CHƯƠNG 1: CO SỞ LÍ LUẬN VA THỰC TIEN NGHIÊN CỨU TRANG TRẠI TÍNH TIỀN GIANG 1. Cơ sở lí luận nghiên cứu trang trại 1. Khái niệm về trang trại 1. Khái niệm Trang trại là một hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp có hiệu quá kinh tế cao do tập trung được kha năng cơgiới hỏa lớn, vốn.
dat dai và lao động. O nước ta, trang trại đã cỏ từ lâu đời. Tuy nhiên, qua các thời ki lịch sử, trang trai cùng có nhiều lúc thăng tram. Trong những năm gin đây, với đường lỗi đổi mới của Dang, chủ trương phát triển kinh tế hang hóa nhiều thành phan, vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nha nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
hộ nông dan được khẳng định là đơn vị kinh tế tự chú thi trang trại được phát triển nhanh chỏng ở khắp mọi miễn đất nước. Song, cho đến nay, xung quanh vin đẻ trang trại có rất nhiều ý kiến khác nhau. Trên thế giới. người ta thường ding các thuật ngữ: Ferme (Pháp).dich sang tiếng Việt nghĩa là “Trang trại”, là cơ sở sản xuất vùng nông nghiệp gắn với hộ gia đình nông dan.
Ngay khi Các Mác, khi viết tác phẩm cuối củng đã cho rang: "Ngay ở nước Anh, với nén công nghiệp phát triển. hình thức sản xuất nông nghiệp có lợi nhất không phải là các xí nghiệp nông nghiệp lớn mả là các trang trại gia đính, dùng lao động làm thuẻ”. PGS — PTS Lẻ Trọng đưa ra khái niệm vẻ trang trại như sau: “Trang trại bao gồm kinh tế nông trại. lâm trại, ngư trại, là hinh thức tỏ chức kinh tế cơ sở của nên sản xuất nông nghiệp xã hội, bao gdm một số người lao động được các chủ trang trại trang bị những tư liệu sản xuất nhất định đẻ tiến hành hoạt động san xuất kinh doanh, phù hợp với yêu cẩu thị trường.
được nhà nước bảo hộ”.Trằn Hữu Quang - Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - cho rằng: “Trang trại 1a hình thức sản xuất nỏng nghiệp dựa trên cơ sơ lao động và dat dai của hộ gia đình 1a chủ yêu, có tư cách pháp nhân. tự chu sản xuất kinh doanh va binh dang với các thành phần kinh tế khác, có chức năng chủ yếu là sản xuất nông sản hang hóa tao ra nguồn thu nhập chính cho gia đình và đáp ứng nhu cau xã hội". Theo ban kinh tế Tinh Uy Binh Dương dua ra khái niệm: “trang trại là đơn vị sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, lay diện tích dat dai 1a tư liệu chủ yếu dé tạo ra sản phẩm hàng hóa. cỏ thuẻ mướn lao động.
có quy mô điện tích vả thu nhập lớn hơn mức bình quân chung của địa phương tử ba lan trở lên". Theo ban kinh tế Tinh Uy Binh Thuận quan niệm: “Trang trại là hình thức tô chức sản xuất cua các tổ chức. cá nhân, hộ gia đình tủy theo từng loại hình có sử dụng diện tích đất dai hơn mức bình quản chung của vùng tir 7 - 10 Lan trở lên. có thuê mướn lao động, tạo ra tí suất hàng hỏa cao hơn nhiều lần so với mức bình quân chung trong vùng”.
Ban kinh tế Tỉnh Ủy Lâm Đồng cho rằng: “Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả trong nông nghiệp với đặc trưng cơ bản là sản xuất ra hàng hóa có ti suất giá trị cao”. Ban kinh tế Tinh Ủy Yên Bái quan niệm về trang trại như sau: “Trang trại là hình thức kinh tế nông — lâm - ngư nghiệp, hinh thành chú yếu tử kinh tế hộ gia đình với sự tập trung tích tụ cao hơn vẻ đất đai, tiền vốn, lao động, chuyên môn hóa san xuất với ti suất cao. Chu trang trại là người có ý chí, có von, có kinh nghiệm trong quan lý sản xuất". Như vậy, có rất nhiều quan niệm khác nhau vẻ trang trại.
Tuy nhiên, quan niệm sau đây được xem là tương đổi day đủ và khả chuẩn xác, được nhiều tác gia sử dụng nhất: “Trang trại là một hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh trong nông - lâm - ngư nghiệp, được hình thành pho biến trên cơ sở kinh té hộ gia đình, trên một địa bàn tương doi tập trung, có tỉ suất về khỏi lượng hàng hóa lớn, có quy mỏ vẻ tích tụ von, đất dai, lao động ở một mức độ nhất định phù hợp với từng loại cay trong, vật nuôi. ngành nghệ và địa ban sản xuất ở một thời điểm xác định Chi trang trại là người trực tiếp tham gia lao động quản lý sản xuất kinh doanh, cỏ năng lực và trình độ 16 chức quan lý. biết tiếp thu và ứng dụng các tiễn bộ khoa học công nghệ vào san xuất kinh doanh lam cho nẵng suất cay trồng, vat nuôi, ngành nghệ và nâng suất lao động không ngừng tảng lên, dem lại hiệu qua kinh tế lớn”. Những đặc điểm chủ yếu của trang trại Tir những khái niệm trên, có thẻ nhận thấy trang trại có những đặc điểm chủ yêu sau: (Xem bảng 11).!: Những đặc điểm chủ yêu của mô hình trang trại - Giá trị tổng sản phẩm vả san phẩm hàng hỏa lá chi tiêu trực tiếp đánh giá quy mô sản xuất của trang trại.
~ Tỉ suất hàng hóa cao, thường trên 70%. - Các chi tiêu vẻ ruộng đất.lớn hơn nhiều so với kinh tế hộ tiểu nông. - Quy mỏ ruộng dat lớn va liền vũng. - Trang trại là một doanh nghiệp do chỉnh nỏng dan - chu gia đình - là chu trang trại.
- Nhiệm vụ của chú trang trại là điều hành sản xuất va trực tiếp tham gia lao động sản xuất. - Chủ trang trại lả người có ý chi lam giảu, có kinh nghiệm va hiểu biết vẻ san xuất và kinh doanh nông nghiệp, nắm bắt được nhu cầu thị trường. - Chủ yêu 1a lao động trong gia đình. - Một phan lao động thuê mướn hay thuê theo công nhật hoặc hợp đông theo thời vụ.
| - Lao động chính thường 14 chú trang trại. - Tap thé lao động chính và phụ ở đây có mối quan hệ Lao động “huyết thông, gần gũi như: vợ, chồng, cha. mẹ, anh, trong trang trại - Khai thác đất đại trực tiếp bảng sức lao động và kinh Vẻ khai thác - nghiệm sản xuất nông nghiệp của gia đình là chính. vả sử dụng | - Không khai thác đất dai gián tiếp trong hình thức tổ dat dai — chức nông nghiệp thué lao động là chỉnh làm cho người _lao động không gắn với đắt dai - Không nhất thiết trang trại phải có quy mỏ lớn.
diện tích nhiễu. - Quy mô sản xuất trang trại trong một nước không có định theo thời gian va thay đối theo từng ving sản xuất. - Phương thức sản xuất kinh doanh tạo ra nhiều chủng loại hang hóa chi phi it nhất nhưng doanh thu cao nhất. ~ Loại hình theo hình thức tô chức quan lý như: + Trang trại gia đình độc lập.
|* Trang trại hợp doanh theo có phản. _ + Trang trại uy thác. | - Loại hình theo cơ cấu san xuất: Các loại hình | + Trang trại kinh doanh tong hợp. trang trại | + Trang trại sản xuất chuyên môn hoa.
- Loại hình theo tinh chất sở hữu tư liệu sản xuất: + Chủtrang trại sở hữu toán bộ tư liệu sản xuắt. + Chủ trang trại sở hữu một phản tư liệu sản xuất và đi. thuê một phan. -* Chủ trang trại phải thué hoàn toàn tư liệu sản xuất.
Nguon: Tư liệu về trang trai — Trần Trae (chu biên) 1. Bán chat, đặc trưng của trang trại 1. Bản chất của trang trại Trên thé giới. loại hình trang trại ra đời thay thẻ cho loại hình kinh té tự cắp, tự túc là hoản toan phủ hợp với quy luật khách quan của sự phát triển của lực lượng sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp.
10 Về ban chất, trang trại là kinh tế sản xuất hang hỏa trong nông nghiệp khác với kinh tế tiểu nông tự cung, tự cấp, Các - Mác đã phan biệt người chủ trang trại với người tiêu nông như sau: Người chủ trang trại bán ra thị trường hầu hết sản phẩm họ làm ra, còn tiểu nông thi dùng đại bộ phận sản phẩm sản xuất được, mua bán cảng ít cảng tốt, và trong chừng mực có thé, anh ta còn tự chế tao lay công cụ lao động, quan áo. Tuy nhiên, giữa chúng cùng có điểm giống nhau là déu lấy don vị gia đình làm cơ sở, lấy gia đình làm nòng cết. Và quá trình hình thành và phát triển trang trại là quá trình chuyển tử kinh tế hộ nông dan tự cắp, tự túc sang san xuất hàng hóa ở mức độ cao. Ở Việt Nam, việc hình thành và xuất hiện trang trại cũng không nằm ngoài những thông lệ của quy luật phát triển lực lượng sản xuất nói trên.
Đặc trưng của trang trại Trang trại là hình thức t6 chức sản xuất hình thành phô biến trên cơ sở kinh tế hộ gia đình nhưng có sự tích tụ nhất định vẻ đắt đai, lao động, vốn nhằm sản xuất lượng hang hóa ngảy càng lớn với giá trị ngảy cảng cao. Trên cơ sở đó, trang trại có những đặc trưng cơ bản sau: - Một trong những hình thức tô chức sản xuất kinh doanh nông nghiệp chứ không phải là một phan kinh tế riêng biệt nào khác ngoài kinh tế hộ. - Căn bản dựa trên nên tang kinh tế hộ va mang bản chất kinh té hộ. được thé hiện trên ba khía cạnh: + Người quản lý chính là chủ hộ hoặc 14 một thanh viên cỏ năng lực được sự tin nhiệm của hô.
+ Trang trại có thé sử dụng lao động làm thuẻ nhưng lao động của gia đình van là yêu tô trụ cột. + Có thể tích tụ, tập trung them dat nhưng không vượt quá khả năng sử dụng có hiệu quả cua trang trại. - Con đường hình thành va phát triển cơ bản của trang trại là tdi sản xuất mở rộng không phải chủ yêu bằng phát triển chiều rộng ma chủ yếu phát triển chiều sâu ~ thâm dụng kĩ thuật bới yếu tố đầu tư vốn, khoa học - kĩ thuật - công nghệ, bởi năng lực quản trị sản xuất knih doanh được tăng cường. - San xuất hàng hóa lớn (cả tổng giá trị sản phảm hang hỏa vả ti suất hang hóa) gan với thị trường và chấp nhận cạnh tranh dé phát trin.
Như vậy, thực chat trang trại là dạng kinh tế hộ gia đính san xuất hang hóa với quy mỏ lớn - là kinh tẻ nông hộ phát triển cao trên con đường thoát ra khỏi tinh trạng nghéo khó. vươn lén làm giảu cho minh va cho xã hội. Các tiêu chí đánh giá trang trại Dé phản biệt trang trại với kinh té hộ thông thường.