Thực tiễn phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh tại Việt Nam - Luận văn thạc sĩ Kinh tế

Luận văn thạc sĩ phân tích thực tiễn công tác phòng chống hàng giả và hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến thương mại và nhãn hiệu.

• Tác giả: Vũ Trần Nhật Minh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Tiễn Thực Thi Công Tác Phòng Chống Hàng Giả Và Các Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh Đối Với Tên Thương Mại Và Nhãn Hiệu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Vấn đề nghiên cứu
• 1.4.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.4.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ PHÁP LÝ
• 2.1. Quy định pháp luật về chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh trên thế giới
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN THỰC THI CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG HÀNG GIẢ VÀ CÁC HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH ĐỐI VỚI TÊN THƯƠNG MẠI VÀ NHÃN HIỆU DƯỚI GÓC NHÌN KINH TẾ LUẬT
• 4. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THỰC THI PHÒNG CHỐNG HÀNG GIẢ VÀ CÁC HÀNH VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH ĐỐI VỚI TÊN THƯƠNG MẠI VÀ NHÃN HIỆU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh

Phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh là một trong những vấn đề cấp bách trong nền kinh tế hiện đại. Hàng giả không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng đến uy tín của các thương hiệu. Cạnh tranh không lành mạnh làm giảm tính công bằng trong kinh doanh, gây khó khăn cho các doanh nghiệp chân chính. Việc hiểu rõ về các khái niệm này là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Khái niệm hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh

Hàng giả được định nghĩa là những sản phẩm sao chép mà không có sự cho phép của chủ sở hữu. Cạnh tranh không lành mạnh là những hành vi gây thiệt hại đến lợi ích của đối thủ và người tiêu dùng. Cả hai vấn đề này đều cần được giải quyết để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của việc phòng chống hàng giả

Phòng chống hàng giả không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn bảo vệ các doanh nghiệp chân chính. Việc này giúp duy trì sự công bằng trong thị trường, tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong công tác phòng chống hàng giả

Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật về phòng chống hàng giả, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan chức năng thường thiếu nguồn lực và sự phối hợp trong công tác kiểm tra, giám sát. Điều này dẫn đến tình trạng hàng giả vẫn tồn tại và phát triển mạnh mẽ.

2.1. Những khó khăn trong việc thực thi pháp luật

Nhiều quy định pháp luật chưa được áp dụng hiệu quả do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Ngoài ra, sự thiếu hụt về nguồn lực và nhân lực cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.2. Tác động của hàng giả đến nền kinh tế

Hàng giả không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm giảm doanh thu của các doanh nghiệp chân chính. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế và gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

III. Phương pháp phòng chống hàng giả hiệu quả

Để phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh, cần áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ. Các biện pháp này bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và doanh nghiệp, cũng như cải thiện quy trình kiểm tra, giám sát.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tuyên truyền về tác hại của hàng giả và lợi ích của việc sử dụng sản phẩm chính hãng là rất cần thiết. Các chiến dịch truyền thông có thể giúp nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

3.2. Cải thiện quy trình kiểm tra và giám sát

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra và giám sát hàng hóa. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong kiểm tra cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp phòng chống hàng giả đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động hơn trong việc bảo vệ thương hiệu của mình và người tiêu dùng cũng đã có ý thức hơn trong việc lựa chọn sản phẩm.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các biện pháp bảo vệ thương hiệu hiệu quả, từ đó giảm thiểu tình trạng hàng giả. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của họ mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn.

4.2. Tác động đến người tiêu dùng

Người tiêu dùng ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc sử dụng sản phẩm chính hãng. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng tiêu thụ hàng giả và nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết luận và tương lai của công tác phòng chống hàng giả

Công tác phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh cần được tiếp tục đẩy mạnh trong tương lai. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng để tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện hơn để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường công tác giám sát và kiểm tra hàng hóa trên thị trường.

5.2. Vai trò của công nghệ trong phòng chống hàng giả

Công nghệ hiện đại có thể giúp nâng cao hiệu quả trong việc phát hiện và ngăn chặn hàng giả. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ thông tin sẽ là một trong những xu hướng quan trọng trong công tác này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc thực thi công tác phòng chống hàng giả và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đối với tên thương mại và nhãn hiệu trở thành vấn đề cấp thiết tại Việt Nam. Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, giai đoạn 2012-2015, các lực lượng chức năng đã xử lý hơn 18.000 vụ việc liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng giả, với tổng số tiền phạt lên đến hơn 73 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn gia tăng, đặc biệt là các hành vi giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng và cạnh tranh không lành mạnh trong kinh doanh.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn thực thi công tác phòng chống hàng giả và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đối với tên thương mại và nhãn hiệu tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2016. Mục tiêu chính là phân tích nguyên nhân những khó khăn, vướng mắc trong cơ chế thực thi quyền sở hữu công nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành, thực trạng xử lý vi phạm và các vụ việc điển hình tại các địa phương lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam bảo vệ thương hiệu, đồng thời tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, thu hút đầu tư nước ngoài, nhất là trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do như TPP, FTA với EU và Hàn Quốc có hiệu lực. Qua đó, nghiên cứu góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn trong công tác thực thi quyền sở hữu công nghiệp, thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả giữa các cơ quan chức năng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết pháp luật về sở hữu trí tuệ và lý thuyết kinh tế luật. Lý thuyết pháp luật cung cấp cơ sở về các quy định pháp lý quốc tế và trong nước liên quan đến bảo hộ nhãn hiệu, tên thương mại, hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Hành vi cạnh tranh không lành mạnh: được định nghĩa là các hành vi cạnh tranh trái với chuẩn mực đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng.
• Hàng giả: sản phẩm sao chép hoặc mô phỏng nhãn hiệu, tên thương mại mà không được phép, nhằm lừa dối người tiêu dùng.
• Tên thương mại và nhãn hiệu: dấu hiệu phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các chủ thể kinh doanh, được bảo hộ theo luật sở hữu trí tuệ.
• Chế tài pháp lý: các hình thức xử phạt hành chính, hình sự và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm.

Lý thuyết kinh tế luật được áp dụng để phân tích các động cơ kinh tế thúc đẩy hành vi vi phạm, cân bằng lợi ích giữa các bên và đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý vi phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích học thuyết pháp lý và nghiên cứu thực tiễn. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: thu thập từ các văn bản pháp luật, nghị định, thông tư liên quan đến sở hữu trí tuệ và cạnh tranh không lành mạnh; báo cáo của các cơ quan chức năng như Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Cảnh sát kinh tế, Quản lý thị trường; các bản án, vụ việc điển hình tại Việt Nam.
• Phương pháp phân tích: phân tích nội dung pháp luật theo chiều ngang và chiều dọc để đánh giá tính đồng bộ và hiệu quả thực thi; tổng hợp số liệu thống kê về các vụ việc vi phạm và xử lý; phân tích các vụ việc thực tế để làm rõ các khó khăn, bất cập trong công tác thực thi.
• Timeline nghiên cứu: tập trung vào giai đoạn từ năm 2012 đến 2016, phù hợp với thời điểm các văn bản pháp luật mới được ban hành và thực thi, đồng thời phản ánh thực trạng hiện tại của công tác phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 18.000 vụ việc xử lý vi phạm được tổng hợp từ các báo cáo chính thức, cùng các vụ án điển hình được phân tích chi tiết nhằm minh họa cho các vấn đề pháp lý và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng nhanh số vụ vi phạm và xử lý: Giai đoạn 2012-2015, số vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng giả tăng từ 638 vụ lên hơn 18.000 vụ, với số tiền phạt tăng từ khoảng 57 tỷ đồng lên trên 73 tỷ đồng. Tỷ lệ khởi tố các vụ án cũng tăng từ 38 vụ lên 120 vụ, cho thấy sự gia tăng áp lực trong công tác thực thi.

2. Tình trạng vi phạm nhãn hiệu nổi tiếng phổ biến: Các nhãn hiệu nổi tiếng như Adidas, Nike, Vinamilk, Google thường xuyên bị làm giả với hình thức gắn nhãn hiệu giống hệt hoặc tương tự gây nhầm lẫn. Ví dụ, vụ việc giả mạo nhãn hiệu “BRIDGESTONE” với gần 1.000 sản phẩm bị tịch thu, hay vụ tranh chấp tên thương mại “Nam Tiến” giữa hai công ty bất động sản tại TP. Hồ Chí Minh.

3. Hiệu quả xử lý còn hạn chế, tồn tại tiêu cực: Mặc dù có nhiều quy định pháp luật đầy đủ, nhưng thực tế các cơ quan chức năng như Quản lý thị trường, Thanh tra Khoa học và Công nghệ, Công an kinh tế thường áp dụng biện pháp nhẹ nhàng, thương lượng, hòa giải thay vì xử phạt nghiêm khắc. Tình trạng “giơ cao đánh khẽ” và bao che vi phạm vẫn diễn ra, đặc biệt tại các địa phương như quận 1, TP. Hồ Chí Minh.

4. Khó khăn trong phối hợp và thực thi pháp luật: Sự chồng chéo thẩm quyền giữa các cơ quan, quy trình xử lý phức tạp, thiếu hợp tác giữa các cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thực thi, cùng với trình độ cán bộ còn hạn chế là những nguyên nhân chính khiến công tác phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh chưa đạt hiệu quả cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng vi phạm gia tăng và hiệu quả xử lý thấp là do sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và thực thi. Mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Cạnh tranh và các nghị định hướng dẫn đã quy định rõ các hành vi vi phạm và chế tài xử lý, nhưng việc áp dụng vào thực tế còn nhiều bất cập. Ví dụ, các biện pháp xử phạt hành chính thường không đủ sức răn đe so với lợi ích kinh tế mà các đối tượng vi phạm có thể thu được từ hành vi giả mạo.

So sánh với các quốc gia phát triển như Singapore, nơi mức phạt hành chính cao tạo sức ép lớn cho người vi phạm, Việt Nam cần nâng cao mức xử phạt và tăng cường biện pháp cưỡng chế. Ngoài ra, sự thiếu hợp tác giữa các cơ quan chức năng và sự thiếu quyết tâm trong thực thi cũng làm giảm hiệu quả công tác phòng chống.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ việc vi phạm và xử lý qua các năm, bảng so sánh mức phạt và số vụ khởi tố, cũng như sơ đồ mô tả quy trình phối hợp giữa các cơ quan chức năng để minh họa các điểm nghẽn trong thực thi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý thị trường, công an kinh tế, thanh tra khoa học công nghệ và cơ quan đăng ký kinh doanh nhằm tránh chồng chéo thẩm quyền, đẩy nhanh tiến độ xử lý vụ việc. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng; Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an.

2. Nâng mức xử phạt và áp dụng biện pháp cưỡng chế mạnh mẽ: Điều chỉnh khung hình phạt hành chính và hình sự để tăng tính răn đe, đồng thời áp dụng biện pháp tịch thu, tiêu hủy tang vật vi phạm triệt để. Thời gian thực hiện: 18 tháng; Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan thực thi.

3. Đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ thực thi: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật sở hữu trí tuệ và kỹ năng xử lý vụ việc cho cán bộ các cơ quan chức năng nhằm nâng cao hiệu quả công tác. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương.

4. Xây dựng cơ chế giám sát và kiểm tra chặt chẽ từ khâu đăng ký: Tăng cường kiểm tra, giám sát việc đăng ký tên thương mại, nhãn hiệu để ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu, giảm thiểu số vụ việc phát sinh. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Sở hữu trí tuệ.

5. Tuyên truyền nâng cao nhận thức doanh nghiệp và người tiêu dùng: Đẩy mạnh các chương trình truyền thông về tác hại của hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh, khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và người tiêu dùng cảnh giác. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ và thị trường: Giúp hiểu rõ các quy định pháp luật, thực trạng và khó khăn trong công tác thực thi, từ đó cải thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Doanh nghiệp trong và ngoài nước: Nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ trong bảo vệ nhãn hiệu, tên thương mại, từ đó xây dựng chiến lược bảo vệ thương hiệu và phòng tránh rủi ro pháp lý.

3. Luật sư, chuyên gia tư vấn pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ và cạnh tranh không lành mạnh.

4. Nhà nghiên cứu, học viên cao học, sinh viên ngành luật kinh tế và quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật sở hữu trí tuệ, kinh tế luật và thực tiễn thực thi tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh vẫn phổ biến dù có nhiều quy định pháp luật?
   Do sự thiếu đồng bộ trong thực thi, mức xử phạt chưa đủ răn đe, quy trình xử lý phức tạp và sự thiếu hợp tác giữa các cơ quan chức năng. Ví dụ, nhiều vụ việc chỉ bị xử phạt hành chính nhẹ, không đủ sức ngăn chặn tái phạm.

2. Các cơ quan nào có thẩm quyền xử lý vi phạm về hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh?
   Chủ yếu gồm Thanh tra Khoa học và Công nghệ, Quản lý thị trường, Công an kinh tế và cơ quan đăng ký kinh doanh. Mỗi cơ quan có phạm vi và thẩm quyền riêng, cần phối hợp chặt chẽ để xử lý hiệu quả.

3. Tên thương mại và nhãn hiệu khác nhau như thế nào trong pháp luật Việt Nam?
   Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong kinh doanh để phân biệt với đối thủ, được bảo hộ dựa trên việc sử dụng thực tế. Nhãn hiệu là dấu hiệu phân biệt hàng hóa, dịch vụ, được bảo hộ thông qua đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp bảo vệ nhãn hiệu nổi tiếng của mình?
   Doanh nghiệp cần đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, theo dõi thị trường, phối hợp với cơ quan chức năng xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức người tiêu dùng về sản phẩm chính hãng.

5. Có những khó khăn gì trong việc thay đổi tên doanh nghiệp vi phạm tên thương mại?
   Khó khăn chính là sự thiếu hợp tác của cơ quan đăng ký kinh doanh trong việc thực hiện quyết định xử phạt và buộc đổi tên, cùng với quy trình hành chính phức tạp, kéo dài thời gian xử lý.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc thực trạng thực thi công tác phòng chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh đối với tên thương mại và nhãn hiệu tại Việt Nam giai đoạn 2012-2016, chỉ ra nhiều bất cập trong pháp luật và thực tiễn.
• Số vụ vi phạm và xử lý tăng nhanh, nhưng hiệu quả thực thi còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.
• Các quy định pháp luật hiện hành tương đối đầy đủ nhưng cần được hoàn thiện và áp dụng nghiêm minh hơn để tăng tính răn đe.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, nâng cao năng lực cán bộ, cải tiến quy trình xử lý và tăng cường tuyên truyền.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi, cập nhật và áp dụng các giải pháp nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bền vững.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu tiếp tục các chính sách mới phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Độc giả quan tâm có thể liên hệ với tác giả hoặc các cơ quan chức năng để trao đổi, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I quy định năm loại tội phạm như sau : - Tội phạm hàng giả. - Tội phạm sao chép công cụ giả. - Tội phạm sử dụng công cụ giả. - Tội phạm sử dụng bản sao chép của công cụ giả.

- Tội phạm liên quan đến chuyển tiền, cổ phiếu, hộ chiếu.com/224/34/editorial/2/1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 Khung hình phạt cho năm loại tội phạm này là phạt tiền nhưng không quá mức luật quy định (theo hướng dẫn của Đạo luật Tòa Án 1980 là 1000 bảng18), hình phạt tù nhưng không quá mười năm. Chương II quy định sáu loại tội phạm về tiền giả như sau: - Tội phạm sản xuất tiền/tiền xu giả. - Tội phạm lưu thông, sử dụng tiền/tiền xu giả. - Tội phạm liên quan đến lưu thông, sử dụng tiền/tiền xu giả.

- Tội phạm liên quan đến sản xuất, thiết kế tiền/tiền xu giả, sao chép tiền thật. - Tội phạm tái sản xuất các loại ngoại tệ của Vương Quốc Anh. - Tội phạm mô phỏng đồng tiền Anh. Đạo luật cũng quy định cấm nhập khẩu, xuất khẩu tiền/tiền xu giả19.

Khung hình phạt cho sáu loại tội phạm ở trên là phạt tiền nhưng không quá mức luật quy định (theo hướng dẫn của Đạo luật Tòa Án 1980 là 1000 bảng20), hình phạt tù nhưng không quá mười năm. Quy định pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh trên thế giới Điều 10bis Công ước Paris cũng ghi nhận các trường hợp sử dụng nhãn hiệu nhằm mục đích cạnh tranh không lành mạnh, trong đó khẳng định rằng bất cứ hành động nào trái với tập quán trung thực trong công nghiệp và thương mại đều bị coi là hành động cạnh tranh không lành mạnh. Cụ thể, các hành vi sau đây sẽ bị coi là cạnh tranh không lành mạnh và bị ngăn cấm21: - Tất cả những hành động có khả năng gây nhầm lẫn dưới bất cứ hình thức nào đối với cơ sở, hàng hoá, hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh của người cạnh tranh; - Những khẳng định sai lệch trong hoạt động thương mại có khả năng gây mất uy tín đối với cơ sở, hàng hoá, hoạt động công nghiệp hoặc thương mại của người cạnh tranh; - Những chỉ dẫn hoặc khẳng định mà việc sử dụng chúng trong hoạt động thương mại có thể gây nhầm lẫn cho công chúng về bản chất, quá trình sản xuất, tính chất, tính thích hợp để sử dụng hoặc số lượng của hàng hoá. 18 Section 6, clause 5 (a) Forgery and Counterfeiting Act 1981.

19 Section 20, 21 Forgery and Counterfeiting Act 1981. 20 Section 22, clause 6 (a) Forgery and Counterfeiting Act 1981. 21 Khoản (2), (3) Điều 10bis Công Ước Paris. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 Bên cạnh đó, tại hướng dẫn cạnh tranh không lành mạnh của Liên minh châu Âu (EC Unfair Commercial Practices Directive) có dành hẳn nguyên một Chương để nói về các hành vi cạnh tranh không lành mạnh (Unfair Commercial Practices).

Như đã trình bày ở phần các khái niệm, hướng dẫn cạnh tranh không lành mạnh của Liên minh châu Âu quy định rất rõ các hành vi cạnh tranh không lành mạnh sẽ bị cấm22. Đáng chú ý tại Điều 5 (2) của hướng dẫn có đưa ra các trường hợp cạnh tranh được xem là không lành mạnh nếu như (a) nó trái với những yêu cầu mang tính khả thi và (b) về cơ bản bóp méo hoặc có khả năng bóp méo tư cách kinh doanh liên quan đến sản phẩm mà người tiêu dùng ở mức độ trung bình có thể tiếp cận đến hoặc đối với thành viên trung bình của một nhóm khách hàng đặc thù mà hành vi cạnh tranh nhắm đến. Đặc biệt tại Điều 5 (4) của chỉ dẫn có quy định các hành vi cạnh tranh cố ý gây hiểu nhầm hoặc mang tính công kích được xem là không lành mạnh. Có thể hiểu rằng một hành vi được xem là gây hiểu nhầm nếu như nó chứa đựng thông tin không chính xác hoặc không đáng tin cậy, lừa dối hoặc có khả năng lừa dối người tiêu dùng ở mức độ trung bình23; một hành vi được xem là mang tính công kích nếu nội dung của nó có chứa các đặc trưng, hoàn cảnh gây nên sự quấy rối, cưỡng ép, ảnh hưởng quá mức, điều đó ảnh hưởng một cách đáng kể hoặc có khả năng ảnh hưởng một cách đáng kể đến sự tự do lựa chọn của người tiêu dùng ở mức độ trung bình24.

Hiệp định TRIPS chỉ nhắc đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh đối với chỉ dẫn địa lý25 và bảo hộ thông tin bí mật26, viện dẫn theo Điều 10bis Công ước Paris. Qui định pháp luật hiện hành về chống hàng giả và cạnh tranh không lành mạnh đối với tên thương mại và nhãn hiệu tại Việt Nam Về khía cạnh các quy định pháp lý, Việt Nam đã có một hệ thống bảo hộ quyền SHTT tương đối ổn, trong đó khung pháp lý bao gồm Luật SHTT và hệ 22 Điều 5 (1) EC Unfair Commercial Practices Directive 23 Điều 6 (1) EC Unfair Commercial Practices Directive. 24 Điều 8 EC Unfair Commercial Practices Directive. 25 Điểm b, Khoản 2, Điều 22 TRIPS.

26 Khoản 1 Điều 39 TRIPS. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 15 thống các văn bản hướng dẫn thi hành luật trên cơ bản đã đáp ứng đủ yêu cầu của Hiệp định TRIPS/Công Ước Paris/WTO mà Việt Nam đã ký kết, hỗ trợ tích cực cho việc thực thi quyền SHTT trên địa bàn các thành phố lớn nhất nhì nước như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Phân tích theo chiều ngang Đầu tiên tác giả sẽ điểm qua và phân tích các quy định tại các văn bản luật khác nhau có liên quan đến khía cạnh chống cạnh tranh không lành mạnh đối với tên thương mại và nhãn hiệu. Khác với các nước trên thế giới, pháp luật cạnh tranh Việt Nam lại có định nghĩa khác về hành vi cạnh tranh không lành mạnh là “hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”27.

Tuy vậy ba đặc trưng cơ bản của hành vi cạnh tranh không lành mạnh vẫn được thể hiện một cách rõ ràng: (i) là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh, (ii) trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, (iii) gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng. Điều 39 của Luật Cạnh Tranh 2004 liệt kê một loạt chín hành vi được xem là cạnh tranh không lành mạnh theo luật này và để mở các hành vi cạnh tranh không lành mạnh khác được xác định theo định nghĩa vừa nêu ở trên của luật này. Tức là một hành vi dù không nằm trong chín hành vi bị liệt kê là hành vi cạnh tranh không lành mạnh nhưng nếu hành vi đó thỏa mãn ba đặc trưng cơ bản đã nêu vẫn có khả năng được xác định là hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Điều này vô hình chung tạo nên một khoảng không gian mở để các cơ quan thực thi cũng như chủ sở hữu quyền, các bên vi phạm có thể diễn giải, vận dụng linh hoạt nhằm giải thích theo hướng có lợi cho bên mình.

Ngoài ra Luật Sở Hữu Trí Tuệ 2005, sửa đổi năm 2009 cũng có quy định các hành vi nào bị xem là hành vi cạnh tranh không lành mạnh tại điều 130 với góc tiếp 27 Khoản 4 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2004. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 16 cận hoàn toàn khác. Cụ thể, các hành vi sau đây bị coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh: a) Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hoá, dịch vụ; b) Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về xuất xứ, cách sản xuất, tính năng, chất lượng, số lượng hoặc đặc điểm khác của hàng hoá, dịch vụ; về điều kiện cung cấp hàng hoá, dịch vụ; c) Sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ tại một nước là thành viên của điều ước quốc tế có quy định cấm người đại diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu sử dụng nhãn hiệu đó mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng là thành viên, nếu người sử dụng là người đại diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu và việc sử dụng đó không được sự đồng ý của chủ sở hữu nhãn hiệu và không có lý do chính đáng; d) Đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng. Trong đó Chỉ dẫn thương mại được hiểu là các dấu hiệu, thông tin nhằm hướng dẫn thương mại hàng hoá, dịch vụ, bao gồm nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì của hàng hoá, nhãn hàng hoá28.

Một điều tiến bộ của Luật SHTT rất đáng được ghi nhận đó là tại khoản 3 Điều này hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại được giải thích, hiểu theo phạm vi khá rộng bao gồm các hành vi gắn chỉ dẫn thương mại đó lên hàng hoá, bao bì hàng hoá, phương tiện dịch vụ, giấy tờ giao dịch kinh doanh, phương tiện quảng cáo; bán, quảng cáo để bán, tàng trữ để bán, nhập khẩu hàng hoá có gắn chỉ dẫn thương mại đó. Với việc được hiểu theo nghĩa rộng như thế sẽ giúp các cơ quan chức năng dễ dàng hơn trong việc xác định những vi phạm cụ thể cũng như tự tin hơn trong hoạt động thực thi. 28 Khoản 2, Điều 130 Luật SHTT TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 17 Bên cạnh đó tại khoản 2 của Điều 129 Luật SHTT có quy định như thế nào là xâm phạm quyền đối với tên thương mại : “Mọi hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại trùng hoặc tương tự với tên thương mại của người khác đã được sử dụng trước cho cùng loại sản phẩm, dịch vụ hoặc cho sản phẩm, dịch vụ tương tự, gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh dưới tên thương mại đó đều bị coi là xâm phạm quyền đối với tên thương mại”. Tiếp sau đây tác giả sẽ đi đến phân tích các quy định tại các văn bản luật có liên quan đến vấn đề chống hàng giả hay còn gọi là hàng giả mạo nhãn hiệu.