Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Tín Dụng Cho Hộ Nghèo Ở Tỉnh Thái Nguyên

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh thái nguyên, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Bảo Dương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, HỘP, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các công trình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2. Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.3. Đánh giá chung về kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án
• 1.4. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHO HỘ NGHÈO
• 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 2.3. Vai trò của phát triển tín dụng cho hộ nghèo. Nội dung nghiên cứu phát triển tín dụng cho hộ nghèo. Quản lý nhà nước về phát triển tín dụng đối với hộ nghèo
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 2.5. Cơ sở thực tiễn về phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 2.6. Kinh nghiệm phát triển tín dụng cho hộ nghèo trên thế giới
• 2.7. Kinh nghiệm phát triển tín dụng cho hộ nghèo tại Việt Nam
• 2.8. Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Thái Nguyên về phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích
• 3.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 3.2.2. Khung phân tích phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 3.3. Chọn vùng nghiên cứu và thu thập thông tin
• 3.3.1. Phương pháp chọn vùng nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.4. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu
• 3.4.1. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 3.4.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHO HỘ NGHÈO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.2. Tổ chức quản lý tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hệ thống tín dụng chính thức cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên. Phân công, phân cấp quản lý tín dụng cho hộ nghèo
• 4.2.2. Thể chế phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 4.3. Thực trạng nghèo và tình hình thực hiện chính sách giảm nghèo tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Bức tranh chung về nghèo tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.2. Nguyên nhân dẫn tới tình trạng nghèo
• 4.3.3. Tình hình thực hiện chính sách giảm nghèo tỉnh Thái Nguyên
• 4.4. Thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Tăng trưởng tín dụng cho hộ nghèo
• 4.4.2. Chất lượng tín dụng cho hộ nghèo. Các loại hình tín dụng cho hộ nghèo
• 4.4.3. Tổ chức thể chế vận hành tín dụng cho hộ nghèo
• 4.4.4. Tiếp cận vốn tín dụng của hộ nghèo
• 4.4.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.5.1. Yếu tố từ phía hộ nghèo
• 4.4.5.2. Yếu tố từ phía các tổ chức tín dụng
• 4.4.5.3. Yếu tố khác
• 4.4.6. Đánh giá tác động của tín dụng lên mức sống của hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.7. Đánh giá chung về phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.7.1. Những kết quả đạt được trong phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 4.4.7.2. Những hạn chế trong phát triển tín dụng cho hộ nghèo. Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển tín dụng cho hộ nghèo
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHO HỘ NGHÈO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN
• 5.1. Bối cảnh trong nước và địa phương đối với phát triển tín dụng cho hộ nghèo tỉnh Thái Nguyên
• 5.2. Định hướng giảm nghèo bền vững tỉnh Thái Nguyên
• 5.3. Quan điểm định hướng phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 5.4. Giải pháp phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên
• 5.4.1. Nhóm giải pháp về tăng trưởng tín dụng cho hộ nghèo
• 5.4.2. Nhóm giải pháp về chất lượng tín dụng cho hộ nghèo
• 5.4.3. Nhóm giải pháp về đa dạng các loại hình tín dụng cho hộ nghèo
• 5.4.4. Nhóm giải pháp về tổ chức thể chế vận hành tín dụng cho hộ nghèo
• 5.4.5. Nhóm giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo
• 5.4.6. Nhóm giải pháp lồng ghép, hỗ trợ khác
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên

Phát triển tín dụng cho hộ nghèo tại Thái Nguyên là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh giảm nghèo bền vững. Tín dụng không chỉ là nguồn tài chính mà còn là công cụ giúp hộ nghèo cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Việc nghiên cứu và phát triển tín dụng cho hộ nghèo tại Thái Nguyên cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo

Tín dụng hỗ trợ hộ nghèo là hình thức cung cấp vốn vay với lãi suất ưu đãi nhằm giúp hộ nghèo có khả năng đầu tư vào sản xuất và cải thiện đời sống. Điều này giúp họ có cơ hội thoát nghèo và phát triển bền vững.

1.2. Vai Trò Của Tín Dụng Trong Giảm Nghèo

Tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nghèo, giúp hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào sản xuất, từ đó tạo ra thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Tín Dụng Cho Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển tín dụng cho hộ nghèo, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những khó khăn này bao gồm việc tiếp cận vốn, chất lượng tín dụng và sự thiếu hụt thông tin.

2.1. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Vốn Tín Dụng

Nhiều hộ nghèo gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin về các chương trình tín dụng hiện có.

2.2. Chất Lượng Tín Dụng Thấp

Chất lượng tín dụng cho hộ nghèo còn thấp, dẫn đến việc nhiều hộ không thể vay vốn hoặc vay với lãi suất cao, gây khó khăn trong việc trả nợ.

III. Phương Pháp Phát Triển Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên

Để phát triển tín dụng cho hộ nghèo, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và chất lượng tín dụng. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện chính sách tín dụng và tăng cường đào tạo cho hộ nghèo.

3.1. Cải Thiện Chính Sách Tín Dụng

Cần có các chính sách tín dụng linh hoạt hơn, phù hợp với nhu cầu và khả năng của hộ nghèo, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho họ tiếp cận vốn.

3.2. Đào Tạo Và Tư Vấn Tài Chính

Đào tạo và tư vấn tài chính cho hộ nghèo là cần thiết để họ hiểu rõ hơn về cách sử dụng vốn vay và quản lý tài chính cá nhân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên

Việc áp dụng tín dụng hỗ trợ hộ nghèo đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại Thái Nguyên. Nhiều hộ nghèo đã cải thiện được đời sống và có khả năng đầu tư vào sản xuất.

4.1. Kết Quả Cải Thiện Đời Sống

Nhiều hộ nghèo đã thoát nghèo nhờ vào việc tiếp cận tín dụng, từ đó cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống.

4.2. Tăng Cường Sản Xuất Nông Nghiệp

Tín dụng đã giúp hộ nghèo đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, từ đó tăng cường sản lượng và thu nhập.

V. Kết Luận Về Phát Triển Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo Tại Thái Nguyên

Phát triển tín dụng cho hộ nghèo tại Thái Nguyên là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương để đảm bảo hiệu quả của các chương trình tín dụng.

5.1. Tương Lai Của Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Nghèo

Tín dụng hỗ trợ hộ nghèo cần được mở rộng và cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của hộ nghèo trong tương lai.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển

Cần có các giải pháp đồng bộ nhằm phát triển tín dụng cho hộ nghèo, từ đó góp phần vào công cuộc giảm nghèo bền vững tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Sau hơn 30 năm đổi mới, công tác giảm nghèo tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tính đến cuối năm 2018, tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm còn 5,23% (giảm 1,47% so với năm 2017). Trong đó, có 1.439 hộ nghèo về thu nhập và 136 hộ nghèo thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Ở một nền kinh tế có 64,9% dân số và hơn 90% người nghèo tập trung ở khu vực nông thôn, nơi nông nghiệp chiếm 40,3% lực lượng lao động cả nước, tín dụng là công cụ tài chính hỗ trợ hộ nghèo phát triển kinh tế và vượt qua các cú sốc do thiên tai, dịch bệnh hay biến động giá cả.

Mặc dù hệ thống tín dụng chính thức (hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12) gồm Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH), Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) và các tổ chức tài chính vi mô (TYM, CEP, M7, Thanh Hóa) không ngừng mở rộng, người nghèo vẫn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận vốn. Báo cáo năm 2016 về đặc điểm kinh tế nông thôn Việt Nam tại 12 tỉnh chỉ ra trên 71% hộ không có khoản vay nào và chỉ hơn 28% hộ tiếp cận được ít nhất một khoản vay chính thức. Tại tỉnh Thái Nguyên — địa phương miền núi phía Bắc có 64,9% dân số, 69,7% lực lượng lao động và 93,37% hộ nghèo tập trung ở khu vực nông thôn, miền núi — tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 20,57% năm 2010 xuống 6,39% năm 2018, song tỷ lệ hộ cận nghèo còn ở mức cao (7,66%). Hoạt động cấp tín dụng cho hộ nghèo từ QTDND và TYM còn rất hạn chế: năm 2018, QTDND mới đáp ứng 265 hộ trong tổng số 20.705 hộ nghèo (chiếm 1,23%), trong khi tổ chức TYM chỉ tiếp cận được 2 hộ nghèo.

Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là chưa có công trình nào đánh giá toàn diện thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ở cả 5 phương diện (tăng trưởng, chất lượng, loại hình, thể chế vận hành và khả năng tiếp cận), đồng thời vận dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường các nhân tố tác động đến khả năng tiếp cận, quy mô vốn vay và đánh giá tác động của tín dụng đối với mức sống của hộ nghèo.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Đánh giá đúng thực trạng tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên, làm cơ sở đề xuất các giải pháp phát triển tín dụng cho hộ nghèo, tiến tới góp phần thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo đa chiều, giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn tới.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển tín dụng cho hộ nghèo.
  2. Phân tích thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo; Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển tín dụng cho hộ nghèo; Đánh giá tác động của tín dụng lên mức sống của hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
  3. Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển tín dụng cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn tới.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thực trạng nhu cầu vay vốn tín dụng của hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên như thế nào?
2. Thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo trên địa bàn ra sao?
3. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo được tiếp cận vốn tín dụng còn thấp? Đâu là nguyên nhân?
4. Giải pháp nào cần để phát triển tín dụng cho hộ nghèo nhằm góp phần thực hiện thành công công cuộc giảm nghèo nhanh và bền vững trên địa bàn tỉnh?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phát triển tín dụng của các tổ chức tín dụng (TCTD) chính thức tham gia cung cấp tín dụng cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào 3 TCTD chính thức (NHCSXH, TYM, QTDND) và chọn mẫu khảo sát hộ nghèo tại 3 huyện đại diện: Võ Nhai (vùng cao), Phú Lương (vùng trung du), Phú Bình (vùng đồng bằng).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2010–2018; số liệu sơ cấp điều tra hộ thực hiện năm 2017; các giải pháp đề xuất định hướng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
• Phạm vi nội dung: Phân tích tăng trưởng, chất lượng, loại hình tín dụng, tổ chức thể chế vận hành tín dụng, khả năng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo; phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá tác động của tín dụng lên mức sống hộ nghèo (doanh thu, chi tiêu, tích lũy tài sản).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Các nghiên cứu quốc tế được luận án phân loại thành hai nhóm chính:

1. Khả năng tiếp cận tín dụng:
   • Takahashi và cộng sự (2010): Ứng dụng mô hình hồi quy Probit tại Indonesia, chỉ ra tỷ lệ lao động nữ là yếu tố quyết định việc tiếp cận tín dụng vi mô, trong khi đất đai không đóng vai trò tài sản thế chấp bắt buộc ở kênh này.
   • Li và cộng sự (2011): Sử dụng mô hình Logistic tại Trung Quốc, xác định quy mô hộ, trình độ học vấn, số lao động chính, thu nhập bình quân và tài sản thế chấp ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô; các yếu tố phía cung gồm lãi suất, hạn mức và thời gian xử lý hồ sơ.
   • Ganle và cộng sự (2015): Khẳng định tín dụng vi mô tại Ghana là công cụ trao quyền kinh tế cho phụ nữ nghèo nông thôn.
   • Johnson và Rogaly (1997), Gulli (1998), Aghion và Morduch (2005): Đánh giá việc mở rộng tín dụng vi mô giúp giảm tính dễ bị tổn thương và tạo việc làm cho người nghèo.
2. Tác động của tín dụng đối với hộ:
   • Takahashi và cộng sự (2010): Dùng phương pháp so sánh điểm xu hướng (PSM) và khác biệt kép (DID), chỉ ra tín dụng vi mô có tác động ngắn hạn đến chi tiêu giáo dục nhưng chưa làm tăng thu nhập tức thì.
   • Li và cộng sự (2011): Dùng DID kết hợp OLS tại Trung Quốc, chứng minh sau 6 năm, nhóm hộ tiếp cận tín dụng có thu nhập tăng 32% và tiêu dùng tăng 27% (cao hơn nhóm không tiếp cận).
   • Al-Mamun và cộng sự (2015): Đánh giá chương trình Amanah Ikhtiar Malaysia (AIM) giúp tăng thu nhập và giảm tính dễ tổn thương của hộ nghèo.
   • Khandker (2005), Copestake và cộng sự (2001), Pitt và cộng sự (2003), Westover (2008): Tổng hợp các bằng chứng thực nghiệm về tác động đa chiều của tín dụng vi mô đến phúc lợi và sức khỏe.

Các hướng nghiên cứu tại Việt Nam

1. Công tác quản lý tín dụng của các TCTD:
   • Trần Lan Phương (2016), Dương Quyết Thắng (2016): Phân tích công tác quản lý nguồn vốn, chỉ tiêu kế hoạch tín dụng chính sách tại NHCSXH Việt Nam trên bình diện hiệu quả kinh tế và xã hội dựa trên dữ liệu thứ cấp.
   • Mai Văn Nam (2009), Tôn Thu Hiền (2011), Lê Kiên Cường (2013): Nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn và tài chính vi mô hỗ trợ giảm nghèo ở các vùng Tây Nguyên, Đồng Nai.
2. Khả năng tiếp cận tín dụng của hộ:
   • Phạm Bảo Dương và Yoichi Izumida (2002): Dùng mô hình Probit, Tobit và mô hình hồi quy chuyển đổi (switching regression) khảo sát tại Ninh Bình, Quảng Ngãi, An Giang, chỉ ra diện tích đất và giá trị chăn nuôi quyết định khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.
   • Nguyễn Thị Tố Quyên (2005): Phân tích năng lực tiếp cận và sử dụng vốn của người nghèo nông thôn qua số liệu thứ cấp.
   • Mikkel Barslund và Finn Tarp (2008): Dùng Probit, Logit, Heckman khảo sát 932 hộ tại Long An, Quảng Nam, Phú Thọ, Hà Tây (cũ), đánh giá nhu cầu vay và hạn mức vay.
   • Vương Quốc Duy và cộng sự (2012): Dùng Double-hurdle và Heckman khảo sát 325 hộ tại Đồng bằng sông Cửu Long.
   • Trần Thị Thanh Tú và cộng sự (2015): Khai thác dữ liệu VHLSS (2010, 2012) dùng Probit, Tobit cho vùng Tây Bắc.
   • Phan Đình Khôi và cộng sự (2013), Phạm Bảo Dương và Phạm Tiến Thành (2015), Phạm Tiến Thành và Nguyễn Hữu Dũng (2017): Nghiên cứu các yếu tố thể chế, nhân khẩu học và vốn xã hội tác động đến tiếp cận tín dụng vi mô.
3. Tác động của tín dụng đến mức sống:
   • Nguyễn Trọng Hoài (2005), Võ Thị Thúy Anh (2010), Phan Thị Nữ (2010), Nguyễn Việt Cường và Marrit van den Berg (2014), Đỗ Xuân Luận và cộng sự (2016), Ngô Mạnh Chính (2018): Vận dụng các mô hình hồi quy để phân tích tác động của tín dụng chính thức và phi chính thức đến thu nhập, chi tiêu và giảm nghèo.

Khoảng trống luận án giải quyết

Phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào hộ nông dân nói chung, nghiên cứu đơn lẻ trên số liệu thứ cấp của một ngân hàng, hoặc mới đánh giá khía cạnh cầu mà chưa tích hợp phân tích thể chế cung ứng. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách phân tích đồng bộ cả phía cung (NHCSXH, TYM, QTDND) và phía cầu (hộ nghèo), kết hợp mô hình Probit (xác suất tiếp cận), mô hình Tobit (quy mô lượng vốn vay) và mô hình so sánh điểm xu hướng (PSM - đo lường tác động đến doanh thu, chi tiêu và tích lũy tài sản lâu bền) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Khái niệm nghèo đa chiều: Theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, nghèo đa chiều giai đoạn 2016–2020 gồm tiêu chí thu nhập (700.000 đồng/người/tháng ở nông thôn; 900.000 đồng ở thành thị) và mức độ thiếu hụt 5 dịch vụ xã hội cơ bản (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin) đo lường qua 10 chỉ số. Hộ nghèo chia thành 3 nhóm: Nhóm 1 (nghèo cùng cực, thiếu hụt cả thu nhập và đa chiều), Nhóm 2 (nghèo thu nhập nhưng không thiếu hụt đa chiều), Nhóm 3 (không nghèo thu nhập nhưng thiếu hụt đa chiều).
• Khái niệm phát triển tín dụng cho hộ nghèo: Luận án xác định phát triển tín dụng cho hộ nghèo là sự gia tăng về quy mô tín dụng cho vay hộ nghèo, với chất lượng tín dụng ngày càng tốt hơn, các loại hình tín dụng ngày càng đa dạng, tổ chức thể chế vận hành tín dụng ngày càng phù hợp và hộ nghèo dễ dàng hơn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng.
• Đặc điểm tín dụng hộ nghèo: Đối tượng là hộ nghèo có sức lao động; không vì mục tiêu lợi nhuận tối đa nhưng phải bảo toàn vốn; tính xã hội hóa cao; áp dụng lãi suất ưu đãi; có cơ chế xử lý rủi ro thiên tai, dịch bệnh; phương thức cho vay chủ yếu qua tổ, nhóm tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) hoặc ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên).
• Lý thuyết phá vỡ vòng xoáy nghèo đói: Tín dụng cung cấp thanh khoản giúp hộ nghèo đầu tư vào sản xuất kinh doanh nông nghiệp và phi nông nghiệp, từ đó gia tăng thu nhập, nâng cao mức sống và tích lũy tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Số liệu thứ cấp: Thu thập từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên, Cục Thống kê, Chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên, Chi nhánh TYM Thái Nguyên, QTDND Yên Minh, QTDND Phú Lương giai đoạn 2010–2018.
  • Số liệu sơ cấp: Điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng năm 2017 tại 3 huyện đại diện cho 3 vùng sinh thái của tỉnh: Võ Nhai (các xã Nghinh Tường, Tràng Xá, Lâu Thượng), Phú Lương (các xã Phú Đô, Động Đạt, Yên Ninh), Phú Bình (các xã Tân Hòa, Nga My, Xuân Phương).
• Phương pháp phân tích số liệu:
  • Thống kê mô tả và so sánh: Phân tích cơ cấu, tỷ lệ, kiểm định khác biệt giữa nhóm hộ vay vốn và không vay vốn.
  • Mô hình Probit: Ước lượng xác suất tiếp cận tín dụng chính thức của hộ nghèo: $$P(Y_i = 1 | X_i) = \Phi(X_i'\beta)$$ Trong đó biến phụ thuộc $Y_i = 1$ nếu hộ tiếp cận được tín dụng chính thức và $0$ nếu ngược lại; $X_i$ là véc-tơ các biến đặc điểm chủ hộ, kinh tế hộ và điều kiện hạ tầng.
  • Mô hình Tobit: Ước lượng lượng vốn vay được của hộ nghèo (do biến lượng vốn vay bị chặn dưới tại mức 0 đối với các hộ không vay được): $$Y_i^* = X_i'\gamma + \varepsilon_i, \quad Y_i = \max(0, Y_i^*)$$
  • Mô hình so sánh điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM): Đánh giá tác động nhân quả của việc tiếp cận tín dụng lên doanh thu, chi tiêu sinh hoạt và tích lũy tài sản lâu bền thông qua kiểm tra vùng hỗ trợ chung (common support) và thuộc tính cân bằng giữa nhóm được can thiệp (hộ có vay) và nhóm đối chứng (hộ không vay).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu về phát triển tín dụng cho hộ nghèo

Chương này điểm luận hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 nhóm chủ đề: công tác quản lý tín dụng chính sách, các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng và tác động của tín dụng đến đời sống hộ nghèo. Tác giả phân tích các phương pháp tiếp cận từ định tính đến mô hình định lượng (Probit, Tobit, Heckman, DID, PSM), chỉ ra những kết quả đạt được và khẳng định tính cấp thiết của việc nghiên cứu phát triển tín dụng cho hộ nghèo tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển tín dụng cho hộ nghèo

Nội dung chương 2 tập trung chuẩn hóa hệ thống khái niệm về nghèo đa chiều, tín dụng chính sách và đưa ra định nghĩa về phát triển tín dụng cho hộ nghèo với 5 thành tố cấu thành (quy mô, chất lượng, loại hình, thể chế vận hành, khả năng tiếp cận). Chương này phân tích cấu trúc thị trường tài chính nông thôn Việt Nam gồm 3 khu vực: chính thức, bán chính thức và phi chính thức.

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                       PHÂN ĐOẠN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH NÔNG THÔN                        |
+----------------------+----------------------------------------------------------------+
| Khu vực              | Tổ chức cung cấp tín dụng                                      |
+----------------------+----------------------------------------------------------------+
| Chính thức           | NHNN&PTNT, NHCSXH, Hệ thống QTDND, Ngân hàng Bưu điện Liên     |
|                      | Việt, Ngân hàng Phát triển, Tổ chức TCVM TNHH MTV Tình Thương  |
|                      | (TYM), M7-MFI, Thanh Hóa MFI, CEP.                             |
+----------------------+----------------------------------------------------------------+
| Bán chính thức       | Các chương trình phát triển của Nhà nước; các tổ chức phi      |
|                      | chính phủ (NGOs) quốc tế cung cấp dịch vụ tài chính vi mô.     |
+----------------------+----------------------------------------------------------------+
| Phi chính thức       | Hụi, họ, phường; người cho vay lãi (cầm đồ); người thân, bạn   |
|                      | bè, hàng xóm láng giềng; đại lý cung cấp vật tư đầu vào.      |
+----------------------+----------------------------------------------------------------+

Đồng thời, chương 2 tổng kết kinh nghiệm quốc tế (như mô hình Grameen Bank tại Bangladesh giai đoạn 2015–2018) và kinh nghiệm thực tiễn từ các TCTD trong nước, rút ra các bài học về đơn giản hóa thủ tục, cho vay qua tổ nhóm tín chấp và kiểm soát rủi ro cho tỉnh Thái Nguyên.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 xây dựng khung phân tích liên kết giữa cung - cầu tín dụng và tác động kinh tế hộ. Tác giả thiết lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu, quy trình chọn mẫu điều tra 3 huyện (Võ Nhai, Phú Lương, Phú Bình) đại diện cho các vùng địa hình, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp (2010–2018) và sơ cấp (2017). Thiết kế chi tiết các biến số kinh tế lượng cho mô hình Probit (xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận vốn), mô hình Tobit (xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn vay) và quy trình thực hiện so sánh điểm xu hướng (PSM) để đo lường mức độ tác động.

Chương 4: Thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên

Chương 4 cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về tín dụng hộ nghèo tại Thái Nguyên:

• Tổ chức mạng lưới: Hoạt động cho vay hộ nghèo chủ yếu do NHCSXH chi nhánh Thái Nguyên đảm nhận thông qua phương thức ủy thác từng phần qua 4 tổ chức chính trị - xã hội và mạng lưới Tổ TK&VV tại các thôn bản. QTDND và TYM chiếm thị phần rất nhỏ đối với phân khúc hộ nghèo.
• Tăng trưởng và chất lượng: Phân tích quy mô nguồn vốn, doanh số cho vay, doanh số thu nợ và dư nợ của NHCSXH giai đoạn 2010–2018; đánh giá tỷ lệ nợ quá hạn, nợ khoanh và phân loại chất lượng tín dụng theo phương diện kinh tế - xã hội.
• Loại hình và mục đích vay: Phân tích cơ cấu cho vay theo kỳ hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn) và mục đích sử dụng vốn (trồng trọt, chăn nuôi, kinh doanh dịch vụ, xây sửa nhà ở, nước sạch, giáo dục).
• Kết quả ước lượng mô hình Probit và Tobit: Xác định ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê của các biến số như tuổi chủ hộ, trình độ học vấn, quy mô lao động, diện tích đất sản xuất, giá trị tài sản, sự tham gia tổ hội đoàn thể và khoảng cách địa lý đến khả năng tiếp cận và lượng vốn vay.
• Kết quả đánh giá tác động bằng PSM: Kiểm tra thuộc tính cân bằng trên vùng hỗ trợ chung, chỉ ra việc vay vốn tín dụng chính thức có tác động làm tăng có ý nghĩa thống kê đối với doanh thu sản xuất, mức chi tiêu bình quân và mức độ tích lũy tài sản lâu bền của hộ nghèo.
• Hạn chế và nguyên nhân: Mức cho vay bình quân còn thấp so với nhu cầu thực tế; tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận vốn từ QTDND và TYM rất thấp; thủ tục xác nhận hồ sơ ở một số nơi còn rườm rà; năng lực quản lý và sản xuất của hộ nghèo còn hạn chế.

Chương 5: Định hướng và giải pháp phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên

Chương 5 phân tích bối cảnh giảm nghèo đa chiều của tỉnh đến năm 2025, tầm nhìn 2030, từ đó đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp:

1. Nhóm giải pháp về tăng trưởng tín dụng: Mở rộng quy mô nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác sang NHCSXH, tăng cường huy động tiền gửi tiết kiệm từ cộng đồng.
2. Nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng tín dụng: Tăng cường kiểm tra, giám sát sử dụng vốn vay, nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ TK&VV.
3. Nhóm giải pháp đa dạng hóa các loại hình tín dụng: Linh hoạt thời hạn vay phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi; mở rộng hạn mức cho vay không cần tài sản bảo đảm.
4. Nhóm giải pháp về tổ chức thể chế vận hành: Hoàn thiện quy chế phối hợp giữa TCTD và các hội đoàn thể nhận ủy thác; cải tiến quy trình xét duyệt.
5. Nhóm giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng: Đẩy mạnh tuyên truyền thông tin chính sách tín dụng đến vùng sâu, vùng xa; tập huấn kỹ năng quản lý tài chính cho hộ nghèo.
6. Nhóm giải pháp lồng ghép, hỗ trợ khác: Kết hợp cung cấp tín dụng với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và hoàn thiện cơ sở lý luận về phát triển tín dụng cho hộ nghèo trong điều kiện tiếp cận chuẩn nghèo đa chiều.
• Đưa ra định nghĩa khoa học về phát triển tín dụng cho hộ nghèo với 5 tiêu chí cấu thành: quy mô tăng trưởng, chất lượng tín dụng, sự đa dạng loại hình, tính phù hợp của thể chế vận hành và mức độ thuận lợi trong tiếp cận vốn.
• Tổng kết và đúc kết các bài học kinh nghiệm phát triển tài chính vi mô quốc tế và trong nước có giá trị tham khảo cho các địa phương miền núi.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng cung ứng tín dụng cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010–2018 qua 3 kênh định chế (NHCSXH, QTDND, TYM).
• Là công trình đầu tiên tại tỉnh Thái Nguyên kết hợp đồng thời mô hình Probit (phân tích xác suất tiếp cận), mô hình Tobit (phân tích quy mô hạn mức vay) và mô hình so sánh điểm xu hướng (PSM - đo lường tác động can thiệp kinh tế đến doanh thu, chi tiêu và tài sản lâu bền) trên bộ dữ liệu điều tra hộ nghèo năm 2017.
• Cung cấp luận cứ thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách địa phương để hoàn thiện cơ chế phân bổ vốn, nâng mức cho vay và lồng ghép tín dụng chính sách với chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát số liệu sơ cấp tại thời điểm năm 2017 trên địa bàn 3 huyện đại diện (Võ Nhai, Phú Lương, Phú Bình); dữ liệu chuỗi thời gian thứ cấp dừng lại ở năm 2018. Khảo sát chưa bao phủ toàn bộ 9 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Thái Nguyên.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu trên dữ liệu bảng (panel data) nhiều năm để theo dõi sự chuyển biến dài hạn của hộ nghèo sau khi thoát nghèo; mở rộng phân tích vai trò của tín dụng kỹ thuật số và các dịch vụ tài chính toàn diện mới nổi tại khu vực nông thôn, miền núi.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Là tài liệu tham khảo về phương pháp luận kết hợp giữa phân tích thể chế quản lý kinh tế và mô hình kinh tế lượng vi mô ứng dụng (Probit, Tobit, PSM) trong nghiên cứu tài chính nông thôn và giảm nghèo.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học cho UBND tỉnh Thái Nguyên, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trong việc xây dựng kế hoạch giảm nghèo đa chiều và phân bổ nguồn vốn ủy thác địa phương.
• Đối với các TCTD (NHCSXH, QTDND, tổ chức TYM): Cung cấp các phân tích thực chứng về nhu cầu vay, hành vi sử dụng vốn và các điểm nghẽn trong quy trình cho vay để cải tiến sản phẩm và nâng cao chất lượng hoạt động ủy thác tại cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế nào về "Phát triển tín dụng cho hộ nghèo"?

Tác giả định nghĩa: Phát triển tín dụng cho hộ nghèo là sự gia tăng về quy mô tín dụng cho vay hộ nghèo, với chất lượng tín dụng ngày càng tốt hơn, các loại hình tín dụng ngày càng đa dạng, tổ chức thể chế vận hành tín dụng ngày càng phù hợp và hộ nghèo dễ dàng hơn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng.

2. Các mô hình kinh tế lượng nào được sử dụng trong luận án và nhằm mục đích gì?

Luận án sử dụng 3 mô hình kinh tế lượng chính:

• Mô hình Probit: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất tiếp cận vốn tín dụng chính thức của hộ nghèo.
• Mô hình Tobit: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lượng vốn vay mà hộ nghèo nhận được từ các TCTD.
• Mô hình so sánh điểm xu hướng (PSM): Đánh giá tác động nhân quả của việc vay vốn tín dụng lên mức sống của hộ nghèo qua 3 chỉ tiêu: doanh thu, chi tiêu và tích lũy tài sản lâu bền.

3. Thực trạng tiếp cận tín dụng hộ nghèo tại Thái Nguyên qua các TCTD có sự chênh lệch ra sao?

Phần lớn dư nợ và số lượng hộ nghèo vay vốn tập trung tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên thông qua cơ chế ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội. Kênh QTDND và tổ chức tài chính vi mô TYM phục vụ tỷ lệ hộ nghèo rất thấp; năm 2018, QTDND chỉ cho vay 265 hộ nghèo (chiếm 1,23% tổng số hộ nghèo), trong khi TYM chỉ tiếp cận được 2 hộ nghèo trên địa bàn nghiên cứu.

4. Dữ liệu nghiên cứu của luận án được thu thập từ những nguồn nào và trong khoảng thời gian nào?

• Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2010–2018 từ Sở LĐTB&XH tỉnh Thái Nguyên, Cục Thống kê, NHCSXH Thái Nguyên, TYM Thái Nguyên, QTDND Yên Minh và QTDND Phú Lương.
• Số liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp vào năm 2017 tại 9 xã thuộc 3 huyện: Võ Nhai (xã Nghinh Tường, Tràng Xá, Lâu Thượng), Phú Lương (xã Phú Đô, Động Đạt, Yên Ninh) và Phú Bình (xã Tân Hòa, Nga My, Xuân Phương).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên" của tác giả Nguyễn Hữu Thu là công trình nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế được thực hiện bài bản, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận quản lý nhà nước về tín dụng chính sách và phân tích thực nghiệm định lượng. Luận án đã làm rõ thực trạng tăng trưởng, chất lượng, thể chế vận hành và khả năng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010–2018. Bằng việc áp dụng các mô hình Probit, Tobit và PSM, luận án đã lượng hóa các yếu tố quyết định đến tiếp cận vốn và chứng minh tác động tích cực của tín dụng chính sách trong việc cải thiện doanh thu, chi tiêu và tích lũy tài sản của hộ nghèo. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất có tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho mục tiêu giảm nghèo đa chiều và phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu về phát triển tín dụng cho hộ nghèo Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển tín dụng cho hộ nghèo Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Thực trạng phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên Chương 5: Định hướng và giải pháp phát triển tín dụng cho hộ nghèo ở tỉnh Thái Nguyên 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc Trên thế giới đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tín dụng đối với hộ nông dân nói chung và hộ nghèo nói riêng. Nhìn chung các nghiên cứu có thể chia thành 2 nhóm: nhóm nghiên cứu về khả năng tiếp cận tín dụng của hộ và nhóm nghiên cứu về tác động của tín dụng đối với hộ. Nghiên cứu khả năng tiếp cận tín dụng của hộ Takahashi và cộng sự (2010) [120], phân tích thực nghiệm s dụng hồi quy Probit để đánh giá khả năng năng tiếp cận tín dụng vi mô của người nghèo Indonesia.

Phân tích probit cho thấy tỷ lệ lao động nữ là yếu tố quyết định đến việc tiếp cận chương trình tín dụng vi mô của hộ, các đặc điểm khác của hộ như số thành viên, số người phụ thuộc, thành viên nam và đặc biệt diện tích đất ở, diện tích đất nông nghiệp có thể đóng vai trò là tài sản thế chấp nếu hộ gia đình tiếp cận với các ngân hàng thương mại nhưng không có ý nghĩa đối với chương trình tín dụng vi mô, bởi đặc điểm của các chương trình tín dụng vi mô chính là không cần tài sản thế chấp. Theo tác giả, trên thực tế các khoản vay quy mô nhỏ không có yêu cầu tài sản thế chấp từ chương trình tín dụng vi mô đã được chứng minh là làm tăng đáng kể khả năng tiếp cận tín dụng của hộ, bởi đây là nguồn tài chính chính thức ổn định thay vì tiếp cận các nguồn phi chính thức. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô từ phía người nghèo chưa đánh giá được khả năng đáp ứng nhu cầu vốn vay từ các chương trình tín dụng vi mô, chưa ước lượng được số vốn mà hộ có thể vay được, chưa đánh giá được tác động của tín dụng đối với hộ nghèo. Li và cộng sự (2011) [110], nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của hộ gia đình nông thôn Trung Quốc.

Phân tích thực nghiệm s dụng hồi quy Logistic đã chỉ ra các hộ gia đình ở nông thôn đặc biệt là người nghèo và phụ nữ rất hạn chế trong việc tiếp cận tín dụng vi mô và các yếu tố quyết định trong việc tiếp cận tín dụng vi mô của các hộ gia đình bao gồm: quy mô hộ, trình độ học vấn, số lao động chính, thu nhập bình quân, tài sản thế chấp. Ngoài 8 ra, kết quả cho thấy khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của các hộ gia đình nông thôn cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố từ phía cung như lãi suất, hạn mức cho vay, thời gian x lý cho vay. Từ đó, nghiên cứu đã chỉ ra các hộ gia đình cần được khuyến khích để nâng cao khả năng tiếp cận về vốn như tạo ra cơ hội đầu tư trong và ngoài các hoạt động nông nghiệp, các tổ chức TCVM cần cải thiện các chương trình cho vay và đa dạng các sản phẩm tín dụng để phù hợp hơn với nhu cầu của người dân nông thôn. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô từ phía hộ gia đình, chưa đánh giá được quy mô vốn vay, chất lượng vốn vay, khả năng đáp ứng nhu cầu vốn vay từ phía các tổ chức TCVM, chưa ước lượng được số vốn mà hộ có thể vay được.

Ganle và cộng sự (2015) [100], dựa trên nghiên cứu về tiếp cận tín dụng vi mô cho phụ nữ nghèo ở vùng nông thôn - những người đang tham gia vào một chương trình tín dụng vi mô của một số tổ chức phi chính phủ thực hiện tại Ghana, tác giả cho r ng nghèo đói thường là một nguyên nhân của bất bình đẳng, do đó tín dụng vi mô là công cụ chủ đạo để trao quyền cho phụ nữ, với quy mô khoản vay thích hợp, thời gian hợp lý kết hợp với việc kiểm soát được các khoản cho vay đã làm cải thiện tình trạng kinh tế của người vay vốn tín dụng và từ đó tăng cường bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ. Tuy nhiên, hạn chế của nghiên cứu đó là chưa đánh giá được phụ nữ nghèo tiếp cận tín dụng vi mô như thế nào, chưa lượng hóa được yếu tố nào ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của họ, chưa lượng hóa được số vốn mà họ vay được. Các nghiên cứu của Johnson và Rogaly (1997) [104], Gulli (1998) [102], Aghion và Morduch (2005) [85], khẳng định r ng tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng vi mô có vai trò tích cực trong việc giảm nghèo, đặc biệt là những người nghèo nhất và dễ tổn thương nhất ở nông thôn thông qua việc cung cấp tín dụng dễ dàng kết hợp với những hướng dẫn về cách thức s dụng. Nhờ đó, giúp người nghèo tăng cường được vị thế của mình trong xã hội, phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ, kể cả sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập và giảm khả năng dễ tổn thương.

Các nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy, nhiều nước đã áp dụng các chương trình tín dụng vi mô như một công cụ giảm nghèo cũng như một kênh cung cấp tín dụng tốt cho các hộ gia đình. Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chủ yếu 9 đề cập đến từ phía cầu tín dụng (các hộ dân), chưa đề cập đến từ phía cung tín dụng và mối quan hệ giữa cung và cầu tín dụng trong việc tăng cường tiếp cận tín dụng cho hộ dân. Nghiên cứu tác động của tín dụng đối với hộ Takahashi và cộng sự (2010) [120], đã s dụng phương pháp so sánh điểm xu hướng (PSM) và phương pháp khác biệt kép (DID) để đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của hộ, kết quả nghiên cứu cho thấy trong một thời gian ngắn (1 năm) tín dụng vi mô có tác động đến chi tiêu cho giáo dục nhưng không có tác động ngay đến việc tăng thu nhập của hộ mặc dù đã có sự khác biệt về khối lượng hàng hóa bán ra giữa hộ có tiếp cận với hộ không tiếp cận tín dụng vi mô. Cũng theo nghiên cứu, người nghèo tiếp cận tín dụng vi mô để đầu tư cho giáo dục cao hơn người không nghèo với hy vọng sẽ phá vỡ vòng luẩn quẩn nghèo đói.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập của hộ thông qua các hoạt động nông nghiệp, phi nông nghiệp và chi tiêu ở lĩnh vực y tế, giáo dục, may mặc chưa đánh giá tác động của tín dụng vi mô trong việc chi tiêu cho hàng thực phẩm, hàng thiết yếu và tích lũy tài sản lâu bền phục vụ cho sản xuất tạo thu nhập. Li và cộng sự (2011) [111], nghiên cứu tác động của tín dụng vi mô đến phúc lợi của hộ gia đình nông thôn Trung Quốc, phúc lợi được đo b ng thu nhập và tiêu dùng hàng năm của hộ gia đình. Nghiên cứu s dụng phương pháp khác biệt kép (DID), kết hợp với hồi quy OLS với dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc khảo sát hộ gia đình nông thôn tại Trung Quốc năm 2002 và 2008. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tín dụng vi mô có tác động tích cực đến thu nhập và tiêu dùng của hộ, cụ thể trong 6 năm thu nhập của các hộ đã tăng khoảng 32%, tiêu dùng tăng 27% đối với những hộ đã tiếp cận được tín dụng, trong khi đó thu nhập của những hộ chưa tiếp cận được tín dụng là 26% và tiêu dùng là 23%.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đã chỉ rõ nhóm hộ nghèo khó tiếp cận vốn hơn so với nhóm hộ không nghèo và việc s dụng vốn của hộ nghèo cho các hoạt động tạo thu nhập cũng không hiệu quả. Do đó, bên cạnh việc cho người nghèo vay vốn thì cần các giải pháp hỗ trợ thực hiện như cải thiện cơ sở hạ tầng, chăm sóc sức khỏe, tạo việc làm và đào tạo nghề cho các hộ. Tuy 10 nhiên, tác giả mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu tác động của tín dụng vi mô đến phúc lợi của hộ gia đình nông thôn từ góc độ cầu tín dụng (hộ dân), chưa có đánh giá tổng thể từ phía cung tín dụng (ngân hàng) để chỉ ra mối quan hệ giữa cung và cầu tín dụng trong cải thiện phúc lợi của hộ. Al-Mamun và cộng sự (2015) [86], nghiên cứu tác động của chương trình tín dụng vi mô Amanah Ikhtiar Malaysia (AIM) tới thu nhập, nghèo đói và mức độ tổn thương của các hộ gia đình nghèo ở Malaysia.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc tham gia chương trình tín dụng vi mô của AIM đã làm tăng thu nhập của hộ gia đình và làm giảm tỷ lệ hộ nghèo, giảm mức độ bị tổn thương. Do đó, AIM và các nhà hoạch định chính sách cần tập trung vào việc thúc đẩy một môi trường hỗ trợ để cải thiện sự hợp tác giữa các thành viên b ng cách thiết kế một chương trình tín dụng vi mô phù hợp và đa dạng hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá tác động của chương trình tín dụng vi mô tới thu nhập, nghèo đói và mức độ tổn thương của các hộ gia đình nghèo, chưa đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến chi tiêu cho các mặt hàng thiết yếu, mặt hàng thực phẩm, tích lũy tài sản phi sản xuất, tài sản sản xuất. Tín dụng vi mô có tác động đáng kể trên nhiều khía cạnh đời sống của các hộ gia đình nông thôn như thu nhập, tiêu dùng, y tế, giáo dục, mức độ giảm nghèo Khandker (2005) [105], Yasmine (2008) [126], Li và cộng sự (2011) [111].

Copestake và cộng sự (2001) [91] nhận thấy việc cho người nghèo vay vốn sẽ giúp họ tự làm việc cho chính mình, và có vốn để thực hiện những hoạt động kinh doanh nhỏ, đó chính là cơ hội để họ thoát nghèo.