Tổ chức hoạt động ngoại khóa môn Vật Lý hiệu quả ở trường THPT

Chuyên khảo phân tích Skkn phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lí ở trường thpt, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Quang Đông
• Người hướng dẫn: GV Nguyễn Quang Đông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Vật Lý
• Đề tài: Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Ngoại Khóa Môn Vật Lý Tại Trường THPT
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT
• 1.1. Khái quát về quá trình dạy học
• 1.2. Các hình thức tổ chức dạy học ở trường THPT
• 1.3. Hoạt động ngoại khóa
• 1.3.1. Hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức dạy học có đặc điểm
• 1.3.2. Tác động của hoạt động ngoại khóa
• 1.3.2.1. Tác động giáo dục
• 1.3.2.2. Tác động giáo dục kỹ thuật tổng hợp, định hướng nghề nghiệp
• 1.3.2.3. Hoạt động ngoại khóa là điều kiện thuận lợi để giáo viên thử nghiệm các phương pháp dạy học
• 1.4. Nhiệm vụ của việc dạy học Vật lý ở trường phổ thông
• 1.4.1. Đặc điểm của môn Vật lý ở trường phổ thông
• 1.4.2. Nhiệm vụ của việc dạy học Vật lý ở trường phổ thông
• 1.5. Hoạt động ngoại khóa Vật lý
• 1.5.1. Nội dung ngoại khóa Vật lý
• 1.5.2. Phân bố chương trình Vật lý ở trường THPT

Tóm tắt

I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VẬT LÝ THPT

Phần này làm rõ khái niệm hoạt động ngoại khóa vật lý THPT, vai trò của nó trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt động ngoại khóa được định nghĩa là hoạt động diễn ra ngoài giờ lên lớp chính thức, nhằm bổ sung, mở rộng kiến thức, phát triển năng lực và kỹ năng cho học sinh. Tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kích thích hứng thú, nhu cầu, sở thích và khả năng tư duy độc lập, tích cực của học sinh. Việc tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lý hiện nay còn hạn chế. Nhiều trường THPT chưa đầu tư đúng mức cho hoạt động này. Nghiên cứu về các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lý trong trường phổ thông cũng chưa được quan tâm đúng mức. Tài liệu này hướng đến việc cung cấp tư liệu cần thiết cho những người muốn tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lý và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động này.

1.1. Khái quát về quá trình dạy học

Quá trình dạy học là sự tương tác giữa thầy và trò. Thầy chủ đạo, điều chỉnh hoạt động nhận thức của học sinh. Trò tự giác, tích cực, chủ động thông qua việc tự tổ chức, tự điều chỉnh hoạt động nhận thức. Quá trình dạy học là một quá trình xã hội, một quá trình sư phạm đặc thù. Nó tồn tại như một hệ thống bao gồm nhiều thành tố cấu trúc: mục đích và nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương tiện dạy học, điều kiện dạy học, chủ thể dạy học, đối tượng dạy học và kết quả dạy học. Tất cả các thành tố này tồn tại trong mối quan hệ thống nhất biện chứng với nhau và toàn bộ hệ thống được đặt trong môi trường kinh tế xã hội và trong môi trường khoa học công nghệ. Hình thức tổ chức dạy học là cách thức tổ chức, sắp xếp và tiến hành quá trình dạy học. Nó phản ánh trình tự sắp xếp tương hỗ và sự liên hệ qua lại giữa các yếu tố trong một bài học hay quá trình dạy học nói chung. Hoạt động ngoại khóa là một trong những hình thức tổ chức dạy học quan trọng.

1.2. Các hình thức tổ chức dạy học ở trường THPT

Hệ thống hình thức tổ chức dạy học ở trường trung học phổ thông gồm các hình thức chính: hình thức lớp - bài (lên lớp), dạy học theo nhóm, tự học, thực hành, thảo luận và seminar, giúp đỡ riêng (phổ đạo), hoạt động ngoại khóa, tham quan học tập, trò chơi, kể chuyện, nghiên cứu khoa học. Ngoài ra, dựa theo thành phần học sinh người ta còn phân thành dạy học cá nhân, dạy học theo lớp, dạy học theo nhóm. Theo quan điểm hiện đại về dạy học (dạy học bằng hoạt động, thông qua hoạt động của học sinh) thì việc tổ chức dạy học thực chất là tổ chức cho học sinh hoạt động tự lực thông qua đó mà chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực và hình thành thái độ. Lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động nào phụ thuộc vào mục đích, nội dung, phương tiện dạy học và trình độ học sinh. Mỗi hình thức tổ chức dạy học có ưu điểm riêng, đáp ứng được việc thực hiện một số mặt trong mục tiêu chung của dạy học vật lý. Việc phối hợp khéo léo, hài hòa các hình thức tổ chức dạy học sẽ mang lại hiệu quả cao, tạo ra một chất lượng toàn diện ở học sinh. Hoạt động ngoại khóa đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung và hoàn thiện quá trình dạy học.

II. HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VẬT LÝ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC

Phần này tập trung vào nội dung hoạt động ngoại khóa vật lý, các phương pháp tổ chức hiệu quả, và cách thức phát huy tính tích cực của học sinh. Hoạt động ngoại khóa vật lý cần bổ sung kiến thức lý thuyết, kỹ năng thực hành, giới thiệu ứng dụng của vật lý vào khoa học và kỹ thuật. Nó giúp học sinh hiểu rõ hơn các hiện tượng vật lý, thấy được vai trò của vật lý trong đời sống, sản xuất và khoa học công nghệ. Nội dung hoạt động ngoại khóa vật lý có thể là kiến thức trong chương trình vật lý THPT hoặc mở rộng hơn, giúp học sinh tăng hiểu biết, phát huy sáng tạo. Ví dụ, các chuyên đề về cơ học, nhiệt học, điện học, quang học, vật lý hạt nhân... hay các chủ đề mở rộng như thiên văn học, vật lý hiện đại, ứng dụng vật lý trong kỹ thuật – công nghệ… đều có thể được đưa vào. Phát huy tính tích cực của học sinh là yếu tố then chốt. Phương pháp giải quyết vấn đề được đề cập là một cách tiếp cận hiệu quả.

2.1. Nội dung hoạt động ngoại khóa vật lý

Nội dung hoạt động ngoại khóa vật lý cần đa dạng và phong phú. Nó có thể tập trung vào các kiến thức cơ bản trong chương trình vật lý lớp 10/11/12, hoặc mở rộng ra những ứng dụng thực tiễn của vật lý trong đời sống. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành là rất cần thiết. Bài học vật lý thực tế, thí nghiệm vật lý đơn giản, mô hình vật lý, ứng dụng vật lý trong đời sống là những ví dụ cụ thể. Cần chú trọng đến việc kết hợp lý thuyết và thực hành, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn kiến thức. Hoạt động trải nghiệm vật lý cũng là một hình thức đáng chú ý, cho phép học sinh tự mình khám phá và tìm hiểu các hiện tượng vật lý. Ngoài ra, có thể tổ chức các cuộc thi vật lý, trò chơi vật lý để tạo hứng thú học tập. Việc lựa chọn nội dung hoạt động ngoại khóa cần phù hợp với trình độ và khả năng của học sinh.

2.2. Phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh

Để phát triển năng lực vật lý của học sinh, cần tạo điều kiện cho các em được chủ động tham gia, thể hiện khả năng tư duy sáng tạo. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề được đề xuất là một cách tiếp cận hiệu quả. Hoạt động ngoại khóa cần dựa trên tinh thần tự nguyện của học sinh, tạo hứng thú học tập. Các em cần được khuyến khích tham gia tích cực, tự lập suy nghĩ, trao đổi ý tưởng, giúp đỡ, hợp tác với nhau trong việc giải quyết các vấn đề. Khuyến khích học sinh học vật lý cần được đặt lên hàng đầu. Tổ chức các bài tập vật lý thực hành sẽ giúp học sinh củng cố kiến thức và nâng cao kỹ năng. Ứng dụng công nghệ trong hoạt động ngoại khóa vật lý cũng là một xu hướng đáng được quan tâm. Việc sử dụng các phần mềm mô phỏng, các công cụ trực quan sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu bài hơn. Cần có giáo án hoạt động ngoại khóa vật lý chi tiết để hướng dẫn giáo viên thực hiện.

III. ĐÁNH GIÁ VÀ ỨNG DỤNG THỰC TIỄN

Phần này phân tích giá trị và ứng dụng thực tiễn của tài liệu phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa môn Vật Lý tại trường THPT. Đánh giá hiệu quả hoạt động ngoại khóa vật lý cần dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm sự tham gia tích cực của học sinh, sự cải thiện kiến thức và kỹ năng của học sinh, sự phát triển năng lực tư duy khoa học, và sự hình thành thái độ tích cực đối với môn học. An toàn trong hoạt động ngoại khóa vật lý là một yếu tố quan trọng cần được đảm bảo. Phân bổ nguồn lực hoạt động ngoại khóa vật lý cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo hoạt động diễn ra hiệu quả và tiết kiệm. Tài liệu hoạt động ngoại khóa vật lý cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của khoa học công nghệ và nhu cầu của học sinh.

3.1. Đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả hoạt động ngoại khóa vật lý cần xem xét nhiều yếu tố. Số lượng học sinh tham gia, sự tích cực của học sinh, kiến thức và kỹ năng được cải thiện, phát triển tư duy khoa học, thái độ tích cực đối với môn học đều cần được đánh giá. Học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa vật lý cần được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm và phản hồi. Giáo viên hướng dẫn hoạt động ngoại khóa vật lý cần được đào tạo và hỗ trợ đầy đủ. Vai trò của hoạt động ngoại khóa vật lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục cần được khẳng định rõ ràng. Lợi ích của hoạt động ngoại khóa vật lý cần được truyền đạt đến các bên liên quan, bao gồm phụ huynh, học sinh và giáo viên.

3.2. Ứng dụng thực tiễn và khuyến nghị

Tài liệu này cung cấp kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lý có giá trị thực tiễn cao. Các trường THPT có thể tham khảo và áp dụng các phương pháp được đề xuất để tổ chức các hoạt động ngoại khóa hiệu quả. Ví dụ hoạt động ngoại khóa vật lý đa dạng được nêu trong tài liệu sẽ giúp giáo viên có thêm ý tưởng. Chương trình hoạt động ngoại khóa vật lý cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường. Làm thế nào để tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lý hiệu quả là một vấn đề cần được nghiên cứu và hoàn thiện liên tục. Nâng cao chất lượng giáo dục vật lý cần sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và nhà trường. Tài liệu đóng góp vào việc phát triển tư duy khoa học của học sinh, góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục vật lý ở THPT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng PhÇn mét NguyÔn quang ®«ng Ph−¬ng ph¸p Tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vËt lý ë tr−êng thpt Th¸i nguyªn - 2006 [ 1 \ skkn PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng Më ®Çu N©ng cao chÊt l−îng d¹y häc lµ vÊn ®Ò cÊp thiÕt cña gi¸o dôc ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay. Chóng ta ®· vµ ®ang cã nh÷ng ®æi míi m¹nh mÏ vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p d¹y häc. ChÊt l−îng d¹y häc sÏ cao khi nã kÝch thÝch ®−îc høng thó, nhu cÇu, së thÝch vµ kh¶ n¨ng ®éc lËp, tÝch cùc t− duy cña häc sinh. §Ó lµm ®−îc ®iÒu ®ã, bªn c¹nh viÖc ®æi míi néi dung, ph−¬ng ph¸p d¹y häc th× sù phèi hîp c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt.

Trong nhµ tr−êng phæ th«ng hiÖn nay ®iÒu ®ã ch−a ®−îc quan t©m ®óng møc vµ h×nh thøc lªn líp lµ mét h×nh thøc phæ biÕn. Ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ lµ mét h×nh thøc tæ chøc d¹y häc, lµ mét d¹ng ho¹t ®éng cña häc sinh tiÕn hµnh ngoµi giê lªn líp chÝnh thøc, ngoµi ph¹m vi quy ®Þnh cña ch−¬ng tr×nh bé m«n nh»m hç trî cho ch−¬ng tr×nh néi kho¸, gãp phÇn hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch, båi d−ìng n¨ng khiÕu vµ tµi n¨ng s¸ng t¹o cña häc sinh. Thùc tiÔn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ë c¸c tr−êng THPT, ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vËt lÝ nãi riªng vµ c¸c m«n häc kh¸c nãi chung Ýt ®−îc tæ chøc, l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ gi¸o viªn bé m«n ch−a cã sù ®Çu t− cho ho¹t ®éng nµy. VÒ mÆt lÝ luËn, viÖc nghiªn cøu c¸c h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vËt lÝ trong nhµ tr−êng phæ th«ng còng ch−a ®−îc sù quan t©m nghiªn cøu thÝch ®¸ng cña c¸c nhµ lÝ luËn d¹y häc bé m«n.

Trong c¸c tµi liÖu vÒ ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y vËt lÝ còng nh− trong viÖc ®æi míi ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa hiÖn nay th× viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng ngoµi líp (ho¹t ®éng ngo¹i kho¸) còng Ýt ®−îc ®Ò cËp ®Õn vµ c¸c tµi liÖu nµy ch−a nªu ®−îc c¸c ph−¬ng ph¸p cô thÓ cho viÖc tæ chøc ngo¹i kho¸ vËt lÝ. ViÕt tµi liÖu nµy, t¸c gi¶ hy väng sÏ cung cÊp t− liÖu cÇn thiÕt cho nh÷ng ng−êi muèn tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vËt lÝ vµ ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ cña viÖc tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vËt lÝ ë tr−êng THPT. Trong qu¸ tr×nh viÕt tµi liÖu do kh¶ n¨ng vµ kinh nghiÖm cßn h¹n chÕ, ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®−îc sù gãp ý cña c¸c b¹n ®ång nghiÖp vµ b¹n ®äc ®Ó tµi liÖu ngµy cµng ®−îc hoµn chØnh h¬n.

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! T¸c gi¶: NguyÔn Quang §«ng – GV §¹i häc Th¸i Nguyªn Mobile: [phone] Email: [e-mail] [ 2 \ skkn PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng Néi dung Ch−¬ng 1 c¬ së lÝ luËn 1. C¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc ë tr−êng THPT 1. Kh¸i qu¸t vÒ qu¸ tr×nh d¹y häc Qu¸ tr×nh d¹y häc lµ mét qu¸ tr×nh t−¬ng t¸c (hîp t¸c) gi÷a thÇy vµ trß, trong ®ã thÇy chñ ®¹o nhê c¸c ho¹t ®éng tæ chøc, l·nh ®¹o, ®iÒu chØnh ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh, cßn trß tù gi¸c, tÝch cùc, chñ ®éng th«ng qua viÖc tù tæ chøc, tù ®iÒu chØnh ho¹t ®éng nhËn thøc cña b¶n th©n nh»m ®¹t tíi môc ®Ých d¹y häc. Qu¸ tr×nh d¹y häc lµ mét qu¸ tr×nh x· héi, mét qu¸ tr×nh s− ph¹m ®Æc thï, nã tån t¹i nh− mét hÖ thèng bao gåm nhiÒu thµnh tè cÊu tróc: + Môc ®Ých vµ nhiÖm vô d¹y häc: Ph¶n ¸nh mét c¸ch tËp trung nhÊt nh÷ng yªu cÇu cña x· héi ®èi víi qu¸ tr×nh d¹y häc.

Cô thÓ lµ qu¸ tr×nh d¹y häc ph¶i h−íng tíi môc tiªu: N©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc, båi d−ìng nh©n tµi cho ®Êt n−íc vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch cho thÕ hÖ trÎ. Môc tiªu ®ã ®−îc cô thÓ ho¸ thµnh c¸c nhiÖm vô d¹y häc nh»m n©ng cÊp tri thøc, kÜ n¨ng, båi d−ìng th¸i ®é, h×nh thµnh, ph¸t triÓn nh÷ng n¨ng lùc, phÈm chÊt tèt ®Ñp cho ng−êi häc. + Néi dung d¹y häc: Lµ hÖ thèng tri thøc, kÜ n¨ng, kÜ x¶o mµ ng−êi häc ph¶i n¾m v÷ng trong qu¸ tr×nh d¹y häc. + Ph−¬ng ph¸p d¹y häc: Lµ c¸c con ®−êng, c¸c c¸ch thøc vËn ®éng cña néi dung d¹y häc phï hîp víi qui luËt ph¸t triÓn t©m sinh lÝ vµ tr×nh ®é nhËn thøc cña ng−êi häc, lµ c¸c biÖn ph¸p tæ chøc hîp t¸c gi÷a thÇy vµ trß nh»m gióp cho trß chiÕm lÜnh ®−îc néi dung d¹y häc mét c¸ch v÷ng ch¾c.

+ H×nh thøc tæ chøc d¹y häc: Lµ c¸c h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng d¹y vµ ho¹t ®éng häc cña thÇy vµ trß nh»m thùc hiÖn ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc vµ chiÕm lÜnh néi dung d¹y häc. + Ph−¬ng tiÖn d¹y häc: Lµ nh÷ng vËt thÓ mang néi dung vµ ph−¬ng ph¸p d¹y häc, lµ ph−¬ng tiÖn t¸c ®éng tíi ho¹t ®éng d¹y vµ ho¹t ®éng häc. [ 3 \ skkn PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng + §iÒu kiÖn d¹y häc: Bao gåm nh÷ng ®iÒu kiÖn bªn trong nhµ tr−êng (vÒ c¬ së h¹ tÇng, vËt chÊt kÜ thuËt, vÖ sinh häc ®−êng.) vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn bªn ngoµi nhµ tr−êng (m«i tr−êng kinh tÕ - x· héi, ®Þa ph−¬ng, ®Êt n−íc. + Chñ thÓ d¹y häc: Lµ thÇy gi¸o vµ tËp thÓ thÇy gi¸o trong ho¹t ®éng d¹y; lµ häc sinh vµ tËp thÓ häc sinh trong ho¹t ®éng häc.

+ §èi t−îng d¹y häc: Lµ häc sinh vµ tËp thÓ häc sinh víi t− c¸ch võa lµ nh÷ng c¸ nh©n, võa lµ nh÷ng nh©n c¸ch víi nh÷ng ®Æc ®iÓm vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn t©m sinh lÝ, tr×nh ®é nhËn thøc rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p. + KÕt qu¶ d¹y häc: Lµ kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng d¹y vµ ho¹t ®éng häc th«ng qua viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸, trë thµnh yÕu tè kÝch thÝch, ®iÒu chØnh ho¹t ®éng d¹y vµ ho¹t ®éng häc. TÊt c¶ nh÷ng thµnh tè trong cÊu tróc qu¸ tr×nh d¹y häc tån t¹i trong mèi quan hÖ thèng nhÊt biÖn chøng víi nhau vµ toµn bé hÖ thèng ®−îc ®Æt trong m«i tr−êng kinh tÕ x· héi vµ trong m«i tr−êng khoa häc c«ng nghÖ. C¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc ë tr−êng THPT H×nh thøc tæ chøc d¹y häc lµ mét thµnh tè trong cÊu tróc cña qu¸ tr×nh d¹y häc.

H×nh thøc tæ chøc d¹y häc ®−îc hiÓu lµ c¸ch tæ chøc s¾p xÕp vµ tiÕn hµnh qu¸ tr×nh d¹y häc. Nã cßn ®−îc coi lµ c¸ch s¾p xÕp tæ chøc c¸c biÖn ph¸p s− ph¹m thÝch hîp, nã thay ®æi tuú thuéc vµo môc ®Ých, nhiÖm vô d¹y häc, mèi quan hÖ gi÷a gi¸o viªn vµ häc sinh, quan hÖ gi÷a häc sinh víi nhau, theo sè l−îng ng−êi häc, theo kh«ng gian diÔn ra qu¸ tr×nh d¹y häc, theo c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ kÜ thuËt phôc vô cho qu¸ tr×nh d¹y häc. Trong h×nh thøc tæ chøc d¹y häc, yÕu tè tæ chøc lµ cùc kú quan träng, bëi nã ph¶n ¸nh tr×nh tù s¾p xÕp t−¬ng hç vµ sù liªn hÖ qua l¹i gi÷a c¸c yÕu tè tån t¹i trong mét bµi häc hay qu¸ tr×nh d¹y häc nãi chung. Tæ chøc d¹y häc còng ®−îc hiÓu nh− lµ mét trËt tù x¸c ®Þnh c¶ vÒ mÆt ý nghÜa, chøc n¨ng cña qui tr×nh d¹y häc còng nh− ý nghÜa cÊu tróc t¹o ra sù kh¸c nhau gi÷a c¸c lo¹i bµi häc.

Trong thùc tiÔn d¹y häc ë c¸c lo¹i h×nh tr−êng kh¸c nhau, tån t¹i nhiÒu h×nh thøc tæ chøc d¹y häc kh¸c nhau, tuú theo mèi quan hÖ gi÷a c¸c ho¹t ®éng d¹y vµ häc cã tÝnh chÊt c¸ nh©n hay theo líp, tuú theo ph−¬ng thøc tæ chøc, ®iÒu khiÓn cña ng−êi d¹y vµ møc ®é ho¹t ®éng tÝch cùc, s¸ng t¹o cña ng−êi häc. mµ c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc ®−îc diÔn ra nh− thÕ nµo cho phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, kh«ng gian vµ ph−¬ng tiÖn d¹y häc cho phÐp. [ 4 \ skkn PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng HÖ thèng h×nh thøc tæ chøc d¹y häc ë tr−êng trung häc phæ th«ng gåm cã c¸c h×nh thøc chñ yÕu sau: + H×nh thøc líp - bµi (lªn líp) + H×nh thøc d¹y häc theo nhãm + H×nh thøc tù häc + H×nh thøc thùc hµnh + H×nh thøc th¶o luËn vµ xªmina + H×nh thøc gióp ®ì riªng(phô ®¹o) + H×nh thøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ + H×nh thøc tham quan häc tËp + H×nh thøc trß ch¬i + H×nh thøc kÓ chuyÖn + H×nh thøc nghiªn cøu khoa häc. Ngoµi ra, dùa theo thµnh phÇn häc sinh ng−êi ta cßn ph©n thµnh d¹y häc c¸ nh©n, d¹y häc theo líp, d¹y häc theo nhãm.

Theo quan ®iÓm hiÖn ®¹i vÒ d¹y häc (D¹y häc b»ng ho¹t ®éng, th«ng qua ho¹t ®éng cña häc sinh) th× viÖc tæ chøc d¹y häc thùc chÊt lµ tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng tù lùc th«ng qua ®ã mµ chiÕm lÜnh tri thøc, kÜ n¨ng, ph¸t triÓn n¨ng lùc vµ h×nh thµnh th¸i ®é. Trong mçi h×nh thøc tæ chøc d¹y häc l¹i cã nhiÒu c¸ch thøc tæ chøc ho¹t ®éng cña häc sinh. Lùa chän h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng nµo lµ tuú thuéc vµo môc ®Ých, néi dung, ph−¬ng tiÖn d¹y häc vµ tr×nh ®é häc sinh. Mçi h×nh thøc tæ chøc d¹y häc cã −u ®iÓm riªng, ®¸p øng ®−îc viÖc thùc hiÖn mét sè mÆt trong môc tiªu chung cña d¹y häc vËt lÝ.

ViÖc phèi hîp khÐo lÐo, hµi hoµ c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc sÏ mang l¹i hiÖu qu¶ cao, t¹o ra mét chÊt l−îng toµn diÖn ë häc sinh. Ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ 1. Ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ Do sù h¹n chÕ cña thêi gian lªn líp trong ch−¬ng tr×nh chÝnh kho¸, ®ång thêi víi sù gia t¨ng kh«ng ngõng cña tri thøc ®· lµm xuÊt hiÖn m©u thuÉn gi÷a nhu cÇu nhËn thøc cña häc sinh víi tÝnh kÕ ho¹ch cña ch−¬ng tr×nh. §Ó gi¶i quyÕt m©u thuÉn nµy, ng−êi ta tæ chøc c¸c ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho mçi häc sinh cã thÓ më réng, ®µo s©u kiÕn thøc, ph¸t triÓn nh÷ng høng thó, n¨ng lùc c¸ nh©n vµ kÝch thÝch thiªn h−íng cña c¸c em vÒ mét mÆt ho¹t ®éng nµo ®ã.

[ 5 \ skkn PP tæ chøc ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ VËt lý ë tr−êng THPT # " NguyÔn Quang §«ng Ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ lµ mét h×nh thøc tæ chøc d¹y häc cã ®Æc ®iÓm: + Ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ ®−îc thùc hiÖn ngoµi giê häc, nã kh«ng mang tÝnh b¾t buéc mµ tuú thuéc vµo høng thó, së thÝch, nguyÖn väng cña mçi häc sinh trong khu«n khæ kh¶ n¨ng vµ ®iÒu kiÖn tæ chøc cã ®−îc cña nhµ tr−êng.