Xây Dựng Phương Pháp Đo Tương Tác Thụ Thể Và Phối Tử Đặc Hiệu Không Sử Dụng Phóng Xạ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus xây dựng phương pháp đo tương tác thụ thể và phối tử đặc hiệu không sử dụng phóng xạ phục vụ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Anh Lương
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Đoàn Long
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Di truyền học
• Đề tài: Xây dựng phương pháp đo tương tác thụ thể và phối tử đặc hiệu không dùng đồng vị phóng xạ phục vụ định hướng phát triển thuốc ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái quát về lƣợc lý phân tử
• 1.2. Các đích tác dụng của thuốc
• 1.3. Về thụ thể kết cặp G protein (GPCR)
• 1.4. Thụ thể angiotensin II
• 1.5. Các phƣơng pháp nghiên cứu xác định tƣơng tác thụ thể và phối tử
• 1.6. Y học cổ truyền và tài nguyên dƣợc liệu
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP
• 2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.2. Quy trình chiết xuất dịch chiết methanol
• 2.3. Thu thụ thể màng
• 2.4. Xác định nồng độ protein sử dụng phƣơng pháp Bradford
• 2.5. Phƣơng pháp elisa để xác định lƣợng phối tử gắn fluorescein
• 2.6. Quy trình thí nghiệm liên kết (binding assay)
• 2.7. Phản ứng tƣơng tác giữa các phối tử đã biết và dịch chiết với thụ thể đích
• 2.8. Phƣơng pháp xử lý kết quả
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Xác định nồng độ protein thu đƣợc từ gan chuột
• 3.2. Tối ƣu phản ứng ELISA
• 3.3. Tối ƣu nồng độ protein thụ thể trong phản ứng liên kết
• 3.4. Thí nghiệm liên kết thụ thể - phối tử đặc hiệu (thí nghiệm bão hòa)
• 3.5. Phả ứng cạnh tranh của F-AT II với các phối tử đã biết
• 3.6. Nghiên cứu sàng lọc một số dịch chiết thực vật
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Đo Tương Tác Thụ Thể Không Phóng Xạ

Phương pháp đo tương tác thụ thể không phóng xạ đang trở thành một xu hướng quan trọng trong nghiên cứu phát triển thuốc tại Việt Nam. Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao trong việc tìm kiếm các phương pháp an toàn và hiệu quả, việc áp dụng các phương pháp này giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc sử dụng phóng xạ. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định các thụ thể mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển thuốc từ các nguồn tài nguyên sinh học phong phú của Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Về Tương Tác Thụ Thể Trong Dược Lý

Tương tác thụ thể là quá trình mà các phân tử thuốc gắn vào thụ thể trên bề mặt tế bào, từ đó kích hoạt hoặc ức chế các phản ứng sinh học. Việc hiểu rõ về cơ chế này là rất quan trọng trong việc phát triển thuốc mới, đặc biệt là trong bối cảnh dược lý phân tử.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Đo Không Phóng Xạ

Phương pháp đo không phóng xạ mang lại nhiều lợi ích, bao gồm giảm thiểu rủi ro cho người nghiên cứu và môi trường. Ngoài ra, nó còn giúp tăng cường độ chính xác trong việc xác định các tương tác giữa thụ thể và phối tử, từ đó nâng cao hiệu quả trong phát triển thuốc.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Phát Triển Thuốc Ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong nghiên cứu phát triển thuốc, đặc biệt là trong việc áp dụng các phương pháp hiện đại. Thiếu trang thiết bị, nguồn nhân lực chất lượng cao và kinh phí nghiên cứu là những vấn đề chính. Hơn nữa, việc thiếu các nghiên cứu cơ bản về dược lý phân tử cũng làm hạn chế khả năng phát triển thuốc mới.

2.1. Thiếu Trang Thiết Bị Nghiên Cứu Hiện Đại

Nhiều phòng thí nghiệm tại Việt Nam chưa được trang bị đầy đủ các thiết bị cần thiết để thực hiện các nghiên cứu phức tạp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các thí nghiệm và nghiên cứu về tương tác thụ thể.

2.2. Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Thấp

Việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực dược lý và nghiên cứu thuốc là một thách thức lớn. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc thực hiện các nghiên cứu phức tạp và phát triển thuốc mới.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tương Tác Thụ Thể Không Phóng Xạ

Các phương pháp nghiên cứu tương tác thụ thể không phóng xạ đang được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu phát triển thuốc. Những phương pháp này bao gồm các kỹ thuật như ELISA, Western blot và các phương pháp sinh học phân tử khác. Những kỹ thuật này không chỉ giúp xác định các thụ thể mà còn cho phép nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của thuốc.

3.1. Kỹ Thuật ELISA Trong Nghiên Cứu Tương Tác

Kỹ thuật ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) là một trong những phương pháp phổ biến nhất để xác định nồng độ của các phân tử trong mẫu. Phương pháp này cho phép phát hiện và định lượng các thụ thể và phối tử một cách chính xác.

3.2. Phương Pháp Western Blot Để Phân Tích Protein

Western blot là một kỹ thuật quan trọng trong việc xác định và phân tích các protein trong mẫu. Phương pháp này giúp xác định sự hiện diện và nồng độ của các thụ thể trong các mẫu sinh học, từ đó cung cấp thông tin quan trọng cho nghiên cứu phát triển thuốc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Đo Tương Tác

Việc áp dụng các phương pháp đo tương tác thụ thể không phóng xạ đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong nghiên cứu phát triển thuốc tại Việt Nam. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng các phương pháp này giúp phát hiện các hợp chất có hoạt tính sinh học từ các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là từ các cây thuốc truyền thống.

4.1. Nghiên Cứu Các Hợp Chất Từ Cây Thuốc

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hợp chất chiết xuất từ cây thuốc có thể có tác dụng điều trị hiệu quả. Việc áp dụng các phương pháp đo không phóng xạ giúp xác định các hợp chất này một cách chính xác và nhanh chóng.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thụ Thể Angiotensin II

Nghiên cứu về thụ thể angiotensin II đã cho thấy nhiều tiềm năng trong việc phát triển thuốc điều trị huyết áp. Các kết quả cho thấy rằng việc sử dụng các phương pháp không phóng xạ giúp xác định các tương tác một cách hiệu quả.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phát Triển Thuốc Ở Việt Nam

Tương lai của phát triển thuốc ở Việt Nam phụ thuộc vào việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại và hiệu quả. Việc phát triển các phương pháp đo tương tác thụ thể không phóng xạ sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho nghiên cứu và phát triển thuốc, đồng thời giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.1. Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu Dược Lý

Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu dược lý tại Việt Nam. Điều này không chỉ giúp phát hiện thuốc mới mà còn cải thiện quy trình phát triển thuốc.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Nghiên Cứu

Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu phát triển thuốc sẽ giúp Việt Nam tiếp cận với các công nghệ và phương pháp mới. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển thuốc và nâng cao năng lực nghiên cứu trong nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên sinh vật vô cùng phong phú với hơn 13.200 loài thực vật và khoảng 10.000 loài động vật đã được xác định. Kho tàng y học cổ truyền dân tộc đã lưu giữ hơn 3.800 bài thuốc cùng 3.948 loài thực vật làm thuốc theo thống kê của Viện Dược liệu. Tuy nhiên, phần lớn các bài thuốc dân gian hạ huyết áp vẫn chỉ dừng lại ở kinh nghiệm truyền miệng, thiếu các chứng minh khoa học ở cấp độ phân tử. Rào cản lớn nhất trong phát triển thuốc tại Việt Nam là các phương pháp sàng lọc hoạt tính sinh học truyền thống trên thế giới phụ thuộc nhiều vào đồng vị phóng xạ như Triti (3H) và I-ốt (125I), vốn đòi hỏi kinh phí đầu tư khổng lồ, trang thiết bị xử lý chất thải độc hại chuyên biệt và giấy phép an toàn bức xạ nghiêm ngặt.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán này thông qua mục tiêu xây dựng quy trình đo tương tác giữa thụ thể và phối tử đặc hiệu không sử dụng đồng vị phóng xạ, ứng dụng vào định hướng phát triển thuốc hạ huyết áp. Đề tài được triển khai trong năm 2011 tại Phòng thí nghiệm Sinh học thụ thể và phát triển thuốc thuộc Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội. Nghiên cứu tập trung vào thụ thể angiotensin II typ 1 (AT1) và thử nghiệm sàng lọc 12 mẫu dịch chiết từ 4 loài thảo dược gồm cỏ mần trầu, hạ khô thảo, hòe và tầm gửi thu thập tại nhiều địa phương. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp giảm thiểu trên 60% chi phí vận hành thử nghiệm, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ và thiết lập nền tảng công nghệ sàng lọc thông lượng cao cho ngành dược liệu nước nhà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng dược lý phân tử và lý thuyết thụ thể kết cặp G protein (GPCR). Thụ thể GPCR là siêu họ protein màng có cấu trúc 7 lần xuyên màng đặc trưng, chiếm khoảng 27% tổng số đích tác dụng của các loại thuốc thương mại trên toàn cầu (trong số hơn 21.000 sản phẩm thuốc lưu hành trên thị trường Mỹ). Thụ thể angiotensin II typ 1 (AT1) là một GPCR điển hình gồm 359 axit amin, mã hóa bởi gen trên nhiễm sắc thể số 3 (nhánh 3q22). Khi angiotensin II gắn kết với thụ thể AT1, protein Gq được kích hoạt, khởi động chuỗi truyền tín hiệu qua phospholipase C (PLC), giải phóng inositol triphosphate (IP3) và diacylglycerol (DAG), làm tăng nồng độ ion Ca2+ nội bào và gây co mạch, tăng huyết áp.

Lý thuyết động học liên kết thụ thể - phối tử áp dụng định luật tác dụng khối lượng để xác định hằng số phân ly cân bằng (Kd) và dung tích gắn kết tối đa (Bmax). Ái lực của các chất phân tích hoặc dịch chiết dược liệu đối với thụ thể được xác định thông qua chỉ số ức chế một nửa nồng độ bão hòa (IC50) và hằng số ức chế (Ki) theo phương trình thực nghiệm Cheng-Prusoff.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu mô gan tươi từ chuột nhắt trắng Swiss (trọng lượng 30 - 40 g do Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cung cấp). Mô gan chuột được lựa chọn do có mật độ biểu hiện thụ thể angiotensin II cao thứ hai trong cơ thể (chỉ sau tuyến thượng thận) và sở hữu trình tự axit amin tương đồng trên 95% so với thụ thể AT1 ở người. Cỡ mẫu thực vật gồm 12 mẫu phân bố tại 6 tỉnh thành (Hà Nội, Hưng Yên, Lào Cai, Hà Giang, Thái Bình, Lai Châu), đại diện cho 4 loài cây thuốc điều hòa tuần hoàn.

Quy trình phân tích gồm các giai đoạn chuẩn hóa:

1. Chiết xuất dịch chiết: 2,5 g bột dược liệu khô được chiết 3 lần với dung môi methanol bằng sóng siêu âm trong 30 phút, cô quay chân không và hòa tan lại ở nồng độ gốc 250 mg/ml.
2. Tách chiết thụ thể màng: Đồng thể hóa 4 g mô gan chuột trong đệm Tris-EDTA (pH 7,4), sau đó ly tâm phân đoạn 2 bước ở 1.000 g trong 10 phút và 36.000 g ở 4°C trong 15 phút để thu nhận phân đoạn màng không bị biến tính.
3. Đo nồng độ protein: Ứng dụng phương pháp Bradford đo độ hấp thụ quang phổ ở bước sóng 595 nm với chuẩn Albumin huyết thanh bò (BSA).
4. Phép thử ELISA cạnh tranh: Thay thế đồng vị phóng xạ bằng phối tử gắn huỳnh quang Fluorescein-Angiotensin II (F-AT II). Phản ứng sử dụng đĩa 96 giếng phủ kháng nguyên F-BSA, kháng thể kháng Fluorescein gắn enzyme Horseradish Peroxidase (HRP), cơ chất ABTS và dừng phản ứng bằng dung dịch SDS 1%, đo mật độ quang ở bước sóng 405 nm. Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm GraphPad Prism 5.04.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình định lượng protein màng gan chuột theo phương pháp Bradford thiết lập đường chuẩn tuyến tính với hệ số tương quan cao, cho thấy nồng độ protein thô thu nhận từ mô gan chuột đạt mức 50 mg/ml. Đây là nguồn vật liệu dồi dào, đáp ứng hoàn toàn cho các thử nghiệm gắn kết quy mô lớn mà không cần nuôi cấy tế bào tái tổ hợp phức tạp.

Thử nghiệm tối ưu hóa phản ứng ELISA cạnh tranh xác định được nồng độ kháng nguyên phủ đĩa F-BSA tối ưu là 1 µg/ml và độ pha loãng kháng thể kháng fluorescein gắn HRP phù hợp nhất là 1:3000. Điều này tạo ra tín hiệu quang học ổn định ở bước sóng 405 nm. Đường chuẩn F-AT II được xây dựng thành công trong dải nồng độ từ 10^-11 M đến 10^-8 M (0,01 nM đến 10 nM), hoàn toàn tương thích với mức ái lực sinh học thông thường của các thụ thể GPCR.

Thí nghiệm tối ưu nồng độ thụ thể màng chỉ ra rằng lượng phối tử F-AT II (ở nồng độ 10^-8 M) liên kết đặc hiệu tăng tuyến tính theo nồng độ protein từ 2,5 mg/ml đến 10 mg/ml và đạt trạng thái bão hòa hoàn toàn ở mốc 10 mg/ml. Do đó, 10 mg/ml được chọn làm nồng độ protein chuẩn cho toàn bộ các phản ứng gắn kết cạnh tranh tiếp theo.

Thảo luận kết quả

Các kết quả đo mật độ quang được mô phỏng trực quan dưới dạng biểu đồ đường cong ức chế hình chữ S (sigmoidal dose-response curve) giữa logarit nồng độ chất cạnh tranh và tỷ lệ ức chế liên kết F-AT II. Khi đưa các phối tử chuẩn chưa đánh dấu huỳnh quang (Angiotensin II tự nhiên và Losartan) vào phản ứng ở dải nồng độ từ 10^-10 M đến 10^-3 M, đường cong dịch chuyển phản ánh chính xác cơ chế cạnh tranh thuận nghịch tại vị trí gắn kết của thụ thể AT1.

So với các nghiên cứu kinh điển sử dụng đồng vị 125I, phương pháp huỳnh quang kết hợp ELISA cạnh tranh đạt độ nhạy tương đương ở ngưỡng nanomol, nhưng vượt trội về độ an toàn sinh học và tính khả thi trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn. Khi thử nghiệm trên 12 mẫu dịch chiết thực vật ở dải nồng độ từ 0,01 µg/ml đến 1000 µg/ml (thể tích dịch chiết chiếm 1% tổng thể tích phản ứng 600 µl), các mẫu dịch chiết từ Nụ hoa Hòe (Sophora japonica) và Hạ khô thảo (Prunella vulgaris) thể hiện hoạt tính ức chế cạnh tranh rõ rệt với F-AT II. Điều này giải thích cơ chế hạ huyết áp của các hợp chất flavonoid (như rutin) trong y học dân gian thông qua việc chẹn trực tiếp thụ thể AT1 trên cơ trơn mạch máu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình vận hành tiêu chuẩn: Ban hành quy trình thao tác chuẩn (SOP) cho thử nghiệm gắn kết thụ thể không phóng xạ trong thời gian 6-12 tháng tới, hướng tới kiểm soát sai số giữa các mẻ thử nghiệm ở mức dưới 5%. (Chủ thể thực hiện: Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia Protein & Enzyme cùng các đơn vị phối hợp).
2. Mở rộng sàng lọc thư viện dược liệu: Triển khai tầm soát mở rộng trên 50-100 loài thực vật có tiềm năng điều hòa tim mạch trong vòng 2 năm, xác định các phân đoạn dịch chiết có chỉ số IC50 đạt dưới 10 µg/ml nhằm tìm kiếm các hoạt chất hạ áp mới. (Chủ thể thực hiện: Viện Dược liệu và các viện nghiên cứu y dược).
3. Đóng gói bộ sinh phẩm thương mại: Phát triển bộ kit thử nghiệm ELISA cạnh tranh huỳnh quang hoàn chỉnh trong thời hạn 18 tháng, hướng tới mục tiêu giảm 40-50% chi phí kiểm nghiệm so với các bộ kit nhập khẩu từ nước ngoài. (Chủ thể thực hiện: Các công ty công nghệ sinh học và doanh nghiệp dược phẩm).
4. Đa dạng hóa mô hình thụ thể đích: Mở rộng chuyển giao mô hình đo liên kết không phóng xạ này sang các nhóm thụ thể GPCR khác như thụ thể beta-adrenergic, thụ thể dopaminergic và thụ thể của hệ thần kinh trung ương trong giai đoạn 24-36 tháng. (Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ tài trợ kinh phí).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu Dược lý học phân tử và Độc chất học: Tiếp cận phương pháp luận chi tiết và thông số thực nghiệm để thiết lập các phép thử gắn kết in vitro không độc hại, thay thế hoàn toàn kỹ thuật đồng vị phóng xạ.
2. Học viên cao học và sinh viên ngành Sinh học, Công nghệ sinh học và Di truyền học: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật mẫu mực về kỹ thuật tách chiết màng sinh chất, định lượng protein Bradford, tối ưu hóa ELISA cạnh tranh và xử lý số liệu động học thụ thể.
3. Các doanh nghiệp sản xuất và phát triển Đông dược: Ứng dụng quy trình để sàng lọc nhanh hoạt tính sinh học của nguồn nguyên liệu thảo dược, chứng minh cơ chế tác dụng ở mức phân tử nhằm nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm.
4. Cơ quan quản lý chất lượng và kiểm nghiệm Dược phẩm: Tham khảo tiêu chuẩn kỹ thuật để xây dựng các bài thử nghiệm tiền lâm sàng đánh giá hoạt tính của thuốc sinh học và dịch chiết thiên nhiên trên đĩa vi thể 96 giếng.

Câu hỏi thường gặp

1. Ưu điểm nổi bật nhất của phương pháp đo tương tác thụ thể không sử dụng đồng vị phóng xạ là gì?
   Phương pháp sử dụng phối tử gắn huỳnh quang F-AT II kết hợp ELISA cạnh tranh giúp loại bỏ 100% chất thải bức xạ nguy hại, không cần đầu tư máy đo nhấp nháy huỳnh quang (scintillation counter) đắt tiền, giảm chi phí vận hành hơn 60% và an toàn tuyệt đối cho người thao tác trong phòng thí nghiệm.

2. Tại sao mô gan chuột Swiss lại phù hợp để thu nhận thụ thể angiotensin II thay vì các mô khác?
   Gan chuột là cơ quan có mật độ biểu hiện thụ thể AT1 cao thứ hai trong cơ thể động vật, đồng thời cung cấp khối lượng mô lớn (4 g mô gan thu được nồng độ protein tới 50 mg/ml) và có độ tương đồng trên 95% về cấu trúc axit amin so với thụ thể AT1 ở người.

3. Nguyên lý cốt lõi của phản ứng ELISA cạnh tranh trong đề tài này là gì?
   Kháng thể kháng fluorescein gắn enzyme HRP sẽ phản ứng cạnh tranh giữa một bên là kháng nguyên cố định trên đáy đĩa (F-BSA) và một bên là lượng phối tử huỳnh quang tự do (F-AT II) thu hồi sau phản ứng gắn kết màng tế bào, từ đó xác định chính xác nồng độ phối tử ở ngưỡng 10^-11 M.

4. Mức nồng độ protein màng 10 mg/ml đóng vai trò gì trong phản ứng liên kết?
   Thực nghiệm chứng minh nồng độ protein màng 10 mg/ml là điểm bão hòa gắn kết tối ưu với F-AT II ở nồng độ 10^-8 M. Nồng độ này đảm bảo lượng thụ thể đủ lớn để tạo tín hiệu đo quang rõ ràng, hạn chế sai số ngẫu nhiên và tránh lãng phí mẫu sinh học.

5. Luận văn đã chứng minh hoạt tính của những cây thuốc nào trên thụ thể angiotensin II?
   Nghiên cứu đã sàng lọc 4 loài cây thuốc và chỉ ra dịch chiết methanol từ Nụ hoa Hòe (Sophora japonica) và Hạ khô thảo (Prunella vulgaris) có khả năng ức chế cạnh tranh mạnh nhất với phối tử F-AT II tại thụ thể AT1, giải thích cơ chế hạ áp trực tiếp trên hệ tim mạch.

Kết luận

• Luận văn xây dựng thành công quy trình thu nhận protein thụ thể màng từ mô gan chuột với nồng độ chuẩn đạt 50 mg/ml, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn dược lý phân tử.
• Tối ưu hóa hoàn chỉnh kỹ thuật ELISA cạnh tranh huỳnh quang với dải phát hiện tuyến tính rộng từ 10^-11 M đến 10^-8 M, đạt độ nhạy tương đương phương pháp đồng vị phóng xạ.
• Xác lập điều kiện phản ứng gắn kết chuẩn với nồng độ protein màng bão hòa 10 mg/ml và tỷ lệ phối tử đặc hiệu ổn định.
• Thử nghiệm sàng lọc thành công 12 mẫu dịch chiết từ 4 loài thảo dược, chứng minh cơ chế gắn kết thụ thể AT1 của hoa hòe và hạ khô thảo.
• Đặt nền móng kỹ thuật vững chắc cho lộ trình hiện đại hóa y học cổ truyền và phát triển thuốc hạ huyết áp nguồn gốc tự nhiên tại Việt Nam trong vòng 3-5 năm tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Việt Nam là một trong những nước có nguồn tài nguyên sinh vật đa dạng và phong phú trên thế giới với hơn 13.200 loài thực vật và khoảng 10.000 loài động vật đã được xác định, với nhiều nhóm loài sinh vật có tính tính đặc hữu cao, có giá trị khoa học và thực tiễn lớn. Xuất phát từ nền văn hóa đa dạng bản sắc với rất nhiều dân tộc sống trải dài trên khắp lãnh thổ với các điều kiện tự nhiên và lịch sử riêng đã hình thành nên một nền Y học cổ truyền với lịch sử lâu đời hàng nghìn năm, với rất nhiều kinh nghiệm trong sử dụng thuốc trong đời sống. Việc dùng thuốc trong nhân dân đã có từ rất lâu đời, tích lũy dưới dạng kinh nghiệm, thường chỉ được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Hơn 3800 bài thuốc đã được sưu tầm lại, cùng với hàng nghìn bài thuốc lưu truyền trong dân gian, đặc biệt là trong cộng đồng các dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, rất nhiều các bài thuốc và các nguyên liệu làm thuốc như vậy vẫn chưa được nghiên cứu cơ chế tác động cũng như cơ sở khoa học vẫn chưa được xác định. Có nhiều phương pháp nghiên cứu sàng lọc các hợp chất có hoạt tính sinh học trong phát triển thuốc trên thế giới, trong đó phổ biến là phương pháp sử dụng đồng vị phóng xạ (như 3H, 125I) để nghiên cứu trên các đích phân tử của thuốc. Tuy nhiên, những phương pháp này chưa được áp dụng trong điều kiện Việt Nam với nguyên nhân chính là hầu hết các phòng thí nghiệm sinh dược học của ta thiếu trang thiết bị nghiên cứu, bảo quản và loại thải các chất phóng xạ. Vì vậy lý do đó, chúng tôi tiến hành đề tài “Xây dựng phƣơng pháp đo tƣơng tác thụ thể và phối tử đặc hiệu không dùng đồng vị phóng xạ phục vụ định hƣớng phát triển thuốc ở Việt Nam” nhằm tiến tới ứng dụng mô hình này nhằm sàng lọc các hợp chất có hoạt tính sinh học trên đích phân tử có nguồn gốc từ các cây thuốc, bài thuốc được sử dụng hiệu quả trong y học cổ truyền với các tác dụng chữa bệnh tương ứng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong Luận văn này, chúng tôi tập trung vào đích phân tử là thụ thể angiotensin II, đây là đích tác dụng đã được biết của nhiều thuốc có tác dụng hạ huyết áp với cơ chế phân tử đã được nghiên cứu tương đối rõ, đồng thời bước đầu tiến hành thử nghiệm với một số dịch chiết từ một số cây thuốc Việt Nam đã được biết trong y học cổ truyền với tác dụng trong điều hòa huyết áp và điều trị các chứng bệnh liên quan đến tim, mạch và hệ tuần hoàn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái quát về dƣợc lý phân tử Dược lý phân tử (molecular pharmacology) là môn khoa học nghiên cứu về tương tác của thuốc lên cơ thể sống ở cấp độ phân tử và tế bào, và gồm hai phân môn chính là dược động học (pharmacokinetics) và dược lực học (pharmacodynamics).

Dược lý phân tử bao gồm nhiều lĩnh vực nghiên cứu về tác dụng của phân tử thuốc đến toàn bộ cơ thể. Dựa vào những hiểu biết về hóa sinh, sinh lý, bệnh học, sinh học phân tử và hóa hữu cơ để thấy rõ tác dụng của thuốc ở mức độ phân tử đưa đến áp dụng trong điều trị. Qua dược lý phân tử, chúng ta có thể hiểu sâu sắc cơ chế phân tử tác dụng của thuốc, phát hiện thuốc mới, đề xuất những hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả trong điều trị hoặc ngăn chặn những phản ứng có hại của thuốc khi sử dụng.