CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ SAU KHI GIA NHẬP WTO. Tổng quan về tiền tệ và thị trường tiền tệ. Lý luận chung về tiền tệ 19 1. Thị trường tiền tệ và vai trò của thị trường tiền tệ 30 1.
Phát triển thị trường tiền tệ: Bản chất, nội dung và điều kiện. Bản chất của phát triển thị trường tiền tệ. Nội dung phát triển thị trường tiền tệ 40 1. Những cam kết, các điều kiện và sự cần thiết phát triển thị trường tiền tệ sau khi gia nhập WTO.
Kinh nghiệm phát triển TTTT của một số quốc gia sau khi gia nhập WTO và bài học cho Việt Nam.Kinh nghiệm phát triển TTTT của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO 61 1. Kinh nghiệm phát triển TTTT của Nhật Bản sau khi gia nhập WTO 64 1.Kinh nghiệm phát triển TTTT của Singapore sau khi gia nhập WTO 68 1.Một số nét về thị trường tiền tệ ở các nước đang phát triển 71 1.Bài học kinh nghiệm vận dụng đối với Việt Nam 72 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM SAU 6 NĂM GIA NHẬP WTO. Khái quát sự phát triển của thị trường tiền tệ ở Việt Nam hiện nay. Thực trạng phát triển thị trường tiền tệ ở Việt Nam.
Thực trạng phát triển các thị trường bộ phận và hàng hóa của các thị trường này ở Việt nam những năm qua 80 2. Thực trạng về các chủ thể tham gia cung cầu trên thị trường tiền tệ 120 2. Thực trạng cơ chế hoạt động của thị trường tiền tệ. Những hạn chế chủ yếu và nguyên nhân hạn chế của sự phát triển thị trường tiền tệ ở Việt Nam theo yêu cầu hội nhập WTO.
Những hạn chế chủ yếu của sự phát triển thị trường tiền tệ ở Việt Nam theo yêu cầu hội nhập WTO 124 2. Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển TTTT ở Việt Nam. 134 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM SAU GIA NHẬP WTO. Quan điểm và định hướng tiếp tục phát triển thị trường tiền tệ ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO.Bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước liên quan đến phát triển thị trường tiền tệ giai đoạn 2011-2015 145 3.
Quan điểm phát triển TTTT ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO 156 3. Định hướng phát triển TTTT ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO. Phát triển đồng bộ các thị trường, trong đó lưu ý phát triển đồng bộ các thị trường bộ phận; đa dạng hóa các hàng hóa của thị trường tiền tệ. Nâng cao năng lực của các chủ thể tham gia thi trường tiền tệ 164 3.Hoàn thiện cơ chế hoạt động của thị trường tiền tệ.
Tăng cường các điều kiện cần thiết để tiếp tục phát triển TTTT ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO. Hoàn thiện môi trường pháp lý theo cơ chế thị trường định hướng XHCN, phù hợp với luật pháp quốc tế 185 3. Hoàn thiện chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Tạo lập môi trường kinh tế - xã hội phát triển ổn định, bền vững 189 3.
Xây dựng hệ thống ngân hàng tài chính lành mạnh 190 3. Tăng cường cơ sở vật chất và trình độ đội ngũ nhằm hiện đại hóa thị trưởng tiền tệ sau khi gia nhập WTO 194 3. Tăng cường năng lực của hệ thống giám sát tài chính quốc gia 198 3. Một số kiến nghị để phát triển TTTT ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO.
Đối với Chính phủ 199 3. Đối với Bộ tài chính 200 3. Đối với các thành viên thị trường, bao gồm cả các hiệp hội 200 3.Kiến nghị với các Bộ, Ngành liên quan về hệ thống quản lý, giám sát thị trường.205 iii DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHẦN PHỤ LỤC Danh mục các chữ viết tắt trong luận án ASEAN Hiệp hội các nước Đông Nam á BTC Bộ tài chính CFETS Trung tâm giao dịch ngoại hối Trung Quốc CNH Công nghiệp hóa DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DN Doanh nghiệp DTBB Dự trữ bắt buộc GTCG Giấy tờ có giá GDP Tổng sản phẩm trong nước HKEx Sở Giao dịch chứng khoỏn Hồng Kụng HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã NHCSXH Ngân hàng Chính sách xã hội NHCT Ngân hàng TMCP Công thương NHĐT&PT Ngân hàng Đầu tư và Phát triển NHNN Ngân hàng Nhà nước NHNT Ngân hàng TMCP Ngoại thương NHN0&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NHTM Ngân hàng Thương mại NHTƯ Ngân hàng Trung ương NHTƯNB Ngân hàng Trung ương Nhật bản NHNDTQ Ngân hàng nhân dân Trung Quốc NVTTM Nghiệp vụ thị trường mở LNH Liên ngân hàng NH Ngân hàng LS Lãi suất TTLNH Thị trường liên ngân hàng TTTT Thị trường tiền tệ TCTD Tổ chức Tín dụng TPCP Trái phiếu Chính phủ TTGDCK Trung tâm giao dịch chứng khoán SXKD Sản xuất kinh doanh iv UBND Uỷ ban nhân dân USD Đồng đô la Mỹ UBGSTCQG Uỷ ban giám sát tài chính quốc gia VND Đồng Việt Nam XHCN Xã hội chủ nghĩa v DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ Danh mục bảng: Bảng 2.1- Giao dịch trên thị trường liên ngân hàng.2-Doanh số giao dịch trên TTTT liên ngân hàng.3- Dư nợ cho vay và gửi vốn tại các NHTM.4- Diễn biến doanh số cho vay, gửi tiền bằng VND từ năm 2007 đến tháng 7 năm 2013.5- Diễn biến huy động vốn, đầu tư gửi tiền, cho vay trên thị trường liên ngân hàng đến 31/12/2012.6- Diễn biến lãi suất VNĐ trên TT liên ngân hàng trong 7 tháng năm 2013 .7- Diễn biến lãi suất USD trên TT liên ngân hàng trong 7 tháng năm 2013 92 Bảng 2.8-Doanh số VNĐ trên TT liên ngân hàng 7 tháng năm 2013.9-Doanh số USD trên TT liên ngân hàng 7 tháng năm 2013.10-Tình hình giao dịch TPCP và TPKB tại Sở giao dịch Chứng khoán và Sở giao dịch NHNN.11- Khối lượng giao dịch nghiệp vụ Thị trường mở từ năm 2007 đến tháng 7/2013.12- Vốn huy động của các NHTM Nhà nước.13- Quy mô và thị phần vốn huy động của NHTM Nhà nước.14- Cho vay nền kinh tế của NHTM Nhà nước.15- Thị phần tín dụng của các NHTM (đơn vị %).16- Qui mô và thị phần cho vay của NHTM Nhà nước.17- Tỷ trọng tổng tài sản của các NHTM so với toàn hệ thống (%).18- Thị phần tiền gửi khách hàng của các NHTM (%).1- Dự kiến các chỉ số cơ bản của Việt Nam 2012 – 2013.190 vi Danh mục biểu đồ: Biểu đồ 2.1- Lãi suất chỉ đạo của NHNN năm 2008 và 2009.2- Diễn biến các lãi suất chủ chốt từ đầu năm 2008 (%).3- Diễn biến lãi suất VNĐ liên ngân hàng.4- Doanh số giao dịch ngoại tệ bình quân tháng năm 2005 – 2012.5- Tỷ giá USD/VND ổn định, lãi suất sẽ giảm thêm.6-Diễn biến giá USD qua các tháng trong năm 2012.7:Tăng trưởng nguồn vốn huy động của NHTM Nhà nước với tăng trưởng kinh tế và chỉ số giá tiêu dùng.8: Tăng trưởng huy động vốn và tăng trưởng tín dụng.1- Tăng trưởng kinh tế (GDP) qua các năm.1- Cấu trúc thị trường tài chính.1- Thị trường tài chính, thị trường tiền tệ và thị trường vốn.2- Luân chuyển vốn từ cung sang cầu.3- Thị trường tiền tệ trong cấu trúc hệ thống của thị trường tài chính.4- Thị trường tiền tệ của Nhật Bản.5- Thị trường tiền tệ Singapore.1- Mô hình thị trường tiền tệ Việt Nam.1- Diễn biến chỉ số CPI giai đoạn 2004 -2012.2- Cơ chế điều hành lãi suất.Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, Việt Nam đã đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Cùng với quá trình hội nhập kinh tế, các giao dịch tài chính tiền tệ ngày càng tăng cả về qui mô cũng như tính đa dạng và phức tạp.
Theo lộ trình hội nhập, một sân chơi bình đẳng hơn, có tính cạnh tranh hơn, với những luật chơi vận dụng theo thông lệ quốc tế sẽ được hình thành. Cơ cấu và qui mô các loại hình “trung gian tài chính” - với sự xuất hiện của các định chế tài chính có vốn đầu tư nước ngoài tham gia hoạt động trên thị trường sẽ thay đổi. Hoạt động ngân hàng trở nên sôi động và phức tạp, theo đó, các loại rủi ro tiềm ẩn trong lĩnh vực kinh doanh này sẽ khó được nhận diện. Đặc biệt, sau khi nước ta gia nhập WTO, nền kinh tế mở cửa dần theo định hướng thị trường và theo các cam kết quốc tế trong đó nổi bật là các cam kết trong Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – Hoa Kỳ và các cam kết gia nhập WTO.
Quá trình mở cửa và hội nhập trong lĩnh vực ngân hàng dần dần hình thành một hệ thống tài chính năng động và hoàn chỉnh hơn. Bên cạnh hệ thống ngân hàng truyền thống, Việt Nam cũng đã xây dựng và phát triển thị trường vốn, bước đầu hình thành thị trường tiền tệ và theo đó đã phát triển một số công cụ phái sinh. Các tổ chức tham gia thị trường cũng đa dạng hơn gồm cả ngân hàng và các định chế tài chính phi ngân hàng. Các NHTM cổ phần phát triển nhanh chóng và lớn mạnh, đồng thời có sự hoạt động ngày càng tích cực hơn của khối ngân hàng nước ngoài và ngân hàng liên doanh.
Trong điều kiện thị trường tài chính ngân hàng đã mang tính liên kết toàn cầu và có nhiều biến đổi khó lường, đòi hỏi Việt Nam nhanh chóng phát triển các thị trường, trong đó việc phát triển thị trường tiền tệ sau khi nước ta gia nhập WTO là vấn đề quan trọng và cấp thiết. Thị trường tiền tệ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc huy động tiết kiệm, phân bổ các nguồn vốn một cách có hiệu quả, bảo đảm khả năng cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội. Trong quá trình đổi mới, thị trường tài chính đã từng bước được hình thành và phát triển. Quan điểm về phát triển thị trường tiền tệ đã được khẳng định tại nhiều văn kiện của Đảng.
Khi đề ra đường hướng và chiến lược phát triển kinh tế của nước ta trong giai đoạn hiện nay, Đại hội lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ: “Tiếp tục hoàn thiện thể chế về tiền tệ, tín 2 dụng và ngoại hối.Từng bước mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong nước và cam kết quốc tế; quản lý thị trường tiền tệ, tín dụng, ngoại hối nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô và góp phần tăng trưởng kinh tế…”.Hiện tại, Chính phủ đang chỉ đạo xây dựng đề án về phát triển và hoàn thiện thị trường vốn và thị trường tiền tệ ở Việt Nam phù hợp với trình độ phát triển hiện nay của nền kinh tế và phù hợp với tình hình chủ động hội nhập kinh tế của nước ta.