Gifted & Talented Student Education Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc giáo dục HSG. Nhà nước có chính sách phát hiện, tuyển chọn các loại HSG, học sinh năng khiếu hàng năm. Về hình thức đào tạo, bồi dưỡng thì rất phong phú, đa dạng … Tất cả đều theo nguyên tắc giáo dục chuyên biệt, vừa chú trọng đảm bảo kiến thức phổ thông chung, vừa quan tâm tới năng khiếu, sở trường của từng học sinh.
Nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho HSG và tài năng trẻ, Hiệp hội quốc gia dành cho HSG, đồng thời có Website hướng dẫn giáo viên dạy cho HSG và học sinh tài năng (http://www. Nước Đức cũng có Hiệp hội dành cho HSG và tài năng Đức, hệ thống thi HSG toán được tổ chức chặt chẽ từ cấp cơ sở (trường phổ thông) tới cấp quốc gia. Từ năm 2001 chính quyền New Zealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triển chiến lược HSG. Giáo dục phổ thông Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho HSG nhằm giúp chính quyền phát hiện học sinh tài năng từ rất sớm.
Năm 1994 có khoảng 57/174 cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc tổ chức chương trình đặc biệt dành cho HSG. Một trong 15 mục tiêu ưu tiên của Viện quốc gia nghiên cứu giáo dục và đào tạo Ấn Độ là phát hiện và bồi dưỡng học sinh tài năng. Có thể nói, hầu như tất cả các nước đều coi trọng vấn đề đào tạo và bồi dưỡng HSG trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phổ thông. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Ở Việt Nam Nhiều triều đại Việt Nam coi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia …”. Để tuyển chọn người hiền tài, ông cha ta đã ra nhiều hình thức như: Thi Hương, thi Hội, thi Đình…Việc phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng nhân tài thể hiện rõ từ thời kỳ nhà Lý, qua việc xây dựng trường Quốc Tử Giám – trường bồi dưỡng nhân tài đầu tiên của Việt Nam. Sau cách mạng tháng Tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết “Tìm người tài đức”, Hồ Chủ Tịch khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết, kiến thiết phải có người tài, trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu gì người có tài, có đức …”. Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục, trọng nhân tài của dân tộc Việt Nam, trong nhiều thập kỷ qua, kể cả trong hoàn cảnh hết sức khó khăn của các cuộc kháng chiến chống xâm lược và can thiệp của nước ngoài, nhân dân ta, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài.
Đặc biệt là những năm gần đây, từ khi có nghị quyết trung ương 2 khóa VIII thì vấn đề nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài càng được coi trọng. Đặc biệt, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI tiếp tục xác định “Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư phát triển…” Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 13/6/2012, tại phần 3 mục III. Quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục trong đó nhấn mạnh phải thỏa mãn nhu cầu của mỗi người học, đến công tác đào tạo, bồi dưỡng HS, sinh viên tài năng. Ngày 25/11/2011 Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia theo Thông tư số 56/2011/TT-BGDĐT.
Quy chế này quy định về thi chọn HSG quốc gia, đồng thời giao cho các địa phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quy định cụ thể việc tổ chức các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp cơ sở tại địa phương, đơn vị. Những năm gần đây, có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là chất lượng bồi dưỡng HSG ở các nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực cho xã hội. Trong đó có đề tài: “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên Trung học cơ sở thành phố Hà Đông nhằm tăng cường chất lượng dạy học trong giai đoạn hiện nay”, luận văn thạc sĩ của học viên Lê Văn Huấn, năm 2008; luận văn thạc sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường Trung học Cơ sở huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định” của tác giả Đào Xuân Thành, năm 2008; “Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng”, luận văn thạc sĩ của tác giả Hoàng Thị Hạnh Vân, năm 2009;“Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Hồng Phong tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông”, luận văn thạc sĩ của học viên Trần Thị Vân Anh, năm 2010. Ngoài ra còn có nhiều bài viết, chuyên đề về hoạt động bồi dưỡng giáo viên, học sinh giỏi các cấp… Những đề tài, chuyên đề, công trình nghiên cứu này đã đề cập cơ sở lý luận và thực tiễn một cách khá toàn diện về công tác quản lý nhà trường, công tác bồi dưỡng giáo viên, học sinh giỏi ở các trường THPT chuyên, các trường tiểu học, tuy nhiên công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS hầu như chưa được đề cập.
Do vậy, trong khuôn khổ của một luận văn, việc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay là vấn đề mới. Học sinh giỏi và bồi dƣỡng học sinh giỏi 1. Học sinh giỏi Luật bang Georgia (Mỹ) định nghĩa HSG như sau: “HSG là học sinh chứng minh được trí tuệ ở trình độ cao và có khả năng sáng tạo, thể hiện một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động cơ học tập mãnh liệt và đạt xuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết khoa học; người cần một sự giáo dục đặc biệt và sự phục vụ đặc biệt để đạt được trình độ tương ứng với năng lực của người đó” - (Georgia Law). Nhiều nước quan niệm: HSG là những đứa trẻ có năng lực trong các lĩnh vực trí tuệ, sáng tạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo hoặc lĩnh vực lí thuyết.
Những học sinh này cần có sự phục vụ và những hoạt động không theo những điều kiện thông thường của nhà trường nhằm phát triển đầy đủ các năng lực vừa nêu trên. Nhiều tài liệu khẳng định: HSG có thể học bằng nhiều cách khác nhau và tốc độ nhanh hơn so với các bạn cùng lớp vì thế cần có một chương trình HSG để phát triển và đáp ứng được tài năng của họ. Theo quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông (Ban hành kèm theo Thông tư số: 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) thì học sinh được xếp loại học lực môn học ở tất cả các môn học dưới hai hình thức: Đánh giá bằng điểm số và đánh giá bằng nhận xét.