Phần mở đầu, phần kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, cấu trúc luận văn được chia làm 3 chương. Chƣơng 1: Bối cảnh của cuộc khủng hoảng nhập cƣ tại EU năm 2015 -2016. Chương này đưa ra cái nhìn tổng thể về cuộc khủng hoảng di cư tại châu Âu trước 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và sau giai đoạn 2015 thông qua việc phân tích cơ sở hình thành cuộc di cư của người tị nạn. Tìm hiểu về nguyên nhân, tác động của cuộc khủng hoảng đến khu vực châu Âu.
Chƣơng 2: Quan hệ EU - Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc khủng hoảng nhập cƣ năm 2015 - 2016. Chương này nghiên cứu về những chính sách nhập cư của các quốc gia châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ, những thay đổi ở cấp độ Liên minh và quốc gia của những chính sách này. Từ đó chỉ ra những điểm khác và giống nhau trong cách giải quyết vấn đề di cư của EU và Thổ Nhĩ Kỳ. Chƣơng 3: Triển vọng quan hệ EU - Thổ Nhĩ Kỳ trong giải quyết khủng hoảng ngƣời nhập cƣ.
Chương này đánh giá tổng thể về vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc khủng hoảng di cư cũng như đối với quan hệ song phương với EU ở cả khía cạnh tích cực lẫn tiêu cực. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: BỐI CẢNH CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG NHẬP CƢ TẠI CHÂU ÂU (2015 - 2016) 1. Quan hệ EU và Thổ Nhĩ Kỳ trƣớc cuộc khủng hoảng nhập cƣ 1. Vị trí địa chiến lược quan trọng của Thổ Nhĩ Kỳ Thổ Nhĩ Kỳ có một vị trí chiến lược hết sức quan trọng, là quốc gia cầu nối giữa châu Âu với châu Á; có chung biên giới với 08 quốc gia là Bulgaria, Hy Lạp, Gruzia, Armenia, Iran, Azerbaijan, Iraq và Syria; tiếp giáp với Biển Đen và Biển Aegean, kiểm soát hai eo biển chiến lược Bosphorus và Dardanelles.
Trong quá khứ, đế chế Ottoman (thế kỷ XV - XVII) đã từng kiểm soát toàn bộ khu vực Trung, Nam Âu và một phần châu Phi. Nhưng từ thế kỷ XIX trở đi, đế chế Ottoman bắt đầu suy yếu, tham gia liên minh Trung tâm trong chiến tranh thế giới thứ nhất và thất bại. Nhiều vùng đất của Thổ Nhĩ Kỳ bị cắt cho các nước chiến thắng. Là quốc gia 98% dân số theo đạo Hồi, nhưng kể từ năm 1923, Mustafa Kemal Atatürk, người anh hùng dân tộc lãnh đạo người dân đứng lên giành độc lập, đồng thời là Tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, đã chọn thể chế Cộng hòa - Nghị viện và quyết tâm xây dựng một Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại.
Kể từ đó, các chế độ Thổ Nhĩ Kỳ luôn giữ vai trò trung lập trong các cuộc chiến tranh. Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên nhiều tổ chức quốc tế: Liên Hợp quốc (1945), NATO (1952), Các nước công nghiệp phát triển - OECD (1961), Liên đoàn Hồi giáo - OIC (1969), Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu - OSCE (1973), G20 (1999). Với dân số gần 80 triệu người cùng tiềm lực quân sự hùng mạnh, Thổ Nhĩ Kỳ được xem là một trong những đối thủ quan trọng trên bàn cơ Trung Đông, đồng thời là mắt xích trọng yếu của NATO, án ngữ cửa ngõ phía Nam của Liên minh quân sự này. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mỹ và NATO đã triển khai hệ thống tên lửa chiến thuật trên lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.
Căn cứ không quân Ircirlik nằm tại tỉnh Adana, Nam Thổ Nhĩ Kỳ, giáp Địa Trung Hải có tầm quan trọng chiến lược bậc nhất của NATO, nơi thường trực của 1500 binh sĩ Mỹ, Đức với các loại máy bay chiến đấu hiện đại và cũng là nơi cất giữ 50 quả bom hạt nhân B61 của Mỹ. Quan hệ EU và Thổ Nhĩ Kỳ trước cuộc khủng hoảng di cư Quan hệ giữa Liên minh châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ luôn tồn tại những mâu thuẫn sâu sắc trong suốt quá trình lịch sử, đặc biệt khi các tranh cãi về việc thừa nhận nạn diệt chủng người Armenia dưới thời Đế chế Ottoman trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Mặc dù hợp tác an ninh và quan hệ kinh tế có những sự gắn bó sâu sắc, nhưng những nền tảng quan trọng của tự do dân chủ, nhân quyền, tự do báo chí, ngôn luận, quyền của người thiểu số và một nền tư pháp độc lập để thực thi pháp quyền vẫn còn là vấn đề “nhạy cảm” ở Thổ Nhĩ Kỳ. Điều này đi ngược lại với những giá trị của châu Âu, tạo ra những mâu thuẫn cho cả châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ liên quan đến cái gọi là “những nền tảng quan trọng của dân chủ” theo tiêu chí của các nước phương Tây.
Sau cuộc bầu cử năm 2002 tại Thổ Nhĩ Kỳ, đảng Công lý và Phát triển (AKP) của ông Recep Tayyip Erdogan lên nắm quyền2, kết thúc 15 năm chính phủ liên minh. Ông Erdrogan khẳng định ủng hộ các quyền tự do dân chủ, nhân quyền và không áp đặt Hồi giáo đối với bất cứ ai, đồng thời cam kết sẽ thực thi Hiến pháp theo chiều hướng tốt hơn và quyết tâm đẩy mạnh tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu của nước này. 2 “Islamic party wins in Turkey” The Guardian 07/11/2002 Owen Bowcott 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong thời gian đầu nắm quyền, đảng AKP đã hiện đại hóa nền kinh tế, tiến hành những cải cách thực sự, đặc biệt là trong lĩnh vực tư pháp, điều vốn cần thiết cho mục tiêu trở thành thành viên EU của Thổ Nhĩ Kỳ. Những xung đột giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU dường như đã được giải tỏa, tuy nhiên, ông Erdogan lại điều chỉnh đứng lối theo hướng “Hồi giáo hóa” nền chính trị quốc gia, công khai ủng hộ phong trào “Anh em Hồi giáo” giành chính quyền tại một số quốc gia Trung Đông, Bắc Phi trong “Mùa xuân Ả-rập”.
Điều này khiến các nước phương Tây hoài nghi về sự “trung thành” của Thổ Nhĩ Kỳ, đặt dấu hỏi đối với chính quyền ông Erdrogan. Đến năm 2007, “sự hai mặt” của Thổ Nhĩ Kỳ khiến Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy mạnh tay phản đối khả năng trở thành thành viên EU của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1952, Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập NATO và sau đó đã xin gia nhập EU vào năm 1963. Tháng 12/1999, EU đã công nhận địa vị của Thổ Nhĩ Kỳ như là một ứng cử viên xin gia nhập chính thức vào EU.
Tại cuộc họp ngày 16 - 17/12/2004, Hội đồng châu Âu quyết định rằng Thổ Nhĩ Kỳ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn để mở các cuộc đàm phàn gia nhập EU. Các cuộc đàm phán đã được ra trong Hội nghị Liên chính phủ (IGC) vào ngày 03/10/2005. Một vấn đề quan trọng được đề cập trong các cuộc đàm phán là việc Thổ Nhĩ Kỳ không công nhân toàn bộ lãnh thổ của Cộng hòa Síp, một thành viên của EU. Trong khi đa số các thành viên EU đồng ý với các giai đoạn trước của quá trình gia nhập, hai nước đầu tàu là Đức và Pháp lại thể hiện quan điểm không đồng tình với Thổ Nhĩ Kỳ.
Châu Âu nhiều lần kết nạp thêm thành viên mới, trong đó có nhiều nước chưa phải là thành viên NATO, tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn bị EU bắt chờ đợi ở bên ngoài. Suốt nhiều năm qua, EU luôn tìm cách trì hoãn hoặc không dành ưu tiên cho việc kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ, vì trong tư tưởng của lãnh đạo nhiều nước EU, Thổ Nhĩ Kỳ thực 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chất là một quốc gia Hồi giáo, vốn là một mối lo đối với an ninh của EU. Việc EU chưa thực hiện cam kết miễn thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ đã chứng minh điều này. Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ chưa đáp ứng được những điều kiện khắt khe của EU về hệ thống tài chính và ngân hàng, tỉ lệ lao động thất nghiệp… Trong trường hợp Thổ Nhĩ Kỳ được gia nhập khối EU, tốc độ dân số tăng khá nhanh cùng tỉ lệ thất nghiệp cao ở trong nước sẽ khiến làn sóng người Thổ Nhĩ Kỳ nhập cư vào EU và sang các nước thành viên kiếm việc tăng cao.
Cùng với đó, lượng dân số lớn đảm bảo cho Thổ Nhĩ Kỳ một chỗ đứng chắc chắn trong Nghị viện châu Âu. Chiếu theo Hiến pháp mới của EU, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ nắm giữ 95 ghế trong nghị viện (con số tối đa cho phép với một nước thành viên). Theo quy định của Hội đồng châu Âu, số phiếu của mỗi thành viên tương ứng với số dân, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ chiếm 15% số phiếu, cao hơn hai quốc gia trụ cột trong liên minh là Đức (14%) và Pháp (12%). Về mặt chủ quan, điều này giải thích nguyên nhân tại sao lâu nay Pháp và Đức luôn “tẩy chay” Thổ Nhĩ Kỳ.
Một lý do EU còn lưỡng lự là nếu chính thức gia nhập EU, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là quốc gia Hồi giáo đầu tiên, được coi là điều hiếm có trong khi đạo Hồi đang xung đột với nền văn minh phương Tây. Về mặt an ninh, EU cũng lo ngại lực lượng khủng bố sẽ thông qua Thổ Nhĩ Kỳ để tràn vào châu Âu. Quan hệ giữa châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ càng xấu đi khi vào năm 2016, Quốc hội Đức bỏ phiếu cho một nghị quyết kêu gọi xếp các vụ giết người Armenia hàng loạt năm 1915 vào dạng tội diệt chủng. Bản kiến nghị này càng làm gia tăng căng thẳng với chính phủ của Erdogan.
Tuy nhiên, bất chấp các cuộc xung đột gần đây, EU và các nước thành viên phải thừa nhận thực tế rằng quan hệ đối tác kéo dài nhiều thập niên qua với Thổ 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhĩ Kỳ là rất quan trọng đối với cả hai bên. Hiện tại và trong tương lai, châu Âu cần Thổ Nhĩ Kỳ và ngược lại. Hiện nay, sau một thế kỷ, “vấn đề phía Đông” đã trở lại khu vực châu Âu kể cả khi không kéo theo bất cứ nguy cơ chiến tranh nào trên châu lục này. Khu vực Trung Đông và Bắc Phi đang rơi vào tình trạng “khoảng trống quyền lực” dẫn đến các cuộc khủng hoảng chính tri nội bộ, chiến tranh, khủng bố, thiệt hại đáng kể đến kinh tế và phúc lợi của người dân.
Bên cạnh đó, việc Mỹ can thiệp tại Iraq, sau đó cam kết bảo đảm an ninh cho khu vực bị suy yếu này đã dẫn đến sự cạnh tranh chiến lược công khai giữa Ả-rập với Iran. Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang tham gia vào cuộc đụng độ này. Cuộc xung đột giữa Israel và Palestine tiếp tục leo thang, cũng như xu hướng vũ trang của người Kurd.