Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học

Luận văn nghiên cứu thực trạng và giải pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho giáo viên tiểu học, đáp ứng yêu cầu CTGDPT 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Liên
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Tuấn Anh
• Trường học: Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý bồi dưỡng Năng lực Tổ chức Hoạt động Trải nghiệm cho Giáo viên các Trường Tiểu học Thành phố Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và ý nghĩa quản lý bồi dưỡng hoạt động trải nghiệm

Quản lý bồi dưỡng hoạt động trải nghiệm là quá trình chỉ đạo, điều phối và giám sát các hoạt động nhằm nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học. Đây là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Hoạt động trải nghiệm không chỉ là phương pháp dạy học hiện đại mà còn là yêu cầu bắt buộc để phát triển toàn diện cho học sinh. Giáo viên tiểu học cần được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và thái độ để tổ chức hiệu quả các hoạt động này. Bồi dưỡng giáo viên thông qua các chương trình hệ thống giúp đội ngũ sư phạm nắm vững lý thuyết và thực tiễn. Ý nghĩa của công tác này nằm ở việc nâng cao chất lượng dạy học, góp phần thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông mới, và phát triển kỹ năng sống cho thế hệ học sinh.

1.1. Định nghĩa quản lý bồi dưỡng trong giáo dục

Quản lý bồi dưỡng là hệ thống các hoạt động quản trị được thiết kế để nâng cao năng lực chuyên môn của giáo viên. Trong giáo dục, công tác này bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra và đánh giá. Mục đích chính là cải thiện chất lượng giáo dục và phát triển đội ngũ giáo viên. Các biện pháp bồi dưỡng giáo viên thường được thực hiện thông qua các khóa học, hội thảo chuyên đề, và hoạt động trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên.

1.2. Hoạt động trải nghiệm trong tiểu học

Hoạt động trải nghiệm là những trải nghiệm thực tế giúp học sinh tiếp cận kiến thức qua hành động trực tiếp. Trong chương trình tiểu học, các hoạt động này bao gồm: tham quan, thí nghiệm, trò chơi tập thể, và dự án thực hành. Giáo viên tiểu học cần có năng lực tổ chức các hoạt động này một cách khoa học, an toàn và hiệu quả để phát triển toàn diện kỹ năng cho học sinh.

II. Mục tiêu bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm

Mục tiêu chính của công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm là trang bị cho giáo viên tiểu học những kiến thức lý thuyết, kỹ năng thực tiễn và thái độ chuyên nghiệp cần thiết. Cụ thể, các mục tiêu này nhằm: giúp giáo viên hiểu rõ bản chất hoạt động trải nghiệm, nắm vững phương pháp tổ chức phù hợp với từng độ tuổi học sinh, và biết cách đánh giá hiệu quả của các hoạt động. Bên cạnh đó, bồi dưỡng giáo viên còn hướng tới việc phát triển năng lực sáng tạo trong việc thiết kế các hoạt động độc đáo, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông 2018 và điều kiện cụ thể của từng nhà trường.

2.1. Mục tiêu về kiến thức chuyên môn

Giáo viên tiểu học cần nắm vững lý thuyết hoạt động trải nghiệm, hiểu rõ vai trò của HĐTN trong phát triển kỹ năng sống học sinh. Họ phải biết cách lập kế hoạch chi tiết, chuẩn bị tài liệu, cơ sở vật chất, và xử lý tình huống có thể phát sinh. Kiến thức chương trình giáo dục phổ thông 2018 về mục tiêu và nội dung hoạt động trải nghiệm cũng là yêu cầu bắt buộc.

2.2. Mục tiêu về kỹ năng thực tiễn

Bồi dưỡng phải giúp giáo viên phát triển kỹ năng tổ chức hoạt động trên thực tế. Bao gồm: khả năng giao tiếp hiệu quả với học sinh, quản lý lớp học trong các tình huống động, kỹ năng lãnh đạo nhóm, và ứng xử an toàn. Giáo viên còn cần học cách sử dụng công nghệ để hỗ trợ hoạt động trải nghiệm và đánh giá học sinh theo cách tích cực, khuyến khích.

III. Nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm

Nội dung bồi dưỡng cần được thiết kế toàn diện và hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018. Các nội dung chính bao gồm: lý thuyết cơ sở về hoạt động trải nghiệm, phương pháp thiết kế và tổ chức các hoạt động, kỹ năng quản lý lớp học trong bối cảnh hoạt động trải nghiệm, và công tác đánh giá học sinh. Đồng thời, bồi dưỡng giáo viên cũng cần cung cấp kiến thức về an toàn, vệ sinh học đường, và xử lý khẩn cấp. Các giáo viên tiểu học cần được trang bị kỹ năng sáng tạo trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sao cho phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường, địa phương.

3.1. Lý thuyết cơ sở và định hướng pháp lý

Bồi dưỡng phải cung cấp kiến thức lý thuyết vững chắc về hoạt động trải nghiệm. Nội dung bao gồm: triết lý giáo dục hiện đại, cơ sở tâm lý học về học tập qua trải nghiệm, và yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018. Giáo viên cần hiểu vị trí, vai trò của hoạt động trải nghiệm trong chương trình tiểu học, và cách nó hỗ trợ phát triển các năng lực chung của học sinh.

3.2. Phương pháp tổ chức hoạt động thực tế

Nội dung bồi dưỡng cần tập trung vào phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm cụ thể. Bao gồm: kỹ năng lập kế hoạch chi tiết, chuẩn bị tài liệu và cơ sở vật chất, tuyển dụng và đào tạo tình nguyện viên, quản lý lớp học trong các hoạt động động. Giáo viên tiểu học cần biết cách tổ chức các loại hoạt động như tham quan, thí nghiệm, trò chơi và dự án thực hành.

IV. Phương pháp và hình thức bồi dưỡng hiệu quả

Phương pháp bồi dưỡng giáo viên cần đa dạng và phù hợp với nội dung bồi dưỡng cũng như đặc điểm của đối tượng. Các phương pháp phổ biến bao gồm: tập huấn chuyên đề, hội thảo chuyên môn, sinh hoạt chuyên ngành, trao đổi kinh nghiệm, và học tập qua làm việc. Trong kỷ nguyên số, công nghệ thông tin cũng mở ra những cơ hội mới qua đào tạo trực tuyến và các nền tảng học tập chia sẻ. Hình thức bồi dưỡng cần kết hợp lý thuyết và thực tiễn, giữa làm việc tập thể và tự học, để giáo viên tiểu học có cơ hội áp dụng ngay những kiến thức, kỹ năng mới vào thực tế tổ chức hoạt động trải nghiệm.

4.1. Phương pháp tập huấn và hội thảo chuyên đề

Tập huấn chuyên đề là phương pháp hiệu quả để bồi dưỡng giáo viên trong thời gian ngắn. Các khóa tập huấn cần được thiết kế với nội dung cụ thể, có thực hành thực tế, và hướng dẫn từ các chuyên gia. Hội thảo chuyên môn giúp giáo viên tiểu học trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ các hoạt động trải nghiệm thành công, và giải quyết những vấn đề gặp phải trong quá trình tổ chức hoạt động.

4.2. Hình thức bồi dưỡng liên tục và đa dạng

Bồi dưỡng giáo viên nên được tổ chức thường xuyên và liên tục, không chỉ tập trung vào những khóa học nhất định. Các hình thức bao gồm: sinh hoạt chuyên ngành hàng tháng, nhóm học tập chuyên đề, dự án thực hiện tại nhà trường, và kỹ năng ngang hàng. Cách tiếp cận này giúp đội ngũ giáo viên duy trì năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm ở mức cao và sáng tạo liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học đáp ứng CTGDPT 2018 Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tồ chức hoạt động trải nghiệm của Hiệu trưởng ở các trường tiểu học thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trinh GDPT 2018. Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tố chức hoạt động trải nghiệm cho đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình GDPT 2018. 6 CHUÔNG 1 CO SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NÀNG Lực TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN TIẺU HỌC ĐÁP ỬNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHÔ THÔNG 2018 1. Tông quan nghiên cứu vân đê /.

Những nghiên cứu ở nước ngoài 1. Nghiên cứu về hoạt động bồi dường giáo viên Nhiều nghiên cứu đã phân tích, luận giải, đánh giá về hoạt động giáo dục, nhất là hoạt động bồi dường trong giáo dục. Các nước như Mỹ, Nhật Bản, Singapore. luôn xem GV là điều kiện tiên quyết của sự nghiệp giáo dục và phát triển giáo dục.

Vì vậy mà khi quyết định đưa giáo dục Mỹ lên hàng đầu thế giới trong thế kỉ XXI, Chính phủ Mỹ đã lấy GV làm then chốt [9].A Xukhomlinxki cho rằng muốn nâng cao chất lượng đội ngũ GV thì phải dự giờ và phân tích sư phạm tiết dạy. Theo ông, người tham gia dự giờ phải chỉ rõ thực trạng yếu kém của việc phân tích sư phạm tiết dạy [50]. Những năm 60, 70, những nhà tâm lý học Xô Viết đã chú ý nhiều đến kỹ năng tổ chức hoạt động nhưng P.Kecgientxev đã nghiên cứu về hoạt động tổ chức dạy học ở mức độ khái quát nhất [33]. BDGV là vấn đề phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục [9].

HĐBD và đào tạo lại đội ngũ các nhà giáo ở các nước trên thế giới được tổ chức độc lập như các viện nghiên cứu, các trung tâm BD và đào tạo Sư phạm. Ớ hầu hết các quốc gia, người ta đã thành lập trường Sư phạm có nhiệm vụ thực hiện đào tạo, BD đội ngũ nhà giáo rất phong phú đa dạng phù hợp với từng đối tượng cụ thể. Ờ Philippins, hoạt động bồi dưỡng cho GV không tổ chức trong năm học mà tổ chức ở các khoá học hè. Trong đó hè thứ nhất bồi dưỡng các nội dung môn học, nguyên tắc dạy học, tâm lý học và đánh giá trong giáo dục.

Hè thứ hai bồi dường các môn về quan hệ con người, triết học giáo dục, nội dung và phương pháp giáo dục. Hè thứ ba bồi dường về nghiên cứu giáo dục, viết tài liệu giám sát trong giáo dục. Hè thứ tư bồi dường các kiến thức nâng cao, kỹ năng nhận xét, vấn đề lập kế hoạch giảng dạy, viết tài liệu giảng dạy sách giáo khoa, sách tham khảo. 7 Ở Malaysia, hoạt động bồi dường bao gồm BD tập trung trong hè về nghiệp vụ cho Vụ Giáo dục giáo viên hoặc do cơ quan thanh tra trường học tố chức.

Khoá BD này diễn ra từ 6 tháng đến 1 năm và áp dụng cho GV đã dạy 5 năm, được lựa chọn để trở thành cán bộ cốt cán. Chương trinh BD thông qua các kênh truyền thông và có sự giúp đỡ của GV, bên cạnh đó có những buối thuyết trình ở các trường đại học. Hình thức này thường được áp dụng cho các GV muốn nâng cao trình độ từ Cao đẳng lên Đại học [49]. Còn ở Trung Ọuốc, vấn đề bồi dưỡng GV, nhất là BD giáo viên tiểu học.

Trong đó đối tượng GV này được BD và nâng cao trình độ chính trị, vãn hoá chuyên môn và gần đây bổ sung thêm nội dung BD là năng lực giáo dục, năng lực dạy học [49]. Hiện trên thế giới, ở bậc học tiểu học có những quốc gia đào tạo trinh độ này trong thời hạn 5 năm, nhưng một số nước thì phải hoàn thành 6 năm [49]. Nhưng tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là truyền thị cho tất cả học sinh những cơ sở ban đầu để tiếp tục giáo dục ở bậc học cao hơn. Bởi vậy hoạt động BDGV ở trường tiểu học là hoạt động quan trọng nhằm thúc đẩy sự phát triển nhân cách của trẻ, khơi gợi những năng lực tiềm ẩn, khơi dậy những hứng thú và nãng lực cho người học nhằm phát huy trí tưởng tượng, sự sáng tạo, tự lập và khả năng tăng cường niềm vui học tập.

Nghiên cứu về quản lỷ hoạt động bồi dường năng lực tô chức hoạt động trải nghiêm cho giáo viên Hoạt động trải nghiệm được nhiều nhà giáo dục trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Bởi vậy, hoạt động này cần sự chung tay phối hợp của các lực lượng Gia đình - Nhà trường - Xã hội. Hiểu rõ tầm quan trọng của giáo dục, cựu Hạ nghi sĩ Mỹ Solomon Ortiz đã nói: “Giáo dục là chìa khóa dẫn đến thành công trong cuộc sống và giáo viên là người ảnh hưởng sâu đậm nhất trong đời sống học sinh” [7]. Nhà giáo dục Xô Viết, T.

Ilina, đà cho rằng: “Quản lý các hoạt động trải nghiệm với mục đích bổ sung và làm sâu hơn công tác giáo dục nội khóa; trước tiên, nó là phương tiện đế phát hiện đầy đủ nàng lực học sinh, làm thức tỉnh hứng thú và thiên hướng của các em đối với hoạt động nào đó và cũng là hình thức tồ chức giải trí cho các em, là cơ sở để quản lý việc thực tập về hành vi đạo đức để xây dựng kinh nghiệm của hành vi này” [43]. 8 Theo chương trinh giáo dục của Singapore thì hoạt động ngoại khóa” (Co- curricular activities hoặc extracurricular activities) hay còn gọi là chương trình học tập năng động (Programe for active learning) hay hoạt động giáo dục ngoài trời (outdoor education), theo đó hoạt động ngoại khóa, chương trình học tập năng động được khẳng định là một “thành phần cốt lõi” sau khi học tập ở nhà trường, từ đó cung cấp nền tảng xác thực cho việc học tập trải nghiệm sẽ diễn ra. Chương trình này được xây dựng theo định hướng phát triển các năng lực thế kỉ 21 cho HS. Theo đó, mục tiêu của hoạt động ngoại khóa và chương trình học tập năng động nhằm phát triển tài năng, kĩ năng cho HS trong các lĩnh vực khác nhau với mục tiêu cung cấp một nền giáo dục, toàn diện để đào tạo nên những công dân toàn cầu [58].

Quản lý HĐBDGV đáp ứng yêu cầu đối mới giáo dục là một trong những xu hướng của quản lý hiện đại. Theo xu hướng này, yêu cầu đáp ứng đổi mới, chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa đội ngũ GV là một đòi hỏi tất yếu trong QL đội ngũ GV cả ở bình diện vĩ mô và vi mô. Xuất phát từ nhận thức về vai trò cùa GV và tính chất chuyên nghiệp trong lao động nghề nghiệp của GV nên các nghiên cứu về vấn đề phát triển nghề nghiệp cùa GV tương đối phong phú. Nhiều đánh giá thiết thực về công việc của GV và đề cao kỹ năng giảng dạy như một lĩnh vực chuyên nghiệp cần được đào tạo, huấn luyện đã được khẳng định [52].

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động QLBDGV là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo điều kiện thuận lợi để mọi người có cơ hội học tập suốt đời, học tập thường xuyên để kịp thời bồ sung kiến thức và đổi mới phương pháp hoạt động phù hợp với phát triến kinh tể - xã hội là phương châm hành động của các cấp quản lý giáo dục. Tại Nhật Bản, việc BD và đào tạo lại cho GV và cán bộ quản lỷ giáo dục là nhiệm vụ bát buộc đối với người lao động sư phạm. Tùy theo thực tế của đơn vị cá nhân mà các cấp QL giáo dục đề ra các phương thức BD khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất định.

Cụ thể là cứ từ 3 đến 5 GV được đào tạo lại một làn theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đồi mới phương pháp dạy học. Triều Tiên là một trong những nước có chính sách thiết thực về BD và đào tạo lại đội ngũ GV. Tất cả đội ngũ GV đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung chương trình về nâng cao trình độ và nghiệp vụ chuyên môn theo quy định [9]. 9 Michel Develay (1999), trong cuốn “Một số vấn đề về đào tạo GV” đã khẳng định rất rõ vai trò của quản lý HĐBDGV đối với chất lượng của hoạt động này.

Tác giả cũng nhấn mạnh cách thức quản lý chính là điềm mấu chốt tạo nên hiệu quả của quản lý HĐBDGV [38]. Phát triền con người toàn diện là hoạt giáo dục nhàm góp phần hình thành nhân cách cho thế hệ sau. Quan điểm phát triển con người toàn diện xuất hiện từ khi học thuyết Mác - xít ra đời. Giáo dục của các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới như: Canada, Mỹ.

Singapore, Hàn Quốc.đều quan tâm đến sự phát triển toàn diện của học sinh. Nếu như nước Đức ngay từ bậc tiểu học đã nhấn mạnh đến kỹ năng cá biệt, sáng tạo và độc lập tư duy thì Hàn Quốc hướng tới giáo dục sức khỏe, độc lập và sáng tạo. Còn Nhật Bản thì chú trọng việc nuôi dưỡng cho trẻ năng lực ứng phó với sự thay đồi. Đối với hoạt động giáo dục, nhất là giáo dục tiều học, quản lý hoạt động bồi dưỡng cho GV là hoạt động của các chủ thể quản lý nhằm điều chỉnh các mối quan hệ giữa người dạy với người học, từ đó hình thành năng lực, kỳ năng dạy học cho GV đáp ứng yêu cầu của xã hội.

Có thế nói, các nghiên cứu trên đà đi sâu, phân tích luận giải về hoạt động quản lý của các nhà giáo dục đối với GV, đối với hoạt động giáo dục, đối với hoạt động trải nghiệm. Tuy nhiên chưa có công trình nào đề cập một cách sâu sắc và toàn diện nội hàm vấn đề Quản lý bồi dường năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV tiểu học. Bởi vậy, nghiên cứu nội hàm vấn đề này là hoàn toàn mới mẻ, cần thiết và quan trọng, góp phần nâng cao lực lực quản lý cùa các nhà lãnh đạo giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Những nghiên cứu ở Việt Nam 1.

Nghiên cứu về hoạt động hồi dường năng lực tô chức hoạt động trải nghiêm Ớ Việt Nam, trường học trải nghiệm đã và đang được triển khai đồng bộ trong các nhà trường. Phát triển trường học trải nghiệm tích cực sẽ trở thành nơi truyền cảm húng kỹ năng sống đến người học, có khả năng định hướng nghề nghiệp trong tương 10 lai.