Chương 1: “Sức mạnh mềm” và chính sách phổ biến văn hóa của Trung Quốc “Sức mạnh mềm” là khả năng đạt được những điều mình muốn thông qua thuyết phục chứ không phải sự cưỡng bức. Nhằm tăng khả năng thuyết phục và giảm thiểu những phản đối có thể xảy ra, Trung Quốc đã dùng văn hóa như là một công cụ ngoại giao để thực hiện “sức mạnh mềm” của mình. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc tin rằng, sự phát triển của Trung Quốc không chỉ dựa trên nền tảng phát triển kinh tế, chính trị, và sức mạnh quân sự, mà còn phải dựa trên “sức mạnh mềm”. Văn hóa là một nền tảng quan trong giúp Trung Quốc xây dựng “sức mạnh mềm” trên thế giới.
Truyền thông được sử dụng là phương tiện chính giúp Trung Quốc thực hiện việc phổ biến văn hóa một cách rộng rãi đến các nước. Các kênh truyền thông được sử dụng linh hoạt và tinh vi với nhiều phương tiện phổ biến như: Internet, truyền hình, phát thanh, báo giấy, sách, tạp chí…. Nội dung truyền tải phong phú, hấp dẫn, và phù hợp với tâm lý, thị hiếu của địa phương. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là một đất nước có nền văn hóa và truyền thống độc đáo, Trung Quốc đã đạt được nhiều sự chú ý về ngôn ngữ, triết học, tôn giáo, phim ảnh, âm nhạc, nghệ thuật, thể thao và du lịch Chương 2: Kết quả khảo sát việc phổ biến văn hóa qua các hoạt động truyền thông của Trung Quốc tại Việt Nam Tại Việt Nam, các nội dung văn hóa của Trung Quốc được truyền tải một cách linh động và uyển chuyển bằng cách sử sụng tổng hợp các kênh truyền thông với tần suất lớn và nội dung phong phú.
Kênh truyền thông được sử dụng nhiều nhất và hiệu quả nhất là kênh phim ảnh – truyền hình. Sách, báo, tiểu thuyết Trung Quốc rất phổ biến và được yêu thích tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải hình ảnh về đất nước, tư tưởng, con người Trung Quốc. Việc phổ biến ngôn ngữ Trung Quốc đã đạt được một kết quả nhất định. Tuy chưa có các Viện Khổng Tử làm nhiệm vụ truyền bá ngôn ngữ, tư tưởng, và văn hóa Trung Quốc như tại các nước khác trong khu vực, nhưng những ảnh hưởng và độ phổ biến của ngôn ngữ Trung Quốc tại Việt Nam vẫn đạt ở mức cao.
Hiện nay, tiếng Trung Quốc là ngoại ngữ phổ biến thứ hai tại Việt Nam, sau tiếng Anh. Du lịch là thành quả rõ ràng nhất từ việc quảng bá hình ảnh về đất nước, tư tưởng, con người Trung Quốc tại Việt Nam. Phim ảnh là một tác nhân lớn giúp thúc đẩy du lịch Trung Quốc phát triển. Những phong cảnh thiên nhiên đặc sắc, những giá trị văn hóa vô giá… được truyền tải một cách khéo léo và tinh tế, giúp cho Trung Quốc trở thành một điểm đến đáng ao ước của nhiều người.
Thực tế cho thấy, lượng khách du lịch Việt Nam vào Trung Quốc ngày càng tăng, và Trung Quốc hiện là một trong những điểm du lịch nước ngoài được người Việt Nam yêu thích nhất. Dưới tác động của truyền thông, nhận thức của người Việt Nam đối với vai trò quốc tế của Trung Quốc ngày càng cao. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 3: Kiến nghị và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Đối với việc phổ biến văn hóa của Trung Quốc tại Việt Nam, Việt Nam cần có thái độ và ứng xử phù hợp. Cần phải tôn trọng các giá trị văn hóa của nước bạn, đồng thời phải trân trọng và phát huy những giá trị văn hóa, những sản phẩm văn hóa đặc sắc của đất nước.
Thông qua các bài học kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc phổ biến văn hóa và triển khai “sức mạnh mềm”, Việt Nam có thể lựa chọn vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của đất nước. Cùng với ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa cần được đặc biệt chú trọng phát triển bởi nó đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh đất nước. Các phương tiện thông tin đại chúng, các loại hình sử dụng phổ biến thời văn hóa thông tin ngày nay như Internet, truyền thông đa phương tiện cần phải được sử dụng một cách bài bản và hiệu quả để các thông điệp văn hóa đặc sắc của dân tộc có thể đến được các tầng lớp nhân dân trong nước và quốc tế. Có làm được như vậy thì ngoại giao văn hóa mới hiệu quả, và xa hơn là việc triền khai “sức mạnh mềm” của Việt Nam mới đạt được thành tựu.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: “SỨC MẠNH MỀM” VÀ CHÍNH SÁCH PHỔ BIẾN VĂN HOÁ CỦA TRUNG QUỐC 1. “Sức mạnh mềm” của Trung Quốc 1. “Sức mạnh mềm” trong QHQT "Sức mạnh mềm" trong thời gian gần đây đã trở thành một khái niệm phổ biến được nhiều người quan tâm. Đây không phải một học thuyết mới, thậm chí những tư tưởng cơ bản của "Sức mạnh mềm" đã xuất hiện từ rất lâu trong các hệ tư tưởng kinh tế - chính trị phương Đông cổ đại.
Tuy nhiên, do "Sức mạnh mềm" ngày càng được ưu tiên trong chính sách đối ngoại của nhiều nước, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc nên vấn đề này đã nhận được sự quan tâm xứng đáng. "Sức mạnh mềm" là một khái niệm trong ngành chính trị học và quan hệ quốc tế, được nhắc đến lần đầu tiên từ những năm 1970 bởi các học giả như Klaus Knorr, George Modelski. Khái niệm này sau đó được giáo sư Joseph Nye nghiên cứu và định nghĩa một cách đầy đủ. Giáo sư Nye cho rằng, Hoa Kỳ sở hữu một sức mạnh và sức ảnh hưởng hoàn toàn khác phân biệt với “sức mạnh cứng” (sức mạnh quân đội).
Quan điểm này sau đó được phát triển sâu rộng hơn trong một ấn phẩm sách của ông mang tên “Soft Power: The Means to Success in World Politics”. Qua đó, Nye định nghĩa “Sức mạnh mềm” nằm ở khả năng gây ảnh hưởng đến người khác… Đó là khả năng có thể đạt được thứ mình muốn thông qua tính thuyết phục chứ không phải qua đe doạ hay mua chuộc. “Sức mạnh mềm” được hình thành từ sự hấp dẫn của văn hoá quốc gia, lý tưởng chính trị, và chính sách. Khi những chính sách của một đất nước phù hợp trong mắt của người khác thì “sức mạnh mềm” sẽ được gia tăng.
10] Theo một nghĩa rộng hơn, các yếu tố góp phần tạo nên “sức mạnh mềm” có thể được hiểu bao gồm thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế, các trợ giúp 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát triển, các sáng kiến ngoại giao, ảnh hưởng văn hoá, các quỹ nhân đạo, giáo dục, du lịch… [27, tr. 11] Đối với các quốc gia - dân tộc, sức mạnh mềm là một công cụ quan trọng trong việc thực thi chính sách đối ngoại. Thực tiễn lịch sử chính trị - xã hội cho thấy ý nghĩa của sức mạnh mềm phụ thuộc vào mục đích sử dụng của từng quốc gia, nhằm tranh giành ảnh hưởng bên ngoài với các quốc gia khác hay đấu tranh xây dựng và bảo vệ đất nước. Song, có một điểm chung là quốc gia nào càng có ảnh hưởng sâu rộng, cả về chính trị, văn hoá và kinh tế, thì quốc gia đó càng cần phải sử dụng song song hiệu quả cả sức mạnh cứng và sức mạnh mềm.
Nước Mỹ là một ví dụ điển hình cho việc vận dụng thành công sức mạnh mềm, trong đó vũ khí lợi hại nhất là sức mạnh của truyền thông. Giáo sư Joseph Nye cho rằng quyền lực kinh tế và quân sự của Mỹ cho tới hiện nay không hề suy giảm. Tuy nhiên Mỹ đã bỏ lỡ nhiều cơ hội trong việc lôi kéo các nước khác vào các hoạt động của mình. Nhiều người cho rằng, chiều hướng suy giảm rõ rệt của “sức mạnh mềm” của Hoa Kỳ là kết quả của chính những chính sách và hành động của quốc gia, bởi một lý do đơn giản các nguồn lực của sức mạnh mềm tuy nhiều, nhưng không được đổi mới phù hợp với tình hình hiện tại.
3] Sự suy yếu này của Hoa Kỳ cũng được Nye nhấn mạnh: Những người có quan điểm chống Mỹ ngày càng tăng trong những năm gần đây, và như một hệ quả tất yếu, “sức mạnh mềm” của quốc gia suy giảm theo và do đó dẫn tới việc Hoa Kỳ sẽ gặp khó khăn hơn để đạt được những mục tiêu của mình. 16] Với Trung Quốc, sự trỗi dậy của đất nước này là một thực tế không thể phủ nhận. Sức mạnh mềm của Trung Quốc đang được mở rộng, nhất là trong bối cảnh sức mạnh cứng truyền thống không còn nhiều không gian và điều kiện sử dụng. Sau 30 năm thực hiện cải cách mở cửa, Trung Quốc ngày càng phát triển vượt bậc trong nhiều lĩnh vực, từng bước khẳng định được vai trò 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nước lớn của mình trên trường quốc tế, có ảnh hưởng lớn trong các mối quan hệ kinh tế - chính trị toàn cầu.
Bản thân Trung Quốc đã đầu tư phát huy sức mạnh mềm như thúc đẩy ngoại giao văn hoá (điện ảnh, âm nhạc.), giáo dục (tặng học bổng cho các nước, xây dựng các Học viện Khổng Tử.), du lịch, ngoại giao kinh tế (viện trợ cho các nước ở châu Phi, Mỹ La-tinh.), truyền thông (tuyên truyền về đất nước, con người, văn hoá. Trung Hoa) như một công cụ để khuếch trương ảnh hưởng của mình ở nhiều nơi trên thế giới như Châu Á, Châu Phi, Mỹ La-tinh. Minh chứng cho điều này là trong những năm gần đây, thế giới nhắc nhiều đến Trung Quốc, đến sự phát triển vượt bậc cũng như mức độ gia tăng ảnh hưởng từ phía Trung Quốc. Tuy “sức mạnh mềm” là một khái niệm tương đối mới, nhưng với Trung Quốc thì nội dung của nó không còn quá xa lạ.
Từ cổ chí kim, người Trung Quốc thấm nhuần tư tưởng không thể chỉ dựa vào vũ lực (sức mạnh cứng) để cai trị thiên hạ cũng như trong quan hệ với nước khác. Với những thế mạnh không ngừng gia tăng của mình về ảnh hưởng quốc tế, đầu tư, sức mạnh chính trị và kinh tế, hấp dẫn văn hoá, Trung Quốc đang trở thành một “đối tượng cạnh tranh ngang hàng” của Hoa Kỳ. Việc phát triển “sức mạnh mềm” của Trung Quốc được thực hiện không phải chỉ trên cơ sở tự phát mà dựa trên những nền tảng vững chắc của đất nước, đồng thời nhận được sự quan tâm của không chỉ cấp lãnh đạo nhà nước mà ở nhiều tầng lớp nhân dân.