FTTTTTTTTTTTTTTTrrrTrrrrrrrrr TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HỒ CHÍ MINH KHOA HÓA ule LUẬN VAN TOT NGHIỆP CHUYEN NGANH : HOA HUU CO Tem dé tài: penton Pade el TOMA 0S A ) H C H N c o BANG PHUONG PHAP TRUNG BINH GVHD 1 thẩy Lê Văn Đăng SVTH © Đài Thi Thanh Thay lớp : Háa JV A Niên khóa : 1999 _ 2003 Thành phố Hồ Chí Minh ngày tháng năm 2003. FTTrTTrFFrFrrrTTrFFTFTTFFTTFTTTTTFFTTrFTE Dé hoàn thanh được cuẩn lugn năm màu, bén cank tự nd hye nà cế gắng cúa bản than, em lada nhén được tự biting dan nhiệt tinh, nhitng tài động niên khuyến khich của các thay cô trong khoa, ban bé nà người than mdi khi em gập khó khan. đam xin chin thank cảm on, đặc Biệt em xin gởi lời cam on tâm lắc đến thầu L2 Oda Dang, người dé tan tam, kết mink hiténg dan chi bdo em di hết chang đường, khởi day trong em niềm yéu thich say mé ughiéa cứu khoa học. fm xin chan thank cản on các thấu cô trong tổ Wda, các ban Hoda FO, nhiing người đã tát eink cing em trong thời gian qua.
Bude đâu thực kiệm nghiên cứu obi thời gian cà khả nang càn han chế, luận adn kháng tránh khdi whiting thiếu xói. em kink mong nhận dhige sự đóng góp châm thanh của thay cô oà ede ban. Hd Chi Mink, ngàu 21 tháng 5 ndm 2003 Luận Văn Tốt Nghiệ GVHD : Thầy Lệ Văn Đăng đời NOI DAU Dé việc dạy va học môn hóa hoe đạt được chất lueng tết nhất thi ngoài việc nâng cao chất lượng những bài giảng trên lớp, cần phải rèn luyện che hoc sinh những kỹ năng giải bài tập cảng nhu phương pháp giải bài tập. Trong dé, phương pháp giải teán Hoa bằng phuong pháp trang bình là một trong các phương pháp cdi hiện đại được Ap dung trong truéng THPT và DH.
Uu điểm cơ ban cáa phương pháp giải toan Hóa bằng phương pháp trung bình là phát triển tu day logic cáa hoe sinh ở mức độ cao, đòi hỏi người giáo viên phải nắm vững phương pháp mày nhằm phát huy tri lực cáa hoe sinh, Uu điểm tiếp theo cáa phương pháp giải toán Hoa bằng phương pháp trang bình là nhanh, gọn, logic chat chẽ, cé tinh thuyết phuc cao va tiết kiệm thời giam. Nhiệm vụ đặt »a là : - Nghiên cứa hệ thống lý luận về bài tập Hoa Hoc Hau Co. - He théng hóa các kiến thác cơ ban lam cơ sở cho phuong pháp giải toán Hoa Hau Co bằng phương pháp trang bình. - Hé thống héa các bài toán Hoa Hau Co từ lớp 11, 12 và vận dung các kiến thức, các kinh nghiệm, đào sâu tu duy để giải chúng bằng phương pháp giải trang bình, Đối tượng nghiên cứu của dé tài la: Các bài toán Hoa Han Cơ THPT và phương pháp giải chang bằng phương pháp trang bình.
Phuong pháp thực hiện dé tài : - Doc và nghiên cau các tài liệu tham khảo có liên quan đến đả tài. - Dee và suu tam các bài toán và gia cêng giải chang. - Phan tích và hệ thếng hóa các phương phap giải, tx đó rút va được tinh uu việt cáa phương phap trang bình. Théng qua dé tài nhằm : See SVTH: Bai Thị Thanh Thủy Trang | Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD : Thầy Lê Văn Đăng ————————>— - Nâng cae kiến thức his biết về bài tập Hoa học.
- Gép phần đa dạng héa các phương pháp giải toán +láa. - Rèn luyện kỹ năng giải các bài tập bằng phương pháp trường bình một cách hệ thống của chương trình tHéa học THPT. - Gép phần nâng cae chất lượng giảng day cua bệ môn Héa học. Vi vậy với để tài nay, em sẽ tim hiểa sâu hon về phương pháp giải toán Héa Hau Cơ bằng phương pháp trang bình trong mỗi chương cáa chương trình tióa Hoe THPT.
Hy vọng, qua dé em sẽ nâng cao kiến thức cha mình cảng nhu làm cho hoe sinh cé thé nắm vững phương pháp này hon trong những trường hợp sử dung. —_————————— TT ẻỒỒỒỒỒỘcỒỘ SVTH: Bai Thị Thanh Thủy Trang 2 Luận Văn Tết Nghiệp GVHD : Thầy Lê Văn Đăng À PHAN I TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LŸ THUYỆT CHUONG I CƠ SỞ LỲ LUAN VE BÀI TAP HOA HỌC I. KHÁI NIỆM VỀ BÀI TẬP HÓA HỌC Bài tập _ đó là dạng bài tập gồm những bài toán, những câu hỏi hay đồng thời cả bài toán lẫn câu hỏi mà trong khí hoàn thành chúng học sinh nắm được một số tri thức hay kỹ năng nhất định hoặc hoàn thiện chúng. Chẳng hạn như, có thể ra bài tập nhằm mục đích hình thành kỹ năng lập công thức phân tử, viết phương trình phản ứng, viết déng phân hay một phương pháp giải bài tập thông dụng nào đó.
Hay “bài tập là bài đưa ra để vận dụng kiến thức đã học" (theo Đại từ điển Tiếng ViệU). Nói chung có nhiều cách định nghĩa bài tập hóa học. Nhưng đều xoay quanh một vấn để là: làm thế nào học sinh nấm được những kiến thức đã học. Nội dung của bài tập hóa học phải chứa đựng những kiến thức trọng tâm ở bài giảng nhưng ở những mức độ khác nhau.
Vậy bài tập hóa học là phương tiện day học tốt nhất giúp học sinh nắm vững và hiểu sâu kiến thức đã học. Tùy theo mục đích sử dụng mà bài tập hóa học được xây dựng dưới nhiều hình thức và nội dung khác nhau dẫn đến học sinh có những hình thức và phương pháp giải khác nhau. TÁC DUNG CUA BÀI TẬP HÓA HỌC 11.1 Tac dụng trí dục: © Bai tập hóa học giúp học sinh hiểu rõ và khắc sâu kiến thức đã học : Khi học sinh học đến một khái niệm, học thuyết, tính chất vật lý, tính chất hóa học của một chất nào đó thì bài tập hóa học giúp học sinh hiểu sâu kiến thức đó hơn. « Bai tập hóa học giúp phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh : Khi giải bải tập nào đó đòi hỏi học sinh phải tư duy, suy nghĩ tìm ra nhiều cách giải và từ đó tìm ra cách giải tối ưu nhất e Bai tập hóa học giúp hệ thống hóa các kiến thức đã học : Một số đáng kể bài tập đòi hỏi học sinh phải van dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nôi dung trong bài, trong chương.
Dang bai tập tổng hợp học sinh phải huy đông vốn hiểu biết trong nhiều chương, nhiều bộ môn SVTH: Bài Thị Thanh Thủy Trang 3 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: Thầy Lê Văn Dang e Bai tập hóa học cung cấp thêm kiến thức mới, mở rộng hiểu biết của học sinh vé các vấn để thực tế đời sống và sản xuất hóa học. se Bai tập hóa học giúp học sinh rèn luyện một số kỹ năng, kỹ xảo. sử dụng ngôn ngữ hóa học, lập công thức phân tử, cần bằng phương trình phần ứng, tính theo công thức và phương trình, các phép tính đại số: quy tắc tam suất, giải phương trình, hệ phương trình, cách suy luận, kỹ năng giải cho từng loại bài tập khác nhau. e Bai tập hóa học giúp học sinh phát triển tư duy : học sinh được rèn luyện các thao tác tư duy phân tích, tổng hợp, so sánh, loại SUY.2 Tie dung giáo duc dao đức tư tưởng: Khi giải bài tập hóa học - Hoe sinh rèn luyện tính kiên trì, chịu khó, cẩn thận, chính xác và khoa học.
- Hoc sinh rèn được tính tự giác, trung thực tự suy nghĩ và có kỷ luật.3 Tác dụng kỹ thuật tổng hợp: - Hoc sinh biết được dây chuyển sản xuất của một chất nào đó. - _ Cung cấp kiến thức về năng suất, hiệu suất làm việc, giúp học sinh hòa mình vào khoa học và đời sống. PHAN LOẠI BÀI TẬP HÓA HỌC Hiện nay có nhiều cách phân loại bài tập khác nhau, tùy theo việc dựa vào cơ sở nào để có cách phân loại phù hợp. Sau đây là một số cách phân loại: IIL.1 Dựa vào hoạt đông của học sinh khi giải bài tập: - Bài tập lý thuyết.
- Bài tập thực nghiệm.2 Dya vào nội dung hóa học của bài tập ; - Bài tập hóa học đại cương: + Bài tập về chất khí. + Bài tập về dung dịch. + Bài tập điện phan. Bài tập hóa vô cơ : + Bài tập về kim loại.
+ Bài tập về phi kim. + Bài tập về hợp chất: oxit acid, oxit baz, mudi, acid, baz. - Bài tập hóa hữu cơ: + Bài tập về hidrocacbon + Bài tập về ancol, phenol, amin + Bài tập về andehyt, acid cacboxylic, este. + Bài tập về ete, cœton 111.3 Dya vào nhiệm vụ đặt ra và yêu cầu của để bài : —ễễEẽEẽEễễẼễễễễ °$Ẹ ễễ SVTH : Bài Thị Thanh Thủy Trang 4 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: Thầy Lê Văn Đăng 111.4 bài tập : - Bài tập cơ bản.
- Bai tập nâng cao.S Dựa vào cách thức tiến hành kiểm tra: - _ Bài tập trắc nghiệm. - Bai tập tự luận.6 Đựa vào phương pháp giải bài tập : Bài tập tính theo công thức và phương trình. - Bai tập biện luận. - Bai tập dùng các giá trị trung bình.7 Dựa vào nội dung toán học của bài tập : - Bài tập định tính.
- Bài tập định lượng.8 Dựa vào mục đích sử dung: - Bai tập dùng kiểm tra đầu giờ. - Bai tập dùng củng cố kiến thức. - Bai tập ôn luyện, tổng kết. - Bai tập dùng phụ đạo học sinh yếu.
- Bai tập dùng bồi dưỡng học sinh giỏi. C —ỄễẾễ C ễ °ễ Ỷ ễễ>Ỷễ- SVTH : Bài Thị Thanh Thủy Trang 5 Luận Văn Tết Nghiệp GVHD : Thầy Lê Văn Đăng CHƯƠNG II HỆ THONG HOA NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HÓA HỌC HA CƠ A. PHUONG PHÁP GIÁ TRI TRUNG BÌNH (HAY PHƯƠNG PHÁP CHUYỂN BÀI TOÁN HỖN HỢP THÀNH BÀI TOÁN MỘT CHẤT TƯƠNG DUONG) |4 Một hỗn hợp gồm nhiều chất cùng tác dụng với một chất khác, thì có thể thay thế hỗn hợp bằng một chất độc nhất gọi là chất tương đương với các diéu kiện: Các phản ứng phải xảy ra cùng loại và cùng hiệu suất. - $6 mol, thể tích hay khối lượng của chất tương đương phải bằng số mol thể tích hay khối lượng của hỗn hợp.
- _ Các kết quả phản ứng của chất tương đương phải y hệt như kết quả phản ứng của toàn hỗn hợp. Công thức của chất tương đương gọi là công thức tương đương hay công thậc (rung bùnh, Khối lượng mol phân tử, khối lượng mol nguyên tử, số nguyên tử của các M,A,x,y,z,n. Phản ứng hóa học được chia làm 2 loại chính: ® Phan ứng làm thay đổi số oxi hóa tức là phản ứng oxi hóa khử. ® Phản ứng không làm thay đổi số oxi hóa (trong đó có phản ứng trao đổi ion và trung hòa).
s> Trường hợp phan ứng oxi hóa khử: điển hình là phan ứng cháy.