Luận văn thạc sĩ về phục dựng lễ hội truyền thống phục vụ phát triển du lịch tại Hà Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phục dựng lễ hội truyền thống phục vụ phát triển du lịch nghiên cứu trường hợp lễ hội tịch điền đọi, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Hồ Thị Phương Thúy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lương Hồng Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Phục Dựng Lễ Hội Truyền Thống Để Phát Triển Du Lịch
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục của đề tài
• Đóng góp của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CỦA DI SẢN LỄ HỘI ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH
• 1.1. Tổng quan về hệ thống di sản văn hóa
• 1.1.1. Định nghĩa về di sản văn hóa
• 2. CHƯƠNG 2: PHỤC DỰNG LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO TIỀM NĂNG LỄ HỘI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phục dựng lễ hội truyền thống để phát triển du lịch

Phục dựng lễ hội truyền thống là một trong những phương pháp hiệu quả để phát triển du lịch tại Việt Nam. Lễ hội không chỉ là dịp để người dân thể hiện bản sắc văn hóa mà còn là cơ hội để thu hút du khách. Việc phục dựng lễ hội giúp bảo tồn các giá trị văn hóa, đồng thời tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo. Nhiều địa phương đã nhận thấy tiềm năng này và đã bắt đầu đầu tư vào việc phục dựng các lễ hội truyền thống.

1.1. Lễ hội truyền thống và vai trò của nó trong du lịch

Lễ hội truyền thống không chỉ là một phần của văn hóa mà còn là tài nguyên du lịch quý giá. Chúng mang lại trải nghiệm văn hóa phong phú cho du khách, giúp họ hiểu rõ hơn về phong tục tập quán của người dân địa phương. Các lễ hội như Tịch Điền Đọi Sơn hay lễ hội đền Trần Thương đã thu hút hàng ngàn lượt khách mỗi năm.

1.2. Tình hình phục dựng lễ hội tại Việt Nam

Việc phục dựng lễ hội tại Việt Nam đã diễn ra mạnh mẽ trong những năm gần đây. Nhiều địa phương đã tổ chức các lễ hội truyền thống với quy mô lớn, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, không phải lễ hội nào cũng được phục dựng thành công, dẫn đến những phản hồi trái chiều từ cộng đồng.

II. Những thách thức trong việc phục dựng lễ hội truyền thống

Mặc dù việc phục dựng lễ hội truyền thống mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thương mại hóa quá mức, dẫn đến việc làm sai lệch bản chất của lễ hội. Ngoài ra, việc thiếu hiểu biết về di sản văn hóa cũng là một nguyên nhân khiến nhiều lễ hội không đạt được hiệu quả như mong đợi.

2.1. Thương mại hóa lễ hội và ảnh hưởng của nó

Thương mại hóa lễ hội có thể dẫn đến việc biến tướng các giá trị văn hóa. Nhiều lễ hội đã bị biến thành các sự kiện thương mại, làm mất đi ý nghĩa và giá trị văn hóa vốn có. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của lễ hội mà còn làm giảm sự quan tâm của du khách.

2.2. Thiếu hiểu biết về di sản văn hóa

Nhiều người tổ chức lễ hội không có đủ kiến thức về di sản văn hóa, dẫn đến việc phục dựng không chính xác. Điều này có thể gây ra những phản ứng tiêu cực từ cộng đồng và du khách, làm giảm uy tín của lễ hội.

III. Phương pháp phục dựng lễ hội truyền thống hiệu quả

Để phục dựng lễ hội truyền thống một cách hiệu quả, cần có sự kết hợp giữa các yếu tố văn hóa, kinh tế và xã hội. Việc xây dựng kế hoạch chi tiết và có sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Các phương pháp như khảo sát thực địa, tham vấn ý kiến cộng đồng và nghiên cứu lịch sử sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và hấp dẫn của lễ hội.

3.1. Khảo sát và nghiên cứu lịch sử

Khảo sát thực địa và nghiên cứu lịch sử là bước đầu tiên trong quá trình phục dựng lễ hội. Việc này giúp xác định các yếu tố văn hóa đặc trưng và các hoạt động chính của lễ hội, từ đó xây dựng kế hoạch phục dựng phù hợp.

3.2. Sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định trong việc phục dựng lễ hội. Người dân địa phương cần được khuyến khích tham gia vào quá trình tổ chức, từ đó tạo ra sự gắn kết và nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ việc phục dựng lễ hội truyền thống

Việc phục dựng lễ hội truyền thống không chỉ mang lại lợi ích về mặt văn hóa mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương. Các lễ hội như Tịch Điền Đọi Sơn đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách, góp phần tăng trưởng doanh thu từ du lịch. Điều này cũng giúp nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa trong cộng đồng.

4.1. Tăng trưởng doanh thu từ du lịch

Các lễ hội truyền thống đã giúp tăng trưởng doanh thu từ du lịch một cách đáng kể. Du khách không chỉ đến tham gia lễ hội mà còn chi tiêu cho các dịch vụ khác như ăn uống, lưu trú và mua sắm, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

4.2. Nâng cao nhận thức về văn hóa

Việc phục dựng lễ hội cũng giúp nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa trong cộng đồng. Người dân địa phương sẽ tự hào hơn về di sản văn hóa của mình và có ý thức bảo tồn các giá trị này cho thế hệ sau.

V. Kết luận và tương lai của lễ hội truyền thống trong phát triển du lịch

Phục dựng lễ hội truyền thống là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo rằng các lễ hội được phục dựng một cách chính xác và có ý nghĩa. Tương lai của lễ hội truyền thống trong phát triển du lịch phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.1. Hướng đi cho lễ hội truyền thống

Trong tương lai, cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích việc phục dựng lễ hội truyền thống. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương.

5.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng là rất quan trọng trong việc phục dựng lễ hội. Chỉ khi có sự đồng lòng, lễ hội mới có thể phát triển bền vững và mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội hiện đại, du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của các địa phương. Tại Việt Nam, du lịch lễ hội truyền thống giữ vai trò đặc biệt trong việc thu hút khách du lịch, nhất là khách nội địa. Theo ước tính, hàng năm có hơn 8.000 lễ hội được tổ chức trên toàn quốc, tập trung nhiều nhất ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, nhiều lễ hội truyền thống đã bị mai một hoặc biến mất do chiến tranh và biến động lịch sử. Trước thực trạng này, việc phục dựng lễ hội truyền thống nhằm phát triển du lịch không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng địa phương.

Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình phục dựng hai lễ hội truyền thống tiêu biểu của tỉnh Hà Nam là lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn và lễ hội đền Trần Thương từ năm 2009 đến nay. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng phục dựng, phân tích các điều kiện khai thác lễ hội phục vụ phát triển du lịch, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên du lịch nhân văn tại địa phương. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại tỉnh Hà Nam, đặc biệt là huyện Duy Tiên và huyện Lý Nhân, với phạm vi thời gian từ năm 2009 đến hiện tại. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời góp phần phát triển du lịch văn hóa tỉnh Hà Nam, tạo sức hút mới cho điểm đến du lịch trong khu vực đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về di sản văn hóa và tài nguyên du lịch nhân văn. Di sản văn hóa được định nghĩa là sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được lưu truyền qua các thế hệ. Lễ hội truyền thống là một dạng di sản văn hóa phi vật thể, mang tính tổng thể, bao gồm phần lễ (nghi lễ, tín ngưỡng) và phần hội (vui chơi, văn hóa nghệ thuật). Theo Luật Di sản văn hóa Việt Nam năm 2001 và các văn bản pháp luật liên quan, di sản văn hóa phi vật thể như lễ hội cần được bảo tồn, phát huy giá trị phù hợp với xã hội hiện đại.

Tài nguyên du lịch nhân văn là các di tích lịch sử, lễ hội, phong tục tập quán, nghệ thuật truyền thống có sức hấp dẫn du khách. Lễ hội truyền thống không chỉ là sản phẩm văn hóa mà còn là sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần giảm tính mùa vụ của ngành du lịch. Lý thuyết về phát huy giá trị di sản nhấn mạnh việc kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống trong bối cảnh hiện đại, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương để di sản sống động và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành kết hợp khảo sát thực địa, quan sát tham dự và phân tích tổng hợp. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê khách du lịch, tài liệu lịch sử, văn bản pháp luật, báo cáo của ngành du lịch tỉnh Hà Nam, cùng các cuộc phỏng vấn với người dân, cán bộ quản lý và du khách tại lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn và lễ hội đền Trần Thương.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 600 người tham gia lễ hội, trong đó có 400 khách du lịch và 200 người dân địa phương. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các điểm diễn ra lễ hội nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính và định lượng, bao gồm phân tích SWOT, so sánh tỷ lệ khách tham gia, đánh giá tác động kinh tế - xã hội và khảo sát mức độ hài lòng của du khách. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2014, tập trung vào các kỳ lễ hội diễn ra trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phục dựng thành công lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn và lễ hội đền Trần Thương: Lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn được tái hiện từ năm 2009 với sự tham gia của hơn 597 người dân địa phương và thu hút hàng vạn khách thập phương. Lễ hội đền Trần Thương được phục dựng quy mô lớn từ năm 2010, với số lượng túi lương phát ra tăng từ 5.000 lên 18.000 túi, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

2. Tác động tích cực đến phát triển du lịch địa phương: Sau khi phục dựng, lượng khách du lịch đến Hà Nam tăng trung bình 15% mỗi năm trong giai đoạn 2010-2014. Lễ hội trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần đa dạng hóa tài nguyên du lịch nhân văn của tỉnh. Tỷ lệ khách du lịch nội địa chiếm khoảng 70%, trong khi khách quốc tế chiếm 30%.

3. Sự tham gia của cộng đồng địa phương còn hạn chế: Mặc dù người dân địa phương rất vui mừng khi lễ hội được phục dựng, nhưng nhận thức và kỹ năng tham gia kinh doanh du lịch còn yếu. Khoảng 60% người dân chưa có kiến thức về quản trị kinh doanh du lịch, dẫn đến việc khai thác lợi ích kinh tế từ lễ hội chưa tối ưu.

4. Sự hỗ trợ của chính quyền và các cơ quan quản lý: Các cấp chính quyền tỉnh Hà Nam đã đầu tư kinh phí, tổ chức ban quản lý lễ hội, đảm bảo an ninh trật tự và vệ sinh môi trường. Sự kiện được truyền thông rộng rãi, góp phần nâng cao hình ảnh du lịch Hà Nam trên các phương tiện truyền thông quốc gia.

Thảo luận kết quả

Việc phục dựng lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn và lễ hội đền Trần Thương đã góp phần làm sống lại các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút khách du lịch. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của lễ hội truyền thống trong phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, sự hạn chế trong nhận thức và năng lực của cộng đồng địa phương là thách thức lớn cần được khắc phục để phát huy tối đa tiềm năng kinh tế từ lễ hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng khách du lịch giai đoạn 2010-2014, bảng phân tích SWOT về tiềm năng và hạn chế của du lịch lễ hội Hà Nam, cũng như biểu đồ tỷ lệ tham gia của cộng đồng địa phương trong các hoạt động du lịch lễ hội. So sánh với các địa phương khác trong khu vực đồng bằng sông Hồng cho thấy Hà Nam có lợi thế về tài nguyên văn hóa phong phú nhưng cần tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị kinh doanh du lịch, kỹ năng phục vụ khách, nhằm giúp người dân địa phương chủ động tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch lễ hội. Mục tiêu nâng tỷ lệ người dân có kiến thức du lịch lên 80% trong vòng 3 năm.

2. Hoàn thiện cơ chế chính sách và quy hoạch phát triển du lịch lễ hội: UBND tỉnh cần xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển du lịch lễ hội, bao gồm ưu đãi đầu tư, bảo vệ di sản văn hóa và quy hoạch điểm, tuyến du lịch liên kết vùng. Thời gian thực hiện trong 5 năm tới.

3. Nâng cao chất lượng môi trường lễ hội và dịch vụ du lịch: Đảm bảo vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ lễ hội như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, điểm thông tin du lịch. Chủ thể thực hiện là Ban quản lý lễ hội phối hợp với chính quyền địa phương, hoàn thành trong 2 năm.

4. Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến du lịch lễ hội: Tăng cường hợp tác với các cơ quan truyền thông, tổ chức sự kiện văn hóa, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù gắn với lễ hội để thu hút khách trong và ngoài nước. Mục tiêu tăng lượng khách quốc tế đến Hà Nam lên 20% trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý du lịch địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách phát triển du lịch lễ hội, bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao năng lực quản lý.

2. Các nhà nghiên cứu văn hóa và du lịch: Tài liệu phân tích sâu sắc về vai trò của lễ hội truyền thống trong phát triển du lịch, đồng thời cung cấp các mô hình phục dựng lễ hội thành công.

3. Cộng đồng dân cư địa phương: Giúp người dân hiểu rõ giá trị văn hóa và tiềm năng kinh tế của lễ hội, từ đó tích cực tham gia vào các hoạt động du lịch, nâng cao thu nhập.

4. Các doanh nghiệp du lịch và lữ hành: Tham khảo để xây dựng sản phẩm du lịch lễ hội đặc sắc, phát triển tour tuyến liên kết vùng, khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch nhân văn của tỉnh Hà Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải phục dựng lễ hội truyền thống?
   Phục dựng lễ hội giúp bảo tồn giá trị văn hóa phi vật thể, tạo sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút khách và phát triển kinh tế địa phương. Ví dụ, lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn đã thu hút hàng vạn khách mỗi năm.

2. Làm thế nào để đảm bảo lễ hội phục dựng giữ được tính chân thực?
   Cần dựa trên các cứ liệu lịch sử, tín ngưỡng địa phương và sự tham gia của cộng đồng để tái hiện nghi lễ truyền thống, đồng thời điều chỉnh phù hợp với bối cảnh hiện đại nhằm phát huy giá trị.

3. Cộng đồng địa phương đóng vai trò gì trong phát triển du lịch lễ hội?
   Cộng đồng là chủ thể chính trong tổ chức lễ hội, cung cấp dịch vụ, tham gia bảo vệ môi trường và quảng bá văn hóa, từ đó hưởng lợi trực tiếp về kinh tế và xã hội.

4. Những khó khăn chính trong việc phục dựng lễ hội là gì?
   Khó khăn gồm thiếu tài liệu lịch sử chi tiết, nhận thức hạn chế của cộng đồng về du lịch, nguy cơ thương mại hóa làm mất giá trị truyền thống và hạn chế về nguồn lực đầu tư.

5. Làm thế nào để phát triển du lịch lễ hội bền vững?
   Cần xây dựng chính sách bảo tồn, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường liên kết vùng, phát triển sản phẩm đa dạng và đảm bảo sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương.

Kết luận

• Phục dựng lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn và lễ hội đền Trần Thương đã góp phần quan trọng vào bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch tỉnh Hà Nam.
• Lễ hội trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút lượng khách tăng trung bình 15% mỗi năm, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng.
• Cộng đồng địa phương cần được nâng cao nhận thức và kỹ năng để tham gia hiệu quả vào hoạt động du lịch lễ hội.
• Chính quyền địa phương cần hoàn thiện cơ chế chính sách, quy hoạch và tăng cường quảng bá để phát huy tiềm năng du lịch lễ hội.
• Các bước tiếp theo bao gồm đào tạo cộng đồng, cải thiện hạ tầng, phát triển sản phẩm du lịch liên kết vùng và đẩy mạnh xúc tiến quảng bá.

Hành động ngay hôm nay để bảo tồn và phát triển lễ hội truyền thống, góp phần xây dựng du lịch văn hóa bền vững cho Hà Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1) Luật Du Lịch Việt Nam năm 2005 quy định: “Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử văn hóa, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch”. Nếu hiểu theo nguồn gốc hình thành có thể hiểu tài nguyên du lịch nhân văn là tài nguyên có nguồn gốc nhân tạo do con người sáng tạo ra. Tuy nhiên chỉ có những tài nguyên nhân văn có sức hấp dẫn với du khách và có thể khai thác phát 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] triển du lịch để tạo ra hiệu quả xã hội, kinh tế, môi trường mới được gọi là tài nguyên du lịch nhân văn. Tài nguyên du lịch nhân văn gồm các loại tài nguyên nhân văn vật thể như: các di tích lịch sử, các di tích lịch sử văn hóa, các công trình đương đại, vật kỷ niệm, bảo vật quốc gia.

Tài nguyên du lịch nhân văn phi vật thể gồm các lễ hội, nghề và làng nghề truyền thống, văn hóa nghệ thuật, văn hóa ẩm thực, phong tục, tập quán, ngôn ngữ, chữ viết, tôn giáo, các nguồn thông tin và nguồn tri thức khoa học, kinh nghiệm sản xuất. Đặc điểm của tài nguyên du lịch nhân văn: Tài nguyên du lịch nhân văn do con người tạo ra nên chịu tác động của thời gian, thiên nhiên và do chính con người, bởi thế dễ bị suy thoái, hủy hoại và không có khả năng tự phục hồi ngay cả khi không có sự tác động của con người. Vì vậy di tích lịch sử - văn hóa khi bị bỏ hoang cũng bị xuống cấp nhanh chóng; những giá trị văn hóa phi vật thể như những làn điệu dân ca, các vũ khúc, các lễ hội, các làng nghề truyền thống, phong tục tập quán,…khi không được bảo tồn và phát huy có hiệu quả sẽ bị mai một hoặc biến mất. Do vậy, khi khai thác tài nguyên du lịch nhân văn cho mục đích phát triển du lịch cần quan tâm đầu tư cho bảo tồn, tôn tạo thường xuyên, khoa học và có hiệu quả.

Tài nguyên du lịch nhân văn là do con người sáng tạo ra nên có tính phổ biến. Ở đâu có con người, ở đó có tài nguyên nhân văn. Vì vậy, các địa phương, các quốc gia đều có tài nguyên nhân văn, trong đó có nhiều loại có sức hấp dẫn với du khách, đã hoặc sẽ có thể sử dụng cho phát triển du lịch. Tài nguyên du lịch nhân văn ở mỗi vùng, mỗi quốc gia thường mang những đặc sắc riêng.

Do điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội là những yếu tố nuôi dưỡng tạo thành tài nguyên du lịch nhân văn ở mỗi địa phương, mỗi quốc gia không giống nhau nên tài nguyên du lịch nhân văn ở mỗi khu vực, mỗi quốc gia có giá trị đặc sắc riêng, góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo có sức cạnh tranh và hấp dẫn du khách riêng. Do vậy, trong quá trình khai thác, bảo tồn tài nguyên du lịch nhân văn cần coi trọng việc bảo vệ, phát huy giá trị độc đáo của tài nguyên. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tài nguyên du lịch nhân văn thường được phân bố gần các khu dân cư, đặc biệt tập trung nhiều ở những khu vực đông dân cư. Bởi nó được sinh ra trong quá trình phát triển xã hội và là sản phẩm do con người sáng tạo ra.

Khác với tài nguyên du lịch tự nhiên, việc khai thác phần lớn tài nguyên du lịch nhân văn thường ít chịu ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết gây nên như mưa hay rét nên tính mùa vụ cũng ít hơn so với tài nguyên du lịch tự nhiên. Vai trò của tài nguyên nhân văn đối với việc phát triển du lịch Ngành Du lịch được coi là ngành thúc đẩy sự hiểu biết văn hóa và hòa bình. Nếu như tài nguyên du lịch tự nhiên thu hút khách bởi sự hoang sơ, hùng vĩ, độc đáo và hiếm hoi của nó thì tài nguyên du lịch nhân văn thu hút khách bởi tính phong phú, đa dạng và tính truyền thống, cũng như tính địa phương của nó. Các đối tượng văn hóa, tài nguyên du lịch nhân văn là cơ sở để tạo nên các loại hình du lịch văn hóa phong phú, nó đánh dấu sự khác biệt giữa nơi này và nơi khác, quốc gia này với quốc gia khác, dân tộc này với dân tộc khác và là yếu tố thúc đẩy động cơ đi du lịch của du khách, kích thích quá trình lữ hành.

Ngày nay, du lịch văn hóa là một xu hướng mang tính toàn cầu, trong đó văn hóa trở thành nội hàm, động lực để phát triển du lịch bền vững, giá trị văn hóa khiến sản phẩm du lịch mang đậm nét độc đáo nhân văn, được coi là nguồn tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động du lịch. Trong những chuyến đi tham quan tài nguyên du lịch nhân văn khách không chỉ được tham quan mà còn có thể tìm hiểu và nghiên cứu khoa học. Tài nguyên du lịch nhân văn đa số không có tính mùa vụ, không phụ thuộc vào tự nhiên và các điều kiện tự nhiên khác, do vậy tài nguyên du lịch nhân văn góp phần giảm nhẹ tính mùa, tính thời vụ của các loại hình du lịch khác. Các loại tài nguyên du lịch nhân văn hầu như đều có thể khai thác phục vụ du lịch quanh năm.

16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Lễ hội truyền thống Việt Nam là đất nước có nền văn hoá lâu đời, nhiều dân tộc cùng sinh sống trên một lãnh thổ thống nhất, cùng đóng góp phong tục tập quán mang bản sắc riêng của mỗi vùng miền, dân tộc, tôn giáo. cho nền văn hoá của dân tộc. Trong đó, lễ hội là yếu tố vừa đặc trưng cho mỗi dân tộc, vừa làm cho văn hoá đất nước đặc sắc hơn.

Lễ hội là loại hình tiêu biểu trong di sản văn hóa phi vật thể. Theo điều 4, Luật di sản văn hóa định nghĩa di sản văn hóa vật thể như sau: “Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia”[28]. “Văn hóa phi vật thể hay còn gọi là văn hóa tinh thần bao gồm toàn bộ những sản phẩm do hoạt động sản xuất tinh thần của con người sáng tạo ra như phong tục, tập quán thể hiện trong lối sống, trong các mối quan hệ xã hội của con người, các quy ước thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người và tổ tiên, với lực lượng siêu nhiên mà con người hằng tin tưởng. Đó là toàn bộ tri thức liên quan đến việc sản xuất ra của cải vật chất để duy trì sự sống và phát triển con người như sản xuất lương thực, thực phẩm, y học dân gian, văn hóa ẩm thực, nghề thủ công.

Đó là các loại hình nghệ thuật ngôn từ như truyện kể, ca dao, dân ca, thành ngữ, tục ngữ. Đó là các loại hình nghệ thuật biểu diễn như âm nhạc, múa rối, sân khấu, các hình thức trình diễn cho đến kiến trúc, điêu khắc, trang trí, đồ họa…” [28]. Theo điều 2 của bản Công ước về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, khái niệm “Di sản văn hóa phi vật thể” được UNESCO hiểu là “Các tập quán, các hình thức thể hiện, biểu đạt, tri thức, kỹ năng và kèm theo đó là những công cụ, đồ vật, đồ tạo tác và các không gian văn hóa có liên quan mà các cộng đồng, các nhóm người, trong đó một số trường hợp là các cá nhân, công nhận là một phần di sản văn hóa của họ. Được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác, di sản văn hóa phi vật thể được các cộng đồng và các nhóm người không ngừng tái tạo để thích nghi với môi trường và mối quan hệ qua lại giữa cộng đồng với tự nhiên và lịch sử của họ, 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đồng thời hình thành trong họ một ý thức về bản sắc và sự đúc kết và sự kế tục, qua đó khích lệ thêm sự tôn trọng đối với sự đa dạng văn hóa và tính sáng tạo của con người”[68].

Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2009 thì “Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác” [28]. Cho đến thời điểm hiện nay, khái niệm lễ hội vẫn còn nhiều cách hiểu và lý giải khác nhau trong giới nghiên cứu. Tựu trung lại trên thực tế đã xuất hiện một số ý kiến sau đây: có quan niệm chia tách lễ và hội thành hai thành tố khác nhau trong cấu trúc lễ hội dựa trên thực tế có những sinh hoạt văn hoá dân gian có lễ mà không có hội hoặc ngược lại. Theo Bùi Thiết thì “Lễ là các hoạt động đạt tới trình độ nghi lễ, hội là các hoạt nghi lễ đạt trình độ cao hơn, trong đó có các hoạt động văn hoá truyền thống” [60]; khác với quan điểm trên, nhà nghiên cứu Thu Linh cho rằng: Lễ (cuộc lễ) phản ánh những sự kiện đặc biệt, về mặt hình thức lệ trong các dịp này trở thành hệ thống những nghi thức có tính chất phổ biến được quy định một cách nghiêm ngặt nhiều khi đạt đến trình độ một “cải diễn hoá” cùng với không khí trang nghiêm đóng vai trò chủ đạo.

Đây chính là điểm giao thoa giữa lễ với hội, và có lẽ cũng vì vậy người ta thường nhập hai từ lễ hội [27, tr. Nghiên cứu "Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển Du lịch", Dương Văn Sáu cho rằng: “Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hoá cộng đồng diễn ra trên một địa bàn dân cư trong thời gian và không gian xác định; nhằm nhắc lại một số sự kiện, nhân vật lịch sử hay huyền thoại; đồng thời là dịp biểu hiện cách ứng xử văn hoá của con người với thiên nhiên - thần thánh và con người với xã hội” [35].