Luận văn thạc sĩ về Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ 1991 đến 2008 tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quan hệ giữa hoa kỳ với irắc từ năm 1991 đến năm 2008, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Lê Thế Lâm
• Người hướng dẫn: TSKH. Trần Hiệp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
• Đề tài: Quan hệ giữa Hoa Kỳ với Iraq từ năm 1991 đến năm 2008
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000
• 1.1. Tổng quan về Hoa Kỳ và Iraq
• 1.2. Tổng quan về Hợp chủng quốc Hoa Kỳ
• 1.3. Một vài nét về Cộng hòa Iraq
• 1.4. Chính sách của Mỹ đối với Trung Cận Đông sau Chiến tranh Lạnh
• 1.5. Quan hệ Hoa Kỳ - Iraq trong giai đoạn Tổng thống B.
• 2. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2004
• 2.1. Chính sách của Tổng thống G. Bush đối với Iraq
• 2.2. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II (2003)
• 2.3. Nguyên nhân của cuộc chiến tranh
• 2.4. Diễn biến của cuộc chiến tranh
• 2.5. Hậu quả của cuộc chiến tranh
• 3. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2008
• 3.1. Sự điều chỉnh chính sách của Tổng thống G. Bush đối với Iraq
• 3.2. Quan hệ Hoa Kỳ với Iraq giai đoạn 2005 - 2008
• BÀI VIẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quan hệ Mỹ Iraq giai đoạn 1991 2008

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ năm 1991 đến 2008 là một trong những chủ đề phức tạp và quan trọng trong lịch sử quan hệ quốc tế. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Hoa Kỳ đã trở thành siêu cường duy nhất, trong khi Iraq, với tài nguyên dầu mỏ phong phú, đã trở thành một điểm nóng trong khu vực Trung Cận Đông. Sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ đã ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình chính trị và an ninh tại Iraq.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị của Iraq

Iraq, một quốc gia có nền văn hóa lâu đời và tài nguyên dầu mỏ phong phú, đã trải qua nhiều biến động chính trị. Sau Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất, Iraq phải đối mặt với các lệnh trừng phạt quốc tế, dẫn đến tình hình kinh tế khó khăn và bất ổn chính trị. Sự lãnh đạo của Saddam Hussein đã tạo ra nhiều thách thức cho quan hệ với Mỹ.

1.2. Chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Iraq

Chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Iraq trong giai đoạn này chủ yếu tập trung vào việc kiềm chế sức mạnh của Saddam Hussein. Các biện pháp bao gồm lệnh trừng phạt kinh tế, các cuộc không kích và sự hỗ trợ cho các lực lượng đối lập. Những động thái này không chỉ ảnh hưởng đến Iraq mà còn tác động đến toàn bộ khu vực Trung Cận Đông.

II. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II và tác động của nó

Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II vào năm 2003 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Mỹ - Iraq. Sự kiện này không chỉ là một cuộc xung đột quân sự mà còn là một phần trong chiến lược chống khủng bố của Mỹ sau sự kiện 11/9. Cuộc chiến đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho Iraq và khu vực.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến tranh

Nguyên nhân chính dẫn đến cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II bao gồm cáo buộc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt và mối đe dọa đối với an ninh khu vực. Mỹ đã xây dựng một liên minh quốc tế để thực hiện cuộc tấn công nhằm lật đổ chế độ Saddam Hussein.

2.2. Diễn biến và kết quả của cuộc chiến

Cuộc chiến tranh bắt đầu vào tháng 3 năm 2003 với các cuộc không kích quy mô lớn. Chỉ sau vài tuần, chế độ Saddam Hussein đã bị lật đổ. Tuy nhiên, hậu quả của cuộc chiến là sự bất ổn kéo dài, xung đột nội bộ và khủng hoảng nhân đạo tại Iraq.

III. Hậu quả của cuộc chiến tranh đối với Iraq và khu vực

Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II đã để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho Iraq, từ tình hình an ninh đến kinh tế và xã hội. Sự can thiệp của Mỹ đã làm thay đổi cấu trúc chính trị của Iraq, nhưng cũng tạo ra nhiều thách thức mới.

3.1. Tình hình an ninh Iraq sau chiến tranh

Sau khi Saddam Hussein bị lật đổ, Iraq rơi vào tình trạng hỗn loạn với sự gia tăng của các nhóm vũ trang và khủng bố. Tình hình an ninh trở nên tồi tệ hơn, dẫn đến hàng triệu người dân phải rời bỏ quê hương.

3.2. Tác động kinh tế và xã hội

Kinh tế Iraq bị tàn phá nặng nề sau cuộc chiến. Hệ thống cơ sở hạ tầng bị hủy hoại, và người dân phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn lương thực, nước sạch và dịch vụ y tế. Sự bất ổn xã hội gia tăng, dẫn đến nhiều cuộc biểu tình và xung đột.

IV. Sự điều chỉnh chính sách của Mỹ đối với Iraq giai đoạn 2005 2008

Trong giai đoạn 2005-2008, chính sách của Mỹ đối với Iraq đã có sự điều chỉnh đáng kể. Chính quyền Bush đã chuyển từ chiến lược quân sự sang chiến lược xây dựng và hỗ trợ chính phủ Iraq.

4.1. Chiến lược xây dựng chính phủ Iraq

Mỹ đã tập trung vào việc xây dựng một chính phủ dân chủ tại Iraq, hỗ trợ các cuộc bầu cử và khôi phục các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, sự bất đồng giữa các nhóm chính trị trong nước đã gây khó khăn cho quá trình này.

4.2. Tình hình quân sự và rút quân

Mỹ đã bắt đầu rút quân khỏi Iraq vào năm 2007, nhưng tình hình an ninh vẫn không ổn định. Các cuộc tấn công khủng bố vẫn diễn ra, và sự hiện diện quân sự của Mỹ vẫn cần thiết để duy trì hòa bình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quan hệ Mỹ Iraq

Mối quan hệ giữa Mỹ và Iraq từ năm 1991 đến 2008 đã trải qua nhiều biến động. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II đã để lại nhiều bài học cho cả hai bên. Tương lai của quan hệ này phụ thuộc vào khả năng Iraq xây dựng một chính phủ ổn định và sự điều chỉnh chính sách của Mỹ.

5.1. Bài học từ cuộc chiến tranh

Cuộc chiến tranh đã cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược dài hạn và toàn diện trong việc xây dựng hòa bình và ổn định tại Iraq. Các nước lớn cần học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ để tránh lặp lại.

5.2. Triển vọng quan hệ trong tương lai

Tương lai của quan hệ Mỹ - Iraq sẽ phụ thuộc vào sự phát triển chính trị và kinh tế của Iraq. Mỹ cần tiếp tục hỗ trợ Iraq trong việc xây dựng một xã hội dân chủ và ổn định, đồng thời duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ năm 1991 đến năm 2008 là một chủ đề nghiên cứu quan trọng, phản ánh những biến động chính trị, quân sự và kinh tế trong khu vực Trung Cận Đông cũng như ảnh hưởng sâu rộng đến an ninh toàn cầu. Trong giai đoạn này, Iraq sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn thứ hai thế giới với khoảng 112 tỷ thùng đã được xác minh, trở thành điểm nóng tranh chấp quyền lực và ảnh hưởng chiến lược. Mỹ, với vai trò siêu cường duy nhất sau Chiến tranh Lạnh, đã điều chỉnh chính sách đối ngoại nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, đặc biệt là kiểm soát nguồn năng lượng và duy trì ổn định khu vực. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là tổng hợp, phân tích và đánh giá các chuyển biến trong quan hệ Mỹ - Iraq, tập trung vào các sự kiện trọng yếu như cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II năm 2003, cũng như tác động của chính sách Mỹ đối với Trung Đông. Phạm vi nghiên cứu bao gồm giai đoạn từ năm 1991 đến 2008, với trọng tâm là các chính sách và diễn biến quan hệ song phương, đồng thời đặt trong bối cảnh khu vực và quốc tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về chính sách đối ngoại Mỹ, giúp hiểu rõ hơn về vai trò của Mỹ tại Trung Đông và bài học kinh nghiệm cho các quốc gia trong hoạch định chính sách đối ngoại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quan hệ quốc tế và lý thuyết chính sách đối ngoại. Lý thuyết quan hệ quốc tế giúp phân tích mối quan hệ giữa các quốc gia dựa trên lợi ích quốc gia, quyền lực và an ninh, trong đó có các khái niệm như siêu cường, đồng minh, đối thủ và chiến lược toàn cầu. Lý thuyết chính sách đối ngoại tập trung vào cách thức các quốc gia xây dựng và điều chỉnh chính sách nhằm đạt được mục tiêu quốc gia trong bối cảnh quốc tế biến động. Các khái niệm chính bao gồm: chiến lược "đánh đòn phủ đầu", "trục ma quỷ", "chính sách ngăn chặn hai mặt", và "chính sách bình định". Mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích các giai đoạn chính trong quan hệ Mỹ - Iraq, từ đồng minh đến đối đầu, và từ đối đầu đến chiến tranh, đồng thời xem xét tác động của các sự kiện quốc tế như sự kiện 11/9/2001.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử, kết hợp với phương pháp so sánh và phân tích liên ngành. Nguồn dữ liệu bao gồm tài liệu chính thức, báo cáo quốc tế, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, cùng các số liệu thống kê về kinh tế, quân sự và chính trị. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các sự kiện, chính sách và diễn biến quan hệ Mỹ - Iraq trong giai đoạn 1991-2008. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các sự kiện trọng yếu như cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II, chính sách của các tổng thống Mỹ, và các nghị quyết của Liên Hợp Quốc liên quan. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh các giai đoạn, đồng thời vận dụng phương pháp logic để đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các chính sách. Timeline nghiên cứu được chia thành ba giai đoạn chính: 1991-2000, 2001-2004, và 2005-2008, tương ứng với các chương nghiên cứu trong luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển biến từ đồng minh đến đối đầu (1991-2000): Trong thập niên 90, quan hệ Mỹ - Iraq chuyển từ giai đoạn hỗ trợ trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq sang đối đầu gay gắt sau khi Iraq xâm lược Kuwait năm 1990. Mỹ dẫn đầu liên quân đánh bại Iraq trong Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất, đồng thời áp đặt lệnh cấm vận kéo dài. Số liệu cho thấy Mỹ duy trì khoảng 145.000 quân tại khu vực và thiết lập các khu vực cấm bay nhằm kiểm soát Iraq. Tỷ lệ thất nghiệp tại Iraq tăng cao, cùng với các biện pháp cấm vận đã làm suy yếu kinh tế quốc gia này.

2. Chính sách cứng rắn và chiến tranh (2001-2004): Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ xác định Iraq là một phần trong "trục ma quỷ" và cáo buộc nước này phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt. Năm 2003, Mỹ phát động cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II, lật đổ chính quyền Saddam Hussein. Số liệu cho thấy Mỹ đã triển khai khoảng 145.000 quân và thiết lập 14 căn cứ quân sự tại Iraq. Cuộc chiến này đã làm thay đổi sâu sắc cấu trúc chính trị và an ninh khu vực.

3. Điều chỉnh chính sách và hậu quả (2005-2008): Trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Bush, Mỹ điều chỉnh chính sách nhằm ổn định Iraq, tập trung vào "bình định" và xây dựng chính phủ lâm thời. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực và bất ổn vẫn diễn ra, với các cuộc tấn công du kích và khủng bố gia tăng. Mỹ tiếp tục duy trì lực lượng quân sự lớn và kiểm soát nguồn tài chính từ dầu mỏ. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ thất nghiệp và nghèo đói tại Iraq vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến quá trình tái thiết.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II được xác định là sự kết hợp giữa mục tiêu an ninh quốc gia Mỹ và lợi ích kinh tế, đặc biệt là kiểm soát nguồn dầu mỏ khổng lồ của Iraq. Việc Mỹ coi Iraq là mối đe dọa an ninh sau sự kiện 11/9 đã tạo điều kiện cho chính sách "đánh đòn phủ đầu" được thực thi. So sánh với các nghiên cứu khác, kết quả này phù hợp với quan điểm cho rằng dầu mỏ là động cơ số một của cuộc chiến, đồng thời phản ánh sự phức tạp trong chính sách đối ngoại Mỹ tại Trung Đông. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự thay đổi số lượng quân Mỹ tại Iraq qua các năm, bảng thống kê trữ lượng dầu mỏ và các hợp đồng kinh tế liên quan. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về cách thức Mỹ điều chỉnh chính sách đối ngoại trong bối cảnh toàn cầu hóa và an ninh mới, đồng thời cung cấp bài học về tác động của chiến tranh đối với khu vực và thế giới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đối thoại đa phương: Khuyến nghị các bên liên quan, đặc biệt là Mỹ và các quốc gia Trung Đông, thúc đẩy đối thoại đa phương nhằm giảm căng thẳng và xây dựng lòng tin. Mục tiêu là ổn định chính trị khu vực trong vòng 3-5 năm, do Liên Hợp Quốc và các tổ chức khu vực chủ trì.

2. Hỗ trợ tái thiết kinh tế bền vững: Đề xuất các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế, tập trung vào tái thiết hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực tại Iraq. Mục tiêu tăng trưởng GDP hàng năm khoảng 5-7% trong 5 năm tới, do các tổ chức quốc tế và chính phủ Iraq phối hợp thực hiện.

3. Xây dựng chính sách an ninh khu vực: Khuyến nghị thiết lập cơ chế hợp tác an ninh khu vực nhằm ngăn chặn khủng bố và xung đột vũ trang. Mục tiêu giảm thiểu các vụ tấn công khủng bố xuống dưới 20% so với giai đoạn trước, do các quốc gia Trung Đông và Mỹ phối hợp.

4. Đẩy mạnh hợp tác năng lượng minh bạch: Đề xuất xây dựng các thỏa thuận hợp tác năng lượng minh bạch, đảm bảo quyền lợi các bên và ổn định thị trường dầu mỏ. Mục tiêu ổn định giá dầu và tăng cường đầu tư bền vững trong 5 năm, do các công ty dầu khí quốc tế và chính phủ Iraq thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về chính sách đối ngoại Mỹ và tác động đến Trung Đông, giúp các nhà hoạch định xây dựng chiến lược phù hợp.

2. Nhà nghiên cứu lịch sử và quan hệ quốc tế: Cung cấp dữ liệu và phân tích chi tiết về mối quan hệ Mỹ - Iraq, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử đương đại và chính sách quốc tế.

3. Sinh viên chuyên ngành lịch sử, chính trị và quan hệ quốc tế: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập và nghiên cứu về các chủ đề chiến tranh, chính sách đối ngoại và khu vực Trung Đông.

4. Các tổ chức quốc tế và phi chính phủ: Giúp hiểu rõ bối cảnh chính trị và xã hội tại Iraq, từ đó xây dựng các chương trình hỗ trợ phát triển và ổn định khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Mỹ lại quan tâm đặc biệt đến Iraq trong giai đoạn 1991-2008?
   Mỹ quan tâm do Iraq sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn thứ hai thế giới và vị trí chiến lược tại Trung Đông. Ngoài ra, Iraq bị coi là mối đe dọa an ninh sau sự kiện 11/9, với cáo buộc phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt.

2. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II có nguyên nhân chính là gì?
   Nguyên nhân chính là sự kết hợp giữa mục tiêu an ninh quốc gia Mỹ và lợi ích kinh tế, đặc biệt là kiểm soát nguồn dầu mỏ của Iraq. Mỹ cũng muốn loại bỏ chế độ Saddam Hussein được xem là độc tài và gây bất ổn khu vực.

3. Chính sách của Mỹ đối với Iraq đã thay đổi như thế nào sau năm 2003?
   Sau khi lật đổ Saddam Hussein, Mỹ chuyển sang chính sách bình định, hỗ trợ xây dựng chính phủ lâm thời và tái thiết kinh tế. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực và bất ổn vẫn kéo dài, khiến Mỹ phải duy trì lực lượng quân sự lớn.

4. Ảnh hưởng của cuộc chiến tranh đến dân cư Iraq ra sao?
   Cuộc chiến và các biện pháp cấm vận đã làm tăng tỷ lệ thất nghiệp, nghèo đói và bất ổn xã hội. Nhiều khu vực bị tàn phá, ảnh hưởng đến giáo dục, y tế và đời sống người dân.

5. Bài học chính từ mối quan hệ Mỹ - Iraq cho các quốc gia khác là gì?
   Bài học là chính sách đối ngoại cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích quốc gia và tác động khu vực, tránh can thiệp quân sự đơn phương gây hậu quả lâu dài. Đồng thời, cần thúc đẩy đối thoại và hợp tác đa phương để giải quyết xung đột.

Kết luận

• Luận văn đã tổng hợp và phân tích chi tiết mối quan hệ Mỹ - Iraq từ 1991 đến 2008, làm rõ quá trình chuyển biến từ đồng minh đến đối đầu và chiến tranh.
• Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II được xác định có nguyên nhân sâu xa từ lợi ích an ninh và kinh tế, đặc biệt là dầu mỏ.
• Chính sách Mỹ sau chiến tranh tập trung vào bình định và tái thiết, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức về an ninh và xã hội.
• Nghiên cứu cung cấp bài học quan trọng về chính sách đối ngoại và quản lý xung đột trong bối cảnh toàn cầu hóa.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm tăng cường đối thoại đa phương, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững và xây dựng cơ chế an ninh khu vực nhằm ổn định Trung Đông.

Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách được khuyến khích tiếp tục theo dõi và phân tích các diễn biến mới trong quan hệ quốc tế để ứng phó hiệu quả với những thách thức toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng cuộc chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha (1898 - 1899). Sau chiến tranh thế giới II, Mỹ trở thành đế quốc mạnh nhất, tiến hành chiến lược toàn cầu khống chế các nước TBCN, ngăn chặn CNXH và phong trào giải phóng dân tộc. Mỹ đã can thiệp trực tiếp vào 2 cuộc chiến tranh cục bộ ở Triều Tiên (1950-1953) và Việt Nam (1964-1975). Thất bại trong chiến tranh ở Việt Nam đẩy Mỹ vào thời kỳ suy yếu tương đối trong khi Tây Âu và Nhật Bản phát triển.

Mỹ dồn sức củng cố thực lực đồng thời tiếp tục thúc đẩy chạy đua vũ trang với Liên Xô. 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sau khi Liên Xô sụp đổ (1991), chiến tranh Lạnh và trật tự thế giới hai cực kết thúc, Mỹ trở thành siêu cường duy nhất có sức mạnh toàn diện về kinh tế, quân sự. Mỹ đang trong quá trình điều chỉnh chiến lược và tìm cách xây dựng trật tự thế giới mới phù hợp với thế và lực của Mỹ. Sự kiện khủng bố tấn công Trung tâm thương mại quốc tế 11/9/2001 và các diễn biến kể từ đó đến nay đã có tác động lớn đến đời sống chính trị, an ninh, kinh tế-xã hội Mỹ, cũng như cách nhìn nhận và quan điểm của Mỹ về các vấn đề này, do đó cũng tác động đến việc điều chỉnh chính sách đối nội và đối ngoại của Mỹ.

Về Chính trị: Mỹ là nước Cộng hoà Liên bang, theo chế độ tam quyền phân lập. Theo Hiếp pháp Mỹ, quyền lập pháp thuộc về Quốc hội, quyền hành pháp thuộc về Tổng thống và quyền tư pháp thuộc về Toà án tối cao. Các cơ quan nhà nước liên bang Mỹ hoạt động trên nguyên tắc ‘kiểm soát và cân bằng’, trong đó hiến pháp Mỹ quy định quyền cụ thể của một cơ quan để kiểm soát chéo hai cơ quan còn lại. Hiến pháp Mỹ quy định rõ các quyền thuộc về nhà nước liên bang và các chính quyền tiểu bang, trong đó các chính quyền tiểu bang có nhiều quyền hạn lớn.

Mỹ theo chế độ đa đảng. Đảng Dân chủ (thành lập năm 1828) và Đảng Cộng hòa (thành lập năm 1854) thay nhau nắm chính quyền. Từ sau Chiến tranh thế giới II, đã có 7 nhiệm kỳ tổng thống Mỹ thuộc Đảng Dân chủ và 7 nhiệm kỳ tổng thống Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa. Chính phủ Liên bang: Tổng thống nắm quyền hành pháp, có quyền hạn của nguyên thủ quốc gia, tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Tổng thống có quyền phủ quyết các điều luật do quốc hội thông qua và để đảo ngược quyền phủ quyết của tổng thống cần 2/3 số phiếu của cả 2 viện của quốc hội. Nhiệm kỳ tổng thống dài 4 năm. Kể từ 1951, mỗi tổng thống chỉ được cầm quyền tối 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đa 2 nhiệm kỳ. Nội các của tổng thống gồm 15 bộ trưởng.

Tổng thống bổ nhiệm các bộ trưởng và phải được sự đồng ý của Thượng viện. Chính phủ Liên bang nắm quyền điều hành toàn bộ đất nước, quy định các chính sách thuế chung, chính sách đối ngoại, thương mại quốc tế và giữa các bang, chịu trách nhiệm về quốc phòng, an ninh, phát hành tiền, hệ thống đo lường, bản quyền. Các bang của Mỹ có hiến pháp và pháp luật riêng, nhưng không trái với Hiến pháp Liên bang. Quốc hội: Gồm hai viện, Thượng viện gồm 100 thượng nghị sĩ và 24 Uỷ ban, trong đó có 4 Ủy ban hỗn hợp lưỡng viện.

Mỗi bang có 2 thượng nghị sĩ với nhiệm kỳ 6 năm. Phó Tổng thống giữ chức danh Chủ tịch Thượng viện, có quyền bỏ phiếu quyết định trong tình huống bất phân thắng bại (50/50). Hạ viện gồm 435 hạ nghị sĩ, 22 Ủy ban và 7 Ủy ban đặc biệt. Mỗi bang có ít nhất 1 hạ nghị sĩ, còn lại căn cứ theo số dân của bang đó.

Các hạ nghị sĩ có nhiệm kỳ 2 năm. Vào các năm chẵn, ngày Thứ Ba đầu tiên của tháng 11 sẽ tiến hành bầu cử quốc hội, bầu lại toàn bộ Hạ viện và 1/3 Thượng viện. Toà án tối cao: Gồm 1 chánh án và 8 thẩm phán và đều do tổng thống chỉ định với sự chấp thuận của thượng viện, nhiệm kỳ suốt đời. Chánh án Toà án tối cao là John Roberts bắt đầu nhiệm kỳ từ tháng 9/2005.

Về Kinh tế: Mỹ là nước công nghiệp phát triển hàng đầu trên thế giới. Mỹ có nền kinh tế hỗn hợp, các tập đoàn và công ty tư nhân có vai trò quan trọng trong khi chính phủ có xu hướng hạn chế tác động vào nền kinh tế. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2008 là 14,29 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng gần 30% GDP toàn thế giới. GDP theo đầu người là 48 nghìn USD.

Trong cơ cấu kinh tế, dịch vụ chiếm khoảng 80%, công nghiệp 18%, nông nghiệp 2%. 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Kim ngạch xuất nhập khẩu của Mỹ chiếm khoảng 25% GDP, là nước xuất, nhập khẩu lớn nhất thế giới. Các bạn hàng buôn bán lớn nhất của Mỹ là Canada, Trung Quốc, Mexico, Nhật, ASEAN, Anh, Đức Pháp, Hà Lan. Mỹ bị thâm hụt thương mại ở mức cao liên tiếp trong gần 2 thập kỷ, đặc biệt tăng liên tục ở mức kỷ lục là 720 tỷ đô la (5,7%) năm 2008, vượt mức báo động (5,5% GDP).1: Một số số liệu về kinh tế Mỹ Số liệu 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 GDP (ngàn tỷ $) 9,817 9,890 10,074 10,381 11,735 1 1 1 1 2,760 3,246 3,790 4,29 Tăng trưởng GDP (%) 3.2 1,3 GDP/đầu người (ngàn $) 34,7 34,5 34,9 40,1 43,5 44,1 46,0 48,00 Tỷ lệ thất nghiệp (%) 4.6 7,2 Tỷ lệ lạm phát (%) 3.3 -413 - 329 - 239 -163 -590 XK (nghìn tỷ $) 1,421 1,293 1,242 1,314 1,175 1,272 1,446 1,628 1,826 NK (nghìn tỷ $) 1,779 1,632 1,657 1,770 1,781 1,998 2,204 2,336 2,522 Nguồn: Bộ Ngoại giao Việt Nam, http://www.vn/vi/cn_vakv/america Kinh tế Mỹ hiện đang rơi vào khủng hoảng được coi là tồi tệ nhất kể từ Đại khủng hoảng 1929-1933, bắt đầu từ khủng hoảng tài chính dưới chuẩn từ 2007.

GDP của Mỹ giảm mạnh: Quý 4/20008 là 6. Cuộc khủng hoảng này đang kéo lùi các chỉ tiêu phát triển kinh tế Mỹ (7/10 chỉ số sản xuất của Mỹ dưới mức 2002). Mô hình kinh tế-tài chính của Mỹ bị nghi ngờ: trước đây Mỹ được coi là thiên đường an toàn của đầu tư quốc tế, cả ngắn hạn và dài hạn; hiện nay các nước đều thận trọng khi đầu tư vào Mỹ. Các tổ chức quốc tế do Mỹ lãnh đạo hoặc chi phối, như IMF, WB đang bị thách thức.

Để khắc phục, Chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh và chưa có tiền lệ: Quốc hội thông qua gói cứu trợ tài chính 700 tỷ đôla để cứu khu vực tài chính; Cục Dự trữ liên bang (FED) liên tục hạ lãi suất cơ bản và 21 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bơm tiền vào hệ thống ngân hàng. Chính quyền Mỹ đã đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh G20 (15-16/11) để tranh thủ quốc tế. Về triển vọng, dự báo mới nhất của Fed: kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng âm 2% năm 2009 (so với 1,3% dự báo trước), thất nghiệp 10%. Về Chính sách đối ngoại: Kể từ khi thành lập nước Mỹ đến trước Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ đã thực hiện chiến lược "biệt lập" theo học thuyết Mon-rô (Tổng thống Mỹ giai đoạn 1817-1825) với nội dung "Châu Mỹ của người Châu Mỹ" để bành trướng ở Tây bán cầu trong lúc Mỹ chưa đủ lực để vươn xa hơn.

Sau Chiến tranh thế giới thứ II, với thế và lực mới mạnh hơn trước nhiều, Mỹ thực hiện chiến lược "ngăn chặn", một chiến lược toàn cầu nhằm trở thành bá chủ thế giới. Để thực hiện ý đồ bá chủ, giới cầm quyền ở Mỹ thực hiện hai mục tiêu chiến lược: xoá bỏ trật tự thế giới cũ của các đế quốc Tây Âu, đưa toàn bộ thế giới TBCN vào một trật tự chính trị và kinh tế mới do Mỹ khống chế và làm suy yếu, ngăn chặn sự phát triển và lan rộng ảnh hưởng của Liên Xô (cũ) và của chủ nghĩa xã hội. Sau khi Liên Xô và khối XHCN tan rã, Mỹ một lần nữa điều chỉnh lớn chiến lược đối ngoại, đưa ra chiến lược "dính líu và mở rộng", thực chất nhằm củng cố và tăng cường vị trí bá chủ toàn cầu trong tình hình mới. Nội dung chính của chiến lược "dính líu và mở rộng" là: Phục hồi và phát triển nền kinh tế Mỹ, giữ vững địa vị là nền kinh tế mạnh nhất thế giới; Duy trì ưu thế quân sự của Mỹ, tổ chức, cơ cấu lại và hiện đại hoá quân đội Mỹ nhằm đáp ứng tình hình mới; Phát huy ưu thế về chính trị và quân sự, thúc đẩy "kinh tế thị trường" và "dân chủ" phương Tây nhằm tiến tới thiết lập một trật tự thế giới có lợi cho Mỹ.

22 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đẩy mạnh quá trình điều chỉnh chiến lược cho thế kỷ 21, coi chống khủng bố là ưu tiên cao nhất. Chống khủng bố được sử dụng để tập hợp lực lượng nhằm thiết lập một trật tự thế giới mới do Mỹ lãnh đạo, dùng lý do chống khủng bố, Mỹ thực hiện biện pháp quân sự đánh phủ đầu Afghanistan và Iraq. Năm 2002, Chính quyền Bush đưa ra Chiến lược an ninh quốc gia với các nội dung chủ yếu: (1) Coi chủ nghĩa khủng bố quốc tế, những quốc gia thù địch bất kham, những nước ủng hộ và che giấu khủng bố, tìm kiếm và sử dụng vũ khí giết người hàng loạt là kẻ thù nguy hiểm nhất của Mỹ ; nêu cao khả năng sử dụng vũ lực đơn phương, đưa ra học thuyết "đánh đòn phủ đầu" để hợp lý hoá việc sử dụng quân sự; (2) Tập hợp lực lượng toàn thế giới chống khủng bố, coi chống khủng bố là ưu tiên cao nhất trong chính sách đối ngoại của Mỹ và thành chuẩn mực trong quan hệ của Mỹ với các nước (phân chia 2 loại nước đi với Mỹ chống khủng bố hay đi với khủng bố quốc tế); (3) Trong quan hệ các nước lớn, Mỹ theo đuổi chính sách "cân bằng quyền lực", tìm kiếm quan hệ xây dựng với Trung quốc nhưng cảnh giác trước việc nước này tăng cường tiềm lực quân sự, xây dựng quan hệ chiến lược mới với Nga, tăng cường quan hệ với Ấn Độ, củng cố, mở rộng và cải tổ NATO, củng cố đồng minh truyền thống. Tuy nhiên, do bị sa lầy tại Iraq nên từ nhiệm kỳ II của Tổng thống Bush, Mỹ tiến điều chỉnh chiến lược theo hướng tranh thủ đồng minh, bạn bè, bớt đơn phương hơn, nhấn mạnh các thể chế đa phương trong quan hệ quốc tế.

Một vài nét về Cộng hòa Iraq Iraq là một trong số các quốc gia hình thành trên vùng đất của nền văn minh Lưỡng Hà cổ đại.