Nghiên cứu phong trào cánh tả Venezuela giai đoạn 1998-2010 tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phong trào cánh tả venezuela giai đoạn 1998 2000, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Phong Trào Cánh Tả Venezuela Giai Đoạn 1998 – 2010
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHONG TRÀO CÁNH TẢ VENEZUELA
• 1.1. Quan niệm về phong trào cánh tả Venezuela
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHONG TRÀO CÁNH TẢ VENEZUELA TỪ 1998 ĐẾN 2010
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG VÀ Ý NGHĨA CỦA PHONG TRÀO CÁNH TẢ VENEZUELA, QUAN HỆ VIỆT NAM – VENEZUELA HIỆN NAY
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phong trào cánh tả Venezuela giai đoạn 1998 2010

Phong trào cánh tả Venezuela, đặc biệt dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Hugo Chávez, đã tạo ra những biến chuyển mạnh mẽ trong chính trị và xã hội của đất nước này. Từ năm 1998, khi Hugo Chávez lên nắm quyền, phong trào này đã khởi đầu một giai đoạn cải cách sâu rộng, nhắm đến việc thay đổi cấu trúc xã hội và kinh tế của Venezuela. Các chính sách xã hội và kinh tế được thực hiện nhằm giảm thiểu bất bình đẳng và nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, phong trào này cũng gặp phải nhiều thách thức và chỉ trích từ các đối thủ chính trị và các tổ chức quốc tế.

1.1. Lịch sử hình thành phong trào cánh tả Venezuela

Phong trào cánh tả Venezuela bắt đầu từ những năm 1990, khi các lực lượng chính trị cánh tả bắt đầu nổi lên để chống lại chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa tự do mới. Sự ra đời của Hugo Chávez và Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV) đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử chính trị của đất nước này.

1.2. Các chính sách cải cách của Hugo Chávez

Dưới sự lãnh đạo của Hugo Chávez, chính phủ Venezuela đã thực hiện nhiều chính sách cải cách xã hội và kinh tế. Những chính sách này bao gồm việc quốc hữu hóa các ngành công nghiệp chủ chốt, cải cách đất đai và tăng cường quyền lợi cho người lao động. Mục tiêu chính là xây dựng một xã hội công bằng và bình đẳng hơn.

II. Những thách thức và vấn đề trong phong trào cánh tả Venezuela

Mặc dù phong trào cánh tả Venezuela đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng cũng không thiếu những thách thức nghiêm trọng. Các vấn đề như khủng hoảng kinh tế, bất ổn chính trị, và phê phán từ cộng đồng quốc tế đã đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững của phong trào này. Sự phụ thuộc vào dầu mỏ và các chính sách kinh tế không bền vững đã dẫn đến tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng trong những năm cuối của thập kỷ.

2.1. Khủng hoảng kinh tế và xã hội

Khủng hoảng kinh tế ở Venezuela đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, với tỷ lệ lạm phát cao và sự sụt giảm trong sản xuất. Điều này đã dẫn đến tình trạng thiếu thốn hàng hóa cơ bản và sự bất mãn trong dân chúng.

2.2. Phê phán từ cộng đồng quốc tế

Phong trào cánh tả Venezuela đã phải đối mặt với nhiều chỉ trích từ các tổ chức quốc tế và chính phủ nước ngoài. Các cáo buộc về vi phạm nhân quyền và quản lý kém đã làm giảm uy tín của chính phủ Venezuela trên trường quốc tế.

III. Phương pháp và giải pháp của phong trào cánh tả Venezuela

Để đối phó với các thách thức, phong trào cánh tả Venezuela đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Chính phủ đã cố gắng tăng cường sự tham gia của người dân vào các quyết định chính trị và kinh tế, đồng thời thúc đẩy các chương trình xã hội nhằm cải thiện đời sống cho người dân.

3.1. Tăng cường sự tham gia của người dân

Chính phủ đã khuyến khích người dân tham gia vào các chương trình xã hội và chính trị, nhằm tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Các hội đồng cộng đồng đã được thành lập để tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình ra quyết định.

3.2. Các chương trình xã hội và phát triển bền vững

Nhiều chương trình xã hội đã được triển khai nhằm cải thiện điều kiện sống cho người dân, bao gồm các chương trình giáo dục, y tế và nhà ở. Những chương trình này không chỉ giúp nâng cao đời sống mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phong trào cánh tả Venezuela

Nghiên cứu về phong trào cánh tả Venezuela đã chỉ ra rằng mặc dù có nhiều thành công, nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các chính sách cải cách cần phải được điều chỉnh để phù hợp với thực tế kinh tế và xã hội của đất nước.

4.1. Thành tựu đạt được từ phong trào cánh tả

Phong trào cánh tả Venezuela đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cải thiện đời sống cho người dân, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và y tế. Tuy nhiên, những thành tựu này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

4.2. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Bên cạnh những thành tựu, phong trào cánh tả cũng gặp phải nhiều hạn chế. Việc thiếu sự đa dạng trong nền kinh tế và sự phụ thuộc vào dầu mỏ đã dẫn đến những khó khăn trong việc duy trì sự phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phong trào cánh tả Venezuela

Phong trào cánh tả Venezuela đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển chính trị và xã hội của đất nước. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển, cần có những điều chỉnh và cải cách phù hợp với thực tế. Triển vọng tương lai của phong trào này phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề hiện tại và xây dựng một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

5.1. Triển vọng phát triển của phong trào cánh tả

Phong trào cánh tả Venezuela có thể tiếp tục phát triển nếu có những chính sách phù hợp và sự tham gia tích cực của người dân. Việc xây dựng một nền tảng kinh tế đa dạng và bền vững sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.2. Tác động của phong trào cánh tả đến khu vực Mỹ Latinh

Phong trào cánh tả Venezuela không chỉ ảnh hưởng đến chính trị trong nước mà còn có tác động lớn đến khu vực Mỹ Latinh. Sự thành công hoặc thất bại của phong trào này có thể tạo ra những làn sóng ảnh hưởng đến các phong trào cánh tả khác trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ cuối thập niên 1990 đến đầu thế kỷ XXI, phong trào cánh tả tại Mỹ Latinh đã có những bước phát triển mạnh mẽ, trong đó Venezuela nổi bật với sự lên cầm quyền của Tổng thống Hugo Chavez năm 1998. Giai đoạn 1998 – 2010 đánh dấu sự chuyển biến sâu sắc trong đời sống chính trị, kinh tế và xã hội của Venezuela, với nhiều chính sách cải cách mang tính cách mạng nhằm hướng tới công bằng xã hội và dân chủ hóa. Theo ước tính, Venezuela có dân số khoảng 28 triệu người năm 2008, trong đó 77% dân số từng sống trong cảnh nghèo đói trước khi phong trào cánh tả lên nắm quyền. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phác họa quá trình hình thành, phát triển và thực trạng phong trào cánh tả Venezuela trong giai đoạn này, đồng thời phân tích các nhân tố tác động và dự báo triển vọng tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đảng cầm quyền dưới sự lãnh đạo của Hugo Chavez, với thời gian từ 1998 đến 2010. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam với Venezuela, cũng như đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về phong trào cánh tả trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến động chính trị khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hệ quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với các lý thuyết về phong trào cánh tả và chính trị học hiện đại. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết về phong trào cánh tả: Phân tích nội hàm và sự biến đổi của khái niệm cánh tả trong lịch sử và trong bối cảnh Mỹ Latinh, bao gồm các khái niệm chính như công bằng xã hội, dân chủ tham gia, chống chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa tự do mới.

• Mô hình phát triển kinh tế xã hội: So sánh giữa mô hình chủ nghĩa tự do mới và mô hình kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh Venezuela với các chính sách quốc hữu hóa và cải cách xã hội.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: phong trào cánh tả, chủ nghĩa tự do mới, quốc hữu hóa, dân chủ tham gia, và công bằng xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm tài liệu học thuật trong và ngoài nước, báo cáo chính phủ Venezuela, các bài viết phân tích chính trị – kinh tế khu vực Mỹ Latinh, cùng các số liệu thống kê về kinh tế – xã hội từ các tổ chức quốc tế như CEPAL, IMF, WB. Phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử: Truy vết quá trình hình thành và phát triển phong trào cánh tả Venezuela từ trước 1998 đến 2010.

• Phương pháp phân tích – tổng hợp: Đánh giá thực trạng, so sánh các chính sách và kết quả đạt được.

• Phương pháp so sánh: Đối chiếu phong trào cánh tả Venezuela với các phong trào cánh tả khác trong khu vực Mỹ Latinh.

• Phương pháp logic: Giải thích các mối quan hệ nhân quả giữa các nhân tố quốc tế, khu vực và trong nước tác động đến phong trào.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tài liệu, số liệu liên quan đến phong trào cánh tả Venezuela giai đoạn 1998 – 2010, được chọn lọc kỹ càng để đảm bảo tính khách quan và toàn diện. Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 1998 – 2002 (mới giành chính quyền) và 2003 – 2010 (củng cố chính quyền và tiến tới xây dựng chủ nghĩa xã hội).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phong trào cánh tả Venezuela giành thắng lợi chính trị năm 1998 với Hugo Chavez đắc cử tổng thống, đạt 56,5% số phiếu, chấm dứt 40 năm cầm quyền của các đảng tư sản truyền thống. Đây là bước ngoặt quan trọng mở đầu cho chuỗi thắng lợi của cánh tả Mỹ Latinh.

2. Cải cách Hiến pháp năm 1999 tạo ra cơ sở pháp lý mới với việc thành lập Cộng hòa Bolivariana Venezuela, tăng quyền lực tổng thống, bổ sung quyền đạo đức và quyền bầu cử, đồng thời mở rộng dân chủ tham gia. Quốc hội lập hiến do Liên minh Yêu nước chiếm đa số với 120/131 ghế.

3. Kinh tế Venezuela có sự phục hồi mạnh mẽ giai đoạn 2004 – 2007 với tăng trưởng GDP lần lượt 17,9%, 9,3%, 9,6% và 8,5%, chủ yếu nhờ giá dầu thế giới tăng và sản xuất dầu phục hồi. Tuy nhiên, năm 2008 – 2010 kinh tế suy giảm do khủng hoảng toàn cầu, GDP âm lần lượt -3% và -2,8%.

4. Chính sách quốc hữu hóa và cải cách xã hội được đẩy mạnh, đặc biệt trong ngành dầu khí với việc Nhà nước nắm giữ ít nhất 51% cổ phần PDVSA, cùng các luật đất đai, phát triển nông thôn nhằm phân phối lại tài sản cho người nghèo. Tỷ lệ nghèo giảm đáng kể, tuy vẫn còn khoảng 46% dân số Mỹ Latinh sống trong nghèo đói theo CEPAL.

5. Phong trào cánh tả Venezuela đối mặt với sự chống phá quyết liệt của phe đối lập và Mỹ, bao gồm đảo chính quân sự năm 2002, đình công ngành dầu khí 63 ngày, và trưng cầu dân ý phế truất tổng thống năm 2004. Tuy nhiên, Tổng thống Chavez được 58,2% cử tri ủng hộ trong trưng cầu dân ý, củng cố vị thế chính trị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của phong trào cánh tả Venezuela nằm ở sự kết hợp giữa chính sách cải cách xã hội thiết thực, sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân lao động, và sự lãnh đạo quyết đoán của Hugo Chavez. Việc quốc hữu hóa ngành dầu khí giúp chính phủ có nguồn lực tài chính lớn để thực hiện các chương trình xã hội, giảm nghèo và nâng cao phúc lợi. So với các nghiên cứu trước đây về phong trào cánh tả Mỹ Latinh, kết quả này khẳng định vai trò trung tâm của Venezuela trong trào lưu cánh tả khu vực.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào dầu khí, làm cho sự phát triển thiếu bền vững và dễ bị tổn thương trước biến động giá dầu thế giới. Các chính sách cải cách cũng gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phe đối lập và các nhóm lợi ích, dẫn đến bất ổn chính trị và xã hội. Biểu đồ tăng trưởng GDP và tỷ lệ nghèo có thể minh họa rõ sự biến động kinh tế và tác động của các chính sách cải cách trong giai đoạn nghiên cứu.

So với các nước Mỹ Latinh khác, phong trào cánh tả Venezuela có tính cách mạng và quyết liệt hơn, thể hiện qua việc thay đổi Hiến pháp, quốc hữu hóa và xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội thế kỷ XXI. Điều này tạo ra một mô hình tham khảo quan trọng cho các phong trào cánh tả trong khu vực và trên thế giới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đa dạng hóa nền kinh tế nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu khí, phát triển các ngành công nghiệp chế biến và dịch vụ để nâng cao tính bền vững kinh tế. Chủ thể thực hiện: Chính phủ Venezuela; Thời gian: 5 năm tới.

2. Củng cố thể chế dân chủ và pháp quyền bằng cách tăng cường minh bạch trong quản lý nhà nước, bảo đảm quyền tự do chính trị và đối thoại đa chiều giữa các lực lượng xã hội. Chủ thể: Quốc hội và các tổ chức xã hội; Thời gian: liên tục.

3. Mở rộng các chương trình xã hội và giảm nghèo tập trung vào giáo dục, y tế, nhà ở và việc làm cho người nghèo, đặc biệt là dân tộc thổ dân và vùng nông thôn. Chủ thể: Bộ Lao động và Bộ Xã hội; Thời gian: 3-5 năm.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế đa phương và song phương với các đối tác như Cuba, Trung Quốc, Nga, EU nhằm đa dạng hóa nguồn lực và giảm sự lệ thuộc vào Mỹ. Chủ thể: Bộ Ngoại giao; Thời gian: liên tục.

5. Phát triển lực lượng chính trị cánh tả bền vững bằng cách xây dựng các tổ chức chính trị có cơ cấu vững chắc, tăng cường đào tạo cán bộ và mở rộng sự tham gia của quần chúng. Chủ thể: Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV); Thời gian: 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu chính trị và quan hệ quốc tế: Nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về phong trào cánh tả Venezuela, giúp hiểu rõ các xu hướng chính trị khu vực Mỹ Latinh và tác động quốc tế.

2. Chính phủ và nhà hoạch định chính sách Việt Nam: Tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách đối ngoại hiệu quả với Venezuela và các nước Mỹ Latinh, đặc biệt trong bối cảnh hợp tác đa phương.

3. Sinh viên và giảng viên chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Khoa học chính trị: Cung cấp kiến thức thực tiễn và lý luận về phong trào cánh tả, cải cách chính trị và kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

4. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế: Hiểu rõ bối cảnh chính trị – xã hội Venezuela để thiết kế các chương trình hỗ trợ phát triển bền vững và hợp tác quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Phong trào cánh tả Venezuela bắt đầu từ khi nào và do ai lãnh đạo?
   Phong trào cánh tả Venezuela được đánh dấu bằng sự lên cầm quyền của Tổng thống Hugo Chavez năm 1998, người sáng lập Phong trào Bolivar Cách mạng 200 (MBR-200) và sau này là Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV).

2. Những chính sách cải cách nổi bật của phong trào cánh tả Venezuela là gì?
   Chính sách quốc hữu hóa ngành dầu khí, cải cách đất đai, mở rộng các chương trình xã hội như y tế, giáo dục, và xây dựng Hiến pháp mới năm 1999 với các quyền dân chủ tham gia mở rộng.

3. Phong trào cánh tả Venezuela đã đối mặt với những thách thức nào?
   Bao gồm đảo chính quân sự năm 2002, đình công ngành dầu khí 63 ngày, trưng cầu dân ý phế truất tổng thống năm 2004, sự chống phá của phe đối lập và áp lực từ Mỹ.

4. Tác động của phong trào cánh tả Venezuela đối với khu vực Mỹ Latinh ra sao?
   Phong trào này mở đầu cho chuỗi thắng lợi của các chính phủ cánh tả trong khu vực, thúc đẩy liên kết Mỹ Latinh, chống chủ nghĩa tự do mới và tăng cường độc lập chính trị – kinh tế.

5. Tương lai của phong trào cánh tả Venezuela được dự báo như thế nào?
   Dự báo phong trào sẽ tiếp tục phát triển với sự đa dạng hóa kinh tế, củng cố thể chế dân chủ và tăng cường hợp tác quốc tế, tuy nhiên vẫn đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế và chính trị nội bộ.

Kết luận

• Phong trào cánh tả Venezuela giai đoạn 1998 – 2010 đã tạo ra bước ngoặt lịch sử với sự lên cầm quyền của Hugo Chavez và các chính sách cải cách sâu rộng.
• Hiến pháp năm 1999 và các chính sách quốc hữu hóa ngành dầu khí là nền tảng pháp lý và kinh tế quan trọng cho phong trào.
• Kinh tế Venezuela có sự phục hồi mạnh mẽ giai đoạn 2004 – 2007, tuy nhiên vẫn phụ thuộc lớn vào dầu khí và chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng toàn cầu.
• Phong trào đối mặt với sự chống phá quyết liệt từ phe đối lập và Mỹ nhưng vẫn duy trì được sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân.
• Các bước tiếp theo cần tập trung đa dạng hóa kinh tế, củng cố thể chế dân chủ và mở rộng hợp tác quốc tế để đảm bảo sự phát triển bền vững của phong trào.

Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách được khuyến khích tiếp tục theo dõi và phân tích các diễn biến mới của phong trào cánh tả Venezuela để có những điều chỉnh phù hợp trong chiến lược hợp tác và phát triển khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHONG TRÀO CÁNH TẢ VENEZUELA 1.1 Quan niệm về phong trào cánh tả Venezuela Theo truyền thống, “Cánh tả” bao gồm giới tư sản, trí thức, lao động thuộc đẳng cấp thứ ba, thường ngồi bên trái ghế chủ tịch quốc hội, luôn đại diện tinh thần cách mạng đòi công lí và tự do; đối ngược với “Cánh hữu”, ngồi bên phải ghế chủ tịch, của giới tu sĩ, quý tộc bảo thủ muốn duy trì trật tự chính trị xã hội hiện hành. “Cánh tả” đề xướng quyền tự do cá nhân, công bằng xã hội, dân chủ, và chủ trương một sự thay đổi nhanh chóng trật tự chính trị xã hội đương thời. Tinh thần của “Cánh tả” là tinh thần cách mạng của những giá trị mới [12]. Khái niệm chính trị về cánh tả, đối lập với cánh hữu, ra đời ở Pháp vào thời kỳ Cách mạng tư sản Pháp (1789).

Thuật ngữ “Phái tả” lúc đầu dùng chỉ các nghị sĩ đối lập với sựu phủ quyết của nhà vua. Những người này, trong cuộc họp ngày 28-8-1789, tập hợp phía bên trái của Chủ tịch Hội đồng lập hiến. Việc chia theo phía này đã được giữ trong hội trường hình bán nguyệt của điện Bourbon cho tới năm 1968, khi cách chia theo chiều ngang được thêm vào cách chia theo chiều dọc. Từ sau cuộc cách mạng, sự chia cắt theo phía này đã chuyển thành chia cắt theo quan điểm chính trị, và trở thành vấn đề thường xuyên của đời sống chính trị Pháp.

Các phái cộng hòa chính tả, cánh tả cấp tiến, cánh tả xã hội, cánh tả cộng sản xuất hiện nối tiếp nhau hoặc song song với nhau [30, tr. Mặc dù mang tính xác định về mặt lịch sử và địa lý song các khái niệm về cánh tả và cánh hữu đã nhanh chóng lan rộng ra toàn châu Âu trong suốt hai thế kỷ XIX và XX và các khái niệm này sau đó đã trở thành một bộ phận cấu thành nên đời sống chính trị của phần lớn các nước dân chủ trên thế giới. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Cùng với sự phát triển của lịch sử, nội hàm khái niệm phái tả, phái hữu có chỗ khác nhau, nhưng “với tư cách là khái niệm chính trị học, nó biểu thị hai khuynh hướng đối lập ở phương diện thái độ chính trị, nên vẫn được sử dụng liên tục đến ngày nay. Phái hữu – thông thường đại diện cho sự bảo thủ về chính trị, bảo vệ nền chính trị hoặc trật tự xã hội hiện hành; phái tả - thông thường chỉ các phe phái hoặc chính đảng cách mạng hoặc cấp tiến về chính trị, có thái độ phê phán đối với trật tự xã hội và chính trị hiện hành, định lật đổ hoặc cải cách trật tự hiện hành” [30, tr.

“Cánh tả gắn liền với ý tưởng về phong trào, với những chủ đề về sự thay đổi, về pháp lý xã hội và về sự công bằng” [30, tr. Nhìn chung cánh tả thường được coi là lực lượng có lập trường chính trị tiến bộ, hướng đến việc bảo vệ quyền lợi cho người lao động, hướng tới công bằng xã hội, dân chủ hóa đời sống chính trị, bình đẳng xã hội và các mục tiêu nhân đạo mang tính quốc tế như chống phân biệt chủng tộc, bình đẳng giữa các dân tộc trong đời sống kinh tế, chính trị,, văn hóa, bảo vệ môi trường, đấu tranh cho hòa bình, tiến bộ và phát triển… Bên cạnh các khái niệm cánh tả, cánh hữu, trong chính trị học còn xuất hiện các khái niệm “trung tả”, “trung hữu’’, “cực tả”, “cực hữu”… Nhìn chung các khái niệm này chỉ phản ánh lập trường chính trị của các đảng trong những trường hợp cụ thể và đối với những vấn đề cụ thể chứ không thể hiện được đầy đủ bản chất thực sự của đảng bởi thực tế cho thấy có nhiều đảng có tên gọi tương tự nhưng lại có khuynh hướng chính trị khác nhau. Do vậy, việc nghiên cứu và sắp xếp các đảng vào cánh tả hay cánh hữu nhiều lúc rất phức tạp và cần phải căn cứ trên các hoạt động cụ thể của họ chứ không phải chỉ dựa vào tên gọi. Như vậy, nội hàm của khái niệm cánh tả có thay đổi tùy theo hoàn cảnh lịch sử cụ thể.

Điều này cũng đúng cho trường hợp cánh tả Mỹ Latinh bởi trên thực tế cánh tả Mỹ Latinh hiện nay không hoàn toàn giống với cánh tả Mỹ Latinh thời kỳ những năm 60 và 70 của thế kỷ XX. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Quan niệm về chính phủ cánh tả hoặc phong trào cánh tả Mỹ Latinh truyền thống chủ yếu chỉ “những người xã hội chủ nghĩa và những người cộng sản lấy việc chống chủ nghĩa tư bản, chống bá quyền Mỹ làm mục tiêu” [30, tr. 9], còn “ngày nay mọi người khi quan sát hiện tượng phái tả lại lấy tiêu chuẩn chủ yếu là thái độ đối xử với những bình đẳng và công bằng xã hội… Có thái độ phê phán việc cải cách kinh tế của chủ nghĩa tự do mới, chủ trương thông qua cải cách xã hội để thực hiện công bằng xã hội, chống toàn cầu hóa do Phương Tây chủ đạo, yêu cầu phải thiết lập trật tự quốc tế bình đẳng và hợp lý hơn, trở thành quan điểm chính trị và chủ trương, chính sách chiếm vị trị chủ đạo của phái tả Mỹ Latinh hiện nay” [30, tr. Về phương thức đấu tranh, phong trào cánh tả Mỹ Latinh trước đây thường có xu hướng sử dụng sức mạnh bạo lực trong phương pháp cách mạng, lấy việc lật đổ chính quyền độc tài chuyên chế, kiến lập chính quyền dân tộc, dân chủ là mục tiêu.

Từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở lại đây, do tình hình quốc tế và tương quan lực lượng có hiều thay đổi, lực lượng cánh tả Mỹ Latinh nghiêng về xu hướng đấu tranh và giành chính quyền bằng con đường nghị trường là chủ yếu. Tương tự như vậy, cách tiếp cận về nội hàm của khái niệm cánh tả Venezuela hiện nay hoàn toàn không giống với cánh tả Venezuela thời kì những thời kỳ trước đó. Là một bộ phận hữu cơ cấu thành nên phong trào cánh tả Mỹ Latinh, trước hết cánh tả Venezuela thời kỳ trước đây có nhiều điểm tương đồng với cánh tả Mỹ Latinh. Cũng là “những người xã hội chủ nghĩa và những người cộng sản lấy việc chống chủ nghĩa tư bản, chống bá quyền Mỹ làm mục tiêu”.

Khi ấy Đảng cộng sản Venezuela là người đại diện cho cánh tả ở Venezzuela. Còn ngày nay quan niệm về cánh tả ở Venezuela là tương đối rộng, bao gồm: các lực lượng đảng phái tiến bộ, các phong trào xã hội và tất cả các lực lượng bất mãn với chế độ tư bản, mong muốn thay đổi hiện thực đòi quyền bình đẳng và những nhu cầu tối thiểu của con người. Họ 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cũng có thái độ đối lập với việc cải cách kinh tế của chủ nghĩa tự do mới, chủ trương thông qua cải cách xã hội để thực hiện công bằng xã hội. Ngoài ra việc chống toàn cầu hóa và yêu cầu thiết lập một trật tự quốc tế mới bình đẳng và hợp lý hơn.

Do khá rộng và khá giống với quan niệm cánh tả Mỹ Latinh ngày, nên công trình này chỉ tập trung đề cập đến sự hình thành và phát triển, cũng như hiện trạng của phong trào cánh tả ở Venezuela dưới sự lãnh đạo của Hugo Chavez từ Phong trào Bolivar Cách mạng 200 Venezuela (MBR-200) đến Phong trào nền Cộng hòa thứ năm (MVR) và Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV). Đây là những tổ chức quan trọng nhất của phong trào cánh tả Venezuela hiện nay.2 Nhân tố quốc tế và khu vực tác động đến phong trào cánh tả Venezuela 1.1 Tác động của tình hình thế giới và khu vực Sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu và Liên Xô vào cuối thập niên 80 đầu 90 của thế kỷ XX đã đánh dấu kết thúc thời kỳ chiến tranh lạnh. Cục diện thế giới bước sang một trang mới với những thay đổi sâu sắc về địa – chính trị và tương quan lực lượng trên phạm vi toàn cầu. Chủ nghĩa xã hội hiện thực lâm vào thoái trào đã khiến cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế lâm vào khủng hoảng trầm trọng.

Tình hình quốc tế biến chuyển theo chiều hướng bất lợi cho phong trào cách mạng thế giới nói chung và phong trào cánh tả nói riêng. Đối với khu vực Mỹ Latinh, sự sụp đổ của Liên Xô khiến cho Cuba là nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên và đến thời điểm này là duy nhất ở Mỹ Latinh, nước có vai trò quan trọng đối với phong trào cộng sản và phong trào cánh tả trong khu vực - mất đi chỗ dựa vô cùng quan trọng về kinh tế, chính trị và cũng lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về kinh tế xã hội trong một thời gian dài. Điều này cũng khiến cho các lực lượng cánh tả tiến bộ trong khu vực gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển lý luận, phát triển lực lượng và 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tăng cường ảnh hưởng. Tuy nhiên từ nửa cuối thập niên 90 của thế kỷ XX trở đi, mặc dù còn nhiều khó khăn và vẫn chưa ra khỏi khủng hoảng, song phong trào cộng sản và công nhân thế giới đã bước đầu vượt qua được thời kỳ khó khăn nhất và đã bắt đầu có những bước phục hồi quan trọng, lực lượng cánh tả trên thế giới cũng có những bước phát triển tích cực.

Sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu không đồng nghĩa với chủ nghĩa tư bản trở thành hệ tư tưởng chủ đạo chi phối con đường phát triển của thế giới. Cùng với sự phát triển của nhân loại, mô hình phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa đang ngày càng bộc lộ rõ hơn những hạn chế thuộc về bản chất, những mâu thuẫn nội tại không thể khắc phục và giới hạn lịch sử không thể vượt qua của nó. Mặc dù cho những luận điệu tuyên truyền mị dân mà các nhà tư tưởng tư sản rêu rao nhưng thực tế đã và đang chứng tỏ rằng chủ nghĩa tư bản không thể là tương lai của xã hội loài người. Thực tiễn lịch sử những năm qua đã cho thấy chủ nghĩa xã hội hiện thực không bị mất đi mà nó vẫn tồn tại, trụ vững được trước những thách thức của lịch sử.